جايگاه سخت ‏افزار و نرم ‏افزار در مهندسي برق

رضا بيات

چكيده
دنياي صنعتي آينده، جدا از كامپيوتر و كامپيوتر نيز جدا از مهندسي برق نيست. براي ايفاي نقشي مؤثر در دنياي آينده چه بايد كرد؟ مقالة حاضر تلاشي است براي جستجوي پاسخ، از طريق مطالعة اصول مشترك بين روشهاي اجراي پروژه‏ها و روشهاي آموزش.
در آغاز و پس از مرور گرايشهاي مهندسي برق، تعريفي از سيستم، سخت‏افزار (افزارگان) و نرم‏افزار (دستورگان) داده شده است. مهندسي برق سيستمي است كه ذهن مهندس را هدايت مـي‏كند. از اين ديدگـاه، برخي از دروس، سخت‏افـزار و برخي نـرم‏افـزار مهنـدسي بـرق اسـت. در تدريس سخت‏افزار، به دانشي از نرم‏افزار نياز است و بعكس.
همچنانكه در طراحي سيستمهـا بايد از روشهـايي ماننـد Emulation يا Simulation استفاده شـود، رونـد آموزش مهندسي بـرق نيز، با استفـاده از آزمايشگاه و كامپيوتر، قدرت و سرعت پيدا مي‏كند. اما متأسفانه در استفاده از اين ابزارها، به دلايل مختلفي - كه به‏اختصار بررسي شده است - موفقيتي ديده نمي‏شود.
به علت ضعفِ ديدگاهِ جامع‏نگر در تدوين سر‏فصلهاي دروس، براي مثال سالها است كه از كنار مبحث مهمي مانند نظرية آشوب بدون توجه گذشته‏ايم.
مجموعة اين عوامل موجب مي‏شود كه تعدادي از دانشجويان – كه توفيق ادامة راه را در صنعت به دست مي‏آورند – به دليل ضعف در ديد جامع‏نگرانه، با فراز و نشيبهاي متنوعي روبه‏رو شوند كه خاص صنعت است و دانشجويان قبلاً بايد با آنها آشنا شده باشد. در مقاله، چند نمونه از اين مشكلات - كه با كاربرد سخت‏افزار و نرم‏افزار مرتبط است - آورده شده است.
وظيفـة سيسـتم آموزشي آن است كه اين ديـد جامـع‏نگـر را به روشهـاي مناسبي تقويت كند. در پاييـن‏ترين سطح، گذراندن دروسي مانند “سيسـتمهاي انتقـال” و “بررسي سيستمهـاي قدرت،” به اين خواسته جامة عمل مي‏پوشاند.