راهبردهاي توسعه پايدار در بخش بهداشت و درمان

راهبردهاي توسعه پايدار در بخش بهداشت و درمان
تهيه و تنظيم: جناب آقاي ضياءالدين الماسي

راهبردهاي بهداشت و درمان در برنامه چهارم توسعه
 ماده 84: دولت موظف است، به منظور نهادينه كردن مديريت، سياستگذاري، ارزشيابي و هماهنگي اين قلمرو از جمله امنيت غذا و تغذيه در كشور، تأمين سبد مطلوب غذايي و كاهش بيماري‌هاي ناشي از سوء تغذيه و گسترش سلامت همگاني در كشور، اقدام‌هاي ذيل را به عمل آورد:
الف) تشكيل «شوراي عالي سلامت و امنيت غذايي» با ادغام «شوراي غذا و تغذيه» و «شوراي عالي سلامت» پس از طي مراحل قانوني
ب) تهيه برنامه‌هاي آموزشي لازم به‌ منظور ارتقاي فرهنگ و سواد تغذيه‌اي جامعه.
سازمان صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران و دستگاه‌هاي اجرايي مكلفند در تدوين و اجراي برنامه جامع يادشده با وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي همكاري و از تبليغ كالاهاي مضر به سلامتي خودداري نمايند.
ج) تخصيص منابع اعتباري، تسهيلات بانكي و يارانه‌اي لازم براي توليد، تأمين، توزيع و مصرف مواد غذايي، در جهت دستيابي به سبد مطلوب غذايي و اختصاص منابع لازم براي شروع و تدارك براي ترويج غذاي سالم در قالب ميان ‌وعده غذايي دانش‌آموزان و همچنين كمك غذايي براي اقشار نيازمند.
د) تهيه و اجراي برنامه‌هاي:
- ايمني غذا
- كاهش ضايعات مواد غذايي از توليد به مصرف
 ماده 85: دولت موظف است، ظرف مدت شش ماه پس از تصويب اين قانون، لايحه حفظ و ارتقاي سلامت آحاد جامعه و كاهش مخاطرات تهديدكننده سلامتي را مشتمل بر نكات ذيل تهيه و جهت تصويب به مجلس شوراي اسلامي ارائه كند:
- كاهش حوادث حمل و نقل، از طريق شناسايي نقاط و محورهاي حادثه‌خيز جاده‌ها و راه‌هاي مواصلاتي و كاهش نقاط مذكور به ميزان پنجاه درصد (50%) تا پايان برنامه چهارم
- تأكيد بر رعايت اصول ايمني و مقررات راهنمايي و رانندگي.
- ساماندهي و تكميل شبكه فوريت‌هاي پزشكي پيش‌بيمارستاني و بيمارستاني كشور و كاهش مرگ و مير ناشي از حوادث حمل و نقل به ميزان پنجاه درصد (50%) تا پايان برنامه چهارم.
- ارتقاي طرح ايمني وسايل نقليه موتوري و اعمال استانداردهاي مهندسي انساني و ايمني لازم.
- كاهش مخاطرات تهديدكننده سلامتي در محيط كار، آلاينده‌هاي هوا، آب، خاك، محصولات كشاورزي و دامي و تعريف مصاديق، ميزان و نحوه تعيين و وصول عوارض و جرايم جبراني و چگونگي مصرف منابع حاصله.
- وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و دستگاههاي ذي‌ربط مكلف‌اند، تا پايان سال اول برنامه چهارم توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي ايران، اقدامات لازم را جهت كاهش خطرات و زيان‌هاي فردي و اجتماعي اعتياد، پيشگيري و درمان بيماري ايدز و نيز كاهش بار بيماري‌هاي رواني معمول دارد.
 وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي موظف است، به منظور زمينه‌سازي براي حضور مؤثر در بازارهاي جهاني و تبديل جمهوري اسلامي ايران به مركز رفع نيازهاي سلامت و پزشكي منطقه، در چارچوب سياستهاي راهبردي تجاري، تسهيلات لازم را در خصوص معرفي توانايي‌ها، عرضه و بازاريابي خدمات سلامت و آموزش پزشكي و توليدات، تجهيزات و فرآورده‌هاي پزشكي و دارويي ارائه نمايد، به نحوي كه مقدار ارز حاصل از صادرات خدمات و توليدات مزبور معادل سي درصد (30%) مصارف ارزي بخش بهداشت و درمان، در پايان سال پاياني برنامه چهارم باشد.

 ماده 88: وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي موظف است، به منظور ارتقاي مستمر كيفيت خدمات سلامت و تعالي عملكرد خدمات باليني، افزايش بهره‌وري و استفاده بهينه از امكانات بهداشتي درماني كشور، اقدام‌هاي ذيل را انجام دهد:
الف) تدوين، نظارت و ارزشيابي استانداردها و شاخص‌هاي بهبود كيفيت خدمات و اصلاح رتبه‌بندي بيمارستان‌ها، براساس الگوي ارتقاي عملكرد باليني.
ب) مشتري ‌مدار نمودن واحدهاي بهداشتي درماني، از طريق اصلاح فرآيندها و ساختار مديريت اقتصادي (از جمله: اصلاح نظام حسابداري، پرداخت مبتني بر عملكرد، بودجه‌ريزي عملياتي).
ج) اداره بيمارستان‌هاي پيشنهادي دانشگاههاي علوم پزشكي، به صورت هيأت امنايي و يا شركتي و تفويض اختيارات مديريت، جذب و به‌ كارگيري نيروي انساني و اداري ـ مالي به آنها در چارچوب تعرفه‌هاي مصوب.
د) تفكيك بيمارستان‌ها، از نظر تخت‌هاي آموزشي و غير آموزشي و اعمال شاخص‌هاي اعتباري و نيروي انساني براساس آن.
هـ) طراحي و استقرار نظام جامع اطلاعات سلامت شهروندان ايراني.

 ماده 89: وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي مكلف است، به منظور دسترسي عادلانه مردم به خدمات بهداشتي، درماني و منطقي نمودن آن متناسب با نيازها در نقاط مختلف كشور، نظام ارائه حداقل استاندارد خدمات بهداشتي، درماني كشور را مبتني بر سطح‌بندي خدمات، طراحي نمايد. ايجاد، توسعه و تجهيز يا تغيير در ظرفيت‌هاي پزشكي و درماني كشور و همچنين اختصاص نيروي انساني جهت ارائه خدمات مطابق با سطح‌بندي خدمات درماني كشور انجام خواهد شد. احداث، ايجاد و توسعه واحدهاي بهداشتي و درماني توسط دستگاه‌هاي موضوع ماده (160) اين قانون و نيروهاي مسلح، صرفاً، با تأييد وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و تصويب هيأت وزيران امكان پذير خواهد بود. درخصوص واحدهاي سلامت و ايمني محيط كار (H.S.E)، طبق مقررات اختصاصي ذي‌ربط عمل خواهد شد.

 ماده 90: به منظور ارتقاي عدالت توزيعي در دسترسي عادلانه مردم به خدمات بهداشتي و درماني و در جهت كاهش سهم خانوارهاي كم درآمد و آسيب‌پذير از هزينه‌هاي بهداشتي و درماني آن‌ها توزيع منابع و امكانات بهداشتي و درماني بايد به نحوي صورت گيرد كه «شاخص مشاركت عادلانه مالي مردم» به نود درصد (90%) ارتقا يابد و سهم مردم از هزينه‌هاي سلامت حداكثر از سي درصد (30%) افزايش نيابد و ميزان خانوارهاي آسيب‌پذير از هزينه‌هاي غيرقابل تحمل سلامت به يك درصد (1%) كاهش يابد. وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشكي مكلف است با مشاركت سازمان مديريت و برنامه‌ريزي كشور، آيين‌نامه چگونگي متعادل نمودن سهم مردم در تأمين منابع بهداشت و درمان براي تحقق اهداف مذكور را ظرف مدت شش ماه پس از تصويب اين قانون تهيه و براي تصويب به هيأت وزيران ارائه نمايد.

 ماده 91: به منظور افزايش اثربخشي نظام ارائه خدمات سلامت در كشور و تقويت و توسعه نظام بيمه خدمات درماني، اقدام‌هاي ذيل انجام خواهد شد:
الف) كليه شركت‌هاي بيمه تجاري و غيرتجاري صرفاً با رعايت قوانين و مقررات شوراي عالي بيمه خدمات درماني مجاز به ارائه خدمات بيمه پايه و مكمل مي‌باشند.
ب) تا پايان برنامه چهارم، شوراي‌عالي بيمه خدمات درماني تمهيدات لازم، جهت استقرار بيمه سلامت با محوريت پزشك خانواده و نظام ارجاع را فراهم نمايد.
ج) به منظور تعميم عدالت در بهره‌مندي از خدمات بهداشتي درماني، خدمات بيمه پايه درماني روستاييان و عشايري، معادل مناطق شهري تعريف و اجرا مي‌شود.
د) كليه اتباع خارجي مقيم كشور، موظف به دارا بودن بيمه‌نامه براي پوشش حوادث و بيماري‌هاي احتمالي در مدت اقامت در ايران مي‌باشند.
ه) تأمين اعتبارات بيمه‌هاي خدمات درماني در بودجه‌هاي سنواتي در طول برنامه چهارم بر اساس سرانه واقعي خواهد بود كه سالانه به تصويب هيأت دولت مي‌رسد.
و) آيين‌نامه اجرايي اين ماده، توسط وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي ظرف مدت سه ماه از تصويب اين قانون تهيه و به تصويب هيأت وزيران خواهد رسيد.

 ماده 92: وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي مكلف است، نسبت به درمان فوري و بدون قيد و شرط مصدومين حوادث و سوانح رانندگي، در مراكز خدمات بهداشتي و درماني اقدام كند. به منظور تأمين منابع لازم براي ارائه خدمات فوق، ده درصد (10%) حق بيمه شخص ثالث، سرنشين و مازاد توسط شركت‌هاي بيمه تجاري وصول و به حساب درآمدهاي اختصاصي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي نزد خزانه‌داري كل واريز مي‌گردد و هزينه‌هاي درمان كليه مصدومان ترافيكي، جاده‌اي و رانندگي از محل وجوه واريز شده به اين حساب و ساير منابع موجود پرداخت خواهد شد. توزيع اين منابع بر اساس عملكرد هر يك از سازمان‌هاي بيمه‌گر پايه توسط وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي، هر شش ماه يك بار صورت خواهد گرفت.

 ماده 93:
الف) به منظور تنظيم بازار دارو فهرست داروهاي مجاز همه‌ساله توسط وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشكي اعلام مي‌شود. ورود، عرضه و تجويز دارو خارج از فهرست فوق ممنوع است.
ب) عرضه دارو (به استثناي داروهاي غيرنسخه‌اي كه فهرست آن توسط وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشكي اعلام مي‌شود) به مصرف‌كننده نهايي خارج از داروخانه‌ها ممنوع است.
ج) به منظور تضمين داروهاي توليدي، كليه كارخانه‌هاي توليدكننده دارو موظفند با ايجاد كنترل كيفيت و به‌كارگيري متخصصين ذي‌ربط نسبت به كنترل كيفيت توليدات خود اقدام نمايند. به اين منظور به كارخانه‌هاي ذي‌ربط اجازه داده مي‌شود با هماهنگي وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشكي از پنجاه درصد (50%) درآمد موضوع قانون اصلاح بند (2) تبصره (2) ماده (5) قانون لزوم بازآموزي و نوآموزي جامعه پزشكي مصوب 15/6/1371 در قالب بودجه‌هاي سالانه استفاده كنند.

راهبردهاي بهداشت و درمان در سند مطالعات آمايش سرزمين: جهت‌گيري‌هاي آمايش ملي
 تأمين، حفظ و ارتقاي سلامت افراد و جامعه
 ترويج الگوهاي رفتاري سالم و افزايش آگاهي‌هاي بهداشتي مردم و كاهش رفتارهاي پرخطر
 تدوين سياست‌هاي لازم جهت تنظيم خانواده و تحديد مواليد
 تقدم پيشگيري بر درمان، به منظور كنترل و ريشه‌كني بيماري‌هاي واگيردار
 ايجاد و توسعه بيمه‌هاي سلامت نگر و تأكيد بر روش‌هاي پرداخت سرانه و نظارت بر عملكرد نظام بيمه درمان كشور
 تقويت هماهنگي بين بخشي به‌خصوص براي گسترش كمي و كيفي نظارت بر بهداشت و امنيت مواد غذايي، دارويي، بهداشتي و آرايشي و ارتقاي شاخص‌ها و عوامل مؤثر در بهداشت و ايمني محيط‌هاي خصوصي و عمومي با تأكيد بر دسترسي آب آشاميدني سالم و كنترل آلودگي‌هاي صوتي، شيميايي، و نظير اين‌ها
 ايجاد و توسعه محيط‌هاي حمايتي سلامت جسمي، رواني و اجتماعي با تأكيد بر حفظ كرامت انساني و حقوق مدني بيماران و مشاركت با ساير بخش‌ها براي تأمين نيازهاي اساسي آن‌ها
 اصلاح ساختار نظام سلامتي جامعه در راستاي ايجاد يك نظام پاسخگو براي ارائه خدمات سلامتي به آحاد مردم
 وضع قوانين براي حمايت از اقشار آسيب‌پذير از قبيل زنان، افراد كم‌درآمد، معتادان و كودكان و نوجوانان
 ايجاد تمركز و يكپارچگي در امر سياست‌گذاري، نظارت و ارزشيابي با توليت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و ارتقاي نظام‌هاي نظارتي
 تغيير الگوها و اولويت‌هاي سرمايه‌گذاري در زمينه منابع فيزيكي، نيروي انساني و فناوري
 بازسازي و توسعه صنايع دارويي كشور و بهبود كمي و كيفي توليد دارو و مواد بيولوژيك و توجه به مزيت‌هاي نسبي كشور در زمينه‌هاي توليد داروهاي گياهي و طبيعي
 طراحي و عملياتي كردن نظام جامع اطلاعات در بخش سلامت
 تأكيد بر واگذاري ارائه خدمات سلامت به بخش غيردولتي با بهره‌گيري از نظام مناسب خريد خدمت، به منظور افزايش كارآيي و بهبود مستمر كيفيت خدمات
 ايجاد و تقويت ساختارهاي مناسب دولتي و غيردولتي براي آمادگي در مقابله با حوادث طبيعي و سوانح و كاهش عوارض ناشي از آن
 عادلانه ساختن دريافت خدمات سلامت براي آحاد جامعه و تأمين منابع مالي مورد نياز براي مراقبت‌هاي اوليه بهداشتي
 طراحي و استقرار نظام جامع مديريت خدمات درماني كشور با تأكيد بر تخصيص بهينه منابع و در نظر گرفتن سطح بندي، نظام ارجاع و …
 ايجاد زمينه مشاركت همه‌جانبه سالمندان در فرآيند توسعه كشور
 مشاركت عادلانه مردم در تأمين هزينه‌هاي بخش سلامت
 حضور فعال در بازارهاي جهاني خدمات سلامت و پزشكي
 ايجاد و بهبود ساز وكارهاي مناسب براي استفاده از فناوري‌هاي برتر و روش‌هاي تشخيصي و درماني نوين
 توجه سرمايه‌گذاري بيشتر در دو بخش آموزش و پرورش و ارتقاي پژوهش هاي علمي، كاربردي

راهبردهاي سازماندهي فضايي امكانات درماني و بهداشتي در سند مطالعات آمايش سرزمين: جهت‌گيري‌هاي آمايش ملي
 برنامه‌ريزي براي توزيع متعادل امكانات فيزيكي و نيروي انساني در سطح كشور
 ارتقاي شاخص‌هاي توسعه منابع انساني (مرتبط با بخش بهداشت و درمان) در كليه استان‌ها تا رسيدن به متوسط شاخص‌هاي ملي
 سطح‌بندي خدمات درماني سرپايي براي سهولت دسترسي و اجراي پروژه‌هايي از قبيل پزشك خانواده
 بازنگري و به‌هنگام‌سازي مستمر طرح شبكه بهداشت و درمان بر اساس توزيع جمعيت و فعاليت‌ها در سرزمين
 ايجاد و توسعه بيمارستان‌ها با قابليت ارائه خدمات در سطوح فراملي در مراكز داراي اين قابليت و مناطق آزاد كشور
 توجه به ارتقاي شاخص‌هاي بهداشتي و درماني در استان‌هاي كمتر توسعه‌يافته با تأكيد بر جنوب شرق كشور
 ارتقاي مراكز درماني در مراكز جمعيتي با عملكردهاي فراملي (اصفهان، مشهد، تبريز، شيراز) تا سطح بيمارستان‌هاي كشوري (سطح 6 نظام خدمات درماني)
 ارتقاي مراكز درماني در مراكز شهري بزرگ (با جمعيت 500 هزار تا يك ميليون نفر) تا سطح بيمارستان قطبي (سطح 5 نظام خدمات درماني)
 ارتقاي مراكز درماني كليه مراكز استان و شهرهاي با جمعيت 250 هزار تا 500 هزار نفر تا سطح بيمارستان منطقه‌اي (سطح 4 نظام خدمات درماني)
 ايجاد و تكميل مراكز بهداشتي ـ درماني سطوح 1 و 2 و 3 بر اساس طرح نظام خدمات درمان و با توجه به جمعيت شهرها در افق 1400
 ايجاد پايگاه‌هاي اورژانس در كليه شهرهاي با جمعيت بيش از 50 هزار نفر و مراكز شهري كوچك‌تر با فاصله بيش از 50 كيلومتر با شهرهاي فوق و در طول محورهاي ارتباطي اصلي به فاصله حداكثر 50 كيلومتر از نزديك‌ترين مركز

پوکی استخوان

پوکی استخوان
مقدمه:
همه ما می دانیم که با افزایش سن منحنی شکستگی استخوان ها، خمیدگی پشت و کوتاه شدن قد ایجاد می گردد که در واقع این علایم نشانه های بیماری به نام پوکی استخوان است که با آگاهی از این بیماری، می توانیم از بروز آن پیشگیری کنیم.
پوکی استخوان چیست؟ پوکی استخوان یا اسم علمی آن (osteo prosis) به معنی پوک شدن یا نازک شدن استخوان ها به هر علتی می باشد که اغلب در افراد سالخورده دیده می شود. این شکسته شدن استخوان ها، علامت بارز پوکی استخوان است و به خصوص در استخوان های مچ دست، ستون فقرات و گردن و استخوان ران دیده می شوند.
علل ایجاد پوکی استخوان: بروز بیماری پوکی استخوان در هر شخصی بستگی به عواملی چون سن، جنس و نژاد دارد. عوامل ژنتیکی و وراثتی نیز در تعیین حداکثر توده ی استخوانی مهم هستند. پوکی استخوان مشکلی است که در اثر افزایش سن ایجاد می گردد ولی میزان حداکثر توده استخوانی به طور عمده ای تحت تأثیر عوامل ژنتیکی هستند. (نقش عوامل ژنتیکی) بعضی از بیماری ها و درمان های آنها باعث افزایش خطر ابتلا به پوکی استخوان می شوند ماند یائسگی زود هنگام در سنین پایین تر ، فقدان پریودهای ماهانه، درمان با داروهای استروئیدی (کورتن دار) و ... بسیاری از جنبه های زندگی روزانه از قبیل، رژیم غذایی، فعالیت بدنی، مصرف الکل و سیگار و ... نیز می توانند بر روی استخوان ها اثر بگذارد.
علائم و نشانه های پوکی استخوان (عوارض پوکی استخوان) : پوکی استخوان فقط وقتیکه ایجاد شکستگی می کند باعث شکایت افراد می گردد، به عنوان مثال نمی توان کمر درد و یا پشت درد را به حساب پوکی استخوان گذاشت. از شکستگی های رایج بر اثر پوکی استخوان می توان شکستگی های مچ دست، ستون فقرات، گردن و استخوان ران را نام برد.
شکستگی های مچ دست (ماکیز) در خانه های 70 -50 ساله بسیار شایع است که در هنگام زمین خوردن در استخوان رادیوس ساعد رخ می دهد. حدود 3/1 خانم های بعد از شکستگی دچار آلگو دیستروفی می شوند که باعث ایجاد درد، حساسیت و تورم دست می شود. شکستگی ستون فقرات باعث ایجاد فشردگی در مهره های ستون فقرات می کند و باعث ایجاد درد در قسمت پشت و در محدوده مهره ها مبتلا می شود و بهبود آن تدریجی است. شکستگی های ستون فقرات که به علت پوکی استخوان ایجاد شده اند باعث انتشار درد به قسمت پایین پاها نمی شوند (سیاتیک) و این وضعیت معمولاً به علت مشکلات دیسک ایجاد می گردد.
درمان پوکی استخوان: گر چه هنوز هیچ درمانی برای بازگرداندن اثرات سوء پوکی استخوان وجود ندارد اما می توان با انجام کارهای زیر سرعت از دست دادن استخوان را در آینده کاهش داد.
کنترل درد: در مواردی که درد شدید است می توان از روشی به نام سمپاتکتومی استفاده نمود که در این روش اعصابی را که در آن منطقه عصب دهی می کنند را بی حس می کنند.
فیزیوتراپی: برای کاهش و تسکین درد بیمارانی که بعد از شکستگی ستون فقرات دچار اسپاسم و گرفتگی می شوند از فیزیوتراپی و هیدروتراپی (تمرین آرام در آب گرم) می توان استفاده نمود از روش های دیگر در درمان پوکی استخوان می توان به : هورمون درمانی (درمان جایگزینی هورمونی HRT) ، ویتامین D ، استفاده از کلسترول و کلسیتوتین، فلوراید سدیم، کلسیم، رژیم غذایی نامناسب و تمرینات ورزشی.
پیشگیری از ابتلا به پوکی استخوان: ما می توانیم با انجام اقداماتی مثل رژیم غذایی، حاوی کلسیم که استفاده از لبنیات در این امر مفید است، مصرف ویتامین ها، انجام تمرینات ورزشی در سنین کودکی و نوجوانی، عدم استعمال سیگار و ... از ابتلا به پوکی استخوان جلوگیری کنیم.

مندرومالایی کشگک
این بیماری بیشتر در جوانان دیده می شود و عبارتست از نرم و قطعه قطعه شدن غضروف تحتانی استخوان کشگک علت بیماری به خوبی معلوم نیست و گاه بیماری بعد از وارد آمدن ضربه به زانو خودنمایی می کند که درد عمیق خفیفی در زانو کشگک به وجود می آورد که این درد در هنگام بالا و پایین رفتن از پله ها تشدید می شود. در اکثر موارد بیمار یک دختر 15- 18 ساله است. گاه بیمار از سختی حرکات زانو (stiffness) شکایتی داشته که بعد از کمی راه رفتن بهبود می یابد.
حرکات زانو با صدا همراه بوده (creptitation) و در بعضی موارد بیمار اظهار می دارد که زانو زیر پایش در می رود. رادیو گرافی از نیم رخ زانو پس از تزریق هوا در داخل مفصل، ناهمواری غضروف مفصلی را نشان می دهد، همچنین آرتروسکوپی در صورت وجود ضایعه ای در کشگک آن را نشان می دهد.
در مواردی که درد شدید است، دستورات لازم برای جلوگیری از خم شدن زیاد زانو به بیمار داده می شود. به عنوان مثال به او توصیه می شود که چهار زانو یا دو زانو نشیند، از توالت فرنگی استفاده کند و از پله ها کمتر بالا و پایین رفته و در صورت لزوم یک پله یک پله برود. بستن زانو بند کشی و تجویز داروهای ضد التهاب مانند آسپرین به تسکین بیماری کمک می کند. پس از تسکین درد تقویت عضله چهار سر با ورزش های ایزومتریک تا اندازه ای از عود بیماری جلوگیری می کند. در مواردی که درد بیمار شدید بوده با درمانهای طبی بهبود نیابد از عمل جراحی استفاده می شود. اعمال جراحی مختلفی مثل تراشیدن غضروف ناهموار ، بلند کردن برجستگی درشت نی با گذاشتن قطعه ای استخوان در زیر آن ، آزاد کردن کپسول مفصلی و ... که نتایج آن به خوبی معلوم نیست.

طب ورزشی:
مزایای طب ورزش در طول زندگی: یک برنامه مناسب ورزشی سلامت انسان را تضمین می کند و خطر بسیاری از بیماری های متداول را کاهش می دهد. بنابر این ورزش مرتب می تواند طول عمر را افزایش دهد. اثرات ویژه نرمش و ورزش و تمرینات منظم عبارتند از :
1- افزایش قدرت و تحمل بدن
2- بهبود انعطاف پذیری بدن
3- کاهش فشار خون
4- کاهش درصد چربی بدن
ورزش منظم باعث جلوگیری از بروز بیماری های قلبی، عروقی، پوکی استخوان، دیابت، فشار خون و ... می شود . بر اثر ورزش منظم آن مقدار از توان بدن که کاسته شده است، بهبود می یابد. اخیراً ثابت شده است که نرمش ها و تمرینات روتین روزانه یا هفتگی (به خصوص حرکات دائمی آئروبیک) به طول مدت سلامتی بدن می افزاید.
اثرات مفید ورزش بر بدن: افزایش حداکثر برداشت اکسیژن (جذب) در بدن، افزایش کارایی قلب از طریق افزایش حجم خون پمپ شده در یک ضربان، بهبود عروق عضله قلب، افزایش چگالی مویرگها در عضله اسکلتی ، افزایش ظرفیت گشاد شدن عروق، افزایش تولید لیپوپروتئین های سنگین (HDL) که برای بدن مفیدند، افزایش قدرت عضلانی و قدرت تحمل بدن و ...
مطالعاتی که بر روی بیش از 17 هزار نفر از دانشجویان سال اول دانشگاه هاروارد انجام شد مشخص شد که مردانی که در عرض هفته بیش از 2 هزار کیلو کالری انرژی را در فعالیت های ورزشی مصرف میکنند نسبت به هم کلاسی های خود که کمتر از 500 کیلو کالری انرژی برای فعالیت های بدنی مصرف میکنند، 39% کمتر احتمال ابتلا به بیماری قلبی – عروقی دارند.
هدف گذاری برای یک برنامه ورزشی: ورزش علمی می تواند هدف های متنوعی را دنبال کند از جمله :
1- بهبود تناسب قلبی – عروقی
2- کاهش انباشتن چربی بدن
3- افزایش قدرت جنسی
4- افزایش انعطاف پذیری بدن
همچنین ورزش منظم می تواند تحمل بدن نسبت به گرما را بهبود بخشد و اثرات استرس های روزمره زندگی را کاهش دهد.
تناسب فیزیکی و گذران عمر: هر چه سن آدمی بیشتر می شود, اثرات فیزیولوژیک افت عملکرد بدن زیاد می شود. حجم عضلانی بدن بین سنین 30 تا 70 سالگی به طور طبیعی حدود 30 درصد کاهش می یابد و بعد از این سن رشته های عضلانی از این هم بیشتر دچار آتروفی (فرسایش) می شوند. همچنین درصد چربی بدن در سنین بالاتر افزایش می یابد این ناهماهنگی سیستم های داخلی بدن افراد مسن را می توان تا حد زیادی از طریق تمرینات منظم ورزشی برای افزایش قدرت, انعطاف پذیری و هماهنگی اعضای بدن کنترل کرد. پیاده روی با سرعت 5 کیلومتر در ساعت برای مدت 40 تا 60 دقیقه آن هم چندین بار در هفته یک رژیم ورزشی مناسب برای افراد بالای 60 سال محسوب می شود.

عارضه گودی کمر
درد در ناحیه کمر یکی از مشکلات رایج در سراسر دنیاست در آخرین مقالات دانشمندان در سال 2003 حدود 80% از مردم در طول زندگی کمر درد را تجربه کرده اند. از دلایل رایج کمر درد می توان به ناراحتی و اختلالات عضلانی، چاقی و استرس و گاهی اوقات افسردگی نیز اشاره کرد. ستون فقرات از توده هایی استخوانی به نام مهره تشکیل شده است. در یک ستون فقرات سالم سه انحنا وجود دارد:
1- (cervical) گردنی = انحنای داخلی درگردن
2- (thoracic) پشتی = انحنای خارجی در وسط
3- (Lumber) کمری = انحنایی در پایین پشت هنگامی که انحنای پایین خیلی زیادتر از حد معمول باشد (3) باعث فشار بر روی پشت می گردد و به آن (Lumbar lor dosis) می گویند
عضلات پشت و قفسه سینه در صورتی که قوی و قابل انعطاف باشند کمک به حفظ صحیح این انحنا می کنند.
از علائم بالینی این عارضه معمولاً درد بیشتر از 3 روز در ناحیه کمر است (همراه با خستگی) که با معاینه فیزیکی از ستون فقرات عکس از ستون مهره ها، سی تی اسکن می توان آن را تشخیص داد. جهت درمان این عارضه از ضد دردهای مخدر، ضد التهاب ها (مانند آسپرین و بروفن) و داروهای شل کننده عضلانی که باعث کاهش اسپاسم درد می شوند استفاده شود.
ورزش های خسته کننده ایزومتدیک باعث تقویت عضلات کمر پشت می شوند که در این خصوص شنا کردن در آب خیلی موثر است.
مکانیسم های بدن: 1- ایستادن- اجتناب از طولانی ایستادن و راه رفتن، همچنین خم شدن به سمت جلو در هنگام کار . 2 – نشستن – استرس و فشار بر روی کمر بیشتر در حالت نشسته است تا ایستاده , در نتیجه از نشستن طولانی مدت خودداری کنید. استفاده از یک چهار پایه کوتاه در زیر پاها در هنگام نشستن ، بایستی به صورت دوره ای نشسته و راه بروید. 3- خوابیدن – به منظور جلوگیری از اسپاسم عضلات پشت بایستی به صورت دوره ای به هنگام فعالیت استراحت نمود. اجتناب از خوابیدن بر روی شکم، استفاده از جسم سفت و سخت مثل تخته تا از انحنای زیاد از حدکمر پیشگیری شود.
از کفش های با پاشنه های خیلی بلند که باعث انحنای بیش از حد کمر به طرف جلو می شود خودداری کنید.
همواره در جهت تقویت عضلات شکم و لگن کوشش نماییم چون این ها در نگهداری وضعیت صحیح بدن موثراند.
به هنگام ایستادن بایستی سعی شود که قفسه سینه به طرف جلو و عضلات شکم جمع گردد و از قفل کردن زانوها در حالت ایستاده خودداری شود.

صدمات ورزشی و راه های درمان آن
صدمات حاصل از روزش به طریق نادرست عبارتند از صدمات بینی و سوزش پهلو و شکستگی و دررفتگی مفصل و پیچ خوردگی مفصل و آسیب عضلانی (استرین) ، اسپرین و گرفتگی عضلانی در اینجا به اختصار این صدمات را معرفی کرده و راه کارهایی سریع برای درمانشان پیشنهاد می کنیم:
- خونریزی بینی عبارت است از خروج خون از یک یا هر دو مجرای بینی که شدید یا خفیف باشد برای درمان خونریزی با انگشتان شست لب بالایی را درست در زیر بینی محکم فشار دهید همچنین کمپرس آب سرد موثر خواهد بود.
- سوزش پهلو،درد شدید و زودگذری است که بیشتر ورزشکاران در بسکتبال و دو بدان دچار می شوند برای درمان به آرامی پهلوی خود را مالش دهید.
- شکستگی، هر گاه یک یا چند استخوان از حالت طبیعی خارج شده و در آن شکاف یا فاصله ایجاد شود شکستگی ایجاد شده برای درمان بعد از ثابت و بی حرکت نمودن مصدوم و بانداژ و اتل گذاری او را به بیمارستان منتقل کنید.
- در رفتگی مفصلی تغییر مکان مفصل براساس عوامل مختلف است. درصد جا انداختن مفصل بر نیایید چون موجب تغییر شکل آن می شود سریعاً به پزشک مراجعه شود.
- استرین صدمه ای است که به غش عضلانی وتری وارد می آید روش درمان استراحت و جلوگیری از حرکت عضو صدمه دیده است.
- اسپرین به صدمه برلیگانت می گویند
- گرفتگی عضلانی به علت اصابت ضربات مختلفی است که منجر به آسیب پوست و عضلات شده . استفاده از کمپرس در موضع صدمه دیده

پوکی استخوان

دلایل بیماری
آسیب شناسی دقیق استئوپورز ناشناخته است. عوامل مستعد کننده عبارتند از:



کاهش و از بین بردن فعالیت عضو به علت حرکت طولانی مدت.
رژیمهای غذایی با کمبود مواد پروتئین ، دریافت ناکافی کلسیم ، کمبود ویتامین D و مصرف زیاد کافئین.


بیماریهای غدد مترشحه داخلی مثل پرکاری غدد پاراتیروئید ، غدد فوق کلیوی و کم کاری غدد جنسی (استئوپروز یائسگی به عنوان مهمترین دلیل این اختلال مورد توجه قرار گرفته است. در زنان یائسه ، تولید استروژن و ذخیره کلسیم استخوانی کاهش می‌یابد. ظاهرا استروژن مانع از دست دادن استخوان می‌شود.


تجویز بعضی داروها به مدت طولانی مثل کورتیکواستروئیدها و هپارین.
علایم بالینی
توده استخوانی هر فرد معمولا در 30 تا 35 سالگی به بیشترین میزان خود می‌رسد. پس از این سن ، کاهش توده استخوان به صورت یک روند طبیعی پیری آغاز می‌شود. 50 درصد افراد بیش از 65 درصد سال سفید پوست استئوپروز داشته و فقط در 20 درصد از این افراد علایم بالینی وجود دارد. 30 درصد افرادی که به سن 75 سالگی رسیده‌اند، دچار شکستگی ناشی از استئوپروز می‌شوند. شایعترین علل این شکستگیها عبارتند از: جسم مهره‌ها ، لگن ، گردن ، استخوان ران ، انتهای فوقانی بازو و انتهای تحتانی ساعد ، علاوه بر شکستگیهای این بیماران از درد کمر ، پشت و قوز‌دار شدن پشت شکایت دارند.

ولی برخلاف استئومالاسی ، مبتلایان از ضعف عمومی و ضعف عضلانی شکایتی ندارند. در بعضی از موارد استئوپروز و استئومالاسی تواما وجود دارد. دفورمیتی قفسه سینه به صورت کوتاهی قامت ، مشکل دولاشدن (خم شدن به سمت جلو) ، کیفوز مشخص ستون مهره‌ای سینه‌ای که ممکن است در پشت ایجاد شود. بدشکلی ستون مهره‌ای و فضای دنده‌ای ممکن است باعث نارسایی تنفسی شود.به علت ناتوانی در بهبودی از آسیب‌های وارده ممکن است دچار پوکی استخوان شوید، بدون آنکه از بیماری خود اطلاع داشته باشید به همین دلیل است که پوکی استخوان بیماری بی‌سر و صدا نامیده می‌شود.








پوکی استخوان



در مراحل اولیه بروز پوکی استخوان،‌ علایم به ندرت ظاهر می‌شود، که این امر تشخیص بیماری را دشوار می‌کند. پوکی استخوان در مراحل بعدی موجب بروز مشکلات ذیل می‌شود. شکستگی مفاصل‌ ران ، کمر و ستون مهره‌ها که غالبا این اولین علامت است. کمر درد شدیدی در یک نقطه خاص که نشانه یک شکستگی می‌باشد. قوز کردن پشت که موجب انحنای پشت یا قوز درآوردن می‌شود. کوتاه شدن قد در اثر پوکی استخوان در طی سالهای متمادی ایجاد می‌شود.

ارزیابی تشخیصی
علایم رادیولوژی
کاهش تراکم استخوان ، همچنین کاهش تعداد و صفحات تیغه‌های استخوان که بخصوص در جسم مهره‌ها ، گردن و استخوان ران مشهود است. فضای بین مهره‌ای افزایش یافته و سطح بالایی و پایینی جسم مهره گرد می‌شود. شکستگی مرضی در مهره‌ها باعث مقعرالطرفین شدن شکل آنها می‌گردد.

علایم آزمایشگاهی
کلسیم ، فسفر و آلکالین فسفاتاز سرم طبیعی است. بیوپسی استخوان به تشخیص کمک می‌کند.

آزمایشهای سنجش تراکم استخوان
این آزمایشها برای تشخیص و پیگیری درمان پوکی استخوان ،‌ دقیقتر از عکسبرداری با اشعه هستند. پرتوهای ایکسمعمولا برای تشخیص پوکی استخوان مورد استفاده قرار نمی‌گیرند. این پرتوها که به دلایل دیگری استفاه می‌شود ممکن است پوکی استخوان را نیز در حالتی که حدود 25 تا 40 درصد توده استخوان از بین رفته باشد نشان دهد. بله ولی این امر دشوار است در بیشتر موارد پوکی استخوان تشخیص داده نمی‌شود تا این که فرد دچار شکستگی استخوان شود.






شیوه درمان
در صورت مشخص بودن علت استئوپروز باید آن را درمان کرد. هدف از درمان ، جلوگیری از پیشرفت بیماری و کمک به بهبود آن می‌باشد. تغییر در رژیم غذایی ، مواد پروتئینی ، کلسیم مکمل ، املاح و ویتامین‌ها و مخصوصا ویتامین D باید، مقدار کافی از راه غذایی و دارویی به این بیماران داده شود. کلسی تونین ، از دست دادن استخوان را مهار می‌کند. تجویز استروژن یا استروژن همراه با پروژسترون و اندروژن و املاح فلوئور در درمان این بیماران موثر است. اگر چه از علایم هشدار دهنده مهم در شما بروز نکرده باشد، ممکن است مبتلا به پوکی استخوان شده باشید. گرچه پوکی استخوان را نمی‌توان بطور قطعی درمان کرد، ولی درمان نسبی آن امکانپذیرست.

التهاب تاندون و تنوسینوویت‌

علایم‌ شایع‌ بیماری
محدودیت‌ حرکت ‌، حساسیت‌ به‌ لمس‌ و تورم‌ اطراف‌ تاندون‌ ملتهب‌.
محل‌های‌ شایع‌ عبارتند از: شانه ‌، آرنج ‌، تاندون‌ آشیل‌ یا عضله‌ دوقلو پشت‌ ساق‌ پا.
ضعف‌ در تاندون‌ به‌ علت‌ رسوب‌ کلسیمی‌ که‌ غالباً همراه‌ تاندونیت‌ وجود دارند.
رسوبهای‌ کلسیمی‌ بزرگ‌ در تاندون‌ ملتهب‌ که‌ منجر به‌ اختلال‌ دایمی‌ می‌گردد، از عوارض‌ احتمالی بیماری هستند.
علل بیماری‌
آسیب‌ معمولاً ناشی‌ از فعالیت در زمان ابتلا به این بیماری ورزشی‌ سخت‌
اختلالات‌ عضلانی‌ ـ اسکلتی‌ شامل‌ نقایص‌ مادرزادی‌ و روماتیسم‌
وضعیت‌ قرارگیری‌ نامناسب‌

استفاده‌ بیش‌ از حد از تاندونها و مفاصل‌ خاص‌ در اثر شرکت‌ در مسابقات‌ ورزشی‌ و حرکت‌ غلط‌ و کشیدگی‌ در طی‌ فعالیت در زمان ابتلا به این بیماری (برای مثال‌ نگه‌ داشتن‌ و حرکت‌ دادن‌ مکرر یک‌ راکت‌ تنیس‌ بطور غلط‌‌) از عوامل تشدید کننده بیماری هستند.
پیشگیری‌
قبل‌ از آغاز یک‌ ورزش ‌، براساس‌ یک‌ برنامه‌ منظم ‌، بدن‌ خود را گرم‌ کرده‌ و فشار بر عضلات‌ را به‌ تدریج‌ افزایش‌ دهید.
قبل‌ از هر فعالیتی‌ خود را گرم‌ کنید.
روشهای‌ مناسب‌ را برای‌ هر ورزشی‌ که‌ تمایل‌ به‌ انجام‌ مرتب‌ آن‌ دارید، یاد بگیرید.
درمان‌
اصول کلی درمان
این بیماری معمولاً با درمان‌ و استراحت‌ تاندون‌ علاج‌ می‌گردد. بهبودی‌ 6 هفته‌ زمان‌ می‌برد.
آزمونهای‌ تشخیصی‌ معمولاً لازم‌ نیستند (رادیوگرافی ‌، رباطها و تاندون‌ها را نشان‌ نمی‌دهد).
درمان‌ بسته‌ به‌ علت ‌، شدت‌ و طول‌ مدت‌ بیماری‌ فرق‌ می‌کند.

در صورت‌ وجود درد شدید ، سفتی‌ و حساسیت‌ به‌ لمس ‌، ناحیه‌ آسیب‌دیده‌ را تا هنگامی‌ که‌ درد قابل‌ تحمل‌تر گردد، استراحت‌ دهید.
در مرحله‌ حاد یا پس‌ از تزریق ‌، برروی‌ ناحیه‌ آسیب‌ دیده ‌، کیسه‌ یخ‌ بگذارید.
وقتی‌ درد کاهش‌ می‌یابد، ممکن‌ است‌ بخواهید بطور موقت‌ از اسپلینت‌ برای‌ آسیب‌ اندام‌ فوقانی‌ استفاده‌ کنید؛ برای‌ اندام‌ تحتانی‌ از چوب‌ زیر بغل‌، عصا یا بریس‌ استفاده‌ کنید.

بعد از مرحله‌ حاد از گرم‌ کردن‌ استفاده‌ کنید. دوش‌ آب‌ داغ‌ بگیرید؛ در وان‌ حمام‌ غوطه‌ور شوید؛ از کمپرس‌ گرم‌ استفاده‌ کنید؛ از یک‌ لامپ‌ گرم‌کننده‌ یا پوشش‌ گرم‌کننده‌ استفاده‌ کنید.
بانداژهای‌ کشی‌ ممکن‌ است‌ کمک‌کننده‌ باشند.
تاندونیت‌ مزمن‌ ممکن‌ است‌ مستلزم‌ تغییرات‌ در شیوه‌ زندگی‌ برای‌ پیشگیری‌ از عود تحریک‌ مفصل‌ باشد.
داروها
داروهای‌ ضد التهاب‌ غیراستروییدی‌ و مسکن‌ها مثل‌ استامینوفن‌، ایبوپروفن‌ یا آسپیرین
تزریق‌ بی‌حس‌ کننده‌های‌ موضعی‌ ممکن‌ است‌ توصیه‌ گردد.

تزریق‌ کورتیزون‌ در تاندونهای‌ دردناک‌ و کلسیفیه‌. این‌ امر درد و التهاب‌ را کاهش‌ می‌دهد و اجازه‌ حرکت‌ داده ‌، مانع‌ از منجمد شدن‌ مفصل‌ می‌گردد. البته‌ هرچه‌ تزریقات‌ بیشتری‌ صورت‌ گیرد خطر عوارض‌ جانبی‌ آنها بیشتر می‌شود. داروهای‌ مورد استفاده‌ در درمان‌ ممکن‌ است‌ عوارض‌ جانبی‌ ایجاد کنند.

اگر درد و تورم‌ علی‌رغم‌ درمان‌ افزایش‌ یابد و یا دچار علایم‌ جدید و غیر قابل‌ توجیه‌ شده‌اید، به پزشک مراجعه کنید.
به‌ محض‌ بهبود علایم‌ فعالیت در زمان ابتلا به این بیماریهای‌ طبیعی‌ خود را از سر بگیرید.
به‌ محض‌ رفع‌ درد ، فعالیت در زمان ابتلا به این بیماریهای‌ افزایش‌ دامنه‌ حرکت‌ را آغاز کنید.

آرتروز

عوامل بروز آرتروز
میزان بروز آرتروز با مسائل ژنتیکی و نژادی ارتباط دارد. بررسیها نشان می‌دهد که احتمال ابتلا به این بیماری در خانمها بیشتر است.
سن بالا: بزرگترین عامل خطرساز برای استئوآرتریت سن می‌باشد. بطوریکه در زنان با سن کمتر از 45 سال فقط 2% و در سنین بین 64-45 سال میزان شیوع 30% بوده است. و بالای 65 سال این میزان 68% بوده است.

ضربه: ضربه‌های شدید و استفاده مکرر ازمفصل نیز از عوامل خطر ساز مهم جهت آرتروز هستند بی‌کفایتی رباط متقاطع قدامی و آسیب منیسک منجر به استئوآرتریت زانو می‌شود. اگرچه آسیب غضروف مفصل ممکن است در هر زمان طی آسیب یا بعد از آن بوجود آید، در صورت استفاده از مفصل مبتلا (مثلا از قبل شکسته) حتی غضروف طبیعی نیز در صورت ناپایدار بودن مفصل از بین می‌رود.

چاقی: چاقی از عوامل خطر آرتروز در زانو و دست است. تحقیقات نشان داده که کاهش وزن به میزان 5 کیلوگرم احتمال بوجود آمدن آرتروز علامتدار زانو را 50% کاهش می‌دهد.
علت آرتروز
ویژگی اصلی پاتولوژی آرتروز از بین رفتن پیشرونده غضروف مفصلی است. با وجود این آرتروز تنها بیماری بافت غضروفی نیست بلکه بیماری یک عضو (مفصل) است که درآن همه بافتها شامل استخوان زیر غضروف ، منیسک ، رباطها و قسمت عصبی- عضلانی و غضروف گرفتار می‌شوند.

علایم آرتروز
استئوآرتریت غالبا به صورت دردی عمقی در مفصل مبتلا توصیف می‌شود که این درد با کارکرد مفصل تشدید می‌یابد و با استراحت برطرف می‌شود، اما با پیشرفت بیماری ممکن است درد دائمی باشد. سفتی و خشکی مفصل مبتلا در هنگام بیدار شدن از خواب یا بعد از مدتی دوره بی‌فعالیتی و بی‌تحرکی ممکن است بارز باشد. اما پس از تقریبا 30 دقیقه تسکین پیدا می‌کند. بیمار ممکن است برای حرکت مفاصل خود با مشکل مواجه شود و قادر نباشد آنها را خم و راست کند.

آرتروز در مفاصل غیر معمول
الگوی گرفتاری مفاصل دیگر که به ندرت دچار آرتروز می‌شوند، تحت تاثیر پرکاری شغلی یا غیر شغلی قبلی قرار دارد. بنابراین ، آرتروز مچ پا در رقاصان باله ، آرتروز آرنج در پرتاپ کنندگان بیس‌بال و مفصل انگشتان دست در مشت‌زنان شایع است. با اینکه آرتروز در هریک از این مفاصل ، در میان جمعیت عمومی چندان شایع نیست. ولی با این حال ثابت نشده است که دویدن یا پیاده‌روی با مسافت طولانی ، سبب آرتروز شود. ولی در مقابل ، افراد شاغل در برخی از فعالیتهای شغلی مانند افراد به کار برنده مته دستی ، کارگران نخ ریسی و کشتی سازی و ... ممکن است دچار آرتروز در مفاصلی شوند که مورد استفاده مکر شغلی قرار می‌گیرند.

تشخیص
تشخیص آرتروز معمولا بر اساس ویژگیهای بالینی (علایم) و رادیوگرافی (عکس) صورت می‌گیرد در مراحل اولیه ، رادیوگرافی ممکن است طبیعی باشد، اما با از بین رفتن غضروف مفصل ، تنگ شدگی فضای مفصل و سایر تغییرات آشکار می‌گردد.

پیشگیری
از خوردن غذاهای چرب پرهیز کنید و به جای آن مصرف فراوان میوه و سبزی را در برنامه غذایی خود بگنجانید.
از اضطراب و استرس دوری کنید.

هنگام کار با کامپیوتر سعی کنید گردن خود را راست نگهداشته و شانه را عقب بدهید. قوز کردن هنگام کار طولانی با کامپیوتر سبب دردهای گردن و شانه ها می شود. کاملا پشت خود را به صندلی بچسبانید. همچنین ارتفاع صندلی خود را طوری تنظیم کنید که کف پاها روی زمین قرار داشته و زانوی شما در زاویه ۹۰ درجه قرار داشته باشد. Keybآرتروزrd و Mouse باید پایینتر از آرنج و نزدیک دستان شما قرار داشته باشد.
درمان
درمان آرتروز در جهت کاهش درد ، حفظ تحرک و به حداقل رساندن ناتوانی بیمار صورت می‌گیرد.

اقدامات غیر دارویی
کاهش بار مفصل: آرتروز ممکن است به علت وضعیت نادرست بدن بوجود آمده یا تشدید یابد. اصلاح وضعیت غلط بدن و تصحیح انحنای بیش از حد کمر (لوردوز) ، ممکن است مفید باشد. باید از تحمیل بار اضافی به مفصل مبتلا ، خودداری شود. بیماران مبتلا به آرتروز زانو یا مفصل ران ، باید از ایستادن طولانی ، زانو زدن و چمباتمه زدن خودداری کنند. بیماران چاق باید وزن خود را کاهش دهند. استفاده از کف گوه‌ای در بعضی انواع آرتروز زانو ممکن است درد را کاهش دهد. رعایت دوره‌هایی از استراحت در طول روز ممکن است مفید باشد. اما بی‌حرکت کردن کامل مفصل دردناک لازم نیست. در بیماران مبتلا به آرتروز یک طرفه مفصل ران یا زانو گرفتن عصا در دست طرف مقابل و در بیماری دو طرفه استفاده از چوب زیر بغل (یا Walker) کمک کننده است.

فیزیوتراپی و ورزش: گرم کردن مفصل ممکن است درد و سفتی را کاهش دهد. در بیماران باید برنامه ورزشی در جهت حفظ دامنه حرکت مفصل ، تقویت عضلات دور مفصل و بهبود وضعیت فیزیکی باید طراحی گردد. استفاده نادرست از مفصل مبتلا به علت ترس از ایجاد درد منجر به آتروفی (از بین رفتن و تحلیل) عضله می‌شود. چون عضلات اطراف مفصل نقش مهمی در حفاظت از غضروف مفصلی در برابر استرس فیزیکی دارند، تقویت آنها حائز اهمیت است.

در افراد مبتلا به آرتروز زانو ، تقویت عضلات دور مفصل در عرض چند هفته ، ممکن است به اندازه داروهای مسکن منجر به کاهش درد شود. ناتوانی در افراد مبتلا به آرتروز زانو با ضعف عضله چهار سر ران ارتباط خیلی زیادی دارد و افراد فعال درد خیلی کمتری نسبت به افراد بازنشسته دارند.


بطور خلاصه اقدامات غیر دارویی که زیر بنای درمان آرتروز هستند عبارتند از: آموزش اصول مراقبت از مفصل ، روشهای حرارتی ، تمرینهایی برای تقویت عضلات اطراف مفصل ، کاهش وزن در افراد چاق ، پرهیز از اعمال بار اضافی به مفصل ران یا زانو با استفاده از کفهایی که بالشتک دارند و نیز با کمک عصا یا Walker.


همچنینی عوامل روانی- اجتماعی به عنوان تعیین کننده‌های درد از اهمیت زیادی برخوردار هستند. بطوری که در افراد مبتلا که حمایت اجتماعی اندکی دارند، مشاوره دوره‌ای توسط مصاحبه‌گران ماهر به اندازه داروهای مسکن ضد التهابی در کاهش درد مفصل موثر است.
درمان دارویی
امروزه درمان آرتروز جنبه تسکینی دارد و داروها سبب پیشگیری یا به تاخیر افتادن تخریب غضروف و ... نمی‌شود. برای درمان درد آرتروز ، عوامل دارویی باید به عنوان روشی کمکی برای اقدامات غیر دارویی مورد استفاده قرار گیرند.


داروهایی مانند استامینوفن ، ایبوپروفن و ناپروکسن و سایر NSAIDها برای کاهش التهاب و کاهش درد استفاده می‌شوند. البته داروهای مسکن به علت خطر خونریزی معده باید با احتیاط مصرف شوند. استفاده از این داروها همراه یک ماده محافظ معده مانند امپرازول و همچنین مصرف وسط غذا می‌تواند خطر این عوارض را کم کند.

تزریق کورتون داخل مفصلی می‌تواند سبب تسکین درد به مدت چند هفته شود (در موارد درد حاد شدید). ولی نباید در فواصل کمتر از 6-4 ماه یک بار تکرار شود.
جراحی ارتوپدی
جراحی جایگزین مفصل در آن دسته از بیماران که مبتلا به آرتروز پیشرفته هستند و درمان دارویی فراگیر با شکست مواجه شده است، انجام می شود. همچنین جراحیهای ساده‌تر در بعضی بیماران می‌تواند سبب تسکین درد شود.

راه رفتن کودک

فرم چکیده : مقاله تحقیقاتی

عنوان  : راه رفتن کودک

نگارش : دکتر بتول ریاضی ( متخصص بیماریهای کودکان )

تاریخ ثبت : 1381

 
چکیده

 

كودك در پايان 9 ماهگي مي‌تواند با كمك بايستد و در يك سالگي با كمك راه ميرود و در 15 ماهگي بطور مستقل راه ميرود و مي‌دود، در اين سنين كودك ضمن بالا رفتن از پله‌ها هيچ گونه كنترل و دقتي در راه رفتن و فعاليت ندارد در نتيجه حوادث و خطرات در اين سن فوق‌العاده بالا است. شكستگيها، آسيب به جمجمه، آسيب به صورت، پارگيهاي صورت، شكسته شدن دندانها، پارگي لب‌ها و مخاط دهان، آسيب به چشم‌ها، خراش پوست اندامها، سوزاندن اندامها و هزاران مخاطرات ديگر در اين سن كودك را تهديد مي‌كند. بنابر اين در اين سنين ضمن دادن آزادي عمل به کودک بايد مواظب خطرات احتمالي نيز بود.

 

© 2000-2003 Rasanic Co. Iran Isfahan
All Rights Reserved by
rasanic.NET

مراقبت از مفاصل در افراد هموفیل

فرم چکیده : مقاله تحقیقاتی

عنوان  : مراقبت از مفاصل در افراد هموفیل 

نگارش : انتشارات کانون هموفیلی

مترجم : رویاء روان بد

تاریخ ثبت : 1381

 
چکیده

 

خونريزيهاي دست

خونريزيهاي دست به اندازه خونريزيهاي پا براي كودكان هموفيل مشكل آفرين نيست . با اين وجود بايد سريعا به تزريق فاكتورهاي انعقادي اقدام و از مزمن شدن ضايعه جلوگيري كرد .

خويريزي مقاصل يا عضلات دست معمولا در اثر حوادث ( ضربات ) روي مي دهد . افتادن ، لغزيدن در حين دويدن يا افتادن از دوچرخه و تخته اسكيت موجب خونريزيهاي دست در كودكي اند . علي رغم اين مشكلات نبايد كودك را از اين فعاليتها دلسرد كرد ، زيرا ، آنها قسمتي از رشد طبيعي كودك است .

گاهي تشخيص خونريزيهاي دست ، مخصوصا در سنين قبل از دبستان مشكل است . ممكن است والدين به طور اتفاقي متوجه شوند كه طفل دست خود را حركت نمي دهد و هنگام پوشيدن لباس يا استحمام گريه مي كند . نشان دادن محل دقيق درد براي كودكان مشكل است . در اين وضعيت بايد سريعا به درمانگاه هموفيلي مراجعه و فاكتورهاي انعقادي تزريق كرد . خونريزي عضلات ساعد بسيار خطرناك است و اگر درمان نشود به كوتاه شدن عضلات و تغيير شكل دست ( چنگالي شدن دست ) در سنين بالاتر منجر مي شود .

خونريزي مفاصل دست

سه مفصل اصلي دست آرنج ، شانه و مچ است . كار هماهنگ اين مفاصل ، باعث حركت روان و نرمي در كل اندام مي شود . مفصل آرنج شايع ترين محل خونريزي در هموفيلي است . خونريزي در مفاصل شانه يا مچ دست كمتر است .

مفاصل آرنج

مفصل آرنج پيچيده است و در محل تلاقي سه استخوان ، بازو و زند زيرين و زبرين قرار دارد . مفصل آرنج دو وظيفه عمده دارد . اولا ، مثل لولا عمل مي كند و اجازه مي دهد تا ساعد خم و راست شود و ثانيا ، ساعد را مي چرخاند كه با اين حركت كف دست رو به بالا و پايين قرار مي گيرد .

خونريزي در آرنج مي تواند باعث ناتواني مادام العمر شود . به اين معنا كه در افرادي با ساييدگي مفصلي شديد ، ساعد كاملا راست نمي شود و حركت چرخشي آن نيز ناقص است . درمان صحيح خونريزيهاي اين مفصل در زمان كودكي با مقادير صحيح فاكتورهاي انعقادي ، معمولا در عرض يك روز و بدون آثار سوء بعدي ممكن است .

هنگامي كه كودك از آرنج خود استفاده مي كند ، هرگز نبايد آن را با فشار در وضعيت هاي دردناك و غير طبيعي قرار دهد . بايد تدريجا براي رفع محدوديتهاي حركتي كوشش كرد . در صورت جراحت يا خونريزي آرنج ، مي توان بعد از درمان خونريزي ، بازو را ٢٤ ساعت با sling ( پارچه اي براي بستن عضو آسيب ديده به گردن يا جاي ديگر ) يا گچهاي نيم دايره blakslab-plaster ( كه مفصل را از پشت بي حركت نگاه مي دارد ) بي حركت كرد .

خونريزيهاي شديد يا مكرر آرنج نياز به فيزيوتراپي دارد . اگر اين مفاصل تا يك روز بعد از خونريزي ، هنوز محدوديت حركت ، درد يا تورم داشت ، بهتر است با فيزيوتراپ مركز هموفيلي مشورت كنيد .

مانند ساير مفاصل اصلي بدن ، حفظ قدرت و سلامت عضلات اطراف آرنج بسيار مهم است ، زيرا ، رباطها زرد پي ها ي اطراف مفصل به حفاظت آن كمك مي كنند .

نظارت دقيق بر تمرينهاي ورزشي منظم كودكان ضروري است . كودكان هم از طرف والدين و هم از طرف فيزيوتراپ خود نياز به تشويق و دلگرمي دارند .

مفصل شانه

شانه مفصلي پيچيده و از نوع توپي - حفره اي است و دامنه حركتي وسيعي دارد . در كودكي ، خونريزي خود به خود شانه نادر است و اين خونريزي عموما در اثر ضربه اتفاق مي افتد . در اين زمينه هم درمان سريع خونريزي بسيار ضروري است . اگر خونريزي شانه طي يك روز متوقف نشود ، بايد با پزشك مركز هموفيلي مشورت كرد .

مفصل مچ دست

حركت مچ و ساير مفاصل دست بسيار اهميت دارد . خوشبختانه ، اين مفاصل ندرتا خونريزي مي كنند و در صورت بروز علت آن مشخص است . به دنبال كليه خونريزيهاي ساعد ، مچ دست يا دست درمان جدي و برگشتن دامنه حركتي كامل اين مفاصل حياتي است .

 

تمرينهاي دست

كودكان سنين قبل از دبستان

در اين سنين تنها راه موثر بازگشت كامل حركات دست ، بازي كردن است . بعد از تزريق فراورده و قطع خونريزي ، تمرينها را در قالب بازي به آنها آموزش دهيد . در غير اين صورت ، كودك علاقه و توجه خود را از دست مي دهد . دو بازي ساده و مهم عبارت است از :

كودك را روي زمين يا پشت ميزي بنشانيد و اسباب بازي مورد علاقه او را با فاصله جلويش قرار دهيد يا جسمي را بالاي سرش نگاه داريد تا آن را از دست شما بگيرد . حمام كردن زمان خوبي براي تمرين و بازي است . بيشتر كودكان آب گرم را ترجيح مي دهند . وان را به اندازه كافي پركنيد . وزن دستها بوسيله خاصيت شناوري آب كم مي شود . ورزشهاي داخل آب در صفحات بعدي شرح داده شده اند . به دنبال خونريزي مچ دست ، كف دست و انگشتان بازي با خمير و مواد پلاستيكي انعطاف پذير بسيار سودمند است .

كودكان دبستاني

قدرت فهم كودكان با افزايش سن بيشتر مي شود . آنها مي توانند دقيقا بگويند كجا و چه زماني خونريزي شروع شده است . هر چند كودكي دبستاني توانايي همكاري بيشتري در تمرينهاي منظم دارد ، ولي زمان توجه و تمركز او هنوز كوتاه است. براي سرگرم كردن آنها مي توان دست به كارهاي جالبي زد . با اين همه ، تمرينهاي منظم بسيار اهميت دارند . بايد كودكان ، بخصوص پس از خونريزيها ، براي حفظ تناسب بدن تشويق شوند . دو تمرين مناسب ، پس از خونريزي دست ، به اين ترتيب است:

١-كودك را كنار ميزي به بلندي شانه هاي  او بنشانيد . بازوي صدمه ديده بايد كاملا روي ميز تكيه كند . حال كودك را به خم و راست كردن آرنج تشويق كنيد . پاشيدن آرد يا پودر روي ميز هم موجب كاهش اصطكاك و هم سبب جلب توجه كودك مي شود . بچه ها بر هم زدن آنها را دوست دارند .

 ٢- كودك را مانند حالت قبل بنشانيد و او را به چرخاندن ساعدش تشويق كنيد . با اين حركت ، كف دست او رو به بالا و پايين قرار مي گيرد .

پس از رفع كامل خونريزي ، ميتوان قدرت عضلاني را بامقاومت دادن به حركات افزايش داد . اين مقاومت مي تواند با دستهاي والدين ، وزنه يا حلقه لاستيكي مثل لاستيك توپي دوچرخه اعمال  شود . براي انگشتان از باندهاي لاستيكي استفاده مي شود . فيزيوتراپ مي تواند باندهاي لاستيكي را درجه بندي كند و به شما امانت دهد . از شنا غافل نباشيد . شنا ورزشي سرگرم كننده و براي حفظ تناسب عمومي بدن بسيار مناسب است . همه بايد شنا كردن را فرا گيرند . به خاطر داشته باشيد كه اين ورزش مي تواند زندگي كودك شما را نجات دهد.

انتشارات كانون هموفيلي ايران

هموفیلی ( مروری بر گذشته و حال )

فرم چکیده : مقاله تحقیقاتی

عنوان  : هموفیلی ( مروری بر گذشته و حال )

نگارش : دکتر منوچهر کیهانی ( دانشیار دانشگاه تهران )

تاریخ ثبت : 1381

 
چکیده

 

هموفيلي يك بيماري بسيار قديمي است كه 2 هزار سال پيش در تورات از آن نام برده شده است. در مقايسه با ساير بيماريها يك بيماري نادر است ولي هموفيلي نمونه بارزي از تجلي مبارزه بشر با بيماري و پيروزي بر مشكلات آن در هر دوره است، در اين مبارزه پي‌گير دانش پيروزي بوده است. در بدست آمدن پيروزي همكاري پزشك و بيمار و جامعه ضروري بوده است. تفاهم بسيار بين بيماران و گروه بيشمار درمان كنندگان لازم است در دهه 1950 و 1960 تغييرات وسيعي در پيش آگهي بيماري ايجاد شد كه اين تغييرات بعلت شناسائي، بيماري زائي، اختلال انعقادي بود. استفاده از عوامل انعقادي و پلاسما هر سال آسانتر و بهتر شده است. در دهة 1970 اين درمانها موجب افزايش طول عمر شد. در دهه 1980 بيمار ايدز كشتار بي‌سابقه‌يي از هموفيل‌هاي بي‌گناه براه انداخت ولي نتيجه آن بهتر شدن فرآورده‌هاي انعقادي و سالم شدن خون براي مردم و يافتن درمان ايدز بود كه آنرا بصورت يك بيماري مزمن در آورده است.

در حال حاضر ژنتيك بيماري بخوبي شناخته شده است و احتمال درمان بيماري با تزريق ژن به بيماران مي‌رود. شناسائي ژن به ساختن صناعي عامل انعقادي هشت و 9 منجر شده است كه با استفاده روزانه مي‌توان از همة عوارض هموفيلي جلوگيري كرد. شناسايي چگونگي بروز بازدارنده عامل انعقادي تدبير درمان جديد پديد آورده است. اگر چه همه اين درمانها‌گران هستند ولي بتدريج در دسترس همگان قرار خواهند گرفت.

طول عمر اشخاص هموفيل از چندين سال به طول عمر طبيعي رسيده است.

تاريخچة هموفيلي

قديمي‌ترين آثار هموفيلي در مصر و فراعنه موميائي شده ديده شده است.

قبل از قرن نوزدهم آثار مدون دربارة هموفيلي در تورات است كه جودا خاخام كليمي پسر يك بانوي حامل هموفيلي را از ختنه معاف كرد. بنابر اين كليمي‌هاي قديم احتمال خونريزي را در هموفيل مي‌شناختند.

در قرن دوازدهم ميلادي خلف بن عباس نويسنده ال تصريف وجود هموفيلي را در يك قريه عرب گزارش داد كه مردان از خونريزي فوت مي‌كردند.

در قرن نوزدهم در 1803 يك پزشك آمريكائي در فيلادلفيا شجره هموفيلي را رسم كرد و قانون ناسه (NASSE) كه فرزندان هموفيلي سالم و بعضي از نوه‌ها دچار بيماري مي‌شوند را گزارش داد.

اولين بيمار درمان شده هموفيلي در 1840 ميلادي بود كه با تزريق خون درمان شد.

در پادشاهان قديم اروپا هموفيلي وجود داشته است. ملكه ويكتوريا داراي ژن هموفيلي بود. احتمالاً پدر وي جهش را در اسپرم خود داشت و ملكه حامل ژن شد و در اعقاب وي هموفيلي وجود داشته است. الكساندرا همسر نيكولاي حامل هموفيلي بود. وي نتيجه ملكه ويكتوريا پادشاه انگلستان بود، خونريزي‌هاي مكرر فرزند الكساندرا بنام الكسي موجب نفوذ راسپوتين كشيش به دربار تزار شد. كه با دعاي مكرر فرزند تزار را درمان مي‌كرد.

بروز هموفيلي در خانواده پادشاهي اسپانيا از طريق دختر ملكه ويكتوريا كه همسر الفونسو پادشاه اسپانيا شد به ثبت رسيده است.

بروز بيماري ايدز نيز توجه همگان را به هموفيلها معطوف كرد. اين گروه بيگناهاني بودند كه قرباني يك بيماري مخوف شدند و در بهسازي فرآورده‌هاي خوني نقش قابلي بازي كردند.

در ايران، مانند همه دنيا از هر 20 هزار نفر يك نفر هموفيل است و با جمعيت 60 ميليوني ما بايد حدوداً سي هزار نفر مبتلا باشند ولي اغلب آنان ناشناس مانده‌اند و گروه شناسائي شده نيز فاقد مراكز درماني مجهز در كشور مي‌باشند. تنها مركز درماني قابل در ايران در بيمارستان امام خميني قرار دارد كه شاهد ضجه روزانه فرزندان هموفيل مي‌باشد كه از درد مفاصل مي‌نالند و با كمبود منابع درماني مواجه هستند. مسئله هموفيلي در ايران تاكنون حل نشده است. امكانات بصورت يك نواخت در اختيار بيماران قرار نمي‌گيرد. اشخاص داراي نفوذ و يا اشخاصي كه سر و صدا و مزاحمت بيشتري ايجاد مي‌كنند بيشترين مقدار فرآورده را بخود اختصاص مي‌دهند و اشخاص بي‌سر و صدا از منابع درماني محرومند.

چون فرآورده‌هاي خارجي مخصوصاً فرانسوي موجب بروز بيشترين بيماري ايدز در هموفيلي‌هاي ايران شد. گروه متمكين هموفيلي و گروه جنجال برانگيز در ميان هموفيلها كه بيشترين فرآورده‌ها را دريافت كرده بودند بيشترين بيماري ايدز را نيز گرفتند.

درمان ايدز براي بيماران هموفيلي در بيمارستان امام خميني متمركز است و آن نيز بصورت جيره‌بندي است و بسياري از بيماران داراي اين بيماي بدون درمان مي‌مانند.

پديده‌يي جديد در دنياي هموفيلي ايران و شكايت صدها هموفيل به دادگاه ويژه و مطرح كردن بيماري هپاتيت سي بعنوان يك بيماري ساري از راه فرآورده خوني كه سازمان انتقال خون از به‌‌سازي فرآوره‌هاي خوني خودداري كرده است بود.

كانون هموفيلي با كمك يك گروه فعال پرجنجال موجب مطرح شدن هموفيلي در رسانه‌هاي همگاني شده ولي كانون نيز مانند اسلاف در پي ايجاد مراكز درماني هموفيلي در سطح جامعه نبوده و موجب استفاده افراد هموفيل از فرآورده‌هاي موجود نشده است و درمان هموفيلي را به ميان افراد جامعه نبرده است.

اولين سازماني كه به فكر ايجاد تسهيلاتي براي هموفيل‌ها بصورت آبرومند شد مركز اورژانس تهران بود كه مقدمات بيمه اجباري مبتلايان به هموفيلي را ايجاد كرد و در حال حاضر داشتن بعضي از بيماريها بنام بيماريهاي خاص سهولتي در بدست آوردن خدمات درماني و دارو ايجاد مي‌كند و هموفيلي نيز در اين مجموعه قرار گرفته است.

متأسفانه پر دردسر بودن بيماري هموفيلي موجب كناره‌گيري بيشتر پزشكان از درمان هموفيلي‌هاست. در حاليكه تصحيح ميزان عوامل انعقادي در خون بيماران احتياج به تفكر زيادي ندارد و اغلب پرستاران مي‌توانند آنرا از جداول حساب كنند و درمان بيماران را از اين نظر انجام دهند ولي بيشتر مراكز دانشگاهي فاقد مراكز درماني براي هموفيلي‌ها مي‌باشند و متخصصين خون تربيت شده در اين مراكز نمي‌توانند اختلالات انعقادي را بخوبي فراگيرند و اغلب مراكز دانشگاهي كشور فاقد تجهيزات لازم براي درمان هموفيلي مي‌باشند.

اسهال در کودکان

فرم چکیده : مقاله تحقیقاتی

عنوان  : اسهال در کودکان

نگارش : دکتر بیژن بابایی ( متخصص کودکان )

تاریخ ثبت : 1381

 
چکیده

بحث اسهال در شيرخواران و اطفال بسيار پيچيده ميباشد كه براي بصورت خلاصه به نكات مهم ان اشاره ميشود .

بنا بر يك اصل در مورد اجابت مزاج شيرخواران از سه بار دفع مدفوع در يك روز تا روزي سه بار طبيعي محسوب ميگردد .

بطور كلي در درمان اسهال مهمترين نكته تامين اب و الكتروليتهاي بدن ميباشد و تا وقتي كه مطمئن به وجود عامل عفوني در اسهال نباشيم به هيچ وجه نياز به استفاده از انتي بيوتيك نميباشد.

در بررسي كودك مبتلا به اسهال ابتدا بايد در مورد كاهش حجم مايعات بدن كودك مطمئن  شويم براي اين كار بايد مناطقي مانند مخاط داخل دهان را بررسي كنيم اگر دهان كودك خيس و پراب بود هنوزحجم مايعات بدن در حد قابل قبول است .

مورد بعدي گود رفتن چشم بيمار است كه در صورت وجود اين حالت نشاندهنده كم ابي شديد كودك ميباشد و همچنين مسئله بعدي قوام پوست كودك است كه در صورت كم ابي شديد پوستي كه با دست جمع شود به راحتي به حالت اول باز نميگردد كه اينهم نشاندهنده كم ابي بدن كودك است

 مهمترين نكته در كودك مبتلا به اسهال وجود و حجم ادرار كودك ميباشد اگر كودك ادرار نداشته باشد و يا حجم ادرار شديدا كم شده باشد نشان دهنده كمبود شديد مايعات است و نيازمند درمان پزشكي و مراجعه صددرصد به پزشك را دارد .

 

توجه :‌ در شيرخواران مبتلا به اسهال به هيچ وجه نبايد شير مادر قطع شود بلكه بايد جهت جبران مايع از دست رفته تا حد ممكن دفعات تغذيه با شير را افزايش داد.

 

بسياري از شيرخواران در هنگام دندان در اوردن دچار اسهال ميشوند كه بعضي از مادران انرا ناشي از دندان ميدانند در حالي كه دليل علمي براي اين مطلب وجود ندارد و تنها موردي كه ميتواند در اين مورد دخيل باشد به دهان بردن هر چيز از جانب كودك در اين سن ميباشد كه ميتواند به علت الوده بودن باعث اسهال هم بشود .

درمان

 همانطور كه گفته شد مهمترين نكته در درمان اسهال تامين مايعات و املاح بدن ( كه در اثر اسهال كاهش يافته است) ميباشد

 

اولين و شايد مهمترين دارو كه استفاده بسيار راحتي دارد او –آر- اس(ors ) ميباشد   

در مورد نحوه استفاده از اين محلول مسائل زيادي براي مادران محترم وجود دارد . بطور كلي محلول او-ار-اس دستور العمل مشخص و واضحي دارد . يك بسته پودر را بايد در يك ليتر اب ‌‌‌‌‌‌‌(معادل سه تا چهار ليوان اب بسته به اندازه ليوان ) بطور كامل حل كرد و در مدت بيست و چهار ساعت ( بسته به حجم اب از دست رفته ) انرا مصرف نمود .

 

مسئله مهم در ساختن او-ار-اس اينست كه محلول تهيه شده را نبايد با با چيز ديگري مخلوط كرد .محلول او- ار- اس به علت مخلوط بودن شكر و نمك خوش طعم نميباشد ولي بايد با همين طعم مصرف شود و ماده ديگري با آن مخلوط نشود .

 

 

مادران محترم ميتوانند در مواقع لزوم محلول فوق را با مخلوط كردن دو قاشق مربا خوري نمك و يك قاشق مربا خوري شكر در يك ليتر اب ( البته فقط در مواقع اورژانس چرا كه محلول او-ار-اس در تمامي داروخانه ها موجود است و براي تهيه ان نيازي به نسخه پزشك نميباشد ) تهيه نمايند .

مصرف داروهاي ديگر مانند انتي بيوتيكها با توجه به تنوع علت اسهال و تخصصي بودن ان بهيچ وجه بدون مراجعه به پزشك توصيه نميگردد.

 

در خاتمه اگر بخواهيم بطور خلاصه در مورد اسهال جمع بندي داشته باشيم اينست كه هنگامي كودكمان مبتلا به اسهال است شديدا مراقب كاهش حجم مايعات بدن وي باشيم ( خيس بودن دهان . چروكيده نبودن پوست – گود نرفتن چشم) و در صورت عدم شرايط فوق همراه با شروع محلول او-ار-اس به پزشك مراجعه كنيم .

نكات پرستاري

مدفوع نوزاد و شيرخوار قوام شل داشته كه علت آن عبور سريع غذا از سيستم گوارشي مي باشد . همزمان با تكامل سيستم گوارش ، مدفوع نيز تدريجا ظاهري مثل فرد بالغ پيدا مي كند

نوزادان اكثرا چربيهاي موجود درشير انسان را جذب مي كنند ولي در جذب چربي مربوط به شير گاو دچار اشكال مي شوند .

اسهال با آبكي بودن يا افزايش تعداد دفعات مدفوع نسبت به مدفوع طبيعي مشخص مي شود . مدفوع در شيرخواراني كه از پستان مادر تعذيه مي شوند ممكن است چند بار در روز باشد در حاليكه تعذيه با شيرخشك سبب مي شود روزانه و يا دو روز يكبار اجابت مزاج داشته باشند . پس دغعات اجابت مزاج با توجه به نوع تعذيه شيرخوار متفاوت است 

 

عوامل ايجاد كننده اسهال

 

غذا :‌تركيب نامناسب شير يا شيوه تغذيه ، تغذيه بيش از حد

عفونتها سيستم گوارشي :  كبوتر خانگي يا مرغ ممكن است منشاء عفونتهاي سالمونلائي خانه را فراهم سازد به اين دليل كودكان پس از دست زدن به اين پرندگان بايد دستهاي خود را حتما بشويند .

عفونتهاي غير گوارشي :‌مثل عفونت سيستم تنفسي يا اداري يا گوش مياني

مصرف آنتي بيوتيكها : چون باكتريهاي طبيعي روده را تغيير مي دهند

تنش عاطفي : خستگي زياد يا هيجان

حساسيتهاي غذائي

يكسري بيماريهاي : مثل سوء جذب (‌سلياك ) يا عيوب روده

 

به مسائل زير حتما توجه كنيد .

1 . وجود خون در مدفوع

2. وجود تب و دل درد

3. كاهش هوشياري

 

برگرفته از سایت کودکان دات او آر جی

تغذیه تکمیلی شیرخوار

فرم چکیده : مقاله تحقیقاتی

عنوان  : تغذیه تکمیلی شیرخوار

نگارش : دکتر بیژن بابایی ( متخصص کودکان )

تاریخ ثبت : 1381

 
چکیده

 

تغذيه كمكي

 بطور كلي در بحث تغذيه كمكي كودكان دو مورد مجزا قابل بحث ميباشد

1 – ايا شير مادر براي تغذيه شيرخوار كافي است؟

2- از چه موادي براي تغذيه كمكي شيرخوار ميتوان استفاده كرد؟

شير مادر براي تمامي شيرخواران تا پايان شش ماهگي كاملا كافي است و هيچ شيرخواري (بخصوص شير مادر )تا پايان شش ماهگي نياز به تغذيه كمكي ندارد . 

گاها مشاهده ميشود مادران از سير نشدن فرزندشان نگران هستند بايد بگويم كه ملاك كافي بودن شير مادر از نظر پزشكي افزايش وزن شير خوار و منحني رشد كودك ميباشد و تا وقتي اين منحني در محدوده استاندارد باشد شير خوار (كوچكتر از شش ماه )نيازي به تغذيه كمكي ندارد.

بنابراين بعد از شش ماهگي زمان شروع تغذيه كمكي ميباشد

شروع تغذيه با مواد سهل الهضم و با مقدار كم بايد اغاز شود بطور كلي استفاده از عسل و مركبات قبل از يك سالگي براي كودكان ممنوع است .

در اغاز موادي مانند پوره سيب زميني و هريره بادام با حجم كم مناسب است و همچنين

غذاهاي ابكي مثل سوپ صاف شده بايد دقت كرد كه دستگاه گوارش كودكان در ابتدا قادر به هضم و جذب  غذاهاي سنگين و پر چربي را ندارد . استفاده از تخم مرغ نبايد با بيشتر از يك عدد در هفته اغاز شود و به مرور بر اين مقدار افزود .

موادي مانند لعاب برنج و فرني ارزش غذايي خيلي خوبي براي كودك دارند

فراموش نشود كه مواد غذايي نفخ زا مانند حبوبات (اگر زياد مصرف شود) ميتوانند باعث دل درد و بيقراري كودك شوند

مواد غذايي اماده كه با نامهاي مختلف در بازار موجود ميباشند در عين حال كه از طعم و گاها ارزش غذايي خوبي برخوردار هستند ولي در مجموع هيچ كودك سالمي نياز صددرصد به مصرف انها ندارد و مادران ميتوانند غذاهاي كمكي كودكان خود را با كيفيت عالي خودشان تهيه نمايند

نكات پرستاري :

 مواد غذائي كه نبايد تا قبل از يكسال تمام استفاده شوند عبارتند از : سفيده تخم مرغ ، شيرگاو ( بيش از 100 سي سي و نجوشيده ) ، پنير ، انواع توت ، آلبالو ، گيلاس ، كيوي ، خربزه ، عسل ، بادام زميني ، مركبات ، اسفناج ، و كلم .

 بهتر است از آبميوه هاي آماده كه داراي مواد نگهدارنده است استفاده نشود .

براي شروع تغديه كمكي در روزهاي اول شايد يك قاشق چايخوري كافي باشد و نبايد به يكباره با مقدار زياد شروع كنيد .

 همچنين هر نوع غذائي كه به رژيم غذائي كودك اضافه ميشود بهتر است تا يكهفته غذاي جديدديگري به رژيم او اضافه نكنيد تا در صورتي كه كودك دچار مشكلي از نظر حساسيت شود به راحتي بتوان به  مشكل او پي برد .

 

برگرفته از سایت کودکات دات او آر جی

نحوه برخورد با کابوس در کودکان

فرم چکیده : مقاله تحقیقاتی

عنوان  : نحوه برخورد با کابوس در کودکان 

نگارش : خانم م.پورفخریان ( کارشناس بالینی از هلند )

تاریخ ثبت : 1381

 
چکیده

 

در اين حالت كودك به علت ديدن خوابهاي ترسناك از خواب بيدار مي شود و اغلب بخشي از خوابي كه موجب ترس وي شده و يا تمامي آن را به ياد مي آورد.                                  

در اين زمان كودك اكثرا در رختخواب خود مي نشيند و فرياد مي كشد و يا گريه مي كند  و يا به طرف اتاق خواب و تخت والدين مي آيد و از آنها تقاضاي كمك مي كند.                        

گاهي هم ممكن است كودك دچار وحشت شبانه در خواب شود و با صداي بلند در خواب داد بكشد و گريه كند اما از خواب بيدار نشود.                                                                  

علل و موجبات اصلي كابوسها ممكن است بر اثر رويدادها و مسائل ترسناكي باشد كه كودك در طي روز در تلويزيون مي بيند يا در داستانها و كتابها مي خواند و يا اطرافيان تعريف مي كنند و يا اصولا مسئله اي باشد كه كودك خود شخصا با آن رو به رو است مانند: دعواها، مشكلات احساسي و در بچه هاي بزرگتر مشكلات در مدرسه و شايد سختي تكاليف درسي و غيره   

همچنين كابوسهاي كودك مي تواند تاثيراتي از اعمال روزانه باشد، يك روز فشرده و سخت مي تواند باعث كابوس هنگام خواب شود .  البته خوابهاي وحشتناك مي تواند از تخيل كودك هم شكل بگيرد بدون اينكه معناي خاصي داشته باشد .

در بچه هاي كوچك اين خوابها قسمتي از رشد آنهاست و وقتي از خواب مي پرند بلافاصله به خواب مي روند و در فردا آن روز چيزي به ياد نمي آورند. 

 هر كابوسي به اين معني نيست كه مسئله اي وجود دارد .                                          

در كودكان تب، مريضي، زياد يا دير خوردن غذا مي تواند نقش مهمي در كابوس داشته باشد.  

 نحوه بر خورد والدين هنگام ديدن خوابهاي وحشتناك به اين گونه است كه:    

هنگامي كه كودكي در دل شب فرياد كشيد، بي آن كه از خواب بيدار شود ، بايد او را نوازش كرد و آرام در گوشش لالايي  نجوا كرد و در اين هنگام نبايد كودك را حتي الامكان از خواب بيدار كرد. 

   اما زماني كه كودكتان از صداي فرياد خودش بيدار شد ، همچنان وحشت زده و ترسيده است او را در آغوش بگيريد و يك ليوان آب به او بدهيد و او را نوازش كنيد و با صداي آهسته برايش تعريف كنيد كه اين فقط يك خواب بود و گذشت ، آنچه كه ديدي همه در خواب بود.   

 حتي اگر كودك معني واژه رويا (خواب) را هنوز ياد نگرفته باشد ، طنين آرام بخش صدايتان او را تسكين خواهد داد و به او خواهد فهماند كه آنچه كه ديده واقعيت نداشته است ، و اگر كودك باز هم بي قراري كرد مي توان چراغ را روشن كرد و گفت بيا به دنبال آن چيزي كه مي ترسي بگرديم و يا به او بگوييم چراغ را برايت روشن مي گذارم.

 البته امكان دارد كه در بعضي موارد، صحنه هاي از آن كابوس وحشتناك در ذهنش دوباره تكرار شود و از ترس اينكه دوباره آن منظره هاي وحشتناك را ببيند از رفتن به رختخواب امتناع ورزد، توصيه اي كه در اين زمان وجود دارد اين است كه موضوع خوابي را كه كودك عنوان مي كند را به شكل ديگري به پايان برسانيم  به اين شكل كه مثلا اگر خواب اژدها را ديد به او بگوييم كه در انتها تو شمشيري داشتي و اژدها را كشتي.                                           

سعي كنيد وقتي كودك خواب ترسناك مي بيند و به طرف تخت شما مي آيد او را به تخت خودش باز گردانيد چون بعدا خيلي مشكل است كه شب هاي بعد در اتاق خودش به خواب   رود و سعي كنيد پيش كودك تا به خواب رفتن وي بمانيد و بعد اتاق او را ترك كنيد.

 هنگامي كه احساس مي كنيد ديدن كابوس در كودكتان به علت اين است كه ذهنش مشغول مسئله اي است بايد دقت كنيد كه چه چيزي در زندگي كودك تغيير يافته است.    

 

البته بايد از خود كودك كمك گرفت و يك سئوال باز و دقيق پرسيد مثلا ديشب چه خوابي ديده بودي؟ يا دقيقا از چه چيزي مي ترسي؟  و بگذاريم خودش تعريف كند و سعي كنيم بين صحبتهايش حرف نزنيم با دقت  گوش كنيم زيرا كودك با اين عمل ما احساس خواهد كرد كه وي را درك مي كنيم.                           

البته در كودكاني كه كوچكتر هستند نبايد انتظار داشته باشيم كه خوابشان را واضح بتوانند بيان كنند زيرا كودكان در سنين پائين نمي توانند دقيقا خوابي را كه ديده اند به روشني براي ديگران تعريف كنند و فقط ممكن است يك لغت بگويند مثل: زن بد جنس يا سگ بزرگ.        

در اين صورت بايد به آنها گفت كه در واقعيت و در اتاق او چيزي وجود ندارد و مي توان به همراه كودك همه جاي خانه را جستجو كرد. 

پيشگيري

  شبها سعي كنيد هميشه يك چراغ خواب در اتاق كودك روشن باشد و در تاريكي قبل از اينكه كودك به خواب رود به وسايل در اتاق كودك نگاه كنيد كه بد نمانده باشد مثلا سايه يك صندلي ممكن است براي كودك ايجاد ترس كند.  و يا مي توان يك عروسك به كودك داد و يا در اتاق او آويزان   كرد و به او بگوييد كه اين عروسك جلوي خوابهاي بد را مي گيرد.

  سعي كنيم كودكان قبل از به خواب رفتن فيلمهاي خشن و ترسناك نبينند و يا بازيهاي خشن و هيجان انگيز انجام ندهند ، سعي كنيد قبل از به خواب رفتن كودك برايش قصه بخوانيد(البته نه قصه هاي هيجان انگيز) و يا يك مسئله كه براي كودك جالب است برايش تعريف كنيد و به او بگوييد :اميدوارم امشب در موردش خواب ببيني.                                                    

شما مي توانيد يك موقعيت روحي خوب و آرامش قبل از خواب، براي كودكتان ايجاد كنيد.

 

برگرفته از سایت کودکان دات او آر جی

تغذیه با شیر مادر در دوقلوها

 

فرم چکیده : مقاله تحقیقاتی

عنوان  : تغذیه با شیر مادر در دوقلوها

نگارش : دکتر بتول ریاضی ( متخصص بیماریهای کودکان )

تاریخ ثبت : 1381

 
چکیده

 

اساس رشد کودک در سال اول تغذیه با شیر مادر است . کودک در هر حالتی که دوست دارد و راحت تر است شیر می خورد اما بهتر است برای حفظ سلامت او حتی الامکان مادر بطور نشسته و زیر سر کودک را با دست بالا گرفته و با یک دست سر سینه را باریک کرده در دهان کودک قرار دهد .

دوقلوها می توانند همزمان از دو سینه مادر شیر بخورند . این روش در تداوم شیر دهی و افزایش میزان شیر مادر مؤثر است . هر کدام از دوقلوها به یک سینه و هر دفعه از یک سینه مادر در عین حال که هر دو سر سینه مادر و تنه آنها زیر بغل مادر است می توانند شیر بخورند . در قسمت تغذیه با شیر مادر تا 6 ماهگی هیچ غذای دیگری کودک نیاز ندارد مگر اینکه شیر مادر کافی نباشد یا مادر دارویی خاص که در دوران شیر دهی ممنوع می باشد را بالاجبار مصرف می کند یا کودک به علت اختلال اسکلتی صورت نتواند شیر بخورد که حتماً با مشورت پزشک و با تعیین نوع شیر خشک کودک را باید شیر داد ، تغذیه کمکی در کنار شیر مادر در سال اول تولد باید شروع شود .

در سه قلوها و چهار قلوها ممکن است شیر مادر به تنهائی کفاف رشد کودکان را ندهد و یا مادر توان ادامه تغذیه با شیر خود را برای کودکان نداشته باشد .

دوقلوها و سه قلوها و چهار قلوها از نظر رشدی در دوران جنینی و بعد از آن در دوران شیر خواری و کودکی از آسیب پذیری بالاتری برخوردارند ، خطر عوارض بیماریهای عفونتها سوء تغذیه و ... در آنها بیشتر است .

 

2000-2003 Rasanic Co . Iran Tsfahan

تغذیه با شیر مادر در دوقلوها

فرم چکیده : مقاله تحقیقاتی

عنوان  : تغذیه با شیر مادر در دوقلوها

نگارش : دکتر بتول ریاضی ( متخصص بیماریهای کودکان )

تاریخ ثبت : 1381

 
چکیده

 

تنها ارتیاط خونی جنین با مادر از طریق جفت و بند ناف است . بند ناف واسطه ارسال مواد غذایی از بدن مادر از طریق جفت به کودک است . با تولد نوزاد این بزرگترین پل ارتباطی مادر و کودک قطع می شود و از آن پس خون نوزاد مستقل شده و سیستم گردش خونی جفتی کاملاً معکوس شده و کودک زندگی دوباره ای پیدا می کند . بند ناف ممکن است در موقع تولد بسیار کوتاه و یا بسیار بلند باشد . اختلالات عروقی بند ناف ، عفونت بند ناف ، و ضربه های وارده به آن و غیره می تواند نوزاد را با مخاطراتی روبه ور کند بعد از تولد بند ناف طع شده و محکم بسته می شود ، بلافاصله در اثر انقباض و کم کم مسدود شدن عروق بند ناف خونریزی آن متوقف شده و سپس خشک شده ، حداکثر تا هفته دوم بعد از تولد از بدن نوزاد جدا می شود .

چنانچه محیط ناف خشک باشد این جداشدن زودتر اتفاق می افتد ولی اگر مرطوب نگه داشته شود یا عفونت پیدا کند و یا در بعضی از بیماریهای نوزاد ممکن است دیرتر جدا شود ، بند ناف تا زمانی که خشک باشد و عاری از عفونت باشد به هیچ داروی خاص یا دستکاری یا گاز استریل نیازی ندارد . ولی چنانچه خونریزی داشته باشد و یا التهاب و تورم و قرمزی اطراف آن نباشد و یا ترشحات چرکی داشته باشد و توسط پزشک معاینه درمان سریع شروع شود نوزادان به علت اختلالات انعقادی طبیعی که دارند ممکن است دچار خونریزی از محل ناف شوند که خوشبختانه با تزریق دارو مناسب این خونگیری قابل کنترل است و هیچ گونه نگرانی ایجاد نمی کند .

پوشاندن ناف نوزاد یا قنداق کردن نوزاد یا پوشاندن ناف با پوشک ، باعث تأخیر در جدا شدن ناف کودک می شود . همچنین شستن مداوم و مرطوب نگه داشتن پوست و ناف نوزاد تأخیر در جداشدن بند ناف را به دنبال دارد و عفونت ثانویه نیز ایجاد می کند . در بعضی از موارد اختلالات مادرزادی ناف در اثر ارتباط با مثانه یا روده یا سایر احشاء داخل شکمی ممکن است باعث ترشحات غیر عادی ناف و یا مسائل اداری و ... شود که نیاز به اقدام جراحی دارند .

بعضی از نوزادان ممکن از همان ابتدای تولد دارای فتق نافی باشند که با افتادن بند ناف فتق مشخص شده و توجه و توجه خانواده را جلب می کند . فتق های نافی کوچک در زیر یکسالگی نیاز به اقدام خاصی ندارد ولی چنانچه بزرگ باشد حتماً باید توسط جراحی اقدام لازم انجام شود .

از مشخصات فتق نوزاد این است که در شرایط مختلف تغییر اندازه پیدا می کند و روده را به راحتی در فتق های بزرگتر می توان لمس کرد و صدای روده را نیز می توان شنید . هر گونه دستکاری فتق ممکن است عوارضی را به دنبال داشته باشد .

توده های نافی در نوزاد و کودک غیر طبیعی است چنانچه اشکالات مادرزادی در دیواره    شکم و ناف باشد و باعث بیرون آمدن قسمتی از روده ها به بیرون از شکم شود و یا همراه با سایر اختلالات مادرزادی باشد باید بررسی و درمان جدی صورت گیرد .

هر گونه عفونت ناف ممکن است مستقیماً باعث عفونت خون نوزاد شده و حتی منجر به مرگ نوزاد شود . استفاده از پماد ، خمیر ، دارو ، بتادین ، الکل و یا هر داروی دیگر برای ناف ممکن است مخاطرات جدی برای سلامت کودک داشته باشد . از طرفی یکی از راههای مهم تغذیه نوزاد بعد از شیر مادر در کودکان بسیار بد حال در بیمارستان همین بند ناف است باید در حفظ آن خصوصاً در کودکان نارس و یا کودکانی که زردی تلاش کرد!

بیماریهای کودک و فتق ناف

فتق ناف در نوزاد ممکن است علامتی از بیماریهای دیگر نوزاد باشد یکی از مهمترین بیماریهایی که می تواند همراه با فتق ناف باشد کم کاری مادرزادی تیروئید است که تشخیص و درمان به موقع آن می تواند از عقب افتادگی کودک جلوگیری کند .

در ضمن بسیاری از بیماریهای دیگر مثل : سندرم دان ، اختلالات کروموزومی ، اختلالات اسکلتی و عضلانی می تواند باعث ایجاد فتق نافی شود .

 

2000-2003 Rasanic Co.Iran Isfahan

بيماريهاي پر خطر- ايدز - وبا - هپاتيت و....

  
  

پايگاه‎ ‎اطلاع رساني پزشكان ايران‎ ‎
ايدز
آنچه راجع به ايدز بايد بدانيم
‏    در حالي كه كشورهاي پيشرفته جهان در طي چند دهه اخير مشكل بيماريهاي واگيردار  را تا حد زيادي حل كرده و تمامي توان و ‏امكانات خود را براي مبارزه با بيماريهاي غير واگير منجمله بيمارهاي قلبي – عروقي و سرطانها متمركز كرده بودند ، ناگهان در ‏سال 1981 ميلادي (1360 شمسي ) نوعي بيماري عفوني در دنيا پيدا شد كه به سرعت درهمه نقاط جهان گسترش پيدا كرد و اميد ‏به ريشه كني بيماريهاي واگيردار را حتي در كشورهاي پيشرفته تبديل به ياس نمود. اين بيماري كه بصورت يك مشكل عمده ‏بهداشتي  خود را نشان داد ايدز نام دارد . در اين بيماري دستگاه دفاعي بدن شديداًدچار اختلال مي شود‍
?. ‎
بيماري ايدز نوعي بيماري كشنده است كه، در همه كشورهاي جهان، در گورههاي سني متفاوت ، نژادهاي مختلف نه فقط در هم ‏جنس بازان بلكه در هر دو جنس مشاهده شده است و در واقع ايدز يك مشكل جهاني و به كشور و گروه خاصي اختصاص ندارد‎ .‎
عامل بيماري نوعي ويروس است كه مبداء اوليه آن كاملاً مشخص نيست‎ .‎
راههاي عمده سرايت بيماري ايدز عبارتند از‎ :‎
تماسهاي جنسي (جنس مخالف – هم جنس بازان )با افراد آلوده‎ ‎
تزريق خون و فراوردهاي آلوده آن، استفاده از سرنگهاي مشترك ، بخصوص در بين معتادان تزريقي و بكار بردن ابزار و وسايل ‏آلوده
انتقال از مادر آلوده به جنين
بطور كلي دو گروه سني بيشتر گرفتار مي شوند‎:‎
بالغين در سنين 20تا 45 سال‏
شير خواران و نوزادان‎ ‎
مرگ و مير ناشي از ايدز در جوانان در كليه كشورهاي جهان بصورت يك مشكل خطر ناك در آمده است. حدود 75تا 90 درصد ‏آلوده به ويروس ايدز در گروه سني 20تا 45سال كه سن تلاش و سازندگي و فعاليت اقتصادي است، اتفاق مي افتد . افزايش ميزان ‏مرگ و مير ناشي از آلودگي به ويروس ايدز و ابتلا به بيماري در جوانان و شير خواران ، طول عمر بسياري از كشورهاي جهان ‏كاهش خواهد داد‎.‎
از آنجاي كه ايدز يك مشكل بهداشتي نيست ،بلكه يك مشكل اجتماعي و فرهنگي است كه مسائل اقتصادي را نيز بدنبال دارد، لازم ‏است همه سازمانهاي دولتي، غير دولتي و مردم در امر كنترل و پيشگيري از بيماري با هم همكاري و مشاركت نمايند . از آنجايي كه ‏در حال حاضر واكسني موثر و درمان اساسي براي بيماري وجود ندارد ، تنها راه مبارزه با ايدز ، پيشگيري از آلودگي است‎ .‎
‎   ‎هر چند بيماري ايدز در حال حاضر جزء مسايل حاد بهداشتي كشور ما نيست ، ولي افزايش موارد آلودگي و بيماري از سال 1366 ‏به بعد كه اولين مورد آن در كشور شناخته شد ، از اين طرف و قرار گرفتن ايران در منطقه آسيا كه هر سال بطور فزاينده اي ‏مورد آن زيادتر مي شود از طرفي ديگر ، ايجاب مي نمايد با بكارگيري  راههاي موثر پيشگيري ، از انفجار اين آتش فشان خاموش ‏جلوگيري شود . خوشبختانه وجود اعتقادهاي مذهبي و پاي بندي خانواده هاي ايراني به اصول و اخلاق اسلامي، خود يكي از راههاي ‏موثر كنترل و پيشگيري از آلودگي و بيماري است‎ .‎
چون در بعضي از كشورهاي جهان بواسطه نبود امكانات ، تشخيص آزمايشگاهي ايدز مقدور نيست ، وجود بعضي از علائم زير در ‏بزرگسالان و كودكان ممكن است نشانه اي از ايدز باشد‎.‎
‎ ‎ايدز در افراد بالغ‎:‎
ايدز در شخص بالغ با وجود دست كم دو علامت اصلي ، همراه با حداقل يكي از نشانه هاي فرعي زير مشخص مي شود ، مشروط بر ‏اينكه براي نارسايي ايمني و نقص دستگاه دفاعي بدن علت مشخص از قبيل سرطان ، سوء تغذيه شديد و يا ساير علل شناخته شده ‏وجود نداشته باشد‎.‎
علائم اصلي ايدز‏
كاهش وزن بيشتر از 10 درصد‏
اسهال مزمن بيشتر از يك ماه
تبهاي متناوب يا ثابت بيش از يك ماه

آلودگي به ويروس ايدز دليل ابتلا به بيماري ايدز نيست،ولي سرانجام تقريباً بطور اجتناب ناپذيري به بيماري ايدز منتهي مي شود. ‏مقصود از آلودگي به ويروس ايدز اين است كه ويروس وارد بدن انسان شده است ولي هنوز تغييراتي كه علائم بيماري را به بار ‏مي آورد ، ايجاد نكرده است‎.‎
يكي از اولين راه هاي شناخت يك بيماري ، شناخت علائم و مراحل مختلف سير بيماري است . با اين شناسايي ميتوان از گسترش و ‏توسعه بيماري در مراحل اوليه جلوگيري نمود .علائم آلودگي بيماري ايدز بسيار پيچيده است و داراي مراحل چندي است كه ‏الزاماًهمه آنها در افراد آلوده مشاهده نمي شود. اين مراحل عبارتند از‎:‎
مرحله اول
عفونت حاد‎:‎
در اغلب موارد در صورتي كه تعداد كافي ويروس ايدز وارد بدن فردي شود ، بعد از چند هفته  علائمي نظير تب ، گلودرد،بزرگي ‏غدد لنفاوي، درد مفاصل و عضلات ، سر درد، ضعف و بي حالي، بي اشتهايي ، تهوع و استفراغ، كاهش وزن، اسهال و گاهي دانه هاي ‏جلدي و يا تظاهرات عصبي ظاهر ميگردد. اين علائم اختصاصي نبوده و شباهت كاملي با نشانه هاي بسياري ازبيماريهاي ديگر دارد . ‏چون خود بخود ظرف يك تا دو هفته بهبودي حاصل ميگردد ، كمتر اتفاق مي افتد كه بيماري دراين دوره تشخيص داده شود‎.‎
‎ ‎بعلاوه از هنگام ورود ويروس ايدز تا مثبت شدن نتيجه آزمايشگاهي كه نشانگر آلودگي فرد  است حدود 2تا 12 هفته و گاهي تا16 ‏ماه طول مي كشد. در اين فاصله زماني ، فرد، آلوده بوده و ممكن است سايرين را آلوده كند و متاسفانه به روشهاي آزمايشگاهي ‏فعلي نمي توان بوجود آن پي برد‎.‎
مرحله دوم
بدون علامت:پس از بهبودي  خود بخودي مرحله حاد، بيمار وارد مرحله بدون علامت مي شود كه بر حسب نوع ويروس آلوده ‏كننده از10تا17 سال طول مي كشد. در اين مدت شخص آلوده هيچگونه علامتي از بيماري را بروز نمي دهد و به ظاهر كاملاً سالم ‏است ولي براي ديگران آلوده كننده مي باشد . اين مرحله نزد كودكان كوتاهتر است و در اين  مرحله شخص ديگران را مبتلا مي ‏كند . در اين دوره آزمايش خون مثبت است. كنترل انتشار ويروس در اين مرحله مشكل مي باشد‎ .‎
مرحله سوم
بزرگي منتشر و پايدار غدد لنفاوي:دراين مرحله غدد لنفاوي به صورت بزرگ شده و به شكل قرينه و بدون درد در بيش از دو ‏نقطه بدن بجز ناحيه كشاله ران ظاهر مي شود حداقل 3ماه باقي مي مانند‎.‎
مرحله چهارم
مرحله قبل از ايدز و حالات وابسته به ايدز:قبل از بروز علائم نهايي ايدز در بيمار ، عوارضي ظاهر مي شود  كه به آن علائم مربوط ‏به ايدز مي گويند و عبارتند از‎ :‎
كاهش وزن بيشتر از10درصد وزن سابق
اسهال به مدت بيشتر از يك ماه‎ ‎
تب به مدت بيشتر از يك ماه‎ ‎
عرق شبانه‎ ‎
خستگي، بي حالي و ضعف
اين علائم را مقدمه استقرار كامل ايدز كه پايان طيف بيماري مي باشد ، به حساب مي آورند . در برخي موارد ، بي قراري، بي ‏اشتهايي، دل درد ، سردرد وجود دارد و تغييرات عصبي منجر به از دست دادن حافظه و آسيب اعصاب محيطي مي شود. اين علائم ‏معمولاً متناوب است ولي كاهش وزن در اكثر  بيماران وجود دارد و پيشرونده هم مي باشد . بسياري از بيماران در اين مرحله دچار ‏ضايعات پوستي، مخاطي و ضايعات دائم و يا عود كننده دهني و يا ناحيه تناسلي به علت ويروسهاي مختلف مي شوند‎.‎
مرحله پنجم
ايدز:ايدز به مرحله نهايي آلودگي ايدز گفته ميشود. در اين مرحله به علت كاهش شديد قدرت دفاعي بدن، شخص، مستعد ابتلا به ‏بسياري عفونتهاي و سرطانها مي شود كه علائم بسيار متنوعي دارند و د رنهايت بيمار را از پاي در مي آورند‎.‎
حدود 25درصد افراد پس از 5سال ،25درصد پس از 10سال و حدود25درصد پس از 15سال از ورود ويروس به بدن دچار ايدز ‏مي شوند . يعني در مجموع حدود 75درصد افراد آلوده پس از 15سال به مرحله ايدز مي رسند‎.‎
در مورد اين مساله كه بالا خره 25درصد باقيمانده چه سرنوشتي دارند و چه زماني وارد مرحله ايدز مي شوند بحث وجود دارد. ‏ولي آنچه كه مسلم است فرد آلوده ، حتي اگر ديرتر هم وارد مرحله بيماري شود، همواره براي سايرين آلوده كننده باقي مي ‏ماند‎.‎
ايدز بر روي تمامي دستگاههاي و اندام هاي بدن مانند تنفس ،گوارش، عضلاني، عصبي، پوست و مخاط، گوش و حلق و بيني و …اثر ‏مي گذارد‎. ‎
پس از رسيدن به مرحله نهايي ايدز، متوسط طول عمر در بالغين حدود 5/2 سال است و بيماري نهايتاً به علت يكي از عفونتهاي ‏فرصت طلب و يا سرطانها از پا در مي آيد‎ .‎
راههاي سرايت  ايدز
شناخت راههاي انتقال بيماري در پيشگيري از آلودگي بسيار موثر است‎ .‎
ويروس مولد ايدز از چند راه عمده زير ، از فرد آلوده به شخص سالم منتقل مي شود‎:‎
‏1- سرايت از راه تماس جنسي
شايعترين راه سرايت آلودگي، تماس جنسي است . ويروس ممكن است از فرد آلوده به شريك جنسي اش منتقل بشود(مرد به ‏مرد، مرد به زن و زن به مرد). سرايت از زن به زن هم امكان دارد آلودگي از راه تماس جنسي 80 درصد كل موارد را شامل مي ‏شود كه بيشتر از 70 درصدآن از راه تماس با جنس مخالف و 10 درصد آن از طريق همجنس بازي است‏‎.‎
وجود بيماريهاي مقاربتي ديگر مانند سوزاك،سيفليس و همچنين زخمهاي دستگاه تناسلي ، خطر آلودگي را چند برابر خواهد كرد. ‏بنابر اين توجه به اين مهم و درمان فوري آنها بايد مد نظر قرار گيرد . زنان، بيشتر در معرض خطر آلودگي بوسيله شريك جنسي ‏خود قرار دارند ، زيرا احتمال انتقال از مرد به زن بيشتر از زن به مرد مي باشد‎.‎
‏2- سرايت از راه خون و فراورده هاي خوني
استفاده از خون و فراورده هاي خوني آلوده به ويروس ايدز، يكي ديگر از راه هاي انتقال است . با وجود اينكه قدرت آلوده كنندگي ‏خون و فراورده هاي آن زياد است، خطر سرايت از اين راه 3تا 5 درصد مي باشد ، زيرا نمونه هاي خون اهدايي به سازمان بدقت ‏مورد آزمايش قرار گرفته و خونهاي آلوده پس از شناسايي مورد استفاده قرار نمي گيرد . به همين دليل در اكثر كشورهايي كه ‏امكانات آزمايشگاهي براي اين كار وجود دارد، انتقال بيماري از طريق خون تقريباً غير ممكن شده است‎.‎
‏3- استفاده از سرنگ و سوزن آلوده
استفاده از سرنگ و سوزن آلوده بطور اشتراكي در معتادين تزريقي، يكي ديگر از راههاي سرايت آلودگي است كه حدود 12 درصد ‏موارد موارد انتقال را شامل مي شود. در واقع پس از انتقال از راه تماس جنسي ، دومين رقم شيوع بيماري از طريق استفاده از ‏سرنگ و سوزن آلوده است‎.‎
‎ ‎چون استفاده از مواد مخدر عملي غير قانوني است و اكثر افراد معتاد داراي وضع مالي بسيار بدي هستند ، در نتيجه از سرنگهاي ‏استفاده شده ديگران استفاده مي كنند و از اين طريق اگر شخصي آلوده به ويروس ايدز باشد ، به راحتي آلودگي را منتقل مي كند‎ ‎‏4- ‏‎ ‎سرايت از مادر به كودك‎ ‎
ويروس ايدز از مادر آلوده به كودك ممكن است در دوران حاملگي ، هنگام وضع حمل و يا كمي بعد از زايمان انتقال يابد‎ .‎
ميزان سرايت آلودگي از مادر به كودك 5تا 7درصد است. آلودگي در بچه هايي كه به روش سزارين به دنيا آمده اند نيز ديده ‏شده است . شير دادن يكي از راههاي سرايت آلودگي است. ولي چون احتمال آن كم و مزاياي تغذيه با شير مادر بسيار زياد است ، ‏اكثراً توصيه مي شود كه مادر به فرزند خود شير بدهد‎.‎
حدود35-25 درصد (يك سوم) نوزاداني كه از مادر آلوده به ويروس ايدز متولد مي شوند ، قبل از تولد ، هنگام تولد و يا در ‏دوران تغذيه از شير مادر آلوده مي گردند. در كودكان،آلودگي به ويروس ايدز به سرعت  به طرف ايجاد بيماري ايدز پيشرفت ‏مي كند و شانس زنده ماندن كودك هم كم است‎ . ‎
راه هاي ديگر سرايت‎ ‎
پيوند اعضاء از بافت هاي افراد آلوده، خال كوبي و سوراخ كردن گوش توسط سوزن و وسايل آلوده ، استفاده مسواك و تيغ ريش ‏تراشي شخص بيمار و ختنه با وسايل آلوده نيز را راه هاي ديگر سرايت بيماري است‎ .‎
‎ ‎راه هايي كه سبب سرايت نمي شود‎ ‎
‎ ‎روي هم رفته استفاده از وسايل بهداشتي شخصي  ديگران حتي افراد سالم نيز عاقلانه و بهداشتي نيست چه رسد به استفاده از ‏وسايل شخص بيمار مبتلا به ايدز. از راه هاي تنفسي ، گوارشي و يا از طريق تماسهاي معمولي خانوادگي و يا محيط كار ، دانشگاه ، ‏مدرسه و اردوگاه هاي جمعي كاري و يا تفريحي ، انتقال گزارش نشده است. ويروس بيماري ايدز ، از راه هاي زير قابل سرايت ‏نيست‎:‎
تماس معمولي افراد در منزل يا اجتماع با بيمار‎ ‎‏.دست دادن.استفاده از وسايل غذا خوري مشترك :بشقاب، ليوان، قاشق و چنگال و‎…‎
استفاده از استخر هاي عمومي و يا توالت عمومي.بغل گرفتن و يا بوسيدن صورت.‏‎ ‎عطسه و سرفه.دستگيره در، گوشي تلفن و ميله ‏اتوبوس.استفاده از البسه دست دوم‎ ‎‏.آب و غذا.تماس با اشك و عرق بيمار.استفاده از وسيله نقليه مشترك‎ ‎‏.نيش حشرات
گروه هاي در معرض خطر
گروه هاي زير بيشتر درمعرض خطر قرار دارند‎ :‎
كساني كه پيوند هاي متعدد يا دياليزهاي مكرر استفاده مي كنند و رعايت احتياطهاي همه جانبه را نمي كنند‏‎ .‎
كساني نياز به خون وفراورده هاي خوني بيشتري نياز دارند (به علت بيماريهاي نظير هموفيلي، تالاسمي و‎…)‎
معتادين تزريقي كه از سرنگ و سوزن بطور مشترك استفاده مي كنند كه اين مسئله در زنداني ها بيشتر مشاهده مي شود‎ .‎
همسران افراد مبتلا‎.‎شركاي جنسي افراد مبتلا‏‎.‎افرادي كه شركاي جنسي متعدد دارند‎ .‎زنان فاسد و بدكار‎.‎هم جنس بازان و يا زن و ‏مردي كه تماسهاي جنسي خارج از روابط زناشوئي دارند‎ .‎مبتلايان به هپاتيت(ورم كبد)يا مبتلايان به سل‎.‎خالكوبي هاي دسته جمعي‎ .‎
مبتلايان به بيماريهاي آميزشي و بخصوص افراد داراي زخمهاي تناسلي‏‎ .‎ملوانان و رانندگان عبوري ا زمرزها‎.‎فرزندان مادران آلوده‎ ‎‎.‎جوانان‎ ‎
‎ ‎

الكليسم‌(‏alcoholism‏)‏

الكليسم‌ عبارت‌ است‌ از وابستگي‌ فيزيولوژيك‌ (جسماني‌) و رواني‌ به‌ الكل‌، كه‌ موجب‌ بروز بيماري‌هاي‌ مزمن‌ و بروز مشكل‌ در روابط‌ ‏بين‌ فردي‌ و مشكلات‌ خانوادگي‌ و كاري‌ مي‌شود. ‏
علايم‌ شايع‌ ‏
مراحل‌ اوليه‌ :كم‌ بودن‌ تحمل‌ نسبت‌ به‌ بروز اضطراب‌ -نياز به‌ الكل‌ در آغاز روز، يا در زمان‌هاي‌ استرس‌ - بي‌خوابي‌؛ كابوس‌ ‏
بروز يك‌ حالت‌ ناخوشايند و سردرد صبح‌ روز بعد از مصرف‌ زياد الكل‌ و نيز بيشتر شدن‌ موارد غيبت‌ و حاضر نشدن‌ سركار ‏
مشغوليت‌ ذهني‌ زياد براي‌ تهيه‌ الكل‌ و پنهان‌ كردن‌ نوشيدني‌ الكلي‌ از خانواده‌ و دوستان‌ - احساس‌ گناه‌ يا آزردگي‌ و تحريك‌پذيري‌ ‏وقتي‌ كه‌ ديگران‌ مي‌گويند كه‌ وي‌ الكل‌ مصرف‌ مي‌كند. مراحل‌ پيشرفته‌ .از هوش‌ رفتن‌هاي‌ كوتاه‌ مدت‌ به‌ دفعات‌؛ كاهش‌ حافظه‌ ‏
بروز يك‌ حالت‌ هذياني‌ همراه‌ با لرزش‌ (علايم‌ در اين‌ حالت‌ عبارتند از لرزش‌، توهمات‌، گيجي‌، عروق‌ ريزش‌، تندشدن‌ ضربان‌ قلب‌). ‏اين‌ حالت‌ اغلب‌ در اثر نرسيدن‌ الكل‌ رخ‌ مي‌داد. بيماري‌ كبدي‌ (پوست‌ يا چشم‌ها زرد مي‌شوند) ‏
اختلال‌ رشته‌هاي‌ عصبي‌ دست‌ و پا و نيز دستگاه‌ عصبي‌ (كرخت‌ شدن‌ و سوزن‌ سوزن‌ شدن‌ در دست‌ها و پاها، كاهش‌ علاقه‌ و توانايي‌ ‏جنسي‌، گيجي‌، كُما) ‏
‏    علل‌ ‏
هنوز به‌ طور كامل‌ مشخص‌ نشده‌اند، اما موارد زير را مي‌توان‌ ذكر كرد: ‏
عوامل‌ شخصيتي‌، به‌ خصوص‌ وابسته‌ بودن‌، عصبانيت‌، جنون‌ و سرخوشي‌، افسردگي‌ يا در خود فرورفتن‌ ‏
تأثيرات‌ خانوادگي‌، به‌ خصوص‌ الكلي‌ بودن‌ والدين‌ يا طلاق‌ آنها ‏
عوامل‌ ارثي‌ ‏
فشار اجتماعي‌ يا فرهنگي‌ براي‌ نوشيدن‌ الكل‌ ‏
اختلالات‌ شيميايي‌ در بدن‌ (شايد) ‏
‏    عوامل‌ افزايش‌ دهنده‌ خطر ‏
عوامل‌ فرهنگي‌. در برخي‌ از گروه‌هاي‌ قومي‌ ميزان‌ الكليسم‌ بالا است‌ كه‌ ممكن‌ است‌ به‌ دلايل‌ اجتماعي‌ يا زيست‌شناختي‌ باشد. ‏
استفاده‌ از مواد مخدر تفريحي‌ ‏
بروز بحران‌ در زندگي‌، مثلاً بي‌كاري‌، نقل‌ مكان‌ مداوم‌، يا از دست‌ دادن‌ دوستان‌ يا خانواده‌ ‏
عوامل‌ محيطي‌ مثل‌ در دسترس‌ بودن‌، مناسب‌ بودن‌ قيمت‌، و پذيرش‌ اجتماعي‌ الكل‌ در گروه‌ فرهنگي‌، كاري‌ يا اجتماعي‌ كه‌ فرد ‏بدان‌ تعلق‌ دارد. ‏
‏    پيشگيري‌ ‏
اگر احياناً الكل‌ مصرف‌ مي‌كنيد، سعي‌ كنيد مصرف‌ آن‌ را قطع‌ كنيد. در اين‌ حالت‌ خود را به‌ عنوان‌ يك‌ فرد نمونه‌ سالم‌ به‌ ديگران‌ ‏معرفي‌ خواهيد كرد. به‌ تدريج‌ محدوديت‌هايي‌ براي‌ مصرف‌ در نظر بگيريد، سعي‌ كنيد به‌ تدريج‌ كمتر بنوشيد، تا كاملاً آن‌ را قطع‌ ‏كنيد. در صورت‌ الكلي‌ شدن‌ همسر، دوست‌، يا همكار خود، به‌ وي‌ كمك‌ كنيد تا مشكل‌ خود را بپذيرد و درخواست‌ كمك‌ كند. ‏
‏    عواقب‌ مورد انتظار ‏
با اجتناب‌ از الكل‌ يا موادمخدر، مست‌ يا معتاد نبودن‌ را تجربه‌ خواهيد كرد. اين‌ تغيير مثبت‌ در شيوه‌ زندگي‌ چندان‌ آسان‌ به‌ دست‌ ‏نمي‌آيد و بازگشت‌ به‌ عادت‌ بد قديمي‌ به‌ دفعات‌ رخ‌ خواهد داد. اما اگر مصممم‌ باشيد، مي‌توانيد الكل‌ را به‌ كلي‌ ترك‌ كنيد. ‏
‏    عوارض‌ احتمالي‌ ‏
بيماري‌ مزمن‌ و پيش‌ رونده‌ كبدي‌ . زخم‌ معده‌ همراه‌ با خونريزي‌؛ التهاب‌ معده‌ .التهاب‌ رشته‌هاي‌ عصبي‌، لرزش‌، حملات‌ صرعي‌ و ‏اختلال‌ مغزي‌، زمين‌ خوردن‌ در خانه‌ .التهاب‌ لوزالعمده‌ .التهاب‌ قلب‌ .‏
آسيب‌ ذهني‌ و جسماني‌ به‌ جنين‌، در صورتي‌ كه‌ مادر به‌ هنگام‌ بارداري‌ الكل‌ بنوشد. ‏
اعضاي‌ خانواده‌ افراد الكلي‌ ممكن‌ است‌ دچار مشكلات‌ رواني‌ شوند. اين‌ مشكلات‌ احتياج‌ به‌ درمان‌ دارند. ‏
‏    درمان‌ ‏
‏  اصول‌ كلي‌ ‏
درمان‌ شامل‌ اقدامات‌ كوتاه‌مدت‌ براي‌ متوقف‌ كردن‌ نوشيدن‌ الكل‌ و كمك‌ بلندمدت‌ براي‌ رفع‌ مشكلاتي‌ است‌ كه‌ باعث‌ الكلي‌ شدن‌ ‏فرد شده‌اند. ‏
ممكن‌ است‌ نياز به‌ سم‌زدايي‌ وجود داشته‌ باشد. سم‌زدايي‌ عبارت‌ است‌ از مراقبت‌ پزشكي‌ در زماني‌ كه‌ فرد نوشيدن‌ الكل‌ را متوقف‌ ‏كرده‌ و نتيجتاً دچار علايم‌ محروميت‌ از الكل‌ شده‌ است‌، تا به‌ اين‌ ترتيب‌ فرد بتواند اين‌ مرحله‌ را بدون‌ مشكل‌ پشت‌ سر بگذارد. ‏
گاهي‌ اوقات‌ نياز به‌ بستري‌ شدن‌ در يك‌ مركز تخصصي‌ وجود دارد. ‏
به‌ قرار ملاقات‌ خود با پزشك‌ و مشاور پايبند باشيد. ‏
به‌ ارزيابي‌ مجدد نحوه‌ زندگي‌، دوستان‌، كار، و خانواده‌ خود بپردازيد و در اين‌ ارزيابي‌، عواملي‌ كه‌ باعث‌ تشويق‌ به‌ نوشيدن‌ الكل‌ ‏مي‌شوند را شناسايي‌ و تغيير دهيد. ‏
داروها ‏
دي‌ سولفيرام‌. با مصرف‌ اين‌ دارو، فرد به‌ هنگام‌ نوشيدن‌ الكل‌ دچار علايم‌ جسماني‌ ناخوشايندي‌ مي‌شود كه‌ وي‌ را از نوشيدن‌ الكل‌ ‏بيزار مي‌كند. نالتِرِكسون‌ نيز دارويي‌ است‌ كه‌ لذت‌ نوشيدن‌ الكل‌ را كاهش‌ مي‌دهد. ‏
داروهايي‌ كه‌ براي‌ كنترل‌ علايم‌ محروميت‌ از الكل‌ مصرف‌ مي‌شوند عبارتند از بنزوديازپين‌ها، آرام‌بخش‌ها، داروهاي‌ ضد ‏روان‌پريشي‌، و داروهاي‌ ضدصرع‌ (در صورت‌ بروز حمله‌ صرعي‌) ‏
‏فعاليت‌ ‏
هرگز وقتي‌ الكل‌ نوشيده‌اند رانندگي‌ نكنيد. ‏
‏رژيم‌ غذايي‌ ‏
رژيم‌ غذايي‌ عادي‌ و متعادل‌ داشته‌ باشيد. امكان‌ دارد توصيه‌ شود كه‌ مكمل‌هاي‌ ويتامين‌ مصرف‌ نماييد. ‏
‏    در اين‌ شرايط‌ به‌ پزشك‌ خود مراجعه‌ نماييد ‏
اگر شما يا يكي‌ از اعضاي‌ خانواده‌ الكلي‌ هستيد

سوء مصرف و اعتياد به مواد مخدر و راه مبارزه با آن

  
  

سوءمصرف‌ و اعتياد به‌ مواد مخدر‏
substance abuse addiction
‏  شرح بيماري  ‏
سوءمصرف‌ و اعتياد به‌ مواد عبارت‌ است‌ از دل‌مشغولي‌ با مواد روان‌گردان‌ (داروها، الكل‌، غذا) به‌ طوري‌ كه‌ فرد قادر به‌ كنترل‌ ‏خود نباشد و تكانشي‌ براي‌ ادامه‌ آنها، علي‌رغم‌ عواقب‌ مضر فردي‌ و اجتماعي‌، وجود داشته‌ باشد. ‏
‏    علايم‌ شايع‌ ‏
به‌ ماده‌ مورد سوء مصرف‌ بستگي‌ دارد. بيشتر آنها اين‌ علايم‌ را ايجاد مي‌كنند: ‏
خلق‌ مطبوع‌ گذرا ‏
آسودگي‌ از اضطراب‌ ‏
احساس‌ كاذب‌ اعتماد به‌ نفس‌ ‏
توهمات‌ بينايي‌ و شنوايي‌ ‏
تغيير سطح‌ فعاليت در زمان ابتلا به اين بيماري (يا بي‌حالي‌ و خماري‌ يا آشفتگي‌) ‏
علايم‌ نامطبوع‌ يا دردناك‌ در هنگام‌ كنار گذاشتن‌ ماده‌ مورد سوء مصرف‌ ‏
‏   علل‌ ‏
مواد مورد سوء مصرف‌ ممكن‌ است‌ باعث‌ اعتياد يا وابستگي‌ گردند. شايع‌ترين‌ مواد مورد سوء مصرف‌ عبارتند از: ‏
نيكوتين‌  -الكل‌ - ماري‌جوانا ‏
آمفتامين‌ها، باربيتورات‌ها، كوكائين‌ ‏
مخدرها شامل‌ كدئين‌، هروئين‌، متادون‌، مورفين‌ و ترياك‌ ‏
داروهاي‌ توهم‌زا شامل‌ پي‌سي‌پي‌ «گرد فرشته‌»، مزكالين‌ و ال‌اس‌دي‌ ‏
مواد فرار مثل‌ چسب‌، حلال‌ها و رنگ‌هاي‌ استنشاقي‌ ‏
‏   عوامل تشديد كننده بيماري اعتياد  ‏
بيماري‌ نيازمند تجويز مسكن‌ها يا آرام‌بخش‌ها ‏
سابقه‌ خانوادگي‌ سوء مصرف‌ دارو ‏
عوامل‌ ژنتيك‌، برخي‌ افراد ممكن‌ است‌ بيشتر به‌ اعتياد مستعد باشند. ‏
سوء مصرف‌ الكل‌ ‏
خستگي‌ يا كار بيش‌ از حد ‏
فقر ‏
مشكلات‌ رواني‌ شامل‌ افسردگي‌، وابستگي‌ يا اعتماد به‌ نفس‌ پايين‌ ‏
‏    پيشگيري‌ ‏
با افرادي‌ كه‌ داروها را مورد استفاده‌ يا سوء مصرف‌ قرار مي‌دهند، معاشرت‌ نكنيد. ‏
قبل‌ از اين‌ كه‌ مشكلات‌ مربوط‌ به‌ سلامت‌ ذهني‌ مثل‌ افسردگي‌ يا اضطراب‌ مزمن‌، منجر به‌ ايجاد مشكلات‌ در ارتباط‌ با داروها گردند، ‏براي‌ حل‌ آنها درخواست‌ مشاوره‌ كنيد. ‏
به‌ علايق‌ سالم‌ و فعاليت در زمان ابتلا به اين بيماري هاي‌ اوقات‌ فراغت‌ بپردازيد. ‏
پس‌ از جراحي‌، بيماري‌ يا آسيب‌، هرچه‌ زودتر مصرف‌ مسكن‌ها يا آرام‌بخش‌هاي‌ تجويز شده‌ را متوقف‌ كنيد. بيش‌ از مقدار نياز ‏مصرف‌ نكنيد. ‏
‏    عواقب‌ مورد انتظار ‏
با انگيزش‌ قوي‌، مراقبت‌ پزشكي‌ مناسب‌ و حمايت‌ از جانب‌ خانواده‌ و دوستان‌ قابل‌ علاج‌ است‌. ‏
‏   عوارض‌ احتمالي‌ ‏
بيماري‌هاي‌ آميزشي‌ در معتاداني‌ كه‌ از سرنگ‌ مشترك‌ استفاده‌ مي‌كنند يا هنگامي‌ كه‌ تحت‌ تأثير داروها هستند، رفتار جنسي‌ ‏بي‌محابا دارند. ‏
عفونت‌هاي‌ شديدمثل‌ آندوكارديت‌، هپاتيت‌ با مسموميت‌ خوني‌ به‌ خاطر تزريق‌ داخل‌ وريدي‌ با استفاده‌ از سرنگ‌هاي‌ غيراستريل‌ ‏
سوء تغذيه‌ ‏
آسيب‌ تصادفي‌ به‌ خود يا ديگران‌ در حالتي‌ كه‌ تحت‌ تأثير داروها قرار دارد. ‏
از دست‌ دادن‌ شغل‌ يا خانواده‌ ‏
مرگ‌ ناشي‌ از مصرف‌ بيش‌ از حد ‏
‏    درمان‌ ‏
‏اصول‌ كلي‌ ‏
قبول‌ كنيد كه‌ مشكلي‌ داريد. ‏
درخواست‌ كمك‌ از افراد صلاحيت‌دار و متخصص‌ كنيد. ‏
با خانواده‌ و دوستان‌ خوب‌ خود، راحت‌ و صادق‌ باشيد و از آنها كمك‌ بخواهيد. از دوستاني‌ كه‌ شما را تشويق‌ به‌ از سر گرفتن‌ عادتتان‌ ‏مي‌كنند، دوري‌ كنيد. ‏
به‌ گروه‌ها و انجمن‌هاي‌ حمايتي‌ ملحق‌ شويد. ‏
‏    داروها ‏
پزشك‌ شما ممكن‌ است‌ داروهاي‌ زير را تجويز كند: ‏
دي‌سولفيرام‌ (ضد سوء مصرف‌) براي‌ الكليسم‌. اين‌ دارو در هنگام‌ مصرف‌ الكل‌، ناخوشي‌ شديدي‌ ايجاد مي‌كند. ‏
نالتركسان‌ كه‌ اثر مخدرها را خنثي‌ مي‌كند.متادون‌ براي‌ سوء مصرف‌ مواد مخدر. اين‌ دارو يك‌ مخدر ضعيف‌تر است‌ كه‌ براي‌ كاهش‌ ‏شدت‌ علايم‌ ترك‌ و محروميت‌ از دارو مصرف‌ مي‌شود. اين‌ دارو امكان‌ بازگشت‌ به‌ زندگي‌ را مقدور مي‌سازد. ‏
‏   فعاليت در زمان ابتلا به اين بيماري  ‏
محدوديتي‌ لازم‌ نيست‌. به‌ طور منظم‌ ورزش‌ كنيد. ‏
‏   رژيم‌ غذايي‌ ‏
يك‌ رژيم‌ غذايي‌ طبيعي‌، كاملاً متعادل‌ و پر پروتئين‌ اتخاذ كنيد. در صورت‌ ابتلا به‌ سوء تغذيه‌ ممكن‌ است‌ مكمل‌هاي‌ ويتاميني‌ لازم‌ ‏باشند. ‏
‏    درچه شرايطي بايد به پزشك مراجعه نمود؟ ‏
اگر دارو يا داروهايي‌ را مورد سوء مصرف‌ قرار مي‌دهيد يا به‌ آنها معتاد شده‌ايد و كمك‌ مي‌خواهيد ‏
اگر دچار علايم‌ جديد و غير قابل‌ توجيه‌ شده‌ايد. داروهاي‌ مورد استفاده‌ در درمان‌ ممكن‌ است‌ عوارض‌ جانبي‌ داشته‌ باشند.

ضرورت ارتقاء سطح آگاهي عمومي جامعه در خصوص ايدز

ضرورت ارتقاء سطح آگاهي عمومي جامعه در خصوص ايدز به كمك نيروهاي مردمي
ما اُبَرِّءُ نَفسي، اِن َ‌النفسَ لامّاره بِالسوءِ اِلاّ ما رَحِمَ ربي، اِنَّ رَبّي غَفور رَحيم (سوره يوسف، آيه 53)

آلودگي بهHIV و بيماري ايدز يكي از اساسي ترين معضلات بهداشتي در جوامع مختلف دنيا در سال هاي اخير مي باشد كه با توجه به تبعات عديده انساني، اجتماعي ، بهداشتي ، اقتصادي و روحي ، رواني و … ناشي از اين  بيماري برنامه ريزي جهت مقابله با آن بايستي در سر لوحه كار همه مسئولين و مديران قرار گيرد . و مسلما" طراحي  روندهايي كه به كاهش بروز آلودگي با ويروس در جامعه كمك كند از اولويت هاي اساسي در حفظ سلامت عمومي ملل محسوب ميشود . با توجه به ماهيت خاص بيماري ايدز (به عنوان يك مشكل رفتاري) يكي از اساسي ترين راهكارها ي مقابله با آن ارتقاء سطح آگاهي هاي عمومي در خصوص ماهيت ?
?يماري و راه هاي انتقال و پيشگيري آن ميباشد . بنابراين براي مقابله با آن نيز بايستي برنامه آموزشي  ويژه اي در نظر گرفته شود .
پيشگيري رفتاريHIV/AIDS به عنوان يكي از ديدگاه هاي نوين كنترل ايدز مطرح مي باشد ، در اين طرح  بر اين واقعيت تاكيد مي شود  كه پيشگيري رفتاري براي گروه هاي سني مختلف برنامه هاي مخصوصي را بر اساس ديدگاه هاي مردم يك كشور طرح ريزي مي نمايد. اين برنامه ها مقرون به صرفه بوده و مي تواند به خوبي در كشورهايي كه منابع محدودي در اختيار دارند راه‌گشا باشد و به همين دلايل، تنها واكسن موثري است كه در حال حاضر برعليه اين بيماري خانمانسوز، وجود دارد و تجربه اي است كه در بسياري از كشورهاي در حال توسعه، به اثبات رسيده است. چرا كه اين رفتارهاي پرخطر هستند كه موجبات انتشار گست
رده ايدز را فراهم مي كنند و بدون شك با تعديل و نهايتا با تغيير اينگونه رفتارها مي توان سرعت انتشار و انتقال ويروس را شديدا كاهش داد و قدم بسيار مهمي در راه كنترل آن برداشت. جالب توجه است كه هرچند پيشگيري رفتاري در رسانه هاي غربي و به تبع آن در بينش ما معلمين دانشگاه، طرز تفكري جديد و يا حداقل، شيوه اي نوين در امر مبارزه با ايدز به حساب مي آيد ولي واقعيت اينست كه يكي از پندارها و حتي در بسياري از موارد، يكي از كردارهاي موفق و سازنده ثابت شده و ريشه‌دار ايدئولوژي اسلامي را تشكيل مي دهد و به عبارت ديگر يكي از شيوه هاي آموزشي قرآن و فرهنگ سازي اسلامي است كه
حتي در زمان حيات پيامبر (ص) نيز با موفقيت كامل و گاهي طي مراحل چندگانه، به مورد اجرا گذاشته شده است. مثلا شيوه پيامبر اكرم براي تغيير رفتار شرابخواران و منع شرابخواري كه دامنگير عده كثيري از شهروندان عربستان آن زمان گرديده بود اين نبود كه ناگهان با اين ناهنجاري به مبارزه برخيزد و در يك چشم به هم زدن ممنوعيت آن را اعلام كند بلكه ابتدا با تفهيم فلسفه نماز به عنوان مهمترين عامل جلوگيري از فحشا و مُنكَر و عامل مساعد كننده تامين امنيت اجتماعي (اِنَّ الصلاه تنهي عَنِ الفَحشاءِ وَالمُنكَر) ، اين توفيق را نصيب پيروان خود كرد كه با خلوص نيت به گفتگو و راز و نٍ
?از با معبود خود بپردازند و با ذكر رحمانيت او قلوب خود را آرام نمايند و تدريجا خود را نيازمند اداي اين فريضه احساس كنند و زماني كه اين امر تحقق پيدا كرد به امر خداوند، مرحله اول تغيير رفتار در مورد شُرب خَمر را به مرحله اجرا گذاشته و فرمودند : در حالت مستي به نماز نايستيد (لاتقربوالصلاه وَ اَنتُم سُكاري حَتي تَعلَموا ما تَقُولون) و بدينوسيله مسلمان اهل صلات آن روز كه روزي چند بار ملزم به خود داري از شُرب خمر و حفظ هوشياري خود بود رفتار قبلي خود را به تدريج، تعديل كرد و لذا پس از مدتي كه زمينه براي اجراي مرحله دوم اين سياست انسان ساز و فرهنگسازي اسلامي،
مهيا شد پيامبر اكرم بار ديگر به امر خداوند، اين رفتار ناهنجار را بطور كامل تقبيح فرموده، فرمان اجتناب مطلق از عمل شرابخواري را  صادر كردند (اِنَّماالخَمرِ وَالمَيسِرِ وَالاَنصابِ وَالاَزلامِ رِجس مِن عَمَلِ الشيطانِ فَاجتَنِبوه لَعَلَّكُم تُفلِحون) و آن طور كه در تاريخ ثبت شده است با نزول اين آيه و توجيه جامعه اسلامي آن زمان كلّيه افرادي كه خمره هاي شراب در خانه هاي خود نگهداري مي كردند داوطلبانه و آشكارا در بيرون منازل به شكستن و معدوم كردن آن پرداخته در بعضي از كوچه ها جوئي از شراب به راه انداختند ! . بديهي است كه كسي موفق به پياده كردن چنين طرحي
شد كه در كنار اينگونه آموزش ها سعي كرد عدالت اجتماعي را نيز عملا پياده كند و با فقر و برده داري نيز به مبارزه برخيزد. به عبارت ديگر بر اساس اين الگو، پيشگيري رفتاري، زماني موفق و كارآمد مي باشد كه به تمامي ابعاد يك رفتار ناهنجار، توجه شود.
با توجه به مطالب فوق و با عنايت به اينكه گروه جوان جامعه  وعمدتا" دانش آموزان دبيرستاني يكي از گروه هاي اصلي در معرض خطر براي بيماري هاي ايدز و اعتياد ميباشند، بديهي است آموزش آنان بايستي در اولويت برنامه هاي آموزشي قرار گيرد . لذا در راستاي اهداف فوق، طرح “ تشكيل هسته هاي دانش آموزي مبارزه با ايدز و اعتياد”" در اين راستا مي تواند بسيار مؤثر و مفيد واقع شود .

مروري بر تجربيات مشابه در سطح جهان
پيشگيري از عفونت ناشي از اچ ـ آي ـ وي با تغيير رفتار افراد در زمينه رفتارهاي جنسي و تزريق داروها و اقدامات درماني موثر، امكان پذير است . بر همين اساس امروزه بيشتر كوشش مي شود در انتخاب روش صحيح مسائل جنسي و تزريق داروها اِعمال نظر شود  و عنوان ميشود كه بايستي برنامه هايي بدين منظور اجرا شود (1) با نگرشي به سال هائي كه عفونت ناشي از اچ آي وي اپيدمي شده احساس ميشود كه همه كودكان و بزرگسالان كه به مدرسه ميروند بايستي فرصتي جهت يادگيري چگونگي مراقبت از خود در مقابل اين بيماري داشته باشند. در همين راستا در بعضي از كشورها كميته هاي ارتقاء بهداشت با اهداف مدون
در مدارس تشكيل شده (2) و پژوهش هاي مداخله اي به منظور تاثير آموزش در مدارس انجام گرفته است . از جمله در سال 1999 دركشور روسيه پژوهشي با عنوان “مطالعه مقايسه اي در سطح دانش دانش آموزان درباره عفونت « اچ ـ آي ـ وي و ايدز “ بعمل آمد . در اين مطالعه مقايسه اي دانش محصلين، مورد سنجش و مقايسه قرار گرفت و فعاليت هاي پيشگيرانه با ارتقاء سطح آگاهي آنها بعمل آمد . سطح آگاهي آنها در قبل و بعد از آموزش بررسي شد كه اختلاف معني داري را نشان مي داد و نشانه موثر بودن روش بود (3). بنابراين ميتوان چنين نتيجه گرفت كه آموزش در مورد آگاه نمودن افراد، بخصوص دانش آموزان مفيد واقع خ
واهد شد .
طي سال 1998 آكادمي طب اطفال در آمريكا پژوهشي تحت عنوان “ آموزش در مدارس درباره ويروس نقص ايمني و سندرم نقص ايمني “ انجام شد در اين پژوهش عنوان كرده اند كه طي پانزده سال گذشته كه اپيدمي ويروس نقص ايمني رو به ازدياد بوده ،آموزش  بايستي بعنوان يكي از اجزاء مهم پيشگيري از عفونت ناشي از اچ ـ آي ـ وي در دانش آموزان مدرسه اي و بالغين گنجانده شود . همچنين با توجه به يافته هاي بررسي ياد شده، اظهار نموده اند كه كاركنان مدارس بايستي اطلاعات جديد روش هاي مبارزه با عفونت اچ ـ آي ـ وي  راكسب نمايند . بنابراين لازم است اين آموزش به صورت دوره مشخصي در مواد درسي دانش آموز
ان گنجانده شود و پيشنهاد شده كه از متخصصين اطفال و پرستاران به عنوان منابع مهم اطلاع رساني در امر آموزش در اين زمينه استفاده شود و هر جامعه اي يك كميته مشورتي بهداشت مدرسه در اين زمينه تشكيل دهد (4).
بنابراين مي بينيم كه آموزش در مدرسه در ساير كشورها نتايج سودمندي به همراه داشته است البته روش ها  مختلف بوده ولي هيچ روشي منجر به شكست نشده است تا جائيكه براي بقيه كشورها هم برنامه آموزش در مدارس در رابطه با پيشگيري و كنترل عفونت ناشي از اچ ـ آي ـ وي به صورت يك دوره تحصيلي پيشنهاد شده است .
در سال 1994 نيز يك گروه داوطلب (NGO) ، افراد خارجي كه به شهر شينجوكو در كشور ژاپن مراجعه ميكردند و در آن قصد اقامت داشتند به كلينيك ايدز معرفي ميكردند . افراد مشاور، مسلط به چندين زبان  خارجي بودند و در سال اول به صورت حضوري افراد خارجي در معرض خطر را تحت آموزش و مشاوره جهت ارجاع به كلينيك ايدز قرار ميدادند . و در سال بعد اين مشاوره بصورت تلفني نيز صورت پذيرفت. طي سال اول 600 نفر به كلينيك ايدز مراجعه نمودند كه از اين تعداد 17% (103 نفر) را خارجيان تشكيل مي دادند (كه اهل كشورهاي انگليس ، پرتغال ، اسپانيا ، تايوان ، كره و ايران بودند) در طي اين سال يك مورد از اين خارج
يان مبتلا به عفونتHIV  بودند و در سال بعد كه مشاوره تلفني نيز صورت گرفت اين ميزان به 7 مورد رسيد (7). يك گروه داوطلب از NGO نيز تحت عنوان (TASO =
The AIDS Support Organization) در كشور اوگاندا شكل گرفت كه افراد در معرض خطر را تحت آموزش و مشاوره قرار ميداد و خانواده  افراد مبتلا را نيز جهت مشاوره دعوت ميكرد. اين گروهTASO  نقطه نظرات ، سطح دانش و سبك زندگي اين افراد در معرض خطر را تحت تاثير قرار داده و چهار هدف عمده را پيگيري ميكردند :
1 ـ مشخص نمودن وضعيت HIV  افراد در معرض خطر
2 ـ پذيرش افراد مبتلا در بين خانواده آنها و  افراد جامعه
3 ـ درمان زودهنگام افراد مبتلا
4 ـ ادغام خدمات پيشگيرانه و مراقبتي
                             بنابراين  و با توجه به تجربيات مشابه در سطح جهان  به منظور ارتقاء سطح آگاهي عمومي جامعه در خصوص ايدزواعتياد به كمك نيروهاي مردمي بايستي فعاليتهايي با اهداف آشنا نمودن اقشار مختلف مردم با حقوق بهداشتي آنها و جلب همكاري آنان با مسئولين اجرائي بهداشت و درمان كشور به منظور كنترل بلاي خانمانسوز ايدز ، انجام بگيرد.

با توجه به اين مطالب ساير اقشار جامعه  از جمله  گروه هاي پزشكي و بهداشت، پس از مطالعه كلّيه مباحث مربوطه  بايستي قادر باشند :
1 ـ عفونت و بيماري ناشي از ويروس ايدز (HIV/AIDS) را تشخيص داده اقدامات درماني متناسب با  تظاهرات بيماري را به مورد اجراء بگذارند.
2 ـ راه هاي مبارزه با عوامل زمينه ساز ايدز و طرق پيشگيري از انتقال ويروس را به ساير گروه هاي جامعه هدف، تعليم دهند.
3 ـ موازين بهداشتي را در تماس هاي شغلي، مراعات نموده با رفتار بهداشتي خود باعث تغيير رفتار سازنده اي در ساير پرسنل بشوند.

ب : اساتيد دوره هاي پيش‌دانشگاهي، دبيرستاني و راهنمائي و بويژه مدرسين زيست شناسي، علوم ديني و مسئولين امور تربيتي و مشاورين مدارس، پس از مطالعه مباحث مطرح شده و گذراندن دوره كوتاهي در مورد  اين مباحث ، بايستي قادر باشند :
1 ـ راه هاي انتقال، انتشار و زمينه ساز ايدز در جامعه را براي دانش آموزان مدارس، تشريح نمايند.
2 ـ ايدز را به عنوان يك بيماري مُسري قابل پيشگيري و نه يك بَلا و عذاب آسمانيِ غيرقابل اجتناب، معرفي كنند.
3 ـ تاثير بي سوادي، كم سوادي و ترك تحصيل، بر ابتلاء به ايدز و انتشار آن را مورد تاكيد قرار دهند.

ج ـ مربيان بهداشت مدارس ، پس از مطالعه اين مباحث  و در صورت لزوم، بعد از حضور در يك جلسه مشورتي با اساتيد برخي از رشته هاي علوم پزشكي. بايستي قادر باشند :
1 ـ با ديد تخصصي و گرايش هاي علمي خود، عوامل زمينه ساز ايدز را با دانش‌پژوهان خود به بحث و گفتگو بگذارند.
2 ـ برقراري و اجراي موازين عدالت اجتماعي را به عنوان ابزار مبارزه با عوامل زمينه ساز ايدز، مطرح نمايند.
3 ـ عواملي نظير ازدواج به موقع، وفاداري به همسر و شغل شرافتمندانه و مولّد را به عنوان ابزارهاي اصلي پاكدامني و راه هاي اصلي مبارزه با ايدز، معرفي نموده به بحث بگذارند.
4 ـ ايدز را به عنوان يك بيماري مُسري و نه جُرم و جُنحه، معرفي نموده بر اهميت شناخت و رعايت حقوق مبتلايان به اين بيماري نظير هر بيماري مُسري و غير مُسري ديگر تاكيد كنند.
5 ـ اثرات مخرب طَرد و انزواي اجتماعي مبتلايان به ايدز بر كلّ شئون جامعه و مخصوصا به خطر افتادن امنيت اجتماعي، اقتصادي و بهداشتي مردم در صورت تنفر كاذب از مبتلايان و به انزوا كشاندن آنان را صراحتا مورد تاكيد قرار دهند.
6 ـ فرد مبتلا به ايدز را عضو به درد آمده اي از اعضاء جامعه انساني، معرفي كنند و حسّ همدردي مخاطبين خود را چنان برانگيزند كه تا زمان حلّ اين معضل، ـ به عنوان قشر متفكّر و دانشگاه رفته اين مملكت ـ   قرار و آرام را جايز ندانند
(چو عضوي بدرد آورد روزگار      دگر عضوها را نماند قرار ـ سعدي ـ).

د ـ روحانيون معظم و طلاب علوم ديني به عنوان متولّيان و حافظين حدود و ثغور باورهاي عقيدتيِ گروه هاي اجتماعي مختلف، انتظار مي رود پس از مطالعه اين مباحث  و بهره گيري از نظريات مشورتي متخصصين دانشگاه هاي علوم پزشكي، قادر باشند :
1 ـ عامل مولّد ايدز را به عنوان نوعي ويروس مُسري و ابتلاء به اين بيماري را نوعي ناآگاهي بهداشتي، معرفي كنند و عواملي نظير فقر، بي خانماني، بيكاري و عدم تقيّد به اصول عقايد توحيدي را به عنوان عوامل زمينه ساز گسترش ايدز، مورد تاكيد قرار دهند.
2 ـ ازدواج به موقع در سايه دارا بودن شغل شرافتمندانه را مهمترين راه جلوگيري از گرايش به فحشاء و ابتلاء به ايدز معرفي نمايند.
3 ـ مردم را علاوه بر حقوق اجتمــاعي، با حقوق اقتصادي نيز آشنـا كننـد تا زمينه براي تكاثر ثروت هاي بادآورده، نامساعد و جهت اجراي عدالت اجتماعي، اشتغال به كار مولّد و ازدواج به موقع و حفظ، ارتقاء و اعاده سلامتي، مساعد و مهيّا گردد (سلامت به اقليم آسودگيست ـ حكيم نظامي ـ).
بديهي است كه با توجه به اينكه در عصر ارتباطات به سر مي بريم و رسالت هسته‌هاي دانش آموزي و انجمن هاي  گروهي و مخصوصا صدا و سيماي استان  و مطبوعات محلي، به عنوان مهمترين وسايل ابلاغ پيام بهداشتي و موثرترين سلاح هاي مبارزه با جهل، مطرح مي باشند و لازم است با بهره گيري از جامعه تعليم ديده هدف كه مختصرا به نقش آنان اشاره شد، پيام هاي بهداشتي مربوطه را در قالب فيلم، داستان، طنز، نقاشي ميزگرد و . .  سخنراني به اقشار مختلف جامعه، ابلاغ نمايند.
خوشبختانه حرکت هايي در جهت برنامه جامع پيشگيري و مراقبت ايدز در کشور شروع شده است و در بخش رسانه اي آن صدا و سيماي جمهوري اسلامي بسيار پيشرو بوده است، پخش يک مجموعه داستاني در سال 80 (خط قرمز / شبکه سوم سيما) و تكرار آن در تابستان امسال و يک مجموعه گزارشي آموزشي در سال 81 ( ايدز / شبکه دوم سيما) علاوه بر مصاحبه ها، گزارشها و برنامه هاي مختلف ديگر چشمگير است. اما با توجه به آنکه جامعه ما در مورد ايدز آگاهي کم و نگرش به شدت منفي دارد اين تلاش ها کافي نيست. به علاوه برخي برنامه ها بخصوص در بخش فيلم و سريال متأسفانه برخلاف اصول آموزشي و فرهنگي مبارزه با ايدز پخش ?
?ده اند که عملکرد ها را مخدوش مي کند. صدا و سيما پتانسيل هاي بسياري دارد که هنوز مورد استفاده قرار نگرفته اند. تجربه مسلمانان در کشورهايي مانند اوگاندا مي تواند سرمشق خوبي براي ما باشد که بتوانيم قبل از آنکه فاجعه اي رخ دهد از آن پيشگيري نماييم و گرنه خروج از بحران براي نظام بسيار دردناک و پر هزينه خواهد بود .
منابع: وبلاگ http://www.mbabiotech2004.persianblog.com و طرح تشكيل هسته هاي دانش آموزي مبارزه با ايدز و اعتياد نيشابور

میگرن

میگرن

تعريف :

سردرد های دوره ای از ۴ تا ۷۲ ساعت که همراه با تهوع و استفراق می باشد. بعضی از حملات ميگرن با يک اورا يا پيش در آمد شروع می شود؛ که اين نوع را ميگرن کلاسيک می نامند. در بين فواصل حملات ميگرن بيمار هيچ گونه سردرد يا ناراحتی ديگری ندارد . سردردهايی که هر روز ايجاد می شوند ميگرن نيستند. نام ميگرن از همی کرانيا گرفته شده که به معنی يک طرف سر می باشد.گرچه بعضی از سردردهای ميگرنی می توانند همه جای سر را در گير کنند.

ميگرن بيشتر از يک سردرد می باشد و سردرد در ميگرن لزوما اصلی ترين مشکل نيست.اکثر افراد در هنگام حملات ميگرنی کاملا بيمار شده و نمی توانند کارهای روزمره شان را انجام دهند .بعضی ها در يک اتاق تاريک و ساکت دراز می کشند تا حمله ميگرنی پايان يابد.بعضی از بيماران نمی تواند فکر غذا خوردن داشته باشند چون حالشان به هم می خورد . اما بعضی ها با غذا خوردن به حملاتشان پايان می دهند .خواب آلودگی و رخوت يک علامت شايع است.يک سردرد ميگرنی معمولا بعد از ۲۴ ساعت بهبود می يابد. با اين حال ۲۴ تا ۴۸ ساعت می تواند طول بکشد.

گرچه ميگرن تنها ۱۰٪ جامعه را گرفتار می سازد ؛ارزيابی شيوع اين بيماری و تعداد موارد جديد مشکل است و زيرا تنها تعداد کمی از افرادی که مبتلا به ميگرن هستند به پزشک مراجعه می کنند. بسياری از مبتلايان به ميگرن افراد دوست و فاميل خود را می بينند که مدتها دچار ميگرن بوددند و به اين نتيجه غلط می رسند که نمی توان به افراد دچار ميگرن کمک کرد. بعضی از مبتلايان هم مراجعه به پزشک را کاری بيهوده می دانند.زيرا در بين حملات ميگرن هيچ مشکلی ندارند.

جنس افراد:

خانم ها سه برابر آقايان دچار می شوند.تغييرات هورمونی که در خانم ها ايجاد می شود دليل اشکاری برای اين اختلاف است.

سن:

حداقل ۹۰٪ مبتلايان اولين حمله ميگرنی خود را قبل از ۴۰ سالگی تجربه کرده اند.معمولا هم بعد از ۵۵ سالگی از شدت حمله کاسته می شود.

هوش:

سالها عقيده وجود داشت که افراد باهوش بيشتر به ميگرن دچار می شوند.اما امروزه متوجه شدند که صرف نظر از نژاد و هوش و موقعيت اجتماعی افراد از همه طبقات می توانند دچار شوند.

غذا:

بسياری از افراد در روزنامه ها مجلات و .. شنيده اند که بايد ازخوردن موادی مانند پنير ؛شکلات و يا فلفل  خود داری کنند.متاسفانه برای اکثر مبتلايان به ميگرن تنها نخوردن چند ماده غذايی برای جلوگيری از حملات ميگرنی کافی نمی باشد.

بيشترين غذاهايی که باعث شروع حملات ميگرنی می شوند شکلات پنير ميوه های ترش و فلفل است . الکل هم به عنوان يک عامل شروع کننده حملات مطرح می باشد. اين عدم تحمل به غذا را نبايد با  آلرژی يا حساسيت غذايی  اشتباه نمود.

هرکسی که فکر می کند با خوردن غذای خاصی دچار حملات ميگرنی می شود ؛ بايد به مدت دو ماه از خوردن آن غذا پرهيز کند. و با يادداشت نمودن سردردهايش در اين مدت ببيند که آيا با نخوردن آن غذای خاص تغييری در سردردهايش ايجاد شده است يا خير.

 بعضی مبتلا يان ديده اند که خوردن غذا های مختصری در بين وعده های غذايی از بروز حملات ميگرنی جلو گيری ميکند. زيرا آنها می دانند که گرسنگی می تواند موجب شروع حملات شود.

بی خوابی شبانه؛ کار بيش از حد ؛ دير خوابيدن در شب باعث خستگی بيش از حد شده و آغاز گر حملات هستند.

تغييرات هورمونی در خانم ها:

خانم ها ممکن است اولين حمله ميگرن را در موقع اولين پريودشان تجربه کنند . بعد از ماه هفتم حاملگی معمولا در ميگرن بهبودی ايجاد می شود . اما بعد از اينکه ميگرن بدنيا اومد دوباره حملات ميگرن عود می کند.

درد سرو گردن . رانندگی طولانی . ورزشهای سخت  . مشکلات دندانها ( بخصوص دندان عقل) و مفاصل فک می تواند باعث تشديد ميگرن شود.

در مسافرت های طولانی هميشه يادتان باشد که چيزی برای خوردن داشته باشيد.

استرس و فشار عصبی ؛ نگرانی و هيجان ؛صداهای بلند ؛ نور شديد ؛بوهای شديد؛ تغييرات آب و هوا و محيط الوده و پردود اتاق های شلوغ و دم کرده مثل سينما همگی می تواند باعث شروع حملا ت شوند.

چرا بعضی افراد دچار ميگرن می شوند و بقيه نمی شوند:

درد يک راه طبيعی است که به شما می گويد که چيزی اشتباه است. و باعث می شود که از وارد آمدن آسيب های بيشتر به بدن پيشگيری کنيم.بنابراين يک حمله ميگرنی شايد به عنوان يک نقش محافظتی عمل می نمايد و باعث می شود که ما از محيط های آلوده خارج شويم.

علل بروز:  تئوری عروق  -  تئوری نورولوژيک  - نوروترانسميتر ها ( سروتونين)

انواع ميگرن :

۱- ميگرن کلاسيک: ۳۵٪. سردرد تهوع استفراغ بدنبال علايم بينايی .نورهای فلاش مانند و ساير علايم..

۲- ميگرن شايع: ۶۵٪ . حملات مانند کلاسيک است و با مرحله علايم اوليه شوروع می شود. و بعد از آن مرحله پيش در آمد وجود ندارد.

هر ميگرن:

   ۱- مراحل علايم اوليه

۲- پيش درآمد

۳- سردرد

۳- بهبودی

زندگی با ميگرن:

بسياری از افراد اين حقيقت را که ميگرن دارند را از ديگران مخفی ميکنند . که اغلب به اين خاطر می ترسند که به عنوان يک فرد بيمار عصبی يا روانی عنوان شوند. که اشتباه است.

ضمنا ميگرن يک مشکل فردی است  و آنچيزی که برای درمان ميگرن شما مناسب است ممکن است برای درمان ميگرن فرد ديگری مناسب نباشد.

يک راه بسيار خوب:

استفاده از نوشتن که  مواقع حملات و علايم وتمام مسايلی که تمام مسايلی که قبل يا در هنگام حمله رخ می دهد را يادداشت کنيد. چه خورديد . چه کرديد و...

يادداشتی با اين نکات داشته باشيد:( نجمن پزشکی خانواده انگلستان )

۱- تاريخ  ۲- زمان شروع حمله  ۳- آيا پريود هم بود ؟ ۳- علايم و نشانه ها ی حمله چه بود ؟۴- چگونه حمله شروع شد؟ ۵- چقدر طول کشيد؟ ۶- چه درمانی استفاده کرديد ؟ ، آيا درمان موثر بود ؟۷- حمله چگونه پايان يافت ؟

اگر حملات ميگرن شما بطور منظم در ساعات نزديک ظهر يا عصر رخ می دهد ؛ احتمالا به علت گرسنگی است.

بنابراين سعی کنيد با خوردن وعده های غذايی کوچک ؛ در چند نوبت از بروز آن جلوگيری کنيد.همچنين شبها قبل از خواب غذای مختصری بخوريد تا صبح با گرسنگی از خواب بيدار نشويد .

فيتواسترول ها چيستند؟

مولف اين مقاله خانم مريم باقرنژاد است كه تحصيلات پزشكي را در دانشگاه پزشكي پاريس تمام كرده و موفق به دريافت ديپلم تخصصي «تغذيه و رژيم» از دانشگاه پزشكي پاريس شده و از سال ۱۳۸۱ مسئول قسمت بيماران و بستري روز در حاشيه پاريس و همچنين پزشك «مراجع» شهرداري كلامارت در حومه پاريس است.
آن چه در پي مي آيد مقاله اي است كه وي در ارتباط با فيتواسترول ها نوشته و در اختيار همشهري قرار داده است.

آيا مشكل كلسترول خون را مي شود با مصرف كره و ديگر لبنيات حل كرد؟
فيتواسترول ها و ديگر تركيبات آنها، موادي هستند كه به طور طبيعي در گياهان وجود دارند. اين ها تركيباتي مشابه كلسترولند، كه مي توانند در جذب كلسترول اختلال ايجاد كنند و ميزان كلسترول خون (L.D.L) را كاهش دهند.
بين سال هاي ۱۹۷۶-۱۹۵۲ بيش از ۱۰۰ مقاله در اين مورد به چاپ رسيد كه طي آن بر روي ۱۸۰۰ بيمار با مشكلات كلسترول آزمايش شده و اين مقالات اثر كاهش كلسترول خون را به وسيله اين فيتواسترول ها نشان دادند. در سال ۱۹۷۰ تحقيقات بيشتري بر روي ميزان لازم اين مواد انجام شد. نتيجه گيري اين تحقيقات نشان داد كه ۵/۱ تا ۳ گرم از اين فيتواسترول ها مي تواند بين ۱۰ تا ۲۰% كلسترول خون را كاهش دهد.
از سال هاي ۱۹۸۰ متوجه شدند كه تركيب هيدروژنه يعني فيتواستانلها باعث اختلال بيشتري در جذب كلسترول شده و براي كاهش كلسترول بد خون بهتر است.
سال ۱۹۹۵ مارگاريني اشباع شده از فيتواسترول ها و
فيتواستانلها در اروپا و چند كشور ديگر به بازار آمد كه استفاده ۲۰ گرم روزانه از آن به مدت ۲۱ روز باعث كاهش ۱۰ تا ۱۴% كلسترول بد خون مي شود و در ميزان كلسترول خوب (H.D.L) و ميزان تري گليسريد تغييري ايجاد نمي كند.
در حال حاضر به صورت  آزاد تقريباً در تمام فروشگاه هاي مواد غذايي كشورهاي اروپايي و چند كشور ديگر «مارگارين، شير، ماست، پنير و...» اشباع شده از فيتواسترول ها و فيتواستانلها وجود دارند.
سازمان علوم غذايي اتحاديه اروپا (S.C.F) اين مواد را بدون ضرر براي انسان شناخته، ولي به علت اثر منفي آن بر روي بعضي از ويتامين ها (ويتامين A و ويتامين E) توصيه مي كند كه بيشتر از ۳ گرم در روز از اين مواد استفاده نشود (كاهش ميزان اين ويتامين ها به وسيله فيتواسترول ها بسيار ناچيز است).
بايد توجه داشت كه كاهش زياد كلسترول خود براي بدن مضر است، چرا كه كلسترول يك ماده بسيار لازم براي تركيبات سلولهاست و به همين علت بانوان باردار و شيرده و همچنين كودكان نبايد از مواد اشباع شده از فيتواسترول ها و فيتواستانلها استفاده كنند. در سنين بالا هم كاهش بيش از حد كلسترول خون نشانه سوء تغذيه و در نتيجه يكي از عوامل كاهش طول عمر است.
پزشك معالج مي تواند با در نظر گرفتن ديگر عوامل ريسك ناراحتي هاي قلبي و عروقي از جمله ديابت، سيگار، بيماري هاي ارثي و... حد ميزان كلسترول بد (L.D.L) خون را مشخص كند و اگر لازم باشد با رژيم غذايي كم چربي، دارو و استفاده از مواد اشباع شده از فيتواسترول ها يا فيتواستانلها، كلسترول بد خون را كاهش دهد.
تحقيقاتي كه راجع به فيتواسترول ها تا به امروز انجام شده، مانند هزاران تحقيقات ديگر در ارتباط با تأثير تغذيه سالم بر روي جلوگيري از امراض مختلف قلبي عروقي، سرطان ها،... ما را به يك نتيجه مي رساند كه بهترين رژيم غذايي،مصرف سبزيجات، گياهخواري همراه با مصرف كمتر گوشت قرمز و بيشتر گوشت سفيد به ويژه ماهي مي باشد.
فيتواسترول ها به مقدار مختلف در گياهان وجود دارند:
روغن ها
۱۰۰ گرم روغن ذرت ۱۳۶۰ ميلي گرم فيتواسترول دارد.
۱۰۰ گرم روغن كنجد ۱۲۱۰ ميلي گرم فيتواسترول دارد.
۱۰۰ گرم روغن آفتابگردان ۴۱۰ ميلي گرم فيتواسترول دارد.
۱۰۰ گرم روغن انگور ۳۵۰ ميلي گرم فيتواسترول
۱۰۰ گرم روغن زيتون ۳۱۰ ميلي گرم فيتواسترول دارد.
دانه ها و گردوها
۱۰۰ گرم دانه كنجد ۵۹۷ ميلي گرم فيتواسترول دارد.
۱۰۰ گرم دانه آفتابگردان ۴۵۰ ميلي گرم فيتواسترول دارد.
۱۰۰ گرم بادام خشك ۱۲۵ ميلي گرم فيتواسترول دارد.
۱۰۰ گرم بادام هندي ۱۳۵ ميلي گرم فيتواسترول دارد.
۱۰۰ گرم گردوي خشك ۱۸۶ ميلي گرم فيتواسترول دارد.
ميوه جات و سبزيجات
۲/۱ استكان كاهو ۱۱ ميلي گرم فيتواسترول دارد.
۲/۱ استكان گل كلم ۹ ميلي گرم فيتواسترول دارد.
۲/۱ استكان گوجه فرنگي ۷ ميلي گرم فيتواسترول دارد.
نصف گريپ فروت ۲۰ ميلي گرم فيتواسترول دارد