نگاهي به Storage Server 2003

منبع: مجله شبكه
شماره: 56

يكي از مهم ترين مسائل مربوط به سايت هاي كامپيوتري بزرگ، از سيستم هاي Enterprise متعلق به موسسات تجاري يا اداري گرفته تا سايت هاي موجود در سرويس دهنده هاي اينترنتي، عمليات ذخيره سازي اطلاعات و سياست هاي جانبي مربوط به آن است. به طوركلي، تمام سيستم هاي اطلاعاتي، اعم از بانك هاي اطلاعاتي، اطلاعات موجود در سايت هاي اينترنتي، و سرويس دهنده هاي وب و ايميل، از سازوكارهاي خاصي جهت ذخيره سازي، ايجاد نسخه هاي پشتيباني و تهيه كپي از اطلاعات سيستم استفاده مي كنند. اين مسئله براي تمام سرويس دهنده هاي شبكه اي در تمام پلتفرم هاي سخت افزاري و نرم افزاري صادق است. اما برخي از سرويس هاي خاص شبكه، وظيفه ايجاد ارتباط، افزايش كارايي، و انجام فعاليت هاي ذخيره سازي ساير برنامه ها و سرويس ها را در شبكه، انجام مي دهند. اين سرورهاي نرم افزاري با ايجاد اجتماع بين ادوات ذخيره سازي و سرورهاي ارائه دهنده سرويس هاي متعدد شبكه مي توانند كليه فعاليت هاي مربوط به اين حوزه را كنترل و در خود متمركز كنند. در اين شماره قصد داريم سرور كنترل ذخيره سازي مايكروسافت را مورد بررسي قرار دهيم.

ذخيره سازي اطلاعات با Storage Server 2003
Microsoft Storage Server يا MSS يكي از نرم افزارهاي قدرتمند مايكروسافت است كه سرويس پشتيباني از فايل ها و چاپگرها را در سطح شبكه ارائه مي دهد. اين برنامه بدون آن كه هيچ مزاحمتي را براي عمل سرويس دهي فايل (File Servering ) ويندوز 2003 به وجود آورد، در تلفيق چند سرويس دهنده فايل با يكديگر و ايجاد هماهنگي بين آن ها در ساختن يك سيستم يكپارچه پشتيباني از اطلاعات شبكه، نقش اساسي را ايفا مي كند. در اين ميان نقش شركت هاي مهمي چون Fujistu,DELL,HP و بسياري ديگر كه با ارايه ادوات ذخيره سازي اطلاعات و سازگار نمودن محصولات خود با MSS ، اين راه حل را قوي تر نموده اند، را نبايد از ياد برد. MSS در دو ويرايش مختلف عرضه مي شود. ويرايش Enterprise كه به عنوان يك سرور ذخيره سازي اطلاعات در مراكز بزرگ اطلاعاتي به كار مي رود و نسخه استاندارد آن كه به عنوان سرور فايل و چاپگر در ادارت و شركت هاي كوچك يا متوسط مورد استفاده قرار مي گيرد. نقطه قوت و در واقع يكي از منطقي ترين دلايل استفاده از MSS اين است كه اين سرور نرم افزاري قادر است انواع ادوات ذخيره سازي اطلاعات را از قديمي ترين تا جديدترين تا جديدترين و از كوچك ترين تا بزرگ ترين آن ها را با يكديگر به خوبي تلفيق كند. تا جديدترين و از كوچك ترين تا بزرگ ترين آن ها را با يكديگر به خوبي تلفيق كند. به عنوان مثال در نظر بگيريد كه يك شركت مخابراتي كه از سيستم هاي يونيكس يا MainFrame استفاده مي كرده و فايل هاي خود را سال ها بر روي نوارهاي مغناطيسي ذخيره مي كرده است، اكنون قصد دارد از ابزار ذخيره سازي پيشرفته اي مثل Hp Prolitant DL 380 استفاده كند، ضمن اين كه تمايل به پرداخت هزينه تعويض كليه ادوات قديمي خود را هم ندارد. در اين وضعيت MSS مي تواند به عنوان يك رابط و هماهنگ كننده، امكان دسترسي همزمان به هر دو ابزار ذخيره سازي مذكور را فراهم آورد. دومين عامل موفقيت MSS قيمت مناسب آن است. اصولا سازندگان ادوات ذخيره سازي مثل HP در زمان ساخت و ارايه دستگاه هاي خود به بازار هم به قيمت و كارايي دستگاه خود و هم به قيمت و كارايي نرم افزار سرويس دهنده آن توجه خاصي مي كنند. در اين راستا قيمت و كارايي نرم افزار سرويس دهنده آن توجه خاصي مي كنند. در اين راستا قيمت مناسب، كارايي خوب و سازگاري مناسب MSS با محصولات و سخت افزارهاي ساخت اين شركت ها باعث شده است تا اين سرور نرم افزاري بتواند به تنهايي 41 درصد بازار اين گونه سرويس دهنده هاي شبكه را از آن خود نمايد، بازاري كه سال ها در اختيار شركت هاي بزرگي چون MEC و يا Network Appliance بوده است. MSS با پشتيباني از انواع ادوات ذخيره سازي تا حجم 40 ترابايت، سرويس هاي متعددي را جهت مديريت اين ادوات در اختيار مسئوولين پشتيباني سيستم قرار مي دهد. به عنوان مثال سرويس VSS نه تنها امكان تهيه يك كپي آن لاين را از يك يا چند ابزار ذخيره سازي اطلاعات بر روي يك يا چند ابزار ديگر فراهم مي آورد، بلكه با اين كار، در واقع يك سيستم فايلي پيشرفته توزيع شده را بين چند سرور موجود در شبكه كه هر كدام ادوات ذخيره سازي مخصوص به خود را دارند ايجاد مي كند و عمليات تقسيم و توازن سرويس دسترسي به فايل را با حداكثر 8 سرور موجود در شبكه به خوبي انجام مي دهد. البته منتقدان مايكروسافت، وجود چنين امكانات و سرويس هايي را لازمه يك سيستم عامل سرور دانسته و در حقيقت از عدم وجود آن در ويندوز 2003 به عنوان يكي از نقاط ضعف اين سيستم عامل ياد مي كنند. اما نبايد اين نكته را هم فراموش كرد كه هر سيستم عاملي محدوديت ها و معذوريت هاي خود را دارد. سيستم عاملي مثل ويندوز 2003 كه داراي قابليت هاي متعددي براي كاربردهاي مختلف در رده هاي كوچك تا متوسط است، تا حدودي مي تواند از سيستم فايلي توزيع شده و عمليات كلاسترينگ فايل به تنهايي پشتيباني كند، اما نه تنها از لحاظ مالي بلكه از نظر منطقي هم شبكه است، بيش از اين انتظار نمي رود. قابليت ها و قدرت انطباق MSS با انواع فايل سيستم هاي مربوط به سكوهاي ديگر مثل AppleTalk. SMB.Nfs. و Netware ، سرعت مناسب انتقال يا كپي كردن و توزيع اطلاعات بر روي سرورهاي شبكه باعث شده تا شركت هاي ديگري هم كاربران خود را تشويق به استفاده از آن نمايند. به عنوان مثال كمپاني DELL نيز براي استفاده از ادوات ذخيره سازي سري N خود مثل Power Vault 775N راه حل مايكروسافت را به كاربران خود توصيه كرده است. حتي برخي شركت هاي ديگر هم از طريق ارايه نرم افزار به اين زنجيره همكاري پيوستند. به عنوان مثال شركت وريتاس محصول خود به نام Veritas Storage Replicator را طوري طراحي كرده است كه از طريق آن مي توان توسط وب سايت اين شركت با MSS موجود در يك سايت ديگر تماس برقرار كرده و بدون نياز به نصب سخت افزار خاصي و صرفا از طريق اينترنت و با استفاده از ادوات ذخيره سازي موجود در سايت وريتاس، اطلاعات را به صورت آنلاين در چند نقطه نگهداري كرد. با اين روش، شركت هاي كوچك يا متوسط مي توانند بدون نياز به خريداري ابزارهاي ذخيره سازي و صرفا توسط اين دو برنامه، اطلاعات خود را در جاهاي مختلف ذخيره كنند.
سناريوهاي قابل اجرا
قابليت هاي مختلف MSS باعث شده اين سرور نرم افزاري بتواند در مقاطع مختلف و كاربردهاي گوناگون ذخيره سازي اطلاعات مشاركت نموده و به همراه پلتفرم ميزبان خود، يعني ويندوز 2003 و ادوات ذخيره سازي قابل پشتيباني توسط آن، حداكثر سرويس هاي خود را در اين گونه موارد به كاربران عرضه مي كند. از آن جا كه MSS پس از نصب، به خودي خود داراي تنظيمات پيش فرض براي تسريع در مرحله بهره برداري از آن است، مدير سيستم طي چند دقيقه مي تواند با تكيه به اين تنظيمات پيش فرض، از بسياري از امكانات آن بدون نياز به پيكربندي تخصصي استفاده كند. اين تنظيمات پيش فرض كه به طور كامل با اكتيو دايركتوري ويندوز 2003 ، محيط شبكه اي مايكروسافت ، و بسياري از ديگر نرم افزارهاي ارايه دهنده سرويس هاي مختلف منطبق است، مي تواند به راحتي با بسياري از انواع ادوات ذخيره سازي از چند گيگابايت تا چندين ترابايت كار كند.

Fileserving-1
ارايه انواع روش هاي دسترسي و حفاظت از اطلاعات ذخيره شده، پشتيباني از پروتكل هاي مختلف ارتباطي جهت برقراري ارتباط با انواع اطلاعاتي كه تحت استانداردهاي مختلف ذخيره سازي بر روي ادوات گوناگون در پلتفرم هاي مختلف ذخيره شده اند. قابليت فايل سرور ويندوز 2003 را در حد بسيار مطلوبي بالا برده است.
2-ServerConsolidation
MSS علاوه بر اين كه به عنوان يك فايل سرور قدرتمند به حساب مي آيد، قادر است چند فايل سرور ديگر را اعم از اين كه اين فايل سرورها صرفا سرورهايي با سيستم عامل ويندوز سرور باشند يا يك MSS ديگر باشند و يا اصلا فايل سروري متعلق به كمپاني ديگر يا پلتفرم متفاوتي باشند را گرد خود جمع كرده و ضمن برقراري ارتباط با آن ها، امكان مديريت متمركز، قابل اطمينان، و كم هزينه اي را براي مجموعه اي كه شامل چند فايل سرور مختلف است، فراهم آورد.
3-Backup\Replication
بسياري از برنامه هايي كه سرويس هاي عمده شبكه اي مثل بانك اطلاعاتي، ايميل، وب و ... را ارايه مي دهند در داخل بدنه خود داراي ابزارهايي جهت ايجاد نسخه هاي پشتيبان از اطلاعات يا كدهاي موجود هستند. حتي خود ويندوز 2003 هم به تنهايي مي تواند از فايل ها، فولدرها، و درايوهايي كه مدير سيستم مشخص مي كند به صورت دستي يا خودكار و در مقاطع زماني خاص پشتيباني گيري كند. اما كاري كه MSS مي تواند در اين زمينه انجام دهد، بسيار بيش از اين موارد است. امكان ارتباط با اين برنامه هاي سرويس دهنده شناسايي فايل هاي اطلاعاتي آن ها، و گرفتن نسخه پشتيبان بر روي ادوات مختلف ذخيره سازي مي تواند به صورت بسيار سريع و نامحسوس و حتي بدون آن كه نيازي به متوقف كردن موقت سرويس مذكور براي ايجاد نسخه پشتيبان باشد، اين كار را انجام دهد. اين شيوه به خصوص براي ايجاد نسخه هاي پشتيبان از اطلاعات سرويس دهنده هاي مايكروسافتي، مثل SQL Server يا Exchange به دليل انسجام همه اين برنامه ها در حول و حوش ويندوز 2003 و اكتيودايركتوري، از كارآيي و قابليت اطمينان زيادي برخوردار است.
4-Integration With SAN
هر سه سناريوي ذكر شده در موارد فوق، مي تواند علاوه بر اجرا بر روي ادوات ذخيره سازي كه بر اساس يك شبكه معمولي كار مي كنند، يعني NAS (Network Attached Storage )، بر روي محيط هاي ذخيره سازي مبتني بر ديتا يعني هم اجرا شود. قابل ذكر است كه خود SAN نوعي شبكه است كه سرورها و ادوات ذخيره سازي را بر اساس استانداردهاي مشخصي به هم وصل مي كند. بدين وسيله در بسياري موارد استفاده از SAN به دليل اختصاص يك شبكه مخصوص براي انجام امور مربوطه به انتقال اطلاعات، از كارآيي بيشتري نسبت به NAS برخوردار است. نقش MSS در اينجا شناسايي دقيق سرورها و ادوات ذخيره سازي موجود در يك شبكه SAN ، و كمك به ايجاد محيط متمركز و منسجم بين آنها است. در اينجا MSS دقيقا همان سناريوهايي را كه در يك شبكه داراي ذخيره سازي NAS انجام مي داد، براي محيط شبكه اي SAN هم انجام مي دهد و مي تواند سرويس فايل، يكپارچگي بين پلتفرم ها، و اعمال مربوط به پشتيبان گيري را ، در اين شبكه نيز به نحو مطلوب انجام دهد.

نگاهي به Storage Server 2003

منبع: مجله شبكه
شماره: 56

يكي از مهم ترين مسائل مربوط به سايت هاي كامپيوتري بزرگ، از سيستم هاي Enterprise متعلق به موسسات تجاري يا اداري گرفته تا سايت هاي موجود در سرويس دهنده هاي اينترنتي، عمليات ذخيره سازي اطلاعات و سياست هاي جانبي مربوط به آن است. به طوركلي، تمام سيستم هاي اطلاعاتي، اعم از بانك هاي اطلاعاتي، اطلاعات موجود در سايت هاي اينترنتي، و سرويس دهنده هاي وب و ايميل، از سازوكارهاي خاصي جهت ذخيره سازي، ايجاد نسخه هاي پشتيباني و تهيه كپي از اطلاعات سيستم استفاده مي كنند. اين مسئله براي تمام سرويس دهنده هاي شبكه اي در تمام پلتفرم هاي سخت افزاري و نرم افزاري صادق است. اما برخي از سرويس هاي خاص شبكه، وظيفه ايجاد ارتباط، افزايش كارايي، و انجام فعاليت هاي ذخيره سازي ساير برنامه ها و سرويس ها را در شبكه، انجام مي دهند. اين سرورهاي نرم افزاري با ايجاد اجتماع بين ادوات ذخيره سازي و سرورهاي ارائه دهنده سرويس هاي متعدد شبكه مي توانند كليه فعاليت هاي مربوط به اين حوزه را كنترل و در خود متمركز كنند. در اين شماره قصد داريم سرور كنترل ذخيره سازي مايكروسافت را مورد بررسي قرار دهيم.

ذخيره سازي اطلاعات با Storage Server 2003
Microsoft Storage Server يا MSS يكي از نرم افزارهاي قدرتمند مايكروسافت است كه سرويس پشتيباني از فايل ها و چاپگرها را در سطح شبكه ارائه مي دهد. اين برنامه بدون آن كه هيچ مزاحمتي را براي عمل سرويس دهي فايل (File Servering ) ويندوز 2003 به وجود آورد، در تلفيق چند سرويس دهنده فايل با يكديگر و ايجاد هماهنگي بين آن ها در ساختن يك سيستم يكپارچه پشتيباني از اطلاعات شبكه، نقش اساسي را ايفا مي كند. در اين ميان نقش شركت هاي مهمي چون Fujistu,DELL,HP و بسياري ديگر كه با ارايه ادوات ذخيره سازي اطلاعات و سازگار نمودن محصولات خود با MSS ، اين راه حل را قوي تر نموده اند، را نبايد از ياد برد. MSS در دو ويرايش مختلف عرضه مي شود. ويرايش Enterprise كه به عنوان يك سرور ذخيره سازي اطلاعات در مراكز بزرگ اطلاعاتي به كار مي رود و نسخه استاندارد آن كه به عنوان سرور فايل و چاپگر در ادارت و شركت هاي كوچك يا متوسط مورد استفاده قرار مي گيرد. نقطه قوت و در واقع يكي از منطقي ترين دلايل استفاده از MSS اين است كه اين سرور نرم افزاري قادر است انواع ادوات ذخيره سازي اطلاعات را از قديمي ترين تا جديدترين تا جديدترين و از كوچك ترين تا بزرگ ترين آن ها را با يكديگر به خوبي تلفيق كند. تا جديدترين و از كوچك ترين تا بزرگ ترين آن ها را با يكديگر به خوبي تلفيق كند. به عنوان مثال در نظر بگيريد كه يك شركت مخابراتي كه از سيستم هاي يونيكس يا MainFrame استفاده مي كرده و فايل هاي خود را سال ها بر روي نوارهاي مغناطيسي ذخيره مي كرده است، اكنون قصد دارد از ابزار ذخيره سازي پيشرفته اي مثل Hp Prolitant DL 380 استفاده كند، ضمن اين كه تمايل به پرداخت هزينه تعويض كليه ادوات قديمي خود را هم ندارد. در اين وضعيت MSS مي تواند به عنوان يك رابط و هماهنگ كننده، امكان دسترسي همزمان به هر دو ابزار ذخيره سازي مذكور را فراهم آورد. دومين عامل موفقيت MSS قيمت مناسب آن است. اصولا سازندگان ادوات ذخيره سازي مثل HP در زمان ساخت و ارايه دستگاه هاي خود به بازار هم به قيمت و كارايي دستگاه خود و هم به قيمت و كارايي نرم افزار سرويس دهنده آن توجه خاصي مي كنند. در اين راستا قيمت و كارايي نرم افزار سرويس دهنده آن توجه خاصي مي كنند. در اين راستا قيمت مناسب، كارايي خوب و سازگاري مناسب MSS با محصولات و سخت افزارهاي ساخت اين شركت ها باعث شده است تا اين سرور نرم افزاري بتواند به تنهايي 41 درصد بازار اين گونه سرويس دهنده هاي شبكه را از آن خود نمايد، بازاري كه سال ها در اختيار شركت هاي بزرگي چون MEC و يا Network Appliance بوده است. MSS با پشتيباني از انواع ادوات ذخيره سازي تا حجم 40 ترابايت، سرويس هاي متعددي را جهت مديريت اين ادوات در اختيار مسئوولين پشتيباني سيستم قرار مي دهد. به عنوان مثال سرويس VSS نه تنها امكان تهيه يك كپي آن لاين را از يك يا چند ابزار ذخيره سازي اطلاعات بر روي يك يا چند ابزار ديگر فراهم مي آورد، بلكه با اين كار، در واقع يك سيستم فايلي پيشرفته توزيع شده را بين چند سرور موجود در شبكه كه هر كدام ادوات ذخيره سازي مخصوص به خود را دارند ايجاد مي كند و عمليات تقسيم و توازن سرويس دسترسي به فايل را با حداكثر 8 سرور موجود در شبكه به خوبي انجام مي دهد. البته منتقدان مايكروسافت، وجود چنين امكانات و سرويس هايي را لازمه يك سيستم عامل سرور دانسته و در حقيقت از عدم وجود آن در ويندوز 2003 به عنوان يكي از نقاط ضعف اين سيستم عامل ياد مي كنند. اما نبايد اين نكته را هم فراموش كرد كه هر سيستم عاملي محدوديت ها و معذوريت هاي خود را دارد. سيستم عاملي مثل ويندوز 2003 كه داراي قابليت هاي متعددي براي كاربردهاي مختلف در رده هاي كوچك تا متوسط است، تا حدودي مي تواند از سيستم فايلي توزيع شده و عمليات كلاسترينگ فايل به تنهايي پشتيباني كند، اما نه تنها از لحاظ مالي بلكه از نظر منطقي هم شبكه است، بيش از اين انتظار نمي رود. قابليت ها و قدرت انطباق MSS با انواع فايل سيستم هاي مربوط به سكوهاي ديگر مثل AppleTalk. SMB.Nfs. و Netware ، سرعت مناسب انتقال يا كپي كردن و توزيع اطلاعات بر روي سرورهاي شبكه باعث شده تا شركت هاي ديگري هم كاربران خود را تشويق به استفاده از آن نمايند. به عنوان مثال كمپاني DELL نيز براي استفاده از ادوات ذخيره سازي سري N خود مثل Power Vault 775N راه حل مايكروسافت را به كاربران خود توصيه كرده است. حتي برخي شركت هاي ديگر هم از طريق ارايه نرم افزار به اين زنجيره همكاري پيوستند. به عنوان مثال شركت وريتاس محصول خود به نام Veritas Storage Replicator را طوري طراحي كرده است كه از طريق آن مي توان توسط وب سايت اين شركت با MSS موجود در يك سايت ديگر تماس برقرار كرده و بدون نياز به نصب سخت افزار خاصي و صرفا از طريق اينترنت و با استفاده از ادوات ذخيره سازي موجود در سايت وريتاس، اطلاعات را به صورت آنلاين در چند نقطه نگهداري كرد. با اين روش، شركت هاي كوچك يا متوسط مي توانند بدون نياز به خريداري ابزارهاي ذخيره سازي و صرفا توسط اين دو برنامه، اطلاعات خود را در جاهاي مختلف ذخيره كنند.
سناريوهاي قابل اجرا
قابليت هاي مختلف MSS باعث شده اين سرور نرم افزاري بتواند در مقاطع مختلف و كاربردهاي گوناگون ذخيره سازي اطلاعات مشاركت نموده و به همراه پلتفرم ميزبان خود، يعني ويندوز 2003 و ادوات ذخيره سازي قابل پشتيباني توسط آن، حداكثر سرويس هاي خود را در اين گونه موارد به كاربران عرضه مي كند. از آن جا كه MSS پس از نصب، به خودي خود داراي تنظيمات پيش فرض براي تسريع در مرحله بهره برداري از آن است، مدير سيستم طي چند دقيقه مي تواند با تكيه به اين تنظيمات پيش فرض، از بسياري از امكانات آن بدون نياز به پيكربندي تخصصي استفاده كند. اين تنظيمات پيش فرض كه به طور كامل با اكتيو دايركتوري ويندوز 2003 ، محيط شبكه اي مايكروسافت ، و بسياري از ديگر نرم افزارهاي ارايه دهنده سرويس هاي مختلف منطبق است، مي تواند به راحتي با بسياري از انواع ادوات ذخيره سازي از چند گيگابايت تا چندين ترابايت كار كند.

Fileserving-1
ارايه انواع روش هاي دسترسي و حفاظت از اطلاعات ذخيره شده، پشتيباني از پروتكل هاي مختلف ارتباطي جهت برقراري ارتباط با انواع اطلاعاتي كه تحت استانداردهاي مختلف ذخيره سازي بر روي ادوات گوناگون در پلتفرم هاي مختلف ذخيره شده اند. قابليت فايل سرور ويندوز 2003 را در حد بسيار مطلوبي بالا برده است.
2-ServerConsolidation
MSS علاوه بر اين كه به عنوان يك فايل سرور قدرتمند به حساب مي آيد، قادر است چند فايل سرور ديگر را اعم از اين كه اين فايل سرورها صرفا سرورهايي با سيستم عامل ويندوز سرور باشند يا يك MSS ديگر باشند و يا اصلا فايل سروري متعلق به كمپاني ديگر يا پلتفرم متفاوتي باشند را گرد خود جمع كرده و ضمن برقراري ارتباط با آن ها، امكان مديريت متمركز، قابل اطمينان، و كم هزينه اي را براي مجموعه اي كه شامل چند فايل سرور مختلف است، فراهم آورد.
3-Backup\Replication
بسياري از برنامه هايي كه سرويس هاي عمده شبكه اي مثل بانك اطلاعاتي، ايميل، وب و ... را ارايه مي دهند در داخل بدنه خود داراي ابزارهايي جهت ايجاد نسخه هاي پشتيبان از اطلاعات يا كدهاي موجود هستند. حتي خود ويندوز 2003 هم به تنهايي مي تواند از فايل ها، فولدرها، و درايوهايي كه مدير سيستم مشخص مي كند به صورت دستي يا خودكار و در مقاطع زماني خاص پشتيباني گيري كند. اما كاري كه MSS مي تواند در اين زمينه انجام دهد، بسيار بيش از اين موارد است. امكان ارتباط با اين برنامه هاي سرويس دهنده شناسايي فايل هاي اطلاعاتي آن ها، و گرفتن نسخه پشتيبان بر روي ادوات مختلف ذخيره سازي مي تواند به صورت بسيار سريع و نامحسوس و حتي بدون آن كه نيازي به متوقف كردن موقت سرويس مذكور براي ايجاد نسخه پشتيبان باشد، اين كار را انجام دهد. اين شيوه به خصوص براي ايجاد نسخه هاي پشتيبان از اطلاعات سرويس دهنده هاي مايكروسافتي، مثل SQL Server يا Exchange به دليل انسجام همه اين برنامه ها در حول و حوش ويندوز 2003 و اكتيودايركتوري، از كارآيي و قابليت اطمينان زيادي برخوردار است.
4-Integration With SAN
هر سه سناريوي ذكر شده در موارد فوق، مي تواند علاوه بر اجرا بر روي ادوات ذخيره سازي كه بر اساس يك شبكه معمولي كار مي كنند، يعني NAS (Network Attached Storage )، بر روي محيط هاي ذخيره سازي مبتني بر ديتا يعني هم اجرا شود. قابل ذكر است كه خود SAN نوعي شبكه است كه سرورها و ادوات ذخيره سازي را بر اساس استانداردهاي مشخصي به هم وصل مي كند. بدين وسيله در بسياري موارد استفاده از SAN به دليل اختصاص يك شبكه مخصوص براي انجام امور مربوطه به انتقال اطلاعات، از كارآيي بيشتري نسبت به NAS برخوردار است. نقش MSS در اينجا شناسايي دقيق سرورها و ادوات ذخيره سازي موجود در يك شبكه SAN ، و كمك به ايجاد محيط متمركز و منسجم بين آنها است. در اينجا MSS دقيقا همان سناريوهايي را كه در يك شبكه داراي ذخيره سازي NAS انجام مي داد، براي محيط شبكه اي SAN هم انجام مي دهد و مي تواند سرويس فايل، يكپارچگي بين پلتفرم ها، و اعمال مربوط به پشتيبان گيري را ، در اين شبكه نيز به نحو مطلوب انجام دهد.

RootKit چیست؟

نویسنده مقاله: بهروز کمالیان [e-mail]

RootKitها برنامه هایی هستند که از نظر ساختار کاری بسیار شبیه Trojan ها و Backdoor ها هستند ولی با این تفاوت که شناسایی RootKit بسیار مشکلتر از درب های پشتی است زیرا RootKit ها علاوه بر اینکه به عنوان یک برنامه کاربردی خارجی مثل شنونده Netcat و ابزارهای درب پشتی مثل Sub7 بر روی سیستم اجرا می شوند بلکه جایگزین برنامه های اجرایی مهم سیستم عامل و در گاهی مواقع جایگزین خود هسته کرنل می شوند و به هکرها این اجازه را می دهند که از طریق درب پشتی و پنهان شدن در عمق سیستم عامل به آن نفوذ کنند و مدت زیادی با خیال راحت با نصب ردیابها ( Sniffer ) و دیگر برنامه های مانیتورینگ بر روی سیستم اطلاعاتی را که نیاز دارند بدست آورند. در دنیای هکرها دو نوع RootKit اصلی وجود دارد که هر کدام تعریف جداگانه ای دارند.
1- RootKit سنتی : RootKit های سنتی با شناسایی اولین RootKit بسیار قدرتمند در اویل سال 1990 در طول یک دهه گسترش پیدا کردند و تا آنجا پیش رفتند که امروزه انواع مختلفی از RootKit های سنتی وجود دارند که به طور عملی خودشان نصب شده و به هکرها اجازه می دهند که به سرعت سیستم قربانی را فتح کنند. RootKit های سنتی برای سیستم عامل های مختلف نوشته شده اند ولی به طور سنتی بر روی سیستم های یونیکس مثلHP-UX - AIX - Linux - Solaris - SunOS و از این قبیل تمرکز کرده اند. ولی برای ویندوزهای سرور مثل NT/2000 نیز RootKit هایی نوشته شده اند که جایگزین کتابخانه های پیوند پویا ( DLL ) شده و یا سیستم را تغییر می دهند ولی تعداد زیادی از RootKit ها برای سیستم های یونیکس نوشته شده اند. RootKit ها اجازه دسترسی Root یا Administrator را به ما نمی دهند و ما هنگامی قادر به نصب آْنها بر روی یک سیستم هستیم که دسترسی ریشه ای و مدیر یک سیستم را توسط روش های دیگری مثل سرریز بافر ... به دست آورده باشیم. بنابراین یک RootKit یک سری ابزارهایی است که با پیاده سازی یک درب پشتی ( Backdoor ) و پنهان کردن مدارک استفاده از سیستم و ردپاها به هکر اجازه نگهداری دسترسی سطح ریشه را می دهد. ساختار کار تروجن ها به این صورت است که فایلی را در داخل هسته سیستم مثل پوشه System32 اضافه می کند و این فایل تمامی پسوردهای قربانی را Log کرده و برای هکر می فرستد و یا با باز کردن پورتی اجازه ورود هکر را از طریق پورت باز شده می دهد ولی RootKit های سنتی به جای اینکه فایلی در هسته سیستم قربانی اضافه کنند، سرویسها و فایل های اصلی و مهم سیستم عامل قربانی را با یک نسخه تغییر یافته آن که عملیاتی مخرب انجام می دهد جایگزین می کنند. برای مثال RootKit های معروف در سیستم های یونیکس برنامه /bin/loginرا که یکی از اساسی ترین ابزارهای امنیتی در Unix است را با یک نسخه تغییر یافته که شامل یک کلمه عبور درب پشتی برای دسترسی سطح ریشه می باشد عوض می کنند. سیستم های یونیکس از برنامه /bin/login برای جمع آوری و تست UserID های کلمات عبور استفاده می کند. /bin/login شناسه کاربری و پسورد تایپ شده توسط کاربر را با فایل پسوردها مقایسه می کند تا تعیین کند که پسورد داده شده توسط کاربر صحیح است یا خیر. اگر پسورد داده شده درست باشد روتین /bin/loginبه آن User اجازه ورود به سیستم را می دهد. خب با این توضیحی که دادیم فرض کنید که یک RootKit این برنامه را با برنامه نوشته شده خود عوض کند. اگر هکر از پسورد ریشه درب پشتی استفاده کند، برنامه /bin/login تغییر یافته و اجازه دسترسی به سیستم را می دهد. حتی اگر مدیر سیستم پسورد ریشه اصلی را عوض کند، هکر هنوز می تواند با استفاده از کلمه عبور ریشه درب پشتی به سیستم وارد شود. بنابراین یک روتین RootKit ، /bin/login یک درب پشتی است زیرا می تواند برای دور زدن کنترل های امنیتی نرمال سیستم مورد استفاده قرار گیرد. علاوه بر آن یک اسب تروا هم هست زیرا فقط چهره آن یک برنامه نرمال و زیبای Login است ولی در اصل یک Backdoor است. اکثر RootKit ها سرویس ها و برنامه هایی مثل DU - Find - Ifconfig - Login - ls - Netstat - ps را با RootKit خود جابه جا می کنند. هر یک از این برنامه های سیستمی با یک اسب تروای منحصر به فرد جایگزین می شود که عملکرد آنها شبیه به برنامه عادی است. همه این برنامه های Unix مانند چشم و گوش های مدیران سیستم می باشد که تعیین می کنند چه فایل ها و سرویس هایی در حال اجرا هستند. هکرها با پوشاندن چشم و گوشهای مدیران سیستم که توسط RootKit انجام می شود می توانند به صورت موثری حضورشان را در یک سیستم مخفی نگه دارند. linux RootKit 5 ( lrk5 ) و Tornkit دو نمونه از RootKit های سنتی هستند که برای سیستم های Linux و Solaris نوشته شده اند و در سایت آشیانه می توانید این RootKit ها را پیدا کنید. این RootKit ها به محض نصب شدن در سیستم قربانی خود را با سرویس های حیاتی و مهم سیستم عامل که در بالا ذکر شد جایگزین می کنند.
2- RootKit سطح هسته : این نوع از RootKit ها نسبت به نوع سنتی بسیار حرفه ای تر هستند و از نظر سطح پنهان سازی بسیار پا را فراتر از نوع سنتی گذاشته اند زیرا این RootKit ها در سطح ریشه پیاده سازی می شوند و این کار شناسایی و کنترل کردن آنها را بسیار مشکل تر کرده است. RootKit های سطح هسته به ما کنترل کاملی از سیستم اصلی و یک امکان قدرتمند برای جایگیری می دهد. یک هکر با ایجاد تغییرات اساسی در خود هسته، می تواند سیستم را در سطحی بسیار اساسی کنترل کرده و قدرت زیادی برای دسترسی به درب پشتی و پنهان شدن در ماشین را به دست آورد. خود هسته در حالی که یک کرنل زیبا و کارآمد به نظر می رسد تبدیل به یک اسب تروا می شود و در حقیقت Kernel فاسد می شود ولی صاحب سیستم از این موضوع بی خبر می ماند. درحالی که یک RootKit سنتی جایگزین برنامه های سیستمی حیاتی مثل برنامه های ifconfig - ls ... می شود ، یک RootKit سطح هسته در حقیقت جایگزین هسته می شود و یا آن را تغییر می دهد. تمامی فایل ها - دستورها - پردازشها و فعالیت های شبکه ای در سیستم آلوده به RootKit هسته پنهان می شوند و تمامی اعمال به سود هکر ضبط می شود. اغلب RootKit های سطح ریشه توسطLKM ها پیاده سازی می شوند. نصب RootKit های سطح هسته ای که توسطLKM ها پیاده سازی شده باشد، بسیار راحت است. برای مثال برای نصبKnrak Rootkit که برای هسته لینوکس نوشته شده است، یک هکر که با Account سطح ریشه یا همان Root به آن سیستم وصل است تنها کافی است insmod knark.o, را تایپ کند و ماژول نصب می شود و منتظر دستورات هکر می ماند و حتی نیازی به بوت کردن دوباره سیستم هم ندارد. RootKit های سطح هسته برای ویندوز NT هم وجود دارند که یک Patch را بر روی خود هسته اجرایی ویندوز NT بدون استفاده ازLKM ها اعمال می کند. چند تا از معروف ترین RootKit های سطح هسته Knrak و Adore برای سیستم های لینوکس ، Plasmoid برای سیستم های Solaris و RootKit سطح هسته ویندوز NT برای سیستم های سرور ویندوز نام دارند که همگی در لینک RootKit در سایت آشیانه برای اعضای سایت قرار داده شده اند.
راه های مقابله با RootKit های سنتی و RootKit های سطح هسته
مهمترین راه دفاع در برابر RootKit ها اجازه ندادن به هکرها در دسترسی به حساب مدیر است. همانطور که در بالا ذکر شد یک هکر برای نصب یک RootKit باید دسترسی سطح ریشه داشته باشد و اگر ما بتوانیم همیشه راه های نفوذ و آسیب های جدید سیستم عاملمان را شناسایی و آنها را از بین ببریم شانس دستیابی هکر به حساب ریشه سیستم خود را تقریباً به صفر رسانده ایم. در مرحله بعد اگر فرض کنیم که با بی احتیاطی ما ، هکری توانست بر روی سیستم ما RootKit نصب کند، یکی از راه های تست این که سیستم ما RootKit شده است یا خیر استفاده از دستورEcho است. تعداد بسیار کمی از RootKit ها ، دستور echo را که برای لیست کردن محتویات یک دایرکتوری می باشد تروا می کنند و اکثر RootKit ها بر روی تروا کردن ls تمرکز کرده اند. به همین دلیل echo یک لیست قانونی از محتویات یک دایرکتوری را برمی گرداند و اگر نتیجه ای که echo بر می گرداند با چیزی که دستور ls برای دایرکتوری داده شده نشان می دهد متفاوت باشد ممکن است چیزی در آن دایرکتوری پنهان شده باشد که این نتیجه را می رساند که سیستم شما RootKit شده است. ولی در کل این روش زیاد موثر نیست چون جستجوی تمام سیستم فایل برای یافتن هر اختلافی بین فایل های لیست شده در خروجی Echo و ls وقت زیادی را صرف می کند. امروزه ابزارهای مختلفی برای آنالیز برنامه Rootkit/bin/login وجود دارد که مشخص می کنند آیا RootKit شناخته شده ای نصب شده است یا خیر. این ابزارها وقتی که بر روی سیستم نصب می شوند به صورت دوره ای فایل های مهم بر روی سیستم را مثل /bin/login چک می کنند تا از وجود RootKit باخبر شوند که برنامه ChRootkit ابزاری جالب در این زمینه است ولی درکل بهترین راه دفاع در برابر RootKit ها استفاده از تکنولوژی اثر انگشت دیجیتالی قوی می باشد تا به صورت دوره ای درستی فایل های سیستم بحرانی را تحقیق نماید. MD5 ( یک تابع درهم ساز یک طرفه ) یک الگوریتم بسیار مناسب برای محاسبه این نوع اثر انگشتهای قوی می باشد. با محاسبه یک اثر انگشت Encrypt شده قوی برای فایل های سیستمی مهم یک هکر قادر نخواهد بود که فایلی را تغییر داده و با همان اثر انگشت وارد شود.TripWire یک ابزار قوی برای تست صحت است که در سایت آشیانه برای دانلود قرار داده شده است. TripWire درهم سازی MD5 ای از فایل های بحرانی مثل/etc/passwd/bin/login - ls - ps و ... ساخته و به صورت دوره ای این درهم سازی را با یک پایگاه داده ای امن مقایسه می کند. در صورت تغییر در MD5 یک سرویس سریع به مدیر سیستم اطلاع می دهد. همچنین در RootKit های سطح هسته Scan پورت ها در شبکه که با استفاده از ابزارهایی مثل Nmap صورت گیرد پورت های شنونده را به مدیر امنیتی سیستم نشان خواهد داد. به همین دلیل پویش دوره ای سیستم در طول شبکه برای پیدا کردن رد RootKit بسیار مفید است. در آخر ذکر این نکته لازم است که اگر سیستم شما با تمام این ملاحظات آلوده به RootKit شد بهترین راه از بین بردن آن فرمت هسته و نصب مجدد سیستم عامل است.

دسترسي آسان به فهرست Favorite

منبع: ماهنامه شبكه
شماره: 57

اشاره: اگر در منزل و محل كار خود از كامپيوترهاي مختلفي استفاده مي كنيد يا از كامپيوتر دوستانتان يا كامپيوترهايي كه در مكان هاي عمومي براي استفاده قرار داده شده اند (نظير كامپيوترهاي كافي نت ها، سايت هاي كامپيوتر دانشگاه ها و...) بهره مي گيريد، قطعا از دردسر هماهنگ نمودن يا حتي دسترسي به نشانه گذاري هايي كه در اين كامپيوترها براي سايت هاي مختلف ايجاد مي كنيد آگاه هستيد. (اين نشانه گذاري ها تحت نام Favorite يا Bookmark در مرورگرها شناخته مي شود.) اما مي توانيد اين مشكلات را با به كارگيري برنامه اي به نام (http://sitebar.org ) SiteBar مرتفع سازيد. اين برنامه يك برنامه تحت وب براي مديريت نشانه گذاري ها است كه مي تواند آدرس هاي شما را بر روي يك سرويس دهنده وب ذخيره و مديريت نمايد و در صورتي كه بتوانيد به سرويس دهنده وب خود از طريق اينترنت متصل شويد، مي توانيد آدرس هاي خود از هر جايي دسترسي پيدا كنيد. مي توان از جمله قابليت هاي ديگر اين برنامه به قابليت بررسي اعتبار لينك ها، امكان دسته بندي آدرس ها در قالب گروه هاي مختلف، قابليت Export و Import نمودن مجموعه آدرس ها، قابليت به اشتراك گذاري آدرس ها بين دوستان يا همكاران و تعريف حقوق و مجوزهاي دسترسي سطح عمومي و خصوصي اشاره كرد. همچنين اين برنامه قادر است به طور خودكار، آيكون ويژه سايت ها و عناوين آن ها را نيز بر دارد و در پايگاه داده آدرس هاي شما وارد نمايد.
برنامه SiteBar يك برنامه منبع باز تحت وب است كه براي استفاده از آن بايد يك سرويس دهنده وب بر روي كامپيوتر خود نصب كنيد. اما يك نسخه Online از اين برنامه، در سايت آن (http://Sitebar.org )به صورت رايگان براي استفاده بازديدكنندگان قرار داده شده است. لذا مي توانيد مستقيما از اين نسخه آماده به كار، استفاده كرده و نحوه كار آن را ببينيد. در ادامه چگونگي نصب و پيكربندي برنامه SiteBar بر روي سرويس دهنده شخصي توضيح داده مي شود. در صورتي كه تمايل داريد از نسخه آماده اين برنامه در سايت آن استفاده نماييد، مي توانيد از اين بخش صرف نظر كرده و مستقيم به بخش “نحوه استفاده از برنامه SiteBar ” مراجعه كنيد.
نحوه نصب و پيكربندي برنامه SiteBar
نيازمندي ها
از آن جا كه اين برنامه يك برنامه تحت وب است، براي نصب آن بايد يك سرويس دهنده وب بر روي سيستم خود داشته باشيد. همچنين صفحات اين برنامه به زبان PHP و پايگاه داده آن در قالب MySgl نوشته شده است. لذا بايد PHP و MySgl را نيز براي سرويس دهنده وب خود نصب كنيد. (براي كسب اطلاع از ديگر نيازمندي هاي ويژه برنامه SiteBar به سايت آن مراجعه كنيد.) در صورتي كه سيستم عامل شما ويندوز است، با نصب سرويس دهنده وب IIS ، تكنولوژي PHP و پايگاه داده ي MySgl بر روي آن، مي توانيد از برنامه SiteBar در سيستم هاي مبتني بر ويندوز نيز بهره بگيريد.
نحوه نصب
اگر مي خواهيد برنامه SiteBar را بر روي لينوكس نصب كنيد، توصيه مي كنيم از يكي از توزيع هاي آماده لينوكس، نظير RedHat يا Xandros استفاده كنيد و در حين نصب لينوكس، سرويس دهنده وب Apache و سرويس دهنده پايگاه داده MySgl را نيز نصب كنيد. در غير اينصورت (در صورتي كه قبلا لينوكس را نصب كرده ايد. ولي سرويس دهنده Apache و MySgl را بر روي آن ها نصب نكرده ايد يا از توزيع ديگري از لينوكس استفاده مي كنيد) سعي كنيد نسخه (Red Hat Package Manager )RPM تكنولوژي هاي PHP و MySgl را نصب كنيد تا مجبور نباشيد براي استفاده از آن ها سورس را به طور دستي كامپايل كنيد. پس از تهيه نيازمنديهاي ذكر شده، براي شروع نصب برنامه SiteBar ابتدا بايد بسته كامل اين برنامه را از سايت آن دانلود كنيد. در اين مقاله ما SiteBar3.2.5 را بر روي لينوكس SUSE آزمايش كرديم، اما از انجا كه شماره نسخه برنامه هاي منبع باز به سرعت تغيير مي كند، در مثال هاي اين مقاله از SiteBar با عنوان SiteBar3.3.x ياد مي كنيم. مهم ترين و چشمگيرترين بهبودي كه در اين برنامه نسبت به نسخه هاي قبلي مشاهده مي شود قابليت آن در خواندن اخبار RSS و ديگر فرمت هاي مشابه است. فايلي كه دانلود مي كنيد، در صورتي كه از سيستم عامل لينوكس استفاده مي نماييد، براي باز نمودن اين فايل بايد برنامه هاي جانبي tar و bzip2 ، بيشتر سيستم خود داشته باشيد كه البته به دليل مرسوم بودن قالب هاي tar و bzip2 ، بيشتر سيستم عامل هاي لينوكس، اين برنامه ها را خود دارند. در صورتي كه از سيستم عامل ويندوز استفاده مي كنيد، بهره گيري از برنامه اي مانند Winzip يا WinRar براي باز نمودن فايل فشرده دانلود شده، كفايت مي كند. در اين مقاله نحوه نصب برنامه SiteBar را در سيستم عامل لينوكس توضيح مي دهيم. فرض كنيم فايلي كه دانلود كرده ايد، SiteBar-3.3x.tar.bz2 نام داشته باشد. براي باز نمودن اين فايل فشرده در لينوكس، دستور زير را در يك پنجره Shell در خط فرمان وارد نماييد:
Bunzip2SiteBar-3.3.x.tar.bz2
پس از اجراي اين دستور، يك فايل فشرده ديگر در قالب tar باز مي شود كه SiteBar-3.3.x.tar نام دارد و براي باز نمودن آن بايد از برنامه tar كمك بگيريد. براي اين كار دستور زير را در خط فرمان وارد نماييد:
Bunzip2SiteBar-3.3.x.tar.bz2
پس از اجراي اين دستور، فايل SiteBar-3.3.x.tar از حالت فشرده خارج شده و در يك دايركتوري با نام SiteBar3.3.x در محل فعلي قرار مي گيرند.
پيكربندي
پيش از استفاده از برنامه SiteBar ، ابتدا بايد آن را پيكربندي كنيد. اين كار از طريق برنامه پيكربندي آن انجام مي شود. براي اين كار، محتويات دايركتوري ايجاد شده در مرحله قبل را به يك دايركتوري ديگر كه از طريق مرورگر اينترنت شما قابل دستيابي باشد، انتقال دهيد: (http://your-domain.com\sitebar ) اطمينان حاصل كنيد كه اجازه دستيابي به دايركتوري ريشه را داريد. اگر اين عمليات را روي يك سيستم به صورت مهمان انجام مي دهيد، ممكن است لازم باشد فرد ديگري اجازه دسترسي به يك دايركتوري خصوصي مناسب براي انجام اين عمليات را براي شما صادر نمايد. پس از اين مرحله، مي توانيد از ابزار پيكربندي برنامه SiteBar استفاده نموده و آن را پيكربندي نماييد. اين كار تحت وب انجام مي شود. آدرسي كه براي استفاده از برنامه پيكربندي استفاده مي كنيد، شكلي به صورت http://yourserver.com\yoursitebardiectory\sitebar.php خواهد داشت. پس از وارد نمودن اين آدرس مرورگر خود و فشردن دكمه Enter ، صفحه تنظيمات برنامه ظاهر مي شود. اولين كاري كه بايد انجام دهيد، پيكربندي پايگاه داده برنامه است. در صفحه پيكربندي پايگاه داده برنامه، ابتدا نام سرويس دهنده پايگاه داده سيستم خود را مشخص نموده و سپس يك نام كاربري و كلمه عبور را براي پايگاه داده برنامه، ابتدا نام كاربري و كلمه عبور را براي پايگاه داده اي كه قرار است ايجاد شود وارد نماييد. همچنين بايد براي پايگاه داده برنامه SiteBar يك نام انتخاب كنيد. پس از اين كار، بر روي دكمه Check Setting كليك كنيد. اگر پيغامي مبني بر عدم وجود اين پايگاه داده(sitebarDB does not exist ) دريافت كرديد. بر روي دكمه Create Database كليك كنيد و سپس مجددا دكمه Check Settings را كليك كنيد. هنگامي كه پيغام ”Connection parameters are OK ” را دريافت كرديد، برنامه براي شروع به كار آمده است. توجه كنيد كه چنانچه اطلاعات نادرستي را درباره سرويس دهنده پايگاه MySgl خود وارد نماييد،يا مجوز كافي براي ايجاد بانك اطلاعاتي و جداول آن نداشته باشيد،اين مراحل با عدم موفقيت مواجه خواهد شد. البته مي توانيد خودتان نيز بانك اطلاعاتي برنامه را توسط دستور زير ايجاد كنيد:
Mysgladmin-uYourdatabaseusername p-Yourdabasepassword create sitebarDB
(دقت كنيد در دستور بالا ،بين حرف U و نام كاربري و حرف P و كلمه عبور،فضاي خالي وجود ندارد.) پس از ايجاد بانك اطلاعاتي برنامه، با كليك بر روي دكمه Write ToFile تنظيمات پيكربندي برنامه در قالب يك فايل با نام Config-inc در دايركتوري اي با نام inc كه در دايركتوري برنامه ايجاد مي شود، ذخيره مي شود. همچنين به هنگام اولين اجراي برنامه، به شما اخطار داده مي شود كه بانك اطلاعاتي شما هيچ جدولي ندارد. در اين حالت بر روي دكمه Install كليك كنيد. صفحه اصلي برنامه SiteBar به شما نشان داده مي شود. با كليك برروي دكمه SetUp مي توانيد يك حساب كاربري administrator در بانك اطلاعاتي برنامه ايجاد كنيد، دقت كنيد كه براي آدرس پست الكترونيك اين حساب كاربري، يك آدرس پست الكترونيك معتبر وارد كنيد. توسط اين حساب كاربري مي توانيد كاربران مختلفي را تعريف كرده، حقوق دسترسي آن ها را مشخص نموده و پيكربندي برنامه را تغيير دهيد.
استفاده از SiteBar
براي استفاده از اين برنامه ابتدا بايد يك حساب كاربري براي خود تشكيل دهيد. همان طور كه گفتيم يك نسخه Online از اين برنامه در سايت آن نصب شده و به صورت رايگان براي استفاده قرار داده شده است. لذا مي توانيد بدون تحمل دردسرهاي نصب و پيكربندي يك نسخه كامل از برنامه SiteBar ، از اين نسخه آماده استفاده نماييد. براي ايجاد حساب كاربري، بايد يك آدرس پست الكترونيك معتبر وارد كنيد. اين آدرس، به عنوان نام كاربري شما شناخته مي شود. سپس بايد يك كلمه عبور براي خود انتخاب نماييد. پس از ايجاد حساب كاربري، در مرحله بعد براي استفاده از برنامه SiteBar بايد آن را در درون مرورگر خود تعبيه كنيد. با تعبيه شدن برنامه SiteBar در مرورگر شما، اين برنامه به صورت جزئي از مرورگر شما درآمده و در قالب يك منو، گزينه اي از يك منو و يا به صورت يك ميله جانبي به مرورگر شما اضافه مي شود. به عنوان مثال، در مرورگر Internet Explorer5.0 يا نسخه هاي بالاتر آن، اين برنامه به منويي كه با كليك راست روي صفحات ظاهر مي شود،اضافه شده و نيز به صورت دكمه اي در ميله ابزار IE ظاهر مي شود كه با كليك بر روي آن، پانلي در سمت چپ IE ، شبيه پانل هاي History يا Favorites ظاهر مي شودكه به سايت برنامه SiteBar متصل مي شود و در آن مي توانيد با وارد نمودن آدرس پست الكترونيك و كلمه عبور خود، Sign in كرده و به آدرس هايتان دسترسي پيدا كرده و آن ها را مديريت كنيد: درست همان طور كه پشت كامپيوتر خود نشسته ايد. در مورد چگونگي تعبيه نمودن برنامه SiteBar در مرورگرها مختلف هدايت مي كند و در ان مي توانيد بسته به نوع مرورگر خود، از چگونگي تعبيه نمودن برنامه SiteBar در مرورگرهاي مختلف اطلاع حاصل كنيد. برنامه SiteBar از مرورگرهاي متنوعي شامل IE ، FireFox ، Maxthon ، Operan و Mozilla پشتيباني مي كند. به عنوان مثال براي تعبيه نمودن برنامه SiteBar در مرورگر IE ، بايد يك فايل كوچك دوكيلو بايتي را دانلود كرده و آن را اجرا كنيد. البته براي فعال شدن كامل برنامه SiteBar بايد سيستم خود را يك بار ري استارت كنيد. پس از تعبيه شدن برنامه SiteBar در مرورگر IE ، به منظور نشانه گذاري يك صفحه، بر روي آن كليك راست كرده و از منوي ظاهر شده، گزينه AddtoSiteBar را انتخاب كنيد، در اين حالت پنجره اي ظاهر مي شود كه در آن مي توانيد مشخصات آدرس جديد را وارد نماييد. در صورتي كه آدرس جديد در ليست آدرس هايتان نشان داده نشد، بر روي دكمه Refresh در بالاي پانل SiteBar كليك كنيد. با اين كار آدرس جديد به شما نشان داده مي شود. با كليك راست بر روي هر يك از آدرس ها در پانل SiteBar ، منويي ظاهر مي شود كه از طريق آن مي توانيد آدرس مورد نظر را حذف كرده يا مشخصات آن را تغيير دهيد. با انتخاب گزينه SiteBar را در حساب كاربري خود تغييردهيد. به عنوان نمونه مي توانيد پوسته آن را تغيير دهيد. يا زبان ديگري را براي خود انتخاب كنيد. برنامه SiteBar از بيش از 20 زبان زنده دنيا پشتيباني مي كند. همان طور كه گفته شد، قابليت جالب اين برنامه، امكان استفاده از راه دور از آن است. به طوري كه اگر در جاي ديگري باشيد، در صورتي كه يك سرويس دهنده وب قابل دستيابي از طريق اينترنت براي خود به راه انداخته و يك نسخه كامل برنامه SiteBar را در ان نصب كرده باشيد مي توانيد با آدرس .................................................. http://yourdomain.com\yoursitebardirectory به سرويس دهنده وب خود و برنامه SiteBar كه نصب كرده ايد، متصل شده و به تمامي آدرس هايتان دسترسي پيدا كنيد. همچنين مي توانيد آدرس هايتان را به ديگر دوستان و همكارانتان به صورت پوشه هايي عمومي يا خصوصي به اشتراك بگذاريد.

مديريت سيستم هاي لينوكسي با SSH

منبع:مجله شبكه
شماره 56

بررسي سرويس دهنده SSHدر لينوكس
در هنگام نصب لينوكس، اگر دقت كرده باشيد،اين امكان راداريد كه سرويس دهنده(ssh secure shell) رافعال كنيد. SSH سرويسي براي مديريت ودسترسي به كامپيوتر ياشبكه از راه دور است.rsh و telnet و ftpديگر ابزارهاي برقراري ارتباط ومديريت يك سيستم راه دورهستند اما مكانيزهاي امنيتي در آن هااستفاده نشده است و به راحتي مي توان با شنود كردن ارتباط ميان دو كامپيوتر در سطح شبكه ، به اطلاعات بسيار ارزشمندي مانند اسم ورمز كاربري كامپيوتري راه دور دست يافت.SSH يك تونل ارتتاطي رمز شده ميان دو كامپيوتر به وجود مي آورد و داده هاي به صورت كد شده ميان دو كامپيوتر تبادل مي شوندودر نتيجه حتي در صورت به دست آوردن اطلاعات تبادل شده ميان اين دو كامپيوتر، امكان بهره برداري از آنها وجود ندارد. SSH يك سرويس امنيتي براي مقابله باطيف گسترده اي از حملا ت اينترنتي است. SSH ذاتا يك پروتكل است و استانداردهاي يك ارتباط رمز شده براي اداره يك سيستم از راه دور را فراهم مي كند.1SSHاولين نسخه از اين پروتكل است كه با اصلاحاتيSSH2تبديل شده است. SSH2 ازامكانات وقابليت هاي بيشتري به نسبت نسخه قبلي برخوردار است ودستورات وبرنامه هاي گسترده تري دارد.نسخه رايگان وآزاد اين پروتكل، با نام open SSH توسط گروه سيستم عامل openBSD منتشرمي شود.SSH يك ابزار كاملا خط فرمان است كه فقط در كنسول هاي متني قابل استفاده مي باشدو براي به كارگيري درسيستم هاي mac و ويندوزنيز به كنسول خط فرمان نياز دارد.ارائه راهنماي كاملي از راه اندازي ، پيكربندي واستفاده از سرويس SSH به طور موثر وكارا،كاري خارج از عهده يك مقاله است وكتابي مفصل وجامع را طلب مي كند.هد ف اين نوشتار شناخت اين سرويس امنيتي در كنار قابليت هاي آن درسيستم عامل لينوكس وارائه كليدهايي به خواننده براي
پيگري و مطالعه هدفمند موضوع است.

 

شروع كار باSSH

SSH يك برنامه سرويس دهنده/سرويس گيرنده است.بر روي كامپيوتر راه دوري كه بايد به آن متصل شد،برنامه سرويس دهنده sshd نصب مي شود وبرنامه هاي كاربردي بر روي سيستم هاي كاربران يا مدير سيستمي كه مي خواهد از راه دور كامپيوترمورد نظررااداره كند،اجرا مي شوند.همچنين مي تواناز شاخه etc/ssh/ به فايل هاي پيكربندي برنامه دسترسي داشت.sshdconfig فايل پيكربندي سرويس دهنده sshd است.دايركتوري HIME/ssh$ برروي سيستم هركاربرشامل فايل هايي مانندكليدعمومي وفايل هاي پيكربندي خود كاربرمي باشد.دربسياري از توزيع هاي لينوكس هردو سرويس به صورت پيش فرض نصب و تنظيم مي شوند.SSH از پروتكل SSL براي تبادل اطلاعات رمز شده ميان سيستم ها استفاده مي كند. بنابراين براي كار با SSH به نصب openSSL نياز داريد.در صورتي كه اين دو سرويس برروي توزيع لينوكس نصب نباشند، مي توان با دريافت بسته هاي نرم افزاري آن ها، به نصب وپيكربندي اين دوسرويس اقدام نمود.

جدول1
SSH از دو كليدعمومي(public) وخصوصي (private) براي احرازهويت و رمز گشايي اطلاعات استفاده مي كند. كليد عمومي ميان تمامي كاربران به اشتراك گذاشته مي شود،اما هر كاربر فقط يك كليد خصوصي منحصربه فرد داردكه با استفاده از آن،شناسايي واحرازهويت مي گردد.1 SSH ازالگوريتم رمزنگاريRSA براي كد كردن اطلاعات استفاده مي كند،ولي علاوه براز الگوريتم DSA نيز استفاده مي كند.پس از نصب وپيكربنديSSH، بايد كليدهاي عمومي توليد و ميان سيستم هابه اشتراك كذاشته شوند.
براي راه اندازي يك سرويسSSH پس ازنصب برنامه،مراحل كاربه صورت زيرخواهد بود:
1- توليد كليد هاي عمومي و خصوصي براي هركاربر.
2- به اشتراك گذاري كليد عمومي ميان تمامي كامپيوترهايي كه مي خواهند از سرويسSSH استفاده كنند.
3- دسترسي به حساب كاربري سيستمي كه بايد از راه دور با آن ارتباط داشت.

توليد كليد هاي RSA
پس از نصب سرويس SSH، در اولين گام بايد كليد عمومي وخصوصي ساخته شود.در2 SSH اين امكان وجود دارد كه از هر دو الگوريتم رمزنگاريrsa و dsa براي ساخت كليدها استفاده شود،ولي در1 SSH فقط الگوريتمrsa به كار برده مي شود.براي توليد كليدهايrsa يا dsaازفرمان sshkeygenدر حساب ريشه استفاده مي كنيم
$ssh –keygen-trsa [ [misagh@teamset
بااجرا اين دستوراز مكاني كه مي خواهيد فايل هاي شما در آن جا ذخيره شوند سوال مي شود.آرگومان t باعث نشان دادن مراحل كار ونام ومكان فايل مي شود.مي توانيد با كمك صفحات manاز آرگومان هاي ديگر اين فرمان هم كمك بگيريد. پارامترrsa هم به برنامه مي گويد كه براي رمز كردنusemame وpasswordاز اين الگوريتم استفاده شود.اصطلاحا به عمليات رمز نمودن اطلاعات ويا رمز گشايي آن هاpassphrase گفته مي شود.مي توانيداز الگوريتمdsa هم در SSH2استفاده كنيد. به صورت پيش فرض سيستم، دايركتوري مخفيssh رادر دايركتوري خانگي شما براي ذخيره فايل هادرنظر مي گيرد. (HOME/.ssh$) درssh1 نامidentity.pub ودرSSH2idrsa.pub براي فايل كليد عمومي انتخاب مي شود. در ادامه يك رمز براي كد كردن اسم ورمز كاربري شما و توليد كليد عمومي و خصوصي درخواست مي شود.اگر اين رمز را وارد نكنيد،ممكن است سيستم به صورت پيش فرض يك عدد را انتخاب كند يا مجددا از شما تقاضاي يكpassphrase كند. بعداز اتمام عمليات،اكنون در دايركتوري HOME/.ssh/idrsa$ ياHOME/.ssh/identity$ مي توانيد كليدعمومي وخصوصي توليد شده را مشاهده كنيد.HOME/.ssh/authorizedkeys$ دايركتوري مهم ديگري است كه درهمين شاخه وجود دارد وبايد كليد عمومي تمام كاربران در اين دايركتوري به اشتراك گذاشته شود. پس ازاينكه كليد عمومي ساخته شد،يك كپي ازآن را بايد در دايركتوري به همين نام، ولي برروي كامپيوتري كه مي خواهيد از راه دوربه آن متصل شويد، كپي كنيد. فرمانkeygen اين قابليت را دارد كه بتوانيد يك passphrase جديد براي خود درست كنيد يا آن را تغيير دهيد.براي اين منظور مي توان از آرگومان-p استفاده كرد.اگر تمايل داريد از الگوريتم رمزنگاري dsa درpassphrsae استفاده كنيد، درهمان فرمان بالا das را به جايrsa به كار ببريد.

برقراري يك نشست SSH با سرويس راه دور
براي راه اندازي سرويس دهندهSSH برروي يك سيستم، از دستورزيراستفاده مي شود:etc/init.d/ssh start/برنامه هاي كاربردي زيادي تحت سرويسSSH قابل اجرا هستند. مهمترين آن ها خود برنامهSSH است، با استفاده ازاين برنامه مي توان با يك كامپيوتر راه دور (كامپيوتري خارج از يك شبكهlan ) به يك كامپيوتر شبكه متصل شد و رامين و دستورات خود را در شبكه اجرا كرد ودر اصطلاح ازراه دور به يك كامپيوترlogin كرد. براي آن كه بتوانيدبه يك كامپيوترراه دوردسترسي داشته باشيد، نياز است برروي كامپيوتر مقصد، سرويس دهندهssh فعال باشد وكليدعمومي شما نيزبه اشتراك گذاشته شده باشد. برنامهSSH اين مكان را مي دهد كه وارد ترمينال سيستم راه دور شويد.درست مانند آن كه الان در مقابل آن سيستم ايستاده ايد ومي خواهيد دستورات خود را اجرا كنيد. يا از طريق كنسولX window بتوانيد با محيط هاي گرافيكي سيستم كار كنيد. شكل كلي فرمانSSH به صورت زير مي باشد: ssh hostname
كافي است نام شبكه يا ماشيني كه مي خواهيداز راه دور به آنlogin كنيد را مقابل فرمانssh وارد كنيد.به مثال هاي زير توجه كنيد:
ssh kemel.linuxteam.com
ssh 691.71.151.7
ssh rootrobin
دراين فرمان مي توان نام ماشين يك كاربر خاص را نيز وارد كرد وپس از وارد پسورد سيستم ،مانند اين است كه اكنون در مقابل آن سيستم نشسته ايد:
8 $ssh masteam.totule.com-1client[lient12@masteamclient12]
[e-mail]'s password:
lastlogin:sat may1912:40:03 2005 form masteam. Totule.com
$ [lient8@mateam client]
براي خاتمه ارتباط با ماشين راه دور، از فرمان logout استفاده مي شود.
$ logout [client8@mateamclient8]
Connection to mastteam closed
انتقال فايل با برنامه هايscp وsftp
در يك ارتباط راه دور با SSH مي توان فايل راازيك ماشين به ماشين راه دور ديگري انتقال داد. برنامه scp اين امكان را تحت يك نشست SSH فراهم مي كند. ساختارفرمان به صورت زير خواهد بود.
Scp name-of source file name –of –distination file
$ scp myfileclient8[client21 masteam client21]
masteam.totule.com:/lib/myfile
دراين دستورهميشه نام كامپيوتروكاربر پيش از نام دايركتوري يا فايل آورده مي شود.همچنين براي كپي كردن يك داير كتوري ، بايداز آرگومانr استفاده كنيد.
$ scp r reportsclinet8masteam.totule[clinet21masteam clinet21]
.com:/lib/myfile

اگر بخواهيد ازسيستم راه دوري كه به آن login كرده ايد فايلي را به سيستم خود منتقل كنيد، ابتدا با دستور ssh به سيستم راه دور متصل شويد ودر گام بعدي با دستورscp فايل هاي مورد نظر را به سيستم خود منتقل نماييد.
Scp به تمام نياز شما پاسخ مي دهد.اما گروهي از كاربران با پروتكل FTP آشنايي بيشتري دارند وبا تكنيك هاي اين روش انتقال فايل در اينترنت،خو گرفته اند.درSSH2 ،فراهم آورنده اين سرويس sftp است. با اين ويژگي كه شما از يك كنسول حفاظت شده براي تبادل اطلاعات وفايل هاي خود استفاده مي كنيد.
جلوگيري از تكرار
فرض كنيد مسئول يك شبكه كامپيوتري هستيد و بخشي از شبكه در شهر ديگري مستقر است وشمابراي مديريت سيستم ها مجبوريد روزانه چندين دفعه با هر سيستم از راه دورارتباط برقراركنيد. براي هر سيستم بايد يك عملياتpassphrase را انجام دهيدواين،وقت وانرژي زيادي از شما خواهدگرفت. فرمان ssh-agent اين امكانرابه شمما مي دهدكه فقط يك بار مجبورباشيد به سيستم راه دور متصل شويدوبر روي سيستم مقصد سرويسagent را فعال كنيد.در مراجعات بعدي فقط كافي استكه شما دستورات خود را بدون login كردن به سيستم انجام دهيد. پروسه agent كليد خصوصي شما را درحافظه خود نگهداري مي كند تا در ارتباط هاي بعدي ، خود سرويس دهنده عمليات احرازهويت را انجام دهد. به دوطريق مي توان ازسرويس agent استفاده كرد.دراولين حالت با استفاده از مد ssh-agent دستورات وعمليات خود را انجام مي دهيد. مثلا فرض كنيد مي خواهيد به كنسول خط فرمان سيستم راه دوردسترسي داشته باشيدوفرامين خود را در آن تايپ واجرا كنيد :
ssh-agent xterm
اين دستور به شما اجازه مي دهد تمامي دستورات وفرامين خود را بدون نياز به احرازهويت برروي سيستم راه دور انجام دهيد .هربرنامه اي كه درxterm اجرا شود، به كليدخصوصي شما دسترسي خواهدداشت وبا مقايسه آن با كليد عمومي به صورت خودكار، مجوز شما صادرخواهدشد. گفتني است در نخستين بار كه به سيستم راه دور دسترسي پيدا كرديد، قبل ازهرعملياتي بايد سرويس agent را فعال كنيد تا در دسترسي هاي بعدي بتوانيدازاين سرويس استفاده كنيد.
درروش دوم مي توان با استفاده ازمد eval به اجراي سرويسagent در پس زمينه اقدام كرد:
Ssh
Eval ssh-agent $

پيكربندي
از بين فايل هاي ودايركتوري هاي سرويسSSH ، شما بيشتر با فايل هاي sshdconfig وssh/config . كارخواهيدداشت وبايد گزينه هاي آن ها را تنظيم كنيد.
Sshdconfig فايل پيكربندي سرويس دهنده sshd است كه تنظيمات امنيتي وسيستمي ازجمله تعيين شماره پورتSSH ، شماره نسخه پروتكلSSL ،مديريت رمزهاي وعبور كاربران وكاردر بالاترين مجوز دسترسي را دراختيار شمامي گذارد. مهمترين تنظيمات كاربران درفايلssh/config . قرارداردكه هركاربر مي تواندبه صورت مستقيم به آن دسترسي وسرويس SSH سيستم خود را به طوردلخواه تنظيم كند. مهمترين پارامترهاي اين فايل عبارتند از:
Catchmod : براي غير فعال كردن عمليات پرس وجو
Compression : امكان استفاده از قابليت فشرده سازي فايل ها
Escapechar : تنظيمات مرتبط با كاراكترهاي ويژه در سرويسSSH
Forwardagent :امكان استفاده از سرويسagent
Forwardx11 :امكان برقراري يك نشست بامحيط هاي گرافيكي به صورت امن
Hostname : تنظيم شدن نام حقيقي ماشيني كه به آنlogin مي شود
Identityfile : تنظيمات مربوط به فايل هاي شناسهRSA
passwordAuthentication : فعال كردن رمزعبوردرفرايند احراز هويت.

نحوه پاکسازی ویروس W32/Sober.r@MM

توسط: www.irvirus.com

نام ویروس : W32/Sober.r@MM
نوع : ویروس
میزان حجم : 113,551
طریقه پخش : E-mail

تشریح :
این کرم خود را از طریق فایل های ضمیمه به نام های KlassenFoto.zip و pword_change.zip و screen_photo.zip و privat-photo.zip پخش می کند .
درون این فایل های Zip شده فایل های اجرایی به نام PW_Klass.Pic.packed-bitmap.exe و Screen_Photo.jpeg-graphic1.exe
این کرم در مرحله اول شاخه های زیر را در رجیستری تهیه می کند :

• HKEY_LOCAL_MACHINE\SOFTWARE\Microsoft\Windows\CurrentVersion\
Run " WinINet" =C:\WINDOWS\ConnectionStatus\services.exe
• HKEY_CURRENT_USER\Software\Microsoft\Windows\CurrentVersion\
Run "_WinINet"=C:\WINDOWS\ConnectionStatus\services.exe

سپس فایل های زیر را می سازد :

• c:\WINDOWS\ConnectionStatus\netslot.nst
• c:\WINDOWS\ConnectionStatus\services.exe
• c:\WINDOWS\ConnectionStatus\socket.dli

سپس فایل های با حجم 0 درست می کند با نام و آدرس های زیر :

• c:\WINDOWS\system32\bbvmwxxf.hml
• c:\WINDOWS\system32\gdfjgthv.cvq
• c:\WINDOWS\system32\langeinf.lin
• c:\WINDOWS\system32\nonrunso.ber
• c:\WINDOWS\system32\rubezahl.rub
• c:\WINDOWS\system32\seppelmx.smx

سپس پورت های شماره TCP 587 و TCP 37 و صفحه خانگی قربانی را عوض می کند .
تیم irvirus حداکثر تا 12 ساعت دیگر پج آنتی ان را به زبان فارسی برای شما عزیزان قرار می دهد .
برای پاک سازی دستی هم می توانید از طریق Safe mode فایل های یاد شده را پاک و شاخه ایجاد شده را در رجیستری پاک کنید .

مفاهیم و اصطلاحات دنیای جستجو و موتورهای جستجوگر

Spider
نرم افزاري است كه كار جمع آوري اطلاعات از صفحات مختلف را بر عهده دارد.

Crawler
نرم افزاري كه مسير حركت اسپايدر را مشخص مي كند.

Directory
فهرست: نوعي از موتورهاي جستجوگر كه پايگاه داده آن توسط ويراستاران تكميل مي گردد.

Keyword
بــه واژه ها ي مهم (کليدی) هر صفحه گفته مي شود: اما غالبا" منظور كلماتي است كه دوست داريم با آنها رتبه هاي مناسبي كسب كنيم.

Keyword Density
چگالي كلمه، منظور تعداد دفعات تكرار واژه های كليدي در مقايسه با ساير كلمات متن است.

Keyword Staffing
تكرار يك كلمه به دفعات و پشت سر هم به منظور بالا بردن چگالی کلمه: اين کار تقلب محسوب می شود.

Tinny Text
نوشتن متن با اندازه های بسیار کوچک و ریز به گونه ای که کلمات بسیاری بدین ترتیب در یک خط قرار داده می شود و به سختی نیز در صفحه قابل رویت هستند. نوشتن مطالب به اين صورت، تقلب محسوب است.

Invisible Text
متن نامرئی: منظور استفاده از متن هاي همرنگ با پس زمينه صفحه است. متن هايی که از ديد کاربران مخفی می ماند. به عنوان مثال اگر پس زمينه يك صفحه سياه است، متن صفحه نيز با رنگ سياه نوشته می شود تا ديده نشود . اين نوع متن ها از مصاديق تقلب می باشند.

Spam
تقلب، به تمام تلاش هايي گفته مي شود كه به كمك آن سعي مي شود از راه هاي غير معمول، رتبه هاي بالايي كسب شود. يا در اختيار گذاردن اطلاعاتي كه موتورهاي جستجوگر آنرا دوست ندارند (اطلاعات ناخواسته) مانند تكرار يك كلمه به دفعات و پشت سر هم، استفاده از متن هاي هم رنگ زمينه و ...

ALT tag
محتواي اين شناسه، متني است كه يك عكس را توضيح مي دهد.

Deep Crawl
به معناي اين است كه موتور جستجوگر، مي تواند صفحات زيادي از يك سايت را در پايگاه داده اش قرار دهد. موتور جستجوگر هرچه پايگاه داده اش بزرگتر باشد، صفحات بيشتري از يك سايت را می تواند در پايگاه داده اش قرار دهد. همه موتورهاي جستجوگر داراي اين ويژگي نمي باشند.

Robots.txt
با اين فايل متني و ساده، ميزان دسترسي موتور جستجوگر به محتواي يك "سايت" را مي توان كنترل كرد.

META robots tag
به كمك اين شناسه ميزان دسترسي موتور جستجوگر به محتواي يك "صفحه" را مي توان كنترل كرد.

Link
پيوند: در واقع پلی بين دو صفحه است. به کمک آن می توان از يک صفحه به صفحه ديگر رفت.

Link Popularity
مقصود اين است که چه تعداد از سايت هاي ديگر به سايتي مشخص لينك کرده اند يا اينكه از چند سايت ديگر می توان به کمک پيوندها به سايتی مشخص رفت.

Link Reputation
اشاره به اين دارد كه ساير سايتها درباره سايتي كه بدان لينك داده اند، چه مي گويند. عموما در اين موارد عنوان، متن لينك و كلمات اطراف لينك در سايت مقصد، بررسي مي شوند.

Learn Frequency
بعضي از موتورهای جستجوگر مي توانند تشخيص دهند كه محتواي صفحات پس از چه مدتی تغيير مي كند (به روز می گردد) و بعد از آن مدت به آن صفحات مراجعه می کنند.

URL-Uniform Resource Locator
به آدرس منحصر به فرد هر منبع موجود در اينترنت گفته می شود. اين منبع می تواند يک صفحه وب، يک فايل متنی و... باشد

Stop Word
به کلماتی گفته می شود که در کل اینترنت از آنها بسيار استفاده شده است. کلماتی نظيرthe, a, an, web www, home page, و ...

Meta tags
به كمك اين شناسه ها، اطلاعاتي از صفحه در اختيار بينندگان (موتور جستجوگر، مرورگرها و ...) قرار داده مي شود.

META Keywords
به كمك آن، كلمات کليدی صفحه در اختيار موتورهاي جستجوگر قرار داده می شود.

META Description
به كمك آن، توضيحي مختصر از صفحه در اختيار موتورهاي جستجوگر قرار داده می شود.

Stemming
به معناي اين است كه موتور جستجوگر مي تواند صورت هاي مختلف يک كلمه را جستجو كند. به عنوان مثال با جستجوي swim موتور جستجوگر به دنبال swimmer ، swimming نيز مي گردد. همه موتورهاي جستجوگر داراي اين ويژگي نمي باشند.

Rank
رتبه يك صفحه در نتايج جستجو است زماني كه جستجويي مرتبط با محتواي آن صفحه انجام مي شود.

Spamdexing
مختصر شده spam indexing است، منظور طراحی و معرفي صفحاتي به موتورهاي جستجوگر است كه كيفيت نتايج جستجو را پايين مي آورند. موتورهای جستجوگر تمايل دارند که كاربران بارها و بارها به آنها مراجعه كنند و كيفيت بالاي نتايج مي تواند اين روند را تضمين كند. لذا آنها هركدام به نوعي سعي در تشخيص صفحاتي دارند كه كيفيت نتايج جستجو را پايين مي آورد. برخی از اين موارد عبارتند از: ساختن صفحاتي كه همگي داراي محتواي يكساني اند، تكرار يك كلمه بيش از حد و ...

Comment
توضيحاتي است كه طراحان سايت در لا به لاي كدهاي HTML مي گنجانند تا برای فهميدن وظيفه بخش هاي متفاوت كدهای HTML در مراجعات آتی نيازی به صرف وقت بسيار نداشته باشند.

تامين امنيت كامپيوترهاي مبتني بر ويندوز در برابر هك

امنيت مقوله اي است كه از دير باز براي كاربران كامپيوتر از جذابيت خاصي برخوردار بوده وحتي امروزه با فراگير شدن اينترنت اين جذابيت بيشتر هم شده است. كلمه هايي نظير امنيت سيستم هاي كامپيوتري ، امنيت ارتباطات و يا امنيت داده ها داراي تعاريف مختلفي بوده و طيف كاربران نيز برداشتهاي مختلف و حتي گاه متناقضي از اين كلمات دارند. اين طيف ، از تعاريف تئوريك در كتابهاي دانشگاهي و كاملا آكادميك شروع شده و به تعاريفي با ته مايه پليسي و هيجان انگيز در كتابهاي با سطح پايين Hacking يا برخي فيلم هاي سينمايي ختم مي شود. به هر حال تعريف كلمه امنيت و كلمات تركيبي مشتق شده از اين واژه هر چه كه باشد . واضح است كه امنيت سيستم هاي كامپيوتري به طور عام ، با گسترده شدن شبكه ها و اينترنت به مساله جدي تري تبديل مي شود . همچنين سريعتر شدن سرعت اتصال به اينترنت كامپيوترها را پايين مي آورد زيرا قرار دادن اطلاعات جعلي در بين حجم بيشتري از اطلاعات كمتر توجه را جلب كرده و يافتن اين مساله نيز سخت تر خواهد بود . در ضمن در صورت متوجه شدن كاربر به اين مورد حمله قرار گرفته است. زمان بسيار محدود تري خواهد داشت تا جلوي خروج اطلاعات از كامپيوتر را بگيرد.
كرم ها (Worms). ويروس ها (viruses)، اسب هاي تروايي (trajans) و ساير انواع برنامه هاي مخرب كه همراه با فايل هاي برنامه اي نامه هاي الكترونيكي و ...از روي CD ، ديسك هاي فلاپي ، ارتباط مستقيم با شبكه هاي محلي يا اينترنت و....وارد كامپيوتر مي شوند ، همه و همه تهديد كننده امنيت كامپيوترتان هستند . بسياري از اين برنامه ها با ايجاد Back Doors عملا اجازه مي دهند كه Hacker ها و يا افرادي كه قصد فضولي و يا سوء استفاده از اطلاعات ديگران را دارند وارد كامپيوتر شما شده و اطلاعات موجود در كامپيوتر شما را به يغما ببرند.برخي ديگر از برنامه ها خود راسا دست به عمل زده و اطلاعات را به مقصد نامعلومي مي فرستند. البته كار فرستادن اطلاعات خيلي كند و با آهنگ آهسته اي انجام مي شود تا مورد توجه قرار نگيرد . برنامه هاي مخرب از هر نوع و رده اي كه باشند از يك مساله سوء استفاده مي كنند و آن وجود نقاط ضعف و bug هاي امنيتي در سيستم عامل ها و پروتكل ها و يا سرويس هاي مختلف است. نمونه اين ضعف مي تواند فرستاده شدن كلمه رمز(password) توسط پروتكل telnet باشد . برنامه طرف سرويس گيرنده (client) كه اقدام به telnet مي كند اسم رمز را به صورت غير رمزرا به صورت غير رمز نگاري شده و يا اصطلاحا plain به سمت سرويس دهنده مي فرستد، حال اگر در بين راه يك نفر عمل Sniff را انجام دهد به راحتي مي تواند اين اسم رمز را به دست آورد.
برخي از كاربران كامپيوتر تصور مي كنند كه اگر آخرين Patch ها و Update هاي سيستم عامل و برنامه هاي كامپيوترشان را تهيه و نصب كنند اين مشكل حل خواهد شد ، در صورتي كه اين عقيده خيلي درست نيست . مثلا اگر اين Patch ها يا update ها بعد از آلوده شدن كامپيوتر نصب شوند معمولا فايده نداشته و برنامه هاي مخرب كماكان كار خود را ادامه خواهد داد. به عنوان مثالي براي اين نوع كرم ها مي توان به كرم MS Blaster و Update هاي شماره 824146 شركت مايكروسافت اشاره كرد كه براي رفع ضعف امنيتي سيستم عامل هاي ويندوز كه كرم blaster از آن استفاده مي كند ، اشاره كرد . اين Update ها فقط وقتي مفيد خواهد بود كه آن ها را قبل از آلوده شدن سيستم بتوان نصب كرد . برنامه هاي فوق از آدرس http://support.microsoft.com/?kbid=833330 در سايت مايكروسافت قابل تهيه مي باشد . يكي از جالب ترين نكاتي كه در ارتباط با اين كرم وجود دارد آن است كه بسياري از ديواره هاي آتشين (fire Walls) اگر به درستي تنظيم شوند مي توانند جلوي شيوع اين كرم را بگيرند . يكي از نادرترين ديوارهاي آتشيني كه نمي تواند جلوي اين كرم را بگيردعبارتست از ICF (مخففInternet Connention Firewall ) كه همان ديواره آتشين موجود در ويندوز Xp است!! البته توجه داشته باشيد كه ديواره هاي آتشين اولين خط دفاعي كامپيوتر شما در برابر حملات هستند . ديواره دوم دفاعي نيز برنامه هاي ويروس ياب نظير پاندا ، Mcaffee و يا آنتي ويروس نورتون مي توانند باشند . . نكته منفي كه اينجا بد نيست به آن اشاره كنيم اين است كه تعداد قابل توجهي از كاربران به اين گونه برنامه اعتقاد زيادي نداشته و معمولا آنها را زايد تشخيص داده و نصب نمي كنند.
يكي ديگر از راه حل هايي كه بيشتر مورد توجه سرپرستان شبكه (Administrators) است، نصب برنامه هاي ردياب (monitoring) روي سرويس دهنده ها و يا حتي كامپيوترهاي عادي است . اين برنامه ها معمولا فعاليت هاي شبكه (Network Activities ) ،‍‍ Packet هايي كه در شبكه رد و بدل مي شوند ، پورت هايي كه فعال بوده و اطلاعات ارسال و دريافت مي كنند و آدرس هاي IP و MAC كه اطلاعات از يا به آنها فرستاده مي شوند را تحت نظارت خود گرفته و گزارش هاي آماري مفيدي ارائه مي كنند.
از روي اين گزارش آماري مي توان متوجه شد كه كدام كامپيوترها آلوده شده ، مورد هدف قرار گرفته يا حتي دست به حمله زده اند. البته ناگفته نماند كه بعضي ديگر از كاربران كامپيوتر هم بيش از اندازه نگران هستند . آن ها با وجود اينكه به شبكه هاي ديگر وصل نيستند ، دو يا سه نوع نرم افزار ويروس ياب ، ديواره آتشين و... را روي كامپيوتر خود نصب كرده و علاوه بر اين دائم نگران هك شدن هم هستند. در نظر داشته باشيم كه هر برنامه اي كه شما روي كامپيوتر خود نصب و اجرا مي كنيد ، مانند نرم افزارهاي ويروس ياب و ويروس كش ، ديواره آتشين و يا نرم افزارهاي مانيتورينگ قسمت قابل ملاحظه اي از حافظه ، ديسك وقدرت پردازشي كامپيوتر شما را استفاده كرده و عملا اجراي ساير برنامه هاي كامپيوتري را تحت تاثير قرار مي دهند.
بنابراين يك حفاظت درست از كامپيوتر در واقع ايجاد تعادلي است بين دو مقوله:
"ريسك هك شدن و از دست دادن اطلاعات "و "پذيرفتن سربارهاي (overhead) پردازشي ،حافظه اي، مالي و ...."
سرويس هاي ويندوز
بسياري از كاربراني كه هنوز روي كامپيوتر خود ديواره آتشين(fire wall) نصب نكرده اند ، تصور مي كنند كه با نصب يكي از اين نوع نرم افزارها همه مشكلات آنها به طور كلي حل مي شود ، در حالي كه آن دسته از كاربراني كه اين كار را انجام داده اند خيلي موافق اين نظريه نيستند . نصب ديواره هاي آتشين شايد قسمتي از مشكلات را حل كنند ولي حداقل يك مشكل جديد را با خود به همراه دارد و آن تداخلي است كه بين كاركرد اين نوع نرم افزار ها و سرويس هاي ويندوز به وجود مي آيد . بعضي از سرويس هاي ويندوز مانند SVCHOST گاه و بي گاه و حتي تقريبا مستقل از عملياتي كه كاربر روي كامپيوتر انجام مي دهد با شبكه ارتباط برقرار مي كنند.
سوالي كه اينجا مطرح مي شود،اين است كه آيا نرم افزار ديوار آتشين بايد به اين گونه ارتباطات مجوز دسترسي به شبكه بدهد يا خير؟ چه مواقعي بايد اين مجوز داده شود؟ آيا سرويس هاي ويندوز همواره مجاز به دسترسي به شبكه هستند ؟ اگر پاسخ شما به اين پرسش هاي مثبت است بايد بدانيد كه برخي از انواع برنامه هاي اسب تراوايي (trojans) به جاي ارتباط مستقيم با شبكه اين كار را از طريق سرويس هاي ويندوز انجام مي دهند، بنابراين اگر روزي متوجه شديد كه سرويس هاي ويندوز بيش از حد معمول با شبكه Packet رد و بدل مي كنند ممكن است كه كامپيوترتان به برنامه هاي مخربي از گونه اسب هاي تراوايي آلوده شده باشد.
پيچيده ترين مطلبي كه در مورد سرويس هاي ويندوز وجود دارد آن است كه عملكرد آن ها عموما براي كسي به طور دقيق معلوم نبود و قابل پيش بيني نيست. بنابراين نمي توان حدس زد كه وقتي كه اين سرويس ها شروع به ارسال يا دريافت packet از بكه مي كنند آيا قسمتي از عملكرد طبيعي خود را دارند انجام مي دهند و يا اينكه مورد سوء استفاده نرم افزارهاي مخرب قرار گرفته اند. در صورتي كه نرم افزار ديواره آتشين خود را به نوعي تنظيم كنيد كه هيچگاه به اين سرويس ها اجازه ارتباط با شبكه را ندهد نيز مشكل حل نخواهد شد، زيرا انجام اين كار عملكرد طبيعي ويندوز را به هم ريخته و ممكن است حتي منجر به شروع مجدد (restart) ويندوز شود .بنابراين چه بايد كرد؟ سرويس هاي ويندوز چه مواقعي حق دارند تا با شبكه ارتباط داشته باشند و چه مواقعي بايد جلوي آن ها را گرفت؟
به چه چيزي مي توان اعتماد كرد؟
چيزي كه مشخص است اين است كه به نسخه هاي اصلي سرويس هاي ويندوز مانند Svchost.exe يا Services.exe (منظور نسخه غير آلوده شده اين برنامه هاست) بايد اطمينان كرد . چون اگر نخواهيم به اين برنامه اعتماد كنيم به چه چيز ديگري مي توان اطمينان كرد ؟
سرويس هاي ويندوز همانطوري كه گفته شد، گاه و بي گاه به دلايل مختلف سعي به اتصال به اينترنت و ارسال يا دريافت اطلاعات مختلفي دارند :Update ويندوز چند وقت يكبار سري به سايت مايكروسافت مي زند تا اگر نسخه بروزتري از ويندوز را پيدا كرد كاربر را در جريان قرار داده و سپس patch يا Update مربوطه را بارگذاري(download) كند. MSN روي شبكه دنبال دوستان (friends ) on-line مي گردد. خود ويندوز در صورت اضافه شدن سخت افزار جديدي به كامپيوتر براي جستجوي راه انداز(Driver) آن كلي با اينترنت اطلاعات بده و بستان مي كند و ....
ولي چيزي كه در همه اين ارتباطات مشترك است اين است كه همه آن ها مجاز بوده و هيچ گونه اطلاعات غير مجاز و يا داده هاي شخص كاربر را به خارج از كامپيوتر ارسال نمي كنند.
بعضي از اين اسب هاي تروايي با سوء استفاده از اين مطلب فايل اجرايي با همين نام (مثلا Svchost.exe يا Service.exe) داخل دايركتوري ويندوز كپي كرده و از طريق اين برنامه سعي در ارتباط با شبكه ايجاد يك backdoor براي مهاجمان خارجي مي نمايند. براي مقابله با اين گونه برنامه هاي مخرب ، راحت ترين كار نصب يك ديواره آتشيني است كه امضاهاي الكترونيكي يا مشخصات برنامه هايي را كه مي خواهند به شبكه وصل شوند را بررسي و آن ها را در ليست خود ذخيره مي كنند. اگر شما اين نوع ديواره هاي آتشين را بلافاصله پس از نصب ويندوز روي كامپيوترتان نصب كنيد ، آن ها مشخصات سرويس هاي نسخه اصلي ويندوز را در ليست خود ذخيره كرده و به آنها اجازه ارتباط با شبكه را خواهند داد. حال اگر يك اسب تروايي با اسم يكي از سرويس هاي ويندوز بخواهد با شبكه ارتباط بر قرار كند، اين ديواره هاي آتشين با توجه به منطبق نبودن مشخصات و يا امضاهاي الكترونيكي اين برنامه ها (كه در واقع اسب تروايي هستند) با برنامه اصلي كه مشخصات آن در ليست ديواره آتشين موجود است اجازه اين كار را نداده و جلوي اين گونه سوء استفاده ها را خواهند گرفت.
ديواره هاي آتشين امروزي عموما قابليت استخراج و ذخيره مشخصات برنامه هايي را كه اجازه استفاده از شبكه دارند را داشته و اين مشخصات را هنگامي كه يك برنامه مي خواهد با شبكه ارتباط برقرار كند را ملاك ارزيابي خود قرار مي دهند.
همان طور كه پيشتر نيز در اين مقاله اشاره شد ، ديوارهاي آتشين فقط خط اول دفاعي در كامپيوتر شما هستند و اگر برنامه مخربي موفق به عبور از اين سد شود به اين معني نخواهد بود كه كامپيوتر شما هك شده و اين برنامه مخرب به طور كامل موفق شده است زير خط دوم دفاعي كامپيوتر هنوز باقي مانده است. خط دوم دفاعي كامپيوتر چيزي نيست جز برنامه هاي ويروس ياب و ويروس كش. رگر شما كامپيوترتان را به يك برنامه ويروس ياب خوب مجهز كرده و هر چند وقت يكبار(مثلا هفته اي يا 10روز يكبار) نيز آن را به روز كنيد ، اين برنامه ويروس ياب با بانك اطلاعاتي به روز خود و با شناختي كه از طرز كار اسب هاي تروايي ، كرم ها و ويروس هاي مختلف دارد مي تواند اين نوع برنامه ها را در كامپيوتر شناسايي كرده و عملكرد آن ها را متوقف نمايد . بنابراين پيشنهاد مي شود علاوه بر يك ديواره آتشين خوب از يك نرم افزار ويروس ياب / ويروس كش خوب نيز در كامپيوترتان استفاده كنيد تا ريسك آلوده شدن كامپيوتر و هك شدن توسط اسب هاي تراوايي يا از دست دادن داده هاي شخصي از طريق يك Back door را به حداقل برسانيد.

آشنايي با مفاهيم NAT

توسط: فرزاد شریفی

NAT بسيار متداول شده تا آنجايي كه در قابليت پشتيباني از آن در اكثر دستگاه ها نظير router, firewall و... قرارداده شده است ويا حداقل يك نوع از اين تكنولوژي را پشتيباني مي كنند.
NAT تنها مختص شبكه هايي كه به اينترنت متصل هستند محدود نمي شوند ،بلكه شما از اين تكنولوژي مي توانيد بين شبكه هاي محلي خود نيز استفاده كنيد ولي چون اكثر سازمانها درجهت ارتباط با اينترنت از اين روش استفاده مي كنند ما نيز به بررسي همين نوع استفاده مي پردازيم.
مفهوم NAT بسيار ساده و به اين صورت است كه يك دستگاه (مثل كامپيوتر يا مسيرياب)به عنوان دروازه ورود به اينترنت عمل مي كند و با اين كار آدرس هاي ايستگاه هاي كاري را به آدرس دستگاهي كه NAT روي آن فعال است ترجمه مي كند ،به بيان ديگر NAT روي دستگاهي كه به اينترنت وصل شده فعال مي شود و ايستگاه هاي كاري و به طور كلي شبكه شما را از ديد اينترنت پنهان مي دارد.
از سوي ديگر اينترنت شبكه شما را به صورت يك دستگاه ساده مي بيند كه به اينترنت متصل مي باشد.
NAT روي شبكه تغيير ايجاد نمي كند و نيازي به تنظيمات دوباره روي ايستگاه هاي كاري نيست فقط ايستگاه هاي كاري مي بايست آدرس دروازه خروجي از شبكه را كه همان آدرس دستگاهي است كه NAT روي آن فعال شده را بدانند.
چگونه كار مي كند ؟
سه روش كلي براي اجراي NAT وجود دارد اگر چه قاعده كلي براي هر روش يكي است .همانطوري كه در شكل هاي بالا نشان داده شد ،ترافيك ارسالي از سمت ايستگاه هاي كاري از درون يك روتر به اينترنت وارد مي شوند و عمليات NAT را روي بسته ها انجام مي دهد و به مقصد مي فرستد.
هربسته اي كه روي كارت شبكه محلي مسيرياب دريافت مي شود توسط روتر عمليات جابجايي آدرس محلي با آدرس اينترنتي انجام مي شود و سپس بسته ها ارسال مي شود.
عمليات NAT روي بسته ارسالي به روش زير ارسال مي گردد :
بسته اطلاعاتي اصلي پس از رسيدن به مسيرياب آدرس مبداء آن از 192.168.0.12 به 203.31.220.134 تغيير پيدا مي كند سپس روتر اين اطلاعات را در حافظه خود و در NAT-Table نگهداري مي كند و به اين طريق است كه بسته هايي هم كه از اينترنت ارسال مي شوند ،مقصد خود را تشخيص مي دهند.
بعد از بررسي مفاهيم NAT مختصري از مفهوم NAT Table را بررسي مي كنيم.
NAT Table قلب اصلي عملكردNAT مي باشد. هر ارتباطي از داخل شبكه به خارج شبكه مانند اينترنت در اين جدول ثبت مي شود تا مسيرياب بداند كه با اطلاعات دريافتي روي Interface هاي خود چگونه رفتار كند و به كجا بفرستد. اين جدول به تدريج توسط ارتباط هايي كه ايجاد شده و از درون مسيرياب مي گذرد پر مي شود و هرگاه كه ارتباطي قطع شود ركورد ثبت شده در اين جدول حذف مي گردد و فضا براي ثبت ركوردهاي ديگر باز مي شود.
NAT Table در نوع هاي مختلف NAT متفاوت كار مي كند. NAT Table بزرگتر به معني اشغال حافظه بيشتر است و مي تواند ارتباطات زيادتري را رديابي كند، به اين معني كه دستگاهي كه NAT روي آن فعال است ، جدول بزرگتري دارد و مي تواند ارتباطات بيشتري را نسبت به دستگاهي كه NAT Table آن كوچكتر است ثبت و كنترل نمايد.اين بسته هاي اطلاعاتي به صورت موقتي روي يك قسمت خاصي از مسيرياب ذخيره شده تا تغييرات اندكي روي آن انجام شود. در اين مثال مسيرياب آدرس مبداء هر بسته اطلاعاتي را كه همان آدرس محلي ايستگاه هاي كاري مي باشد با آدرس اينترنتي خود كه آدرس 203.31.22.134 است تعويض مي كند و سپس بسته اطلاعاتي از طريق كارت شبكه اينترنتي مسيرياب و يا دستگاهي كه NAT روي آن فعال است به اينترنت ميفرستد . يعني قبل از اينكه بسته هاي اطلاعاتي مسيرياب را ترك كنند يك ركورد براي هر بسته داخل جدول NAT ثبت مي شود اين ركورد مسيرياب را قادر مي سازد تا تصميم گيري مناسبي را براي بسته هايي كه از اينترنت برمي گردند انجام دهد.
وقتي كه جواب يك درخواست از اينترنت برمي گردد چه اتفاقي مي افتد؟
وقتي جواب درخواستي از اينترنت به مسيریاب مي رسد ، مسيرياب از جدول NAT خود كمك گرفته و ركورد مشخص مربوط به اين درخواست را پيدا مي كند و يك تغيير كوچك ديگر روي بسته اطلاعاتي انجام مي دهد و اين تغيير، تعويض IP مقصد از 203.31.220.134 به 192.168.0.5 براي بسته اطلاعاتي اول و 192.168.0.21 براي بسته اطلاعاتي دوم مي باشد. سپس اين بسته هاي جديد به مقصدشان فرستاده مي شوند و مسيرياب ركورد مربوط به اين دو را از جدول NAT خود حذف مي كند.
روي اكثر دستگاه هايي كه NAT را پشتيباني مي كنند، ارتباطات NAT محدود به حافظه موجود روي آن دستگاه مي باشد. هر ترجمه NAT (تعويضIP) حدود 160 بايت از حافظه را اشغال مي كند. نتيجه اينكه اگر1000 ترجمه اتفاق بيفتد حدود 1.6 مگابايت از حافظه اشغال مي شود. بنابراين Platform ي براي استفاده از NAT مناسب است كه داراي حافظه كافي براي كنترل ارتباطات و عملكرد NAT را نيز داشته باشد.

كنترل هاي فايل هاي امنيتي سيستم

منبع: شبكه
شماره: 54

يك ضرورت
چگونه مي توان فهميد كه در طي اتصال به اينترنت،يك فايل ناشناخته بر روي سيستم شما نشسته است؟ و يا يك برنامه مانند جاسوس افزار در رجيستري سيستم عامل تغييراتي را ايجاد كرده است و يا حتي سيستم شماآلوده به يك ويروس مخرب است؟ آيا مطمئن هستيد اكنون يك اسب تروا و يا Backdoor بر روي سيستم شما نصب نشده است و تمامي اطلاعات حياتي سيستم شما را از طريق اينترنت به يك مقصد مشخص نمي فرستد؟ چگونه مي خواهيد سيستم خود را در مقابل اين گونه حملات ايمن كنيد؟ آيا ضد ويروس ها داراي قدرت كافي براي مقابله با اين طيف وسيع از خطرات اينترنتي هستند؟ گونه اي حملات كه به حملات hijack معروف هستند، يك فايل جعلي ساخته شده توسط نفوذگر را به جاي فايلي كه مثلا شما از يك سايت درخواست كرده ايد، به سمت كامپيوتر شما روانه مي كنند و شما بدون اينكه بدانيد آن را گرفته و بر روي سيستم استفاده مي كنيد. در هنگام استفاده،فايل هاي مكمل نيز نصب شده و در اتصال بعدي،هكر هر آنچه كه ز كامپيوتر شما نياز دارد را به دست خواهد آورد. چگونه بايد از فعاليت مخفيانه اين گونه فايل ها مطلع شد؟ اگر مسئول شبكه محلي يك سازمان هستيد و يا در اداره خودتان يك شبكه راه اندازي كرده ايد تاكنون فكر كرديد چگونه مي شود فهميد كه فايل هاي سيستم و يا شبكه و يا ابزار شبكه مانند فايروال ها و روترها دست كاري شده اند يا خير و يا اينكه از فايل هاي حياتي و مهم خود كه مي توانند مورد حمله قرار بگيرند محافظت مي كنيد؟ همه اين پرسش ها نيازمندي به كار گيري يك مكانيزم امنيتي براي گزارش گيري از سيستم فايل به صورت روزانه و يا در زمان هاي خاص و مشاهده تغييرات صورت گرفته واحيانا دسترسي غير مجاز به فايل هاي امنيتي را مشخص مي كند.

Tripwire چيست؟
Tripwire نرم افزاري براي مانيتورينگ سيستم و مشاهده هر گونه تغيير در سيستم است. Tripwire با استفاده از بانك داده اي كه برايش تعريف شده است سيستم را بررسي مي كند و هر گونه تغيير در محتويات و يا خصوصيات فايل مانند اندازه فايل يا مجوز فايل، مكان فايل را به مدير سيستم گزارش مي دهد. مسئول شبكه مي تواند با تنظيم و پيكربندي اين نرم افزار از هر گونه تغيير در سيستم خود مطلع شود. Tripwire نسبت به هر گونه تغيير،اضافه و يا پاك شدن داده اي بر روي سيستم بسيار حساس است و اين تغيير را در فايل هاي خود ثبت كرده و توسط ايميل بافرمت هاي مانند HTML و XML به مسئول سيستم گزارش مي دهدو اين امكان به راحتي فراهم مي شود كه بتوان تمام تحركات سيستم عاملي شبكه ابزار و سرويس دهنده هاي خود را تحت نظر گرفت و از امنيت سيستم اطمينان حاصل كرد. در ابتداي نصب و پيكربندي ابزار Tripwire از كل سيستم يك تصوير Snoppshot گرفته ودر يك فايل بانك اطلاعاتي ذخيره مي كند. Tripwire با توجه به پيكربندي خود مثلا در هر اتصال به شبكه با مقايسه سيستم فايل با بانك اطلاعاتي كه در اصطلاح به آن baseline گفته مي شود هر گونه تغيير يا عدم صحت فايل را گزارش مي دهد. اگر توسط مدير سيستم تغييراتي صورت گيرد بايد بانك اطلاعاتي بروز شده و تغييرات صورت گرفته شده ثبت شوند،ويژگي Tripwire قابليت استفاده در هر سكوي اجرايي و با هر سيستم است. قدرت و انعطاف اين ابزار در سيستم هاي خانواده يونيكس نمايان مي شود و بيشتر كارايي دارد ولي نسخه هاي تجاري از اين برنامه هم براي ويندوزهاي NT ، 2000 و اكس پي تهيه شده است. Tripwire قابل استفاده با ابزارهاي شبكه مانند سوييچ ها و روترها نيز مي باشد و در سرويس دهنده ها نيز قابل نصب است. اين برنامه همچنين داراي يك رابط گرافيكي براي مديريت برنامه است ولي در سيستم عامل هايي مانند لينوكس به راحتي در رابط هاي تحت خط فرمان قابل پيكربندي و استفاده است.

چگونه عمل مي كند؟
بعد از نصب و پيكربندي نرم افزار و تنظيم كردن سياست هاي امنيتي براي آن،Tripwire اقدام به تهيه يك بانك اطلاعاتي از تمام سيستم فايل و خصوصيات فايل ها رجيستري سيستم همراه كاربران،گروه ها،مجوزها و دسترسي ها، برنامه هاي اجرا شده بر روي سيستم و تمامي ابزار مرتبط با سيستم مي نمايد. به اين بانك اطلاعاتي baseline گفته مي شود. تمامي اين اطلاعات در يك فايل قرار گرفته و رمزنگاري مي كند تا اطلاعات آن به راحتي قابل خواندن نباشد،اين فايل مبناي عمليات بعدي خواهد بود و هر تغييري نسبت به اين فايل ها تشخيص داده خواهد شد. يك نكته مهم بروز رساني به موقع اين فايل است. مدير سيستم به صورت مجاز هر تغييري در سيستم اعمال كند بايد متعاقب آن مجددا اقدام به پيكربندي و تهيه baseline نمايد و اين تغييرات صورت گرفته را براي Tripwire تعريف كند. اين ابزار اين قابليت را دارد ك به صورت روزانه يا در زمان هايي خاص كه براي آن تعريف شده است اقدام به بررسي سيستم فايل نمايد و تمامي تغييرات صورت گرفته را در يك فايل قرار داده و به كامپيوتر سرور و يا كامپيوتر راه دور مدير سيستم ارسال كند. در زمان كنترل كردن Tripwire تمام حالت فعلي سيستم را در زماني كه مي خواهد سيستم را بررسي كند ضبط كرده و اقدام به مقايسه با baseline مي نمايد و هر گونه تغيير ئ يا اختلاف،اعم از تغيير محتويات يك فايل امنيتي يا يك دسترسي غيرمجاز و يا اضافه و كم شدن يك فايل،اجراي يك برنامه خاص و تغيير در ساختار سيستم فايل را گزارش مي دهد. اين امكان وجود دارد كه شما گزارش هاي گوناگوني از سيستم تهيه كنيد و يافقط در هر گزارش گيري برخي از پارامترها را مورد بررسي قرار دهيد. با توجه به طيف گسترده كاربرد Tripwire و اجراي ان بر روي انواع سيستم عامل ها و سرويس دهنده ها واردات شبكه به راحتي اين امكان به وجود خواهد آمد كه بتوان تمام تحركات يك شبكه را تحت نظر داشت و از هر گونه تغييري مطلع شد. هر نرم افزار Tripwire از چهار فايل بنيادي استفاده مي كند:
فايل سياست هاي امنيتي : در اين فايل تمامي پيكربندي نرم افزار و سياست هايي كه توسط كاربر به آن داده شده است نگهداري مي شود. اين فايل مرتبا در حال تغيير و بروز رساني خواهد بود و عمليات نرم افزار را تعريف خواهد كرد. پيكربندي و تنظيم كردن اين فايل تاثيري مستقيم در قدرت نرم افزار و توانايي آن در تشخيص آسيب پذيري هاي امنيتي براي هر مدير سيستم خواهد بود.
فايل بانك اطلاعاتي: مهمترين فايل براي نرم افزار است كه هميشه حالت صحيح سيستم را در خود نگهداري مي كند. در هر زمان كه نياز به كنترل كردن و گزارش گيري از سيستم باشد حالت فعلي سيستم با اين فايل مقايسه مي شود.
فايل گزارش گيري: از اين فايل براي بررسي تغييرات سيستم و كنترل صحت فايل هاو عمليات ها استفاده مي شود. Tripwire با خواندن فايل سياست هاي امنيتي اين فايل را پيكربندي مي كند تا بتواند يك گزارش كامل از درخواست هاي مدير سيستم تهيه كند.
فايل پيكربندي: اين فايل تمامي تنظيمات مربوط به خود نرم افزار را نگهداري مي كند. چگونگي كار نرم افزار و انجام مراحل كار بستگي به محتويات اين فايل دارد. خصوصياتي كه Tripwire در ويندوز بررسي و گزارش گيري مي كند عبارتند از :
• اضافه، حذف و تغيير يك فايل
• ردگيري عمليات يك فايل
• فلگ هاي encrypted, compressed, system, temproary, offine, hidden, read-only, archive
• آخرين دسترسي به فايل
• آخرين زمان نوشتن در فايل
• زمان ساخت فايل
• نوع فايل و اندازه فايل
• خواندن اسامي فايل هاي MS-DOS8.3
• فلگ هيا سيستم فايل NTFS
• SDC و اندازه SDC براي هر فايل و دايركتوري
• بررسي جريان داده ها به طور متناوب
• كار با توابع و الگوريتم هاي HAVAL, SHS\SHA, PSA, MD5, POSIX, CRC32, Hash و ...

سكوهاي اجراي Tripwire
• Compaq Tru64 UNIX4.OF, 4.OG, 5.OG, 1&5.1A
• FreeBSD4.5, 4.6&4.7
• HP-UX10.20, 11.0&11i
• IBM AIX4.3.3&5.1
• Linux ( Kernal 2.2andhigher)
• Solaris ( SPARC)2.6.78&9
• Windows NT4.0. 2000 & XP Pro

 

 

معماري سرويس گرا Service Oriented Architecture چیست؟

منبع : مجله شبكه
شماره پنجاه ويكم

معاري سرويس گرا (SOA) روشي جديد و در حال تكامل براي ساخت برنامه هاي توزيع شده با Distributed Applicationاست. سرويس ها اجزاي توزيع شده با رابط هاي تعريف شده و مشخص هستند كه پيغام هاي XMIL را پردازش وتبادل مي كنند. با رويكرد سرويس گرا مي توان راه حل هاي را ارائه داد كه به مرز دامنه هاي سازمان، شركت يا دپارتمان محدود نيستند. با استفاده از SOA مي توان در شركتي كه داراي سيستم ها و برنامه هاي كاربردي مختلف روي پلتفرم هاي متفاوت است، يك راه حل يك پارچه سازي با استقلال زياد(loosly coupled) ساخت كه جريان يكنواخت و ناهماهنگ كار را تضمين كند.
هر كس كه از سايت هاي تجارت الكترونيكي به صورت آنلاين خريد كرده باشد، با مفهوم سرويس ها آشنا است. وقتي كه سفارش تا ن را داديد، بايد اطلاعات كارت اعتباري تان را ارايه كنيد كه به طور معمول توسط يك فراهم كننده سرويس ثانويه، تاييد و شارژ مي شود. وقتي كه سفارش پذيرفته شد، شركت سفارش گيرنده با يك شركت فراهم كننده سرويس حمل ونقل فراهم مي كند و در نهايت كالاي شما تحويلتان مي شود. نياز به معماري سرويس گرا از جنبه اي ديگر نيز به نحوه بارزي در برنامه هاي كاربرديeCommerce مشهود است. اگر مثلا جزء(componet) مربوط به پرداخت با كارت اعتباري offline و يا غير فعال باشد،‌قرار نيست كه فرايند فروش متوقف شود. بلكه سفارش ها بايستي پذيرفته شوند وعمليات پرداخت به وقت ديگري موكول شود.
مثل ساير معماري هاي توزيع شده،‌ SOA ساخت برنامه هاي كاربردي با استفاده اجزايي كه در domainهاي جدا از هم را قرار دارند را ممكن مي سازد . SOA از سرويس هاي وب به عنوان نقاط ورود برنامه كاربردي استفاده مي كند كه از لحاظ مفهومي معادل همان اجزاي proxy و stub در سيستم هاي توزيع شده سنتي مبتني بر اجزاء هستند . با اين تفاوت كه در اين جا ارتباط بين سرويس وب و استفاده كننده خيلي آزاداترانه ومستقل تر (loosely coupled) است .به علاوه SOA به خاطر در بر داشتن فاكتورهايي كه اهميت حياتي در تجارت دارند ، نيز منحصر به فرد است . فاكتورهايي نظير: قابليت اطمينان سرويس،‌ جامعيت پيام ، يكساني تراكنش و امنيت پيام . در امور تجاري واقعي نمي توان روي سرويس هايي كه يك درخواست را فقط به خاطر اين كه بتوانند بفهمند،‌ پردازش مي كنند حساب كرد . در امور تجاري به قطعيت و اطمينان بيشتري نياز است. واضح است كه سيستم هاي مختلف ممكن است بعضي اوقات غير فعال باشند و يا پاسخگويي آن ها در دفعات مختلف متفاوت باشد . با وجود اين هيچكدام از اين موارد نبايد براي كنار گذاشتن ياعدم پاسخ به يك درخواست باشند.
علاوه بر آن نبايد دليلي براي كنار گذاشتن يا عدم پاسخ به يك درخواست باشند واضح است كه سيستم هاي مختلف ممكن است بعضي اوقات غير فعال باشند و يا پاسخگويي آن ها در دفعات مختلف ، متفاوت باشد. با وجود اين ،‌هيچ كدام ازاين موارد نبايد دليلي براي كنار گذاشتن يا عدم پاسخ به يك درخواست باشند. علاوه بر آن نبايد هيچ ابهامي در نحوه فراخواني يك سرويس وجود داشه باشد. اگر سيستمي توانايي هاي خود را در قالب سرويسي روي وب ارائه كند. در آن صورت نحوه فراخواني آن سرويس بايد به طور واضح مستند سازي و اعلام شود . بسياري از مسائل دسترس پذيري و مقياس پذيري برنامه هاي كاربردي امروزي در SOA حل شده است كه احتمال نقض آن در هر مر حله اي از جريان كار بسيار زياد است.در SOA فرض بر اين است كه خطا وجود دارد و مي تواند بيفتد ، بنابراين استراتژي هايي براي مثال اگر يك سرويس نتواند يك پيغام را در مرحله اول بپذيرد . اين معماري طوري طراحي شده است كه مجددا پيام را بفرستد . واگر يك سرويس به طور كامل قابل دسترس نباشد، (كه هرگز نبايد در يك سيستم SOA پايدار انفاق بيفتد ) آن وقت معماري طوري طراحي شده است كه روي دادن خطاهايي كه ممنجر به قطع كامل در خواست سرويس مي شود،‌امكان پذير نباشد. SOA قابليت اطمينان را افزايش مي دهد، چون خطاهاي موقت در بخشي از جريان كار نمي توانند كل فرايند تجاري را از كار بياندازند .
به بيان كلي،‌ SOA فرايندي تكامل يافته را ارائه مي نمايد و ازاين نظر مي تواند ان را بلوغ سريس هاي وب و تكنولوژي هاي يكپارچه سازي به حساب آورد . در SOA به اين امر توجه شده است كه سيستم هاي با اهميت حياتي كه بر مبناي تكنولوژي هاي توزيع شده ساخته مي شوند. بايد تضمين هاي خاصي را تامين نمايند . در اين گونه سيستم ها بايد اين اطمينان وجود داشته باشد كه در خواست هاي سرويس به طور صحيح مسير دهي و هدايت مي شوند، در زمان مناسب به آن ها پاسخ داده مي شود، و اين سرويس ها به طور واضح و دقيق سياست هاي ارتباطي و رابط هاي خود را اعلام مي كنند.

سرويس ها چيستند ؟
بسياري از ما آنقدر با تكنولوژي هاي سرويس هاي وب آشنا هستيم كه اغلب در باره اين كه خود سرويس ها واقعا چه هستند، فكر نمي كنيم. در ادامه سه تعريف مي آوريم كه در كنار يكديگر ماهيت يك سرويس راشرح مي دهند:
1-سرويس ها اجزاء مستقلي هستند كه پيغام هاي XML با ساختار مشخص و خوش تعريف(Well-defined) را پردازش مي كنند.
2-سرويس ها داراي رابط هاي خوش تعريف هستند كه به وسيله يك سند مبتني بر XML كه سند Web Service Description Language (WSDL) خوانده مي شود، به اين سند گاهي قرارداد WSDL نيز گفته مي شود. محتويات اين سند،‌عمليات (متدهايي) كه توسط سرويس ارائه مي شود را شرح مي دهد. از جمله اطلاعات مربوط به انواع داده، اطلاعات نحوه اتصال به سرويس، جهت يافتن و ارتباط با عمليات سرويس وب.
3-سرويس ها داراي نقاط انتهايي(Endpoint) هستند كه استفاده كنندگان از و ساير سرويس ها مي توانند بر اساس آدرس سرويس (معمولا URL ) به آن ها متصل شوند. اين همان چيزي است كه ارتباط(جفت شدن) آزادانه خوانده مي شود.

مشخصه هاي سرويس هاي وب و WS-IBasic Profile
برنامه هاي كاربردي SOA نياز به پشتيباني و امكانات زير ساختي زيادي دارند. از جمله امكانات ارسال و دريافت مختلفي ، زير ساخت امنيتي و پشتيباني براي پيام رساني مطمئن. شركت هاي مختلفي، از جمله IBM و مايكروسافت،‌براي ارائه مشخصه هاي استانداردي كه دامنه گسترده تكنولوژي هاي زير ساخت SOA را پوشش دهد، با يكديگر همكاري مي كنند.
متاسفانه مشخصه هاي سرويس هاي وب در محيطي ارايه مي شوند و توسعه مي يابند كه شركت هاي دخيل در آن بيشتر رقيب هستند تا شريك. رقابت هاي ميان شركت ها باعث مي شود كه نتواند بر سر استانداردهاي صحيح و مناسب به توافق برسند. اغلب،‌گروههاي مختلف شركت ها، براي موارد يكسان ، استاندارهاي متفاوتي را دنبال مي كنند . سازمان هاي غير انتفاعي مثل OASIS گرد همايي هايي براي همكاري در ارايه و توسعه استانداردها و مشخصه هاي سرويس هاي وب برگزار مي كنند.( براي اطلاعات بيشتر درباره OASIS به http://www. Oasisopen.org مراجعه كنيد.)

معرفي WS-IBasic Profile
سازمان(WS-I)Web Services Interoperability يك هدف اصلي دارد و آن را ارائه مشخصه هاي استانداردي است كه سرويس هاي وب بتوانند با استفاده از آن روي پلتفرم هاي مختلف با هم تعامل داشته باشند. به بيان ديگر، هدف اين سازمان اين است كه سرويس هاي وب بتوانند با هم كار كنند،‌بدون توجه به اين كه تحت چه سكوي كاري عمل مي كنند و يا با استفاده از چه ابزارهايي ايجاد شده اند . اين مشخصه هاي سرويس هاي وب زمينه هاي گسترده اي را پوشش مي دهند، از پروتكل هاي نقل و انتقال داده تا امنيت كه مجموعه آن ها تحت عنوان پروفايل پايه WS-I جمع آوري شده اند.
مشخصه هاي سرويس هاي وب به طور عمده در گروههاي زير دسته بندي مي شوند:
نقل و انتقال (Tranport )
اين گروه از مشخصه ها، پروتكل هاي ارتباطي براي انتقال داده هاي خام بين سرويس هاي وب را تعريف مي كنند و پروتكل هاي HTTP، HTTPS و SMTP را شامل مي شوند.

پيغام رساني (Messaging)
اين گروه از مشخصه ها تعيين مي كنند كه پيغام هاي XMIL كه سرويس هاي وب تبادل مي كنند. چه فرمتي بايد داشته باشند. اين گروه مشخصه هاي SOAP براي نحوه رمز گذاري پيغام و مشخصه هاي XMIL و XSD براي كلمات كليدي پيغام (vocablury) . را شامل مي شود. مشخصه هاي آدرس دهي سرويس هاي وب نيز در اين گروه قرار دارد . اين مشخصه ها اطلاعا ت مقصد پيغام را از پروتكل نقل و انتقال داده ها، مستقل مي سازد . براي مثال مي توان با استفاده از مشخصه هاي آدرس دهي سرويس هاي وب، چندين مقصد براي يك پيغام XMIL تعريف كرد.

تشريح (Description)
اين گروه شامل مشخصه هايي براي تشريح و توضيح يك سرويس وب است . مشخصه هاي اصلي اين گروه WSDL ( براي قرارداد سرويس ) و XSD ( براي تعريف شماهاي نوع داده) هستند. اين گروه همچنين مشخصه سياست گذاري سرويس وب) WS-Policy )را شامل مي شود كه سياست گذاري هايي كه يك سرويس وب به هنگام ارتباط با يك سرويس گيرنده( كلاينت) اعمال مي كند و تشريح مي كند. براي مثال يك سرويس ممكن است شرايط خاصي براي فراخواني عملياتش داشته باشد. مشخصه WS-Policy به سرويس وب اين امكان مي دهد كه به سرويس گيرنده هاي احتمالي بگويد براي اجراي يك درخواست سرويس موفق بايد از چجه قوانيني تبعيت كنند. نهايتا،‌ در اين گروه مشخصه UDDI براي يافتن ( description) سرويس هاي وب گنجانده شد ه است.

ضمانت هاي سرويس (Service Assurances)
سرويس هاي وب نبايد فقط به سادگي پيغام هاي XMIL را رد و بدل كنند. اين سرويس ها بايد تضميني براي سرويس گيرنده داشته باشند كه اولا پيغام به نحوي ايمن منتقل خواهد شد، ثانيا اين كه سرويس گيرنده بايد حتما پاسخي دريافت كند، حتي اگر در نقطه اي از جريان كار، نقصي پيش آمده باشد. اين گروه از مشخصه ها شامل مشخصه امنيت سرويس وب ( براي تضمين رسيدن پيغام ها) مشخصه پيغام رساني مطمئن سرويس وب ( براي تضمين رسيدن پيغام ها در شبكه هاي ناپايدار و بدون قابليت اطمينان) و تعداد زيادي از مشخصه هاي مربوط به تراكنش است.

تركيب سرويس (Service Composition)
مجموعه گسترده مشخصه هاي WS-I Basic Profile را نمي توان به طور كامل در هر سرويس وب پياده كرد. به همين خاطر، توسعه دهندگان بايد مشخصه هايي كه براي يك سرويس خاص مهم و مناسب هستند را انتخاب و در آن سرويس پياده كنند. براي تامين اين هدف،‌ سرويس ها داراي ويژگي تركيب سرويس هستند . كه به توسعه دهندگان اجازه مي دهد مشخصه هاي مختلف را براي هر سرويس انتخاب كنند و آن ها را در سند WSDL گرد آوري و ثبت كنند.
در ادامه بحث ،تعدادي از مهمترين مشخصه هاي سرويس هاي وب و اهداف آن را بيان مي كنيم:
WS-Seccurity (امنيت سرويس وب ): مشخصه اي جامع كه مجموعه اي از تكنولوژي هاي متداول امنيتي را تحت پوشش دارد، از جمله امضاهاي ديجيتال و رمز گذاري مبتني بر نشانه هاي امنيتي،شامل گواهي هاي X.509
WS-Policy (سياستگذاري سرويس وب ): به سرويس هاي وب امكان مي دهد نيازها، ترجيحات(‌preferences ) و توانايي هاي خود را براساس مجموعه اي از فاكتورها بيان و مستند سازي مي كند كنند. البته تمركز بيشتر با فاكتورهاي امنيتي است . براي مثال سياستگذاري يك سرويس وب مي تواند شامل نيازهاي امنيتي آن، نظير رمز گذاري و امضاي ديجيتال بر اساس يك گواهي X.509 باشد.
WS-Adressing (آدرس دهي سرويس وب): نقاط انتهايي سرويس را در يك پيغام مشخص مي كندو امكان update شدن اين نقاط انتهايي را در مواردي كه پيغام بين دو يا چند سرويس منتقل مي شود، فراهم مي سازد. اين مشخصه به طور گسترده در حال جايگزيني مشخصه قديمي تر WS-Routing (مسير دهي سرويس وب )است.
WS-Messaging (پيغام رساني سرويس وب): امكان پشتيباني از ساير پروتكل هاي كانال ارتباطي، نظير TCP ، را در كنار HTTP براي سرويس وب فراهم مي سازد. اين مشخصه ساخت و توسعه نرم افزارهاي پيغام رساني، از جمله برنامه هاي كاربردي غير همزمان كه با استفاده از SOAP روي HTTP ارتباط برقرار مي كنند، را تسهيل مي كند.
WS-Secure Conversation(مكالمه ايمن سرويس وب): با استفاده از نشانه هاي امنيتي (Security tokens) ارتباطات مورد اعتماد براي جلسات كاري فراهم مي كند.
WS-Reliable Messaging (پيغام رساني مطمئن سرويس وب): مكانيسم هايي براي تضمين اطمينان از رسيدن پيغام،حتي در صورتي كه يك يا چند سرويس در زنجيره سرويس ها قابل دسترس نباشند ، را فراهم مي سازد. اين مشخصه شامل روش هايي براي اعلام رسيدن پيغام است، به طوري كه فرستنده بتواند بفهمد كه آيا گيرنده در دريافت پيغام موفق بوده است يا نه.
با معرفي و ثبت مشخصه هاي جديد و بهبود مشخصه هاي قبلي ، مشخصه هاي سرويس هاي وب دائما در حال تكامل هستند. البته، مجموعه مشخصه هاي پايه اي كه در مقاله بيان شد، احتمالا براي مدتي به عنوان زير بناي اصلي مشخصه هاي سرويس هاي وب باقي خواهند ماند،‌ چرا كه اين مشخصه ها نيازهاي اصلي و بنيادي برنامه هاي كاربردي سرويس گرا را پوشش مي دهند.

معرفي .NET Web Services Enhancements 2.0 for
Web Services Enhancements (WSE) 2.0 مجموعه اي از ابزارهاي مديريت شده تحت .NET را جهت پياده سازي مشخصه هاي سرويس هاي وب براي توسعه دهندگان فراهم آورده است. WSE جهت فراهم آوردن پشتيباني بيشتر زيرساختي، فراتر از آنچه كه در حال حاضر به وسيله چهارچوب كاري دات نت تامين مي شود،‌براي راه حل ها ي SOA ارايه شده است. به كمك WSE همچنين زير ساخت پردازشي براي ميزباني سرويس هاي وبي كه WS-Specification را پياده سازس مي كنند، فراهم مي آورد. براي مثال، WSE به شما امكان مي دهد كه به آساني سرويس هاي وبي بسازيد كه رمز گذاري و امضاهاي ديجيتال را روي درخواست ها و پاسخ هاي سرويس وب اعمال مي كنند. در نهايت،‌WSE يك ابزار بهره وري است كه براي هدايت توسعه دهندگان دات نت به سمت نسخه آينده Indigo طراحي شده است .Indigo از محصولات آينده مايكروسافت است كه پشتيباني يك پارچه براي برنامه هاي كاربردي پيغام رساني و سرويس گرا را هم فراهم مي آورد.
WSE يك محصول در حال تكامل است و در حال حاضر تمام مشخصه هاي سرويس هاي وب را پشتيباني نمي كند، ولي بسياري از مشخصه هاي مهم نظير WS-Seccurity و WS-Policyپشتيباني مي نمايد . به خاطر داشته باشيد كه SOA تحت تاثير مجموعه اي از استانداردها و مشخصه هاي فني است كه خودشان در حال تغيير هستند . نگارش هاي WSE براي هماهنگي با نسخه هاي جديد اين استانداردها و تكنولوژي ها بايد چرخه انتشار انعطاف پذيري داشته باشند. به همين خاطر مايكروسافت تصميم گرفته است كه چرخه انتشار WSE از چرخه انتشار نگارش هاي .NET Framework جدا كند،‌تا بتواند انتشار نگارش هاي اين محصول را با انعطاف پذيري بيشتري برنامه ريزي كند.

خلاصه
در اين مقاله مفاهيم اصلي معماري سرويس گرا (SOA) براي برنامه هاي كاربردي توزيع شده مبتني بر تكنولوژي سرويس هاي وب ،‌معرفي شدند. در اين مقاله بيان كرديم كه يك سرويس، ‌در رابطه با SOA در واقع چه چيزي است و جنبه هاي مهم و اصلي معماري SOA را مرور نموديم. همچنين به طور مختصر WS-I Basic Profile و WS-Specificationو Web Services Enhancementsمعرفي شدند.

آماده سازي اسناد با فرمت PDF

منبع: مجله شبكه
شماره: 54

امروزه با اين همه ابزار و برنامه اي كه در اختيارهمگان قرار دارند. درج محتواي نوشتاري در سايت وب نبايد كار دشواري باشد. اما آنچه اهميت آن هرگز كاهش نيافته،قابل دسترس كردن اين اطلاعات و تبديل دست نوشته ها به فايل هاي ديجيتالي يا تبديل فايل ها از يك فرمت به فرمتي ديگر است. با رشد اينترنت ابزارهايي كه براي انجام اين تبديلات عرضه شده اند نيز توسعه يافته اند. يكي از اين فرمت ها كه بهترين گواه براي اين مدعا مي تواند باشد، Portable Document Format يا همان PDF است كه محصول شركت ادوبي مي باشد. اين فرمت امروز يكي از پراستفاده ترين فرمت هاي انتشار اسناد در وب محسوب مي شود. خيلي وقت ها بايد اسناد چاپي را به فرم ديجيتالي در آورد تا در وب قابل استفاده باشد. در اين مواقع انواع فرمت هاي گرافيكي وجود دارند كه مي توانيد انتخاب كنيد. گاهي اوقات بايد فرمت TXT را به HTML تبديل كنيد، و گاهي مجبوريد محتواي HTML يك سايت را به شكل TXT بيرون بكشيد تا در اضافاتي كه براي زيبا سازي آن استفاده شده گرفتار نشويد. خوشبختانه، برنامه هايي وجود دارند كه انجام اين كارها را بدون هيچ زحمتي براي شما فراهم مي سازند. امروز وجود Acrobat Reader در ميليون ها كامپيوتر، اين برنامه ادوبي را به استانداردي براي نمايش اسناد، به ويژه اسنادي كه بايد شكل كاغذي خود را حفظ كنند، تبديل كرده است. براي تبديل اسناد به اين فرمت به غير از محصولات خود ادوبي، برنامه هاي سبك تر و ارزان تري هم عرضه شده كه يكي از آنها محصولي از PDF995 است كه در اين مقاله معرفي كرده ايم. فرمت PDF بدون شك سرآمد تمام فرمت هاي اسناد آنلاين است، ولي اهميت قالب هاي ديگري چون eBook را نيز نبايد از خاطر دور داشت. با برنامه هايي كه در اين مقاله به شما معرفي مي كنيم، ساخت محتوا براي سايت وب و آماده كردن اسناد به نحوي كه به آساني قابل ايميل كردن باشند، بسيار ساده مي شود.

قدم اول : بارگذاري مبدل
PDF995 مجموعه اي از چند برنامه است كه يكي از آن ها مبدل به اسناد به PDF مي باشد. براي دريافت اين مجموعه اي از اينترنت، به نشاني http://www.pdf995.com\download.htm برويد و از آنجا خود برنامه و همچنين درايور پرينتر را بارگذاري كنيد. بعد از نصب چاپگر به كامپيترتان اضافه مي شود كه به عنوان خروجي در تمام برنامه قابل استفاده خواهد بود.

قدم دوم: تبديل سند
براي امتحان يك فايل متني ساده را در نظر مي گيريم. بعد از باز كردن فايل گزينه Print را از منوي File كليك كنيد. از فهرست كركره اي موجود پرينتر را انتخاب مي كنيم كه در اين مورد PDF995 مورد نظر ماست. با كليك روي دكمه OK ، كاد رمحاوره Save As ظاهر مي شود كه در واقع نام فايل PDF را از ما مي پرسد.

قدم سوم: دستكاري فايل PDF
اگر بخواهيد تغييراتي جزئي در فايل پي دي افي كه ساخته ايد ايجاد كنيد مي توانيد از برنامه PDFEdit995 استفاده كنيد. اين برنامه جزء مجموعه نصب شده و امكان گذاشتن شماره صفحه تغيير ابعاد صفحه تركيب چند سند با يكديگر و خيلي كارهاي ديگر را به شما مي دهد.

قدم چهارم: رمز گذاشتن روي PDF
يكي ديگر از برنامه هاي مجموعه PDF995 امكان گذاشتن رمز روي فايل هاي PDF را به شما مي دهد . اين برنامه با استفاده از شيوه رمزگذاري Triple DES مانع از چاپ ، كپي كردن نوشته ها و تصاوير، و تغيير در فايل PDF مي شود. با اين شيوه حتي مي توانيد رمز عبوري روي PDF خود بگذاريد كه باز كردن فايل را محدود مي كند .

قدم پنجم: باز كردن فايل PDF
اگر تاكنون برنامه Acrobat Reader را در سيستم خود نصب نكرده ايد، همين حالا آن را ازسايت http://www.abobe.com دريافت و نصب كنيد. بعد از نصب PDF خود را باز كنيد و ببينيد كه هم چيز درست تبديل شده است.

قدم ششم: ارسال فايل به سايت
حالا كه يك PDF درست و حسابي داريد، مي توانيد آن را در وب سايت خود گذاشته و به بازديدكنندگان اجازه بدهيد آن را بارگذاري و مشاهده كنند. براي انتقال فايل به سرور وب از همان برنامه FTP معمول خود استفاده كنيد. بعد از اين كار لينكي را در صفحه اضافه كنيد تا بازديدكننده با كليك روي آن بتواند فايل را بارگذاري كند.

قدم هفتم: تبديل PDF به HTML
اگر محتواي سايت تان را به صورت PDF در دست داريد. لازم نيست اين همه متن و تصوير را به HTML تبديل كنيد. شركت ادوبي يك برنامه وبي در نشاني http://www.abobe.com\products\acrobat\accessimpleform.html عرضه كرده كه فايل هاي PDF را درجا به HTML تبديل كنيد. شما مي توانيد اين امكان را در سايت خود مورد استفاده قرار دهيد.

قدم هشتم: ساير خدمات رايگان ادوبي
شركت ادوبي خدمات ديگري را در نشاني http://www.abobe.com\products\acrobat ارائه داده كه به كمك آنها مي توانيد هر نوع سند سازگار با PDF را به اين فرمت تبديل كنيد. اين سرويس تا پنج بار استفاده رايگان است. در مواقع ضروري كه هيچ ابزار ديگري در اختيار نداريد، اين روش به دادتان مي رسد.

Windows Recovery شما را نجات خواهد داد

منبع :مجله شبكه شماره 58

اگر در كار با ويندوز XP دچار مشكل شديد و با استفاده از راه حل هاي معمولي نتوانستيد مشكل خود را حل كنيد ، Windows Recovery ابزاري قدرتمند است كه شما را قادر مي سازد هنگامي كه كامپيوتر نمي تواند فرايند بوت به ويندوز را به درستي انجام دهد،به محتويات رايانه دسترسي داسته باشيد و برخي اقدامات بازيابي را انجام دهيد.
كار با اين برنامه درست مشابه آن است كه كامپيوتر را با ديسكت راه اندازي كنيم . بنابراين نياز داريد تاحدي با فرامين آن سيستم عامل و كار با آن آشنا باشيد تا بتوانيد به درستي از Windows Recovery استفاده كنيد . كاملا واضح است كه استفاده ازاين برنامه ، در حالت كلي و معمولي ضرورت ندارد و تنها هنگامي كه سايرراه حل ها نتوانند مشكل شما را حل كنند، استفاده ازآن توصيه مي شود.
همان طور كه گفته شد، استفاده از اين نرم افزارتنها هنگامي پيشنهاد مي شود كه كامپيوترقادر به ورود Windows XP نباشد وگرنه، اگر بتوانيد وارد ويندوز شويد ، مجموعه ابزارها و نرم افزارهاي ارائه شده در ويندوز بعيد است كه نتوانند مشكلات شما را حل كنند . البته لازم به ذكر است كه استفاده نادرست از اين برنامه نيز مي تواند باعث بروز مشكلات بيشتري در ويندوز شود . يعني با پاك كردن يا تغيير ماهيت فايل ها به صورت ناصحيح باعث مي شويد مشكلات بيشتر شوند .
بازهم توصيه مي كنيم قبل از آنكه بخواهيد از Windows Recovery براي حل مشكلاتتان استفاده كنيد ، مطمئن شويد كه با استفاده از Last know good settings و استفاده از Safe mode تلاشتان را انجام داده ايد و به سرانجام موفقي نرسيده ايد .
براي استفاده از اين برنامه به CD ويندوز اكس پي و همچنين كلمه عبور administrstor نياز خواهيد داشت كه تمام اقدامات را بايد توسط همين خط فرمان انجام دهيد . براي اطلاع از نحوه كارو فرامين موجود ، مي توانيد help را در خط فرمان تايپ كنيد و Enter را فشار دهيد .
راهنماي گام به گام اين مقاله به شما كمك خواهد كرد تا بتوانيد آسيب وارد شده را تا حد امكان شناسايي و اصلاح كنيد تا كامپيوتر بتواند به درستي بوت شود . اگر براي انجام اين فرايند به اطلاعاتي بيشتر نياز داريد، به سايت http://www.webtree.ca/windowsxp/repair-xp.html مراجعه كنيد .

راهنماي گام به گام
يك بازيابي سريع قبل از شروع هر كاري ، از محتويات سيستم يك نسخه پشتيبان تهيه كنيد و Recovery را اجرا كنيد .
1- اگر كامپيوتر نمي تواند فرايند بوت در ويندوز را اكس پي را به درستي انجام دهد، آن را reboot كنيد. هنگامي كه ويندوز برا ي اجرا شدن فراخوانده مي شود، بايد يك ليست از چند آيتم را رو به روي خود ببينيد. Last know good setting را انتخاب كنيد. اگر اين آيتم كاري را از پيش نبرد، راه حل ديگر آن است كه در حالت safe mode وارد ويندوز شويد.
2- اگر Last know good setting يا safe mode نتوانستند كاري كنند، مجبوريد كامپيوتر را مستقيما ازروي CD بوت كنيد. در صفحه خوش آمد گويي شما با چندين آيتم رو به رو خواهيد شد كه دربرگيرنده انواع نصب ويندوز، خواهند بود. بايد كليدR، بزنيد تا وارد Windows Recovery شويد .
3- براي دسترسي به تنظيمات نصب ويندوز، در اين مرحله شما بايد كلمه عبور administrator را كه درحين نصب به ويندوز داده شده است را بدانيد.اگر به دسترسي اين مراحل را بگذرانيد، درنهايت به يك خط فرمان Dos دسترسي خواهيد داشت.
4- در اين قسمت تعداد محدودي از دستورهاي سيستم عامل Dos فعالند و شما مي توانيد با استفاده از آن ها، مشكلات زيادي را مرتفع كنيد. اگر boot sector ديسك سخت آسيب ديده است ، مي توانيد با دستور Fixboot آن را بازيابي كنيد. يعني تايپ كنيد Fixboot و سپس enter را فشاردهيد و براي تاييد، كليد Y را بزنيد.
5- كامپيوتر را reboot كنيد. اگر Fixboot به درستي اجرا شده باشد، بايد بتوانيد به راحتي به ويندوز اكس پي دسترسي پيدا كنيد. اگر باز هم كاري صورت نگرفت ، دوباره كامپيوتر را با CD بوت كنيد و به Recovery باز گرديد. سپس در خط فرمان، help را تايپ كنيد و enter را فشار دهيد تا تمام دستورهاي موجود را ببينيد و از آن ها استفاده كنيد.
6- اگر نسخه پشتيبان مناسبي تهيه نكرده ايد، مي توانيد از هر كدام از اين دستورها براي بازيابي اطلاعات آسيب ديده استفاده كنيد. اما ممكن است مشكلات شما به خاطر خطاهاي هارد ديسك هم باشد كه مي توانيد با استفاده ازفرمان chkdsk هاردديسك را اسكن كنيد. اين كار به تصحيح فايل هاي سيستمي نيز كمك خواهد كرد.

روشی متفاوت در مخفی سازی فایلها و فولدرها

شاید برای همه ما پیش آمده باشد که بخواهیم یک فایل و یا پوشه ای را از دسترس همگان دور نگه داریم . اکثر کاربران فایل یا پوشه را به صورت مخفی ( Hidden ) در می آورند، اما با این کار خیلی راحت میشود فایل را از حالت مخفی خارج کرد. برنامه هایی وجود دارند که میتوانند قسمت Folder option را از نوار ابزار مخفی کنند ، اما اکثر این برنامه ها به ساختار ویندوز لطمه وارد میکنند. برنامه های دیگری هم مثل Folder lock وجود دارند که فایلها را به فولدر دیگری انتقال میدهند و برای دیدن آنها باید یک کلمه عبور وارد کنید. ولی اگر به هر دلیلی ویندوز شما مشکل پیدا کند و مجبور شوید ویندوز جدید نصب نمایید ، فایلهای شما صد در صد از دست میروند. در این روش که احتمالا یکی از امکانات ویندوز XP به حساب می‌ آ ید شما به هیچ عنوان فولدر مخفی خود و فایلهای درون آن را از دست نمیدهید و با نصب ویندوز جدید کلیه فایلها به حالت اول باز میگردند !
به این ترتیب میتوانید با خیالی آسوده پوشه های محتوی فایلهای مهم خود را پنهان نمایید ( بدون اینکه فردی متوجه آنها شود( .
برای فراگیری این روش با ادامه مقاله همراه باشید.
ابتدا یک فولدر بسازید و یک نام دلخواه برای آن انتخاب کنید.
روی فولدر خود راست کلیک کرده و گزینه "Properties" را انتخاب نمایید.
وارد شاخه Customize شده و روی دکمه Change Icon در پایین صفحه کلیک نمایید
با فشردن دکمه Change Icon صفحه ای برای شما ظاهر میشود که درون آن آیکنهای مختلف سیستمی را مشاهده خواهید کرد. در میان این آیکنها به دنبال یک جای خالی بگردید و روی این جای خالی کلیک نمایید تا به رنگ تیره در آید.
سپس بر روی دکمه OK کلیک نمایید و در پیغامی که ظاهر میشود ، بر روی دکمه Yes کلیک نمایید.
پس از این کار مشاهده خواهید کرد که فولدر شما فاقد هر گونه تصویری است ( آیکنی برایش وجود ندارد(
پس از این کار بر روی فولدر راست کلیک کرده و گزینه Rename را انتخاب نمایید.
کلیه نوشته های نام فولدر را انتخاب نموده و سپس دکمه ALT را بر روی کیبورد نگه داشته و عدد 0160 را بر روی کیبورد بفشارید ( توجه داشته باشید که چراغ NumLock باید روشن باشد ) ، سپس دکمه ALT را رها کنید.
پس از این کار شما دیگر چیزی را در صفحه مشاهده نخواهید کرد. فولدر شما نه آیکن دارد و نه نام !!! با فشردن دکمه Enter عملیات خاتمه میابد
به این ترتیب یافتن این فولدر بسیار کار دشواری میشود و به این سادگی ها کسی که جای آن را نداند نخواهد توانست آن را پیدا کند.
شما درون این فولدر میتوانید هر فایل و یا فولدر دلخواهی را ایجاد نمایید.
توصیه میکنم نام پوشه ای که در ابتدا میسازید را حروف پایانی انگلیسی در نظر بگیرید ( برای مثال X و یا Z ) ، زیرا به این ترتیب پوشه میتوانید با مرتب کردن پوشه ها بر حسب نام الفبا ، آن را به انتهای قرار گیری در ترتیب بفرستید و به این ترتیب جای خالی آن در میان سایر پوشه ها نمایان نخواهد شد.
دقیقا مشابه همین عملیات را میتوانید برای مخفی سازی یک فایل خاص نیز انجام دهید با این تفاوت که باید در قسمت تغییر آیکن فایل حتما از آیکن تهی Shell32.DLL استفاده نمایید.

Ajax چيست؟

از: دنياي شبكه

پديده‌ انقلابي Ajax
اگر برنامه نويس وب هستيد، لابد خبر داريد كه اين روزها همه درباره Ajax صحبت مي‌كنند. بعضي معتقدند Ajax يكي از اركان فني موج جديدي است كه به Web 2.0 معروف شده است و انجمن‌ها و تريبون‌هاي آنلاين مملو از مقالات و اظهارنظرهاي مربوط بهAjax است

اگر برنامه نويس وب هستيد، لابد خبر داريد كه اين روزها همه درباره Ajax صحبت مي‌كنند. بعضي معتقدند Ajax يكي از اركان فني موج جديدي است كه به Web 2.0 معروف شده است. بعضي از سايت‌هاي بزرگ مانند ياهو و گوگل هم‌اكنون Ajax را به خدمت گرفته‌اند، انجمن‌ها و تريبون‌هاي آنلاين مملو از مقالات و اظهارنظرهاي مربوط بهAjax است و همزمان تلاش‌هاي وسيعي در جريان است تا اين فناوري جديد همچنان به صورت اپن سورس باقي بماند و انحصاري نشود.

Ajax چيست؟
واژه Ajax با تلفظ <اي‌جكس> يا <اي‌ژاكس> سرنام عبارت Asynchronous JavaScript and XML و به معني <تركيب نامتقارن جاوا اسكريپت و>XML است. ماهيت صفحات وب و پروتكل HTTP به گونه‌اي است كه به طور معمول وقتي درحال وب‌گردي هستيم، به ازاي هر كنش و واكنش ميان ما و سايتي كه در حال كار با آن هستيم، كل يك صفحه وب از نو بارگذاري و تازه‌سازي (refresh) مي‌شود.

اي‌جكس فناوري جديدي است كه تغيير محسوسي را در اين سناريو به وجود مي‌آورد؛ به اين ترتيب كه به جاي بارگذاري مجدد كل صفحه، فقط قسمتي تغيير مي‌كند كه قرار است اطلاعات جديد را به نمايش درآورد و كليه عمليات ارسال اطلاعات و دريافت نتايج در پشت صحنه انجام مي‌شود. در نتيجه هيچ‌گاه صفحه سفيد و خالي وب در فواصل كنش و واكنش‌هاي هنگام كار با مرورگر ديده نمي‌شود و احساسي مشابه تجربه كار با يك نرم‌افزار دسكتاپ به كاربر دست مي‌دهد.

جادوي اي‌جاكس چيزي نيست جز يك فكر بكر و آن هم تركيب كردن جاوا اسكريپت و XML در قالب يك موجود ‌نرم‌افزاري جديد.

اصطلاح Ajax را اولين بار كارشناسي از شركت Adaptive Path به نام جسي جيمزگرت در مقاله‌اي با عنوان <اي‌جكس؛ رهيافت جديدي در برنامه‌هاي تحت وب> مطرح كرد و خيلي سريع مورد استقبال گسترده برنامه نويسان وب در سراسر جهان قرارگرفت. اعتقاد عمومي اين است كه تاريخچه به‌كارگيري تكنيك مذكور به پيدايش نرم‌افزار Outlook WebAccess و استفاده از فرمان XMLHttpRequest كه مايكروسافت ابداع كرده و در نرم‌افزار اينترنت اكسپلور به‌كار رفته است، برمي‌گردد. اما امروزه اغلب مرورگرهاي مهم و شناخته‌شده (از جمله فايرفاكس) از آن پشتيباني مي‌كنند و ديگر يك فناوري محدود به اينترنت اكسپلورر نيست.
چرا Ajax اين قدر اهميت‌دارد؟
فناوري اي‌جكس جديد است و شگفت‌انگيز به‌نظر مي‌رسد. ولي در حقيقت كل اين شعبده بر اساس فناوري‌هايي بنا شده است كه هم‌اكنون موجودند: جاوا اسكريپت و XML. هر دوي اين فناوري‌ها تا حد زيادي باز هستند و منحصر به شركت خاصي نيستند. به همين دليل اين روزها تمام محافل دنياي برنامه نويسي مملو از مقالات و تحليل‌هايي درباره Ajax است. به عنوان نمونه مي‌توانيد صفحه نخست سايت موسوم به <كانال شبكه برنامه نويسان سان> را بازكنيد.

بيشتر اين صفحه (در زمان نگارش اين يادداشت) به مقالات و مطالب متنوعي درباره Ajax اختصاص يافته است. مجلات برنامه‌نويسي نيز مقالات متعددي در اين زمينه منتشر كرده‌اند و سايت‌هاي معروفي مانند
O' Reilly و xml.com نيز در اين باره مطلب دارند.

بنابراين ظرفيت بالايي براي تبديل اي‌جكس به يك استاندارد جهاني وجود دارد. از اين رو قرار است در تاريخ سيزدهم مارس سمينار مهمي در زمينه Ajax برگزار شود. اگر همين الان به سايت ajaxseminar.com مراجعه كنيد، متوجه مي‌شويد كه علاوه بر طراح اين تكنيك، چندين برنامه‌نويس شاخص از شركت‌هاي بزرگي همچون ياهو در آن شركت خواهند داشت.

اين فناوري از يك جنبه ديگر نيز اهميت دارد. به‌دليل عدم نياز به بارگذاري مجدد كل يك صفحه وب، مقدار داده‌هايي كه لازم است براي تكميل يك Interaction ميان كاربر و سايت مبادله شود، به شدت كاهش مي‌يابد و اين به معني افزايش محسوس سرعت نرم‌افزارهاي تحت وب، سهولت به‌كارگيري اينترفيس‌هاي مبتني بر اي‌جكس و كاربرپسندترشدن آن‌ها مي‌شود. به همين دليل اين روزها اكثر پورتال‌هاي بزرگ (مانند ياهو) مشغول طراحي اينترفيس‌هاي مبتني بر Ajax هستند.

با اين همه مزاياي اي‌جكس‌ به همين‌ موارد ختم نمي‌شود. تصور كنيد وقتي در طول شبانه روز ميلياردها بار فرآيند بارگذاري مجدد صفحات وب تعاملي در شبكه اينترنت تكرار مي‌شود، استفاده از اي‌جكس چگونه موجب آزاد شدن پهناي‌باند اينترنت و در نتيجه ميلياردها دلار صرفه‌جويي اقتصادي در اين زمينه مي‌شود و اين به نوبه خود انقلابي در عرصه وب و فضاي سايبر به شمار مي‌رود. اين تحول در شرايطي اتفاق مي‌افتد كه همزمان فناوري‌هاي اينترنت پرسرعت همچون ADSL به شدت در حال رشد هستند.

حال تصور كنيد اگر فناوري اي‌جكس در مقياس گسترده‌اي مورد استفاده نرم‌افزارهاي تحت وب قرارگيرد. آنگاه افزايش سرعت كار با اينترنت چند برابر خواهد شد. چنين تحولي مي‌تواند اينترنت را به كامپيوتر دوم كاربران تبديل كند. به گونه‌اي كه براي آن‌ها اجراي يك نرم‌افزار از روي وب تفاوت محسوسي با اجراي آن از روي كامپيوتر دسكتاپ نداشته باشد. در اين صورت ممكن است واقعا بخش مهمي از توان پردازشي نرم‌افزارها، چه از نوع دسكتاپ و چه از نوع تحت وب به سيستم‌هاي موسوم به Web Service واگذار شود. از اين رو كساني كه مبتكر و مشوق ايده وب سرويس بوده‌اند، اين روزها انگيزه تازه‌اي براي سرعت بخشيدن به اين فناوري پيدا كرده‌اند و تلاش مي‌كنند دو فناوري اي‌جكس و وب سرويس‌ را به‌يكديگر پيوند دهند و راهكارهاي تازه‌اي بيافرينند.
كدام سايت‌ها از اي‌جكس استفاده كرده‌اند؟
دنياي برنامه‌نويسي وب هنوز درگير هيجانات مربوط به آشنايي با اين پديده است و در حال بررسي مشكلات تكنيكي و هضم و جذب آن در بافت برنامه‌هاي تحت وب مي‌باشد. به همين دليل ميزان استفاده عملي از آن چندان گسترده نيست. اما چون كارايي اي‌جكس ديگر براي همه ثابت شده است، حركت‌هاي بزرگي در سراسر اينترنت به سمت استفاده از اين فناوري در جريان است. از جمله اينترفيس نسخه دوم Yahoo Mail كه به نسخه بتا معروف است و فعلا در دسترس كاربران سرويس غير رايگان ياهو قراردارد، از همين فناوري استفاده مي‌كند كه به زودي اينترفيس جديد در دسترس عموم قرار مي‌گيرد. سرويس Gmail و Google Map نيز از اين فناوري استفاده مي‌كنند

راه اندازي يك سرور مجازي لينوكس

همزمان با رشد سريع اينترنت و خدمات آنلاين، هر روز بر حجم پردازش سرويس دهنده ها و تعداد درخواست هاي كاربران افزوده مي شود. اما حداكثر توان كاري هر سرويس دهنده اندازه اي دارد كه بيشتر از آن نمي تواند به در خواست ها جواب دهد و به صورت معمول سرويس دهي كند. براي خروج از اين وضعيت يك مدير سرويس دهنده، چندين راه حل دارد: جايگزيني سرورهايي با قدرت پردازش بيشتر و يا افزايش تعداد سرويس دهنده هاي موجود. اما اين كار شايد هزينه بسيار زيادي را به سيستم تحميل كند. به طوري كه عملا اجراي آن غيرممكن خواهد بود. در اين شرايط ، شايد برپا سازي يك سرويس دهنده مجازي بر پايه مفاهيم كلاستر و تقسيم سرويس ها ميان چندين سرويس دهنده، يكي از مؤثرترين راهكارهايي باشد كه مي توان براي افزايش قدرت سرويس دهنده به كاربست. كلاستر سازي اين قابليت را فراهم مي كند كه با افزودن يك سرور مجازي به سيستم ، در خواست هاي سرويس ميان چند سرويس دهنده تقسيم شود و از وارد آمدن فشار اضافي بريك سرويس دهنده و نهايتا مختل شدن سرويس دهي شبكه جلوگيري به عمل آيد. در اين نوشتار، به برپاسازي و پيكربندي يك سرور مجازي لينوكس در يك شبكه، كه شامل چندين سرويس دهنده مختلف، مانند سروي دهنده وب، ايميل و FTP است نگاهي مي اندازيم.
مفهوم كلاستر
كلاسترها يكي از جذاب ترين مفاهيمي هستند كه در بحث هاي پردازش موازي و سرويس دهنده مطرح مي شوند. به طور عام ، مفهوم كلاسترها به يك مجموعه از كامپيوترها اطلاق مي شود كه با اشتراك قدرت پردازشي يكديگر، توان بيشتري را براي انجام دادن امور پردازشي محوله فراهم مي كنند. يك كلاستر شامل چندين ماشين است كه در يك شبكه محلي پرسرعت به هم متصل شده و با استفاده از يك برنامه زمانبندي و هماهنگ سازي ميان ماشين هاي شبكه، امور پردازشي را انجام مي دهند.
گونه اي از اين كلاسترها موسوم به load-balancing cluster وظيفه موازنه كردن ترافيك شبكه را ميان ماشين هاي شبكه بر عهده دارند. هدف اين نوشتار نيز پياده سازي چنين كلاستري است كه بتواند با تقسيم كردن درخواست هاي سرويس ارسالي از كاربران يك شبكه ميان چند سرويس دهنده ، از تراكم حجم كاري بر روي يك سرويس دهنده بكاهد.
طرح ريزي كلاستر
كلاستر شامل يك سرور مجازي مبتني بر سيستم عامل لينوكس و تعدادي سرور فيزيكي خواهد بود كه با استفاده از يك سوئيچ ، با هم در ارتباط هستند . هدف شبكه، ارائه سرويس هايي مانند وب و ايميل به كاربران است. كاربران از طريق يك بستر شبكه اي، مانند اينترنت، با سرور مجازي ارتباط دارند. سرورهاي فيزيكي مي توانند بر هر سيستم عاملي مبتني باشند. وظيفه سرور مجازي لينوكس ، بااستفاده از آدرس هاي IP، كاهش فشار حجم درخواست هاي ارسالي به يك سرور فيزيكي و تقسيم درخواست ها ميان چند سرور موجود در شبكه است.
در واقع مي توان گفت كه سرور مجازي ، نقش يك رابط را ميان كاربران شبكه و سرورهاي فيزيكي شبكه ايفا مي كند كه در اين ميان، امكان همزماني پردازش هاي بيشتري از درخواست ها با استفاده از يك آدرس IP فراهم مي شود. هنگامي كه سرور مجازي يك درخواست را از كاربر دريافت مي كند، براساس يك الگوريتم زمانبندي ، درخواست كاربر را به سرور فيزيكي مربوطه تحويل مي دهد. سپس سرور فيزيكي داده هاي مورد تقاضا را براي سرور مجازي به درخواست كاربر جواب خواهد داد. در اين ميان، سرويس دهنده حقيقي همان سرورهاي فيزيكي هستند كه آدرس IP آن ها توسط سرور مجازي تغيير يافته است. سرور مجازي از دو رابط شبكه استفاده مي كند: يك رابط براي برقراري ارتباط با كاربران و دسترسي كاربران به شبكه ، و رابط دوم جهت ارتباط با شبكه محلي و سرورهاي فيزيكي . راه اندازي يك كلاستر با اين ساختار، قابليت هرگونه تغيير، حذف يا افزودن سرورهاي فيزيكي را براي مدير شبكه فراهم مي كند.
بازسازي هسته لينوكس
لينوكس شامل هسته نسخه 2.4.28 و نسخه هاي بالاتر، از كلاسترهاي سرور مجازي يا LVS پشتيباني مي كنند. پس اگر از نسخه هاي پايين تر استفاده مي شود، بايد با اضافه كردن ماجول LVS مجددا هسته را كامپايل و بازسازي كنيد. اين بسته به صورت رايگان از نشاني http://www.linuxvirtualserver.org قابل دريافت است . چون در سايت براي نسخه هاي مختلف هسته، بسته هاي مختلفي ارائه شده ، لازم است شماره بسته متناسب با نسخه هسته لينوكس سيستم بررسي شود. بسته دريافتي از سايت را در شاخه usr/src/ كپي كنيد و دستورات زير را اجرا نماييد:

 

×#cd/usr/scr/linux
#gunzip ../linux-2.4.21-ipvs-1.0.10.patch.gz
#patch-p1< ../linux-2.4.21-ipvs-1.0.10.patch

دستور خط اول ، موقعيت خط فرمان را به زيرشاخه×linux منتقل مي كند. در خط دوم ، با استفاده از ابزار GUNZIP ، بسته دريافت شده از سايت پروژه از حالت فشرده خارج شده و در خط سوم اين بسته، به هسته اضافه شده است . پس از اضافه شده است. پس از اضافه شدن بسته به هسته، بايد مجددا هسته كامپايل شود. يعني در دايركتوري ×usr/src/linux دستورات زير اجرا شوند:

 

#make mrproper
#make oldconfig
#make menuconfig

با اجراي دستور آخر، يك منو با چندين زيرشاخه اجرا خواهدشد. براي فعال كردن سرور مجازي از شاخه Networking Options، گزينه IP:Virtual Server Configuration را انتخاب نماييد و آدرس سرور مجازي را تنظيم كنيد:

 

virtual server support( EXPERIMENTAL)
]Ipvirtual server debugging×[
(16) IPVS connection table size(the Nith power of2)
---IPVS scheduler
round-robin scheduling
< M >weighted round-robin scheduling
< M >least-connection scheduling scheduling
< M >weighted least-connection scheduling
< M >locality-based least-connection scheduling
< M >locality-based least-connection with replication scheduling
< M >destination hashing scheduling
< M >source hashing scheduling
< M >shortest expected delay scheduling
< M >never queue scheduling
---IPVS application helper
FTP protocol helper

 

قبل از خروج از menuconfig، بايد تغييرات ذخيره شوند. براي ساختن تمامي ماجول هاي جديد كرنل، دستور زير اجرا مي شود:

 

#make dep&&make bzlmage &&make modules && make modulesinstall

پس از اجراي دستور بالا، زير شاخه جديدي به نام bzlmage در دايركتوري /arch/i386/boot/×usr/src/linux ساخته مي شود و تصوير هسته كامپايل شده در اين شاخه قرار مي گيرد. براي اتمام پيكربندي هسته، بايد اين تصوير در شاخهboot/ كپي شده و فايل هاي پيكربندي بوت لودرهاي سيستم نيز بروز رساني شوند.
نصب ابزار IPT و IPVsadm
در گام بعدي ، پس از بازسازي هسته لينوكس، براي پيكربندي سرور مجازي ، بايد بسته هاي IPTable و IPVsadm نصب شوند. IPTable ابزاري براي راه اندازي ساختار يك فايروال مبتني بر فيلتر بسته هاي IPV4 و NAT در هسته لينوكس است. بااستفاده از اين ابزار، آدرس هاي IPهاي مجازي براي سرورهاي فيزيكي تعريف مي شوند. IPVsadm نيز يك ابزار براي مديريت سرور مجازي لينوكس، تنظيم الگوريتم زمانبندي تقسيم درخواست ها و قوانين ارسال درخواست هاي كاربران به سرورهاي فيزيكي است. بسته نصب IPTable به همراه اكثر توزيع ها ارائه مي شود و مي توان از طريق برنامه مديريت بسته هاي توزيع لينوكس به راحتي آن را نصب كرد. بسته rpm نصب ابزار IPVsadm نيز از سايت پروژه LVS قابل دريافت است. پس از نصب اين دو ابزار، لازم است كه گزينه IP forwarding براي سرور لينوكس فعال شود. براي اين منظور، فايل etc/sysctl.conf/ را در يك ويرايشگر متني بازكرده و گزينه زير را با ارزش 1 مقداردهي كنيد:
net.ipv4.ipforward=1
اكنون كافي است با استفاده از دستور start، سرويس IPTable براي ارسال بسته هاي IP سرورهاي فيزيكي به آدرس كاربران شبكه فعال شود:
#service iptables start
فعال كردن IP masquerading
براي تنظيم آدرس IP سرورهاي فيزيكي در سرور مجازي لينوكس، بايد به اين نكته توجه شود كه eth0 براي كارت شبكه ارتباطي با شبكه اينترنت و eth1 براي كارت شبكه محلي تعريف شوند. در ادامه برروي سرور مجازي، دستورات زير اجرا شوند:

 

#iptables-t nat-P POSTROUTING DROP
#iptables-t nat-A POSTROUTING-o eth0-j MASQUERDE

در خط اول ، با تعريف يك قانون براي IPTables، يك سطح خارجي امنيتي براي شبكه تعريف مي شود. DROP اين اختيار را به IRTables مي دهد كه هرگونه بسته IP كه از ruleهاي تعريفي تبعيت نمي كند، از شبكه حذف شود و در نتيجه هر آدرس IP جعلي يا ساختگي را نمي توان براي شبكه تنظيم كرد. خط دوم، جدول NAT را براي آدرس دهي شبكه داخلي ميان سرورهاي فيزيكي با سرور مجازي و كارت شبكه eth0 فعال مي كند.
پيكربندي سرور مجازي لينوكس با IPVsadm
در گام بعدي، با استفاده از ابزار IPVsadm سرور مجازي تنظيم مي شود. براي شروع بايد به هريك از ماشين هاي شبكه يك آدرس IP اختصاص داده شود. براي سرورهاي فيزيكي شبكه محلي، يك بازه آدرس دهي مانند 10.0.0.0 تا 255.255.255.0 انتخاب شده و از يك شماره Subnet Musk استفاده مي شود. از سرور مجازي به عنوان دروازه براي سرورهاي فيزيكي استفاده مي شود. ماشين هاي كلاينت با آدرس هاي IP اختصاص يافته توسط سرويس دهنده اينترنت با سرور مجازي در ارتباط خواهند بود. يكي از دو سرور يك سرويس دهنده HTTP است كه براي آن آدرس 10.0.0.2 تعريف مي شود و سرور دوم كه يك سرويس دهنده FTP است، با 10.0.0.3 آدرس دهي مي شود. آدرس 10.0.0.1 به عنوان پيش فرض دروازه براي ارتباط با سرور مجازي انتخاب مي شود و براي ارتباط سرور مجازي انتخاب مي شود و براي ارتباط سرور مجازي با شبكه اينترنت آدرس IP عمومي 61.16.130.100 منظور مي گردد. اكنون با ابزار IPVsadm، آدرس هاي تخصيص داده شده براي سرور مجازي تعريف مي شوند:

 

#ipvsadm-A-t 161.16130.100:80-s wlc
#ipvsadm-A-161.16.130.100:21-s wrr

در فرامين بالا wlc و wrr دو الگوريتم مديريت ترافيك سرور مجازي براي پورت هاي 80 و 21 هستند. غير از اين دو، الگوريتم هاي زمانبندي قابل تعريف ديگري نيز وجود دارد كه براي آشنايي با آن ها مي توانيد به صفحات man اين برنامه مراجعه كنيد. براي تعريف سرورهاي فيزيكي ، دستورات بالا به صورت زير اجرا مي شوند:

 

#ipvsadm-a-t 161.16130.100:80-r 10.0.0.3:80-m
#ipvsadm-a-t 161.16.130.100:80-r 10.0.0.2:80-m-w2
#ipvsadm-a-t 161.16.130.100:21-r 10.0.0.3:21-m

البته هميشه ترافيك پورت 80 بيشتر از ترافيك پورت FTP خواهدبود. بدين خاطر آدرس IP شماره 10.0.0.3 براي پورت 80 نيز تعريف شده است. در اين حالت، سرور مجازي با استفاده از الگوريتم هاي زمانبندي خود، مي تواند بار ترافيكي اين پورت را بر روي دو سرور فيزيكي تقسيم كند، با دادن ارزش دو توسط آرگومان m- به آدرس 10.0.02، سرور مجازي خواهد فهميد كه اين پورت بر روي آدرس ديگري نيز تعريف شده است.
نتيجه گيري
براي آزمايش درستي عملكرد شبكه، مي توان با استفاده از ماشين هاي كلاينت، درخواست هايي را براي سرور مجازي فرستاد و نتيجه را مشاهده كرد. اگر به صورت همزمان چندين درخواست را از چند ماشين كلاينت ارسال كنيد، خواهيد ديد برخي درخواست ها به وسيله سرويس دهنده FTP پردازش شده اند و آدرس IP متفاوتي ميان درخواست هاي رسيده برروي ماشين هاي كلاينت وجود دارد. راه اندازي يك سرور مجازي با مشخصات بالا جوابگوي يك كلاستر با تعداد محدودي سرويس دهنده است. براي شبكه هايي كه از تعداد زيادي سرويس دهنده استفاده مي كنند، به راه اندازي چند سرور مجازي، تنظيمات پيشرفته جدول NAT، و سرويس DNS نياز خواهيد داشت.

آشنایی با کدک های ویدئویی ویندوز

ز: مجله کامپیوتر

همه ی ما ، هر از چند وقت با فایل های صوتی و ویدئویی دچار مشکل می شویم، حتی کار کشته های رسانه های دیجیتالی .

یکی از بزرگترین عوامل این نوع از اشکالات چیزی به نام عجیب و غریب CODECS است، که آن را کدکس تلفظ می کنیم .
اگر تا به حال اصطلاح کدک را شنیده اید و بعد از خودتان پرسیده اید که دیگر چیست، مخاطب اصلی این مقاله هستید.
کدک چیست؟
کدک، نرم افزاری است که برای منقبض کردن و یا منبسط کردن نمودن یک فایل رسانه ای دیجیتالی به کار می رود، مانند فایل های صوتی و یا ویدئویی، پخش کننده های فایل های چند رسانه ای برای پخش و یا تولید فایل های رسانه ای دیجیتالی از کدک ها استفاده می کنند.
برای مثال، وقتی یک قطعه موسیقی را از روی یک سی دی صوتی روی کامپیوترتان پیاده می کنید، نرم افزار چند رسانه ای شما، مثلا مدیاپلیر از یک کدک برای فشرده کردن موسیقی به صورت یک فایل صوتی استفاده می کند. برحسب غریزه ، مدیاپلیر از کدک صوتی ویندوز برای فشرده ساختن موسیقی به صورت یک فایل متراکم از نوع WMA استفاده می کند.
به این ترتیب، وقتی آهنگی را که از روی سی دی به کامپیوترتان پیاده کرده اید، پخش می کنید، پخش کننده از یک کدک برای منبسط کردن فایل های صوتی و فرستادن آن به بلندگوی کامپیوترتان استفاده می کند. همین قاعده در مورد تقریبا همه ی فایل های صوتی و یا ویدئویی کامپیوترتان مصداق دارد.
چه کدک هایی ضمیمه ی مدیاپلیر ویندوز شده است؟
در حال حاضر صدها نوع کدک های صوتی و ویدئویی وجود دارند.
بعضی ها را خود مایکروسافت ابداع کرده است ، اما اکثریت وسیعی از کدک ها را شرکت ها، موسسات ، و افراد حقیقی تولید نموده اند.
تعدادی از متداول ترین کدک ها در بطن سیستم عامل ویندوز و مدیاپلیر آن منظور شده اند، مانند کدک صوتی ویندوز WMA،کدک ویدئویی ویندوز WMV و MP3.
اگر دارید یک فایل صوتی یا ویدئویی را پخش می کنید که نیازمند یک کدک خاص باشد برحسب غریزه منظور نشده است ، خود مدیاپلیر از سرتاپای کامپیوترتان را می گردد تا ببیند آیا می تواند یکی از کدک هایی را که سایر برنامه های ضبط و پخش کننده ی چند رسانه ای در کامپیوترتان نصب کرده اند ، به کار ببرد یا خیر. اگر کدک مورد نظر از قبل نصب نشده باشد ، ممکن است بتوانید کدک مورد لزوم را بدون هیچ هزینه ای از اینترنت دریافت کنید. اما اگر کدک مورد نیاز از طریق اینترنت به دست نیامد، و یا با مدیاپلیر ویندوز هم خوانی و مطابقت نداشته باشد، نخواهید توانست آن فایل را پخش کنید، یا به صورت سی دی درآورید.
چرا برای فشرده کردن فایل ها از کدک استفاده می کنند؟
این که چرا فشرده کردن یک فایل رسانه ای دیجیتالی به دردتان می خورد ، دو دلیل اصلی دارد:
1- حجم نگه داری : فایل فشرده ، حجم کم تری را نسبت به یک فایل غیر فشرده اشغال می کند. این به معنی آن است که می توانید فایل های بیشتری را روی کامپیوترتان ، یا روی دستگاه پرتابل خود ذخیره کنید.
2- مدت زمان انتقال: فایل فشرده را می توان خیلی سریع تر از یک فایل غیرفشرده از یک نقطه به نقطه ی دیگر انتقال داد. برای مثال، طراحان وب سایت ، اغلب فایل های صوتی و ویدئویی را فشرده می سازند تا بتوانند در طول اینترنت پخش گردند. معمولا این امکان برای فایل غیرفشرده وجود ندارد که به روانی و بدون مکث در طول اینترنت به صورت زنده پخش گردد.
چرا پیغامی دریافت می کنم که می گوید کامپیوتر من یکی از کدک ها را ندارد؟
احتمالا سعی دارید فایلی را پخش کنید که با استفاده از کدکی فشرده شده است که برحسب قاعده در ذات سیستم عامل یا مدیاپلیر آن نبوده است . در بسیاری از موارد ، شما می توانید کدک از قلم افتاده را بدون هیچ هزینه ای دانلود کرده و نصب کنید. منتها ، در بعضی از موارد ، محتوایی که سعی در پخش آن دارید، ممکن است از کدکی استفاده کند که در دسترس نبوده است یا با مدیاپلیر هم خوانی نداشته باشد. در این مواقع شما هم نمی توانید از مدیاپلیر ویندوز برای پخش فایل مذکور استفاده کنید:
کدک های ویئویی Div X و MPEG-2 و کدک های صوتی Ogg از نمونه ی کدک هایی هستند که در سیستم عامل ویندوز منظور نشده اند. اما می توانید این کدک ها و سایر کدک های غیر مایکروسافتی را از سایت WMPlugins.com دانلود کنید.
اگر مدیاپلیر نتواند کدک متناسب را روی کامپیوترتان پیدا کند، سعی خواهد کرد خودسرانه کدک مورد نیازش را از یک میزبان مایکروسافت دانلود نماید. اگر کدک مورد نیاز پیدا شود، مدیاپلیر ویندوز آن را در کامپیوتر شما نصب می کند، و سپس کاری را که از او خواسته بودید، به انجام می رساند. توجه داشته باشید که اگر نقش سرپرست کامپیوتر خود را نداشته باشید، نخواهید توانست کدک های موردنیازتان را نصب کنید. برای مثال، اگر از مدیاپلیر در یک محیط اداری که به وسیله ی سرپرست شبکه مدیریت می شود، استفاده می کنید، ممکن است جلوی شما را در دانلود نرم افزار از اینترنت یا نصب کردن آن در کامپیوترتان بگیرند. اگر کدک مورد نظر روی سایت مایکروسافت نباشد، مدیاپلیر ویندوز پیغامی را به نمایش می گذارد مبنی بر اینکه کامپیوتر شما فاقد آن کدک است.
اگر به اینترنت متصل باشید ، در خود این پیغام ، دکمه ای برای اخذ اطلاعات بیش تر در این مورد تعبیه شده است . اگر مدیاپلیر ویندوز بتواند تعیین کند چه کدکی از قلم افتاده است، وقتی که روی آن دکمه کلیک کنید، یک راست به سایت WMPlugins.com خواهید رفت، جایی که فهرستی از کدک های دانلودشدنی را می توانید ببینید.
برای آن که مطمئن شوید، در صورت لزوم مدیاپلیر ویندوز می تواند کدک ها را دانلود کند ، باید ببینید آیا گزینه ی دانلود خودکار کدک ها فعال شده یا خیر. برای این بررسی ، روی نوار عنوان مدیاپلیر ویندوز کلیک راست کرده ، به منوی Tools بروید، و روی Option کلیک کنید. در زبانه ی Player ، از علامت خوردن مربع دانلود خودکار کدک ها اطمینان حاصل کنید.
چطور باید یک کدک را پیدا کنم ؟
برای پیدا کردن یک کدک متناسب با یک فایل خاص می توانید این مراحل را دنبال کنید، اما اگر این مراحل را جواب ندادند، این احتمال وجود دارد که کدک مورد نیاز برای آن فایل را خاص ممکن است با مدیاپلیر مطابقت نداشته باشد ، در نتیجه ممکن است نتوانید از مدیاپلیر برای پخش آن فایل خاص استفاده کنید.
برای پیدا کردن کدک در سایت WMPLUGINS.COM
1- اگر پیغامی دریافت کردید با این مضمون که یک کدک از قلم افتاده است، شستی Web Help را کلیک کنید تا به شما نشان دهد یکی از راه های پیدا کردن کدک مفقود شده ، سرزدن به سایت WMPlugins.com است. آن لینک را کلیک کنید. یا ، اگرنام کدک از قلم افتاده ی خود را می دانید ، می توانید یک راست به سایت WMPlugins.com و صفحه ی کدک آن بروید .
2- اگر کدک کذایی در فهرست کدک های سایت WMPlugins.com دیده شود، کافی است دستورالعمل های مربوط به دانلود و نصب آن را دنبال کنید، اما اگر کدک مزبور را در سیاهه کدک ها ندیدید، به بخش Find Codec در سایر سایت های دیگر بروید.
اکثر کدک های موجود در سایت WMPlugins.com را می توان به رایگان دانلود کنید. اما برای تعدادی دیگر مانند کدک MPEG2 باید مبلغی را بپردازید.
پیدا کردن کدک در سایت های دیگر
اگر نام کدک مورد نظرتان یا شناسه ی 4 حرفی آن را می دانید، سعی کنید از طریق یک موتور جستجوی اینترنتی به دنبال آن بگردید. ممکن است شناسه ی چهار حرفی کدک در نتایج جستجو در سایت WMPlugins.com به نمایش درآید ، منتها به شرطی که مدیاپلیر بتواند بفهمد که چه کدکی از قلم افتاده است.
وب سایت fourcc.com نقطه ی شروع مناسبی برای پیدا کردن کدک ها براساس شناسه ی چهار حرفی آن است. در بیش تر موارد ، می توان شخص یا سازمانی که کدک موردنظر را تولید کرده است ، پیدا نمود.
در هنگام نصب کدک هایی که در فهرست WMPlugins.com یا Microsoft.com به چشم نمی خورند، باید دقت زیادی به خرج دهید. تعدادی از کدک ها مانند سونامی ، نیمو، و... غالبا مشکلات زیادی برای مدیاپلیر فراهم می کنند.
آیا کدک ها و فرمت فایل ها یکی هستند ؟
بسیاری از افراد کدک ها را با فرمت فایل ها اشتباه می گیرند، زیرا در اغلب موارد نام کدک و نام فرمت فایل از یک ریشه هستند.
شما می توانید فرمت فایل را به عنوان نوعی ظرف در نظر بگیرید. در داخل این ظرف ، داده هایی وجود دارند که با استفاده از یک کدک خاص ، فشرده شده اند. فرمت یک فایل مانند WMA، شامل داده هایی است که با استفاده از کدک صوتی ویندوز فشرده شده است.
منتها ، فرمتی مانند AVI می تواند شامل داده هایی باشد که به وسیله ی تعدادی چند از کدک های مختلف فشرده شده است. از جمله MPEG-2 ، یا Div x . فایل ویدئویی AVI در عین حال می توانند مشتمل بر داده هایی باشند که اصلا با هیچ کدکی فشرده نشده اند. در نتیجه ممکن است بتوانید بعضی از فایل های AVI را پخش کنید ولی بعضی دیگر را نه. این همبستگی به آن دارد که از چه کدکی برای فشرده ساختن فایل استفاده شده است و شما چه کدک هایی را در کامپیوترتان نصب کرده اد. به همین دلیل ممکن است بتوانید بخش صوتی یک فایل AVI را پخش کنید، اما بخش ویدئویی آن را نخواهید دید.
چطور باید نوع فرمت یک فایل را تعیین کنم؟
برای پیدا کردن فرمت یک فایل ، می توانید به پسوند آن فایل نگاه کنید . منتها در این مورد، محدودیت هایی نیز وجود دارد. بسیاری از برنامه ها فایل هایی با پسوندهای خاص خود تشکیل می دهند. از طرف دیگر هرکسی می تواند بدون عوض کردن فرمت فایل ، اسم آن را تغییر دهد. برای نمونه ، فایلی با پسوند mpg. معمولا یک فایل AVI است که با استفاده از نوعی کدک ویدئویی ام پگ ، فشرده شده است.
چطور باید بگویم که از چه کدکی برای فشرده سازی فلان فایل استفاده شده است؟
برای این کار، یک روش ثابت و مشخص وجود ندارد، اما این ها می توانند برای شما چند سرنخ باشند:
در صورت امکان ، فایل مورد نظر را در مدیاپلیر پخش کنید . در حال پخش فایل ، روی اسم آن در فهرست فایل ها کلیک راست کنید، و سپس از منوی متعاقب آن گزینه ی Properties را انتخاب نمایید. در زبانه ی File ، به بخش مربوط به Audio Codec و Video Codec نگاه کنید.
از نرم افزارهای غیر مایکروسافتی نظیر Gsport Codec یا Sherlock استفاده کنید. هر کدام از این دو نرم افزار که روی برعکس 97 وجود دارند، دل و روده ی کدک های فایل مورد نظرتان را بیرون می ریزند.
به این نکته نیز باید توجه داشته باشید که هر فایلی ممکن است با بیش از یک کدک متراکم شده باشد. برای مثال ، یک کدک برای فشرده سازی محتوای صوتی فایل و یک کدک دیگر ممکن است برای فشرده سازی محتوای ویدئویی آن فایل به کار رود.
اگر کدک صوتی مناسبی روی کامپیوتر خود نصب کرده باشید، اما فاقد کدک ویدئویی مورد لزوم باشید، هر وقت آن فایل را پخش کنید، احتمالا فقط می توانید صدای آن را بشنوید و هیچ تصویری به چشم تان نخواهد خورد.
چطور می توانم بگویم که چه کدک هایی روی کامپیوتر من نصب شده اند؟
روش ساده و سر راستی برای این کار وجود ندارد. منتها ، تعدادی نرم افزار کمکی مانند Gsport و Sherlock هستند که اطلاعات دقیقی در مورد کدک های صوتی و ویدیویی فایل های مورد نظرتان ارائه می کنند.
آیا باید بسته ی کدک مایکروسافت نیز به طور خودکار نصب خواهند شد، بنابراین دانلود کردن بسته ی کدک مایکروسافت هیچ مشکلی را در رابطه با موارد ناشی از کدک ها حل نخواهد کرد. بسته ی کدک مایکروسافت برای سرپرستان شبکه هایی است که می خواهند این کدک ها را به یک باره روی صدها یا هزاران کامپیوتر قرار دهند تا دیگر هر یک از آن کامپیوترها مجبور نباشند به تنهایی کدک های مزبور را دانلود نمایند. در عوض سعی کنیدبه توضیحاتی که در مورد چطور می توانم یک کدک را پیدا کنم؟ مراجعه کنید.
چه کدکی از همه بهتر است؟
تمام کدک ها یکی از دو کیفیت صوت یا تصویر، اندازه ی فایل ، و مطابقت داشتن با برنامه های پخش غیر مایکروسافتی را به نوعی فدای دیگری می کنند.
در واقع هیچ کدکی را نمی توان با اطمینان و قطعیت به عنوان یک کدک کامل از هر نظر شناخت . در عمل و تجربه است که متناسب با اهداف خود را پیدا کنید و به آن عادت نمایید.
رمزگذار و رمز شکن ها چه هستند؟
هر کدک می تواند از دو مولفه تشکیل شود- یک رمزگذار ویک رمز شکن . رمز گذار، عمل فشرده سازی یا انقباض را انجام می دهد و رمز شکن ، عمل انبساط یا خارج کردن از حالت فشرده.
بعضی از کدک ها هر دوی این مولفه ها را دارند و بعضی از کدک ها ممکن است فقط یکی از آنها را داشته باشند. برای مثال ، فایل ویدئویی موجود روی یک دی وی دی با استفاده از کدک MPEG-2 متراکم شده است. اگر یک برنامه ی پخش دی وی دی روی کامپیوترتان نصب کنید، آن برنامه به احتمال زیاد کدکی را نصب خواهد کرد که فقط شامل رمز شکن MPEG-2 باشد . رمز شکن به شما امکان می دهد دی وی دی را روی کامپیوتر خود پخش کنید، اما نمی تواند شما را قادر سازد که خودتان دی وی دی های ویدئویی تولید کنید.
برای تولید یک دیسک ویدئویی از نوع دی وی دی ، می بایست کدکی را نصب کنید که رمزگذار MPEG-2 داشته باشد تا بتوانید به اتکای آن ، فایل های ویدئویی مورد نظر خود را به طور صحیح فشرده نمایید.

چگونه یک طرح تجاری تنظیم کنیم؟

از: http://www.itkar.com

اگر قصد دارید فعالیت جدیدی را در دنیای تجارت آغاز کنید، من از این تصمیم حمایت می کنم. اما آیا برنامه ای مشخص برای این کار در نظر گرفته اید؟ منظورم یک برنامه با حرف ب بزرگ و برجسته است. در غیر این صورت اقدام شما چیزی جز خیال پردازی بیهوده نخواهد بود.

باور کنید مساله را بیش از حد بزرگ نمی کنم. برنامه و طرح تجاری شما بانک ها و سازمان های گوناگون را وادار می کند به شما وام پرداخت کنند. درواقع با تنظیم راه کارهای مناسب موفقیت شرکت خود را تضمین می کنید و مطابق برنامه ای مشخص گام برمی دارید.

اگر با هزینه ای اندک شرکت خود را راه انداخته اید، به بسیاری ازاین رهنمودها نیازی ندارید.
اما در هر صورت باید برنامه ای طراحی کنید که خطوط کلی اهداف، هزینه های احتمالی، روش های بازاریابی و راه های گریز از مشکلات فرضی را در بر داشته باشد. این برنامه نقشه‌ عبور موفق یا انحراف از جاده در فعالیت شغلی است.

در ادامه 9 روش سودمند برای تضمین موفقیت در این راه به شما پیش نهاد می کنم:

1. تهیه خلاصه ای دقیق از اهداف مورد نظر شغلی. این خلاصه روند فعالیت شغلی شما را به اطلاع موسسات مالی و اعتباری می رساند و در واقع مهم ترین معرف شما به این مراکز است. اگر نتوانید اهمیت شغل خود را به مامور مربوطه بقبولانید کاری از پیش نمی برید. این برنامه هم چنین ابزار ارتباطی کارکنان و مشتریان احتمالی شما به عنوان پشتیبان فعالیت های شما است.

2. تاریخچه ی مختصر شرکت. تاریخچه فعالیت و نحوه پیدایش شرکت را به وضوح توضیح دهید.

3. اهداف شرکت.در چند پاراگراف کوچک اهداف بلند مدت و کوتاه مدت خود را بیان کنید: فکر می کنید درچه مدت به رشد نهایی مورد نظر خود برسید؟ مشتریان احتمالی شما چه کسانی هستند؟

4. بیوگرافی تیم مدیریت. در این مرحله باید نام و سوابق گروه مدیریت و مسئولیت های این افراد را در دسترس و اطلاع عموم قرار دهید.

5. خدمات یا تولیدات احتمالی مورد نظر شرکت. در این بخش باید به بررسی تفاوت های تولیدات شما با محصولات موجود در بازار بپردازید.

6. پاسخ بازار با تولیدات یا خدمات شرکت. به خاطر داشته باشید که شما باید موسسات مالی، کارکنان و دیگران را قانع کنید که بازار تولیدات شما رشدی فراوان خواهد داشت. برای این کار باید تحقیق کنید. اگر شرکت کوچکی را اداره می کنید باید میزان استقبال مشتریان را در شعاع بی نهایت برآورد کنید. اگر شرکت شما خدمات روی خط ارایه می کند یا شیوه تجارت کهن را با این روش درآمیخته است، باید با تبلیغ مناسب، میزان تقاضا را افزایش دهید. یک گزارش تحقیقاتی از موسسه تحقیق فورستر هزاران دلار هزینه در بر دارد. با این حال شما می توانید اطلاعات ابتدایی و پایه ای را از موتورهای جستجو و دایرکتوری ها به دست آورید.

7. برنامه ای مشخص برای بازاریابی. آیا شما چگونه حضور خود را در عرصه تجارت به اطلاع جهان تجارت می رسانید؟ آیا فقط به روش بازاریابی دهان به دهان اکتفا می کنید؟(من این روش را توصیه نمی کنم مگر آن‌که به اندازه کافی مشهور باشید) آیا در روزنامه، تلویزیون یا صفحات وب تبلیغ می کنید؟( یا در هر سه رسانه). آیا از ابزارهای بازاریابی الکترونیکی برای عضویت شرکت خود در موتورهای جستجو استفاده می کنید؟ هم چنین شما باید از همین ابتدا مشخص کنید که چه میزان بودجه برای این بخش در نظر گرفته شده است؟

8. پیش بینی 3 یا 5 ساله وضعیت مالی شرکت. این بخش در واقع برآورد مالی چند ساله و روش تحقق این پیش بینی ها است. هم چنین باید میزان وام مورد نیاز شرکت را در این قسمت ذکر کنید. صحت این برآورد موفقیت یا شکست مالی شرکت را تعیین می کند. اگر در انتخاب الگوی مناسب مالی شرکت دچار تردید هستید می توانید از کارشناسان امور مالی کمک بگیرید. این کار ارزش هزینه کردن را دارد.

9. تنظیم برنامه ای برای گریز از خطرات احتمالی. تمام شرکت های بزرگ و موفق روش هایی برای اجتناب از وضعیت خطر و نجات از آن در نظر می گیرند. در این بخش باید رشد درآمد، بازدهی، موفقیت و عدم موفقیت در بازار را در نظر بگیرید.

ساخت گام به گام فيلم هاي DVD

منبع از مجله شبكه شماره 61

اگر شما يك دوربين فيلمبرداري ديجيتالي داريد و ازنحوه كار با آن مطلع هستيد، احتمالا ساخت يك DVD تصويري، براي شما كار چندان دشواري نخواهد بود. به رغم آنكه ساخت اين گونه DVDها بسيار سخت و خسته كننده به نظر مي رسد، در عمل آنقدر هم سخت نيست.
به ويژه اگر از نرم افزارهاي مخصوص همين كار مثل Adobe Premiere Elements استفاده كنيد، به راحتي مي توانيد يك كليپ كوتاه بسازيد، سپس آن را روي DVD رايت كنيد و به اين ترتيب لحظات سرگرم كننده اي را براي خود و خانواده و يا دوستانتان پديد بياوريد و در اين ميان مهارت هاي خود را نيز در ساخت يك DVD تصويري حرفه اي به آن ها نشان دهيد.
همچنين شما مي توانيد يك DVD تصويري بسازيد كه منوهاي متعددي داشته باشد. يك Slide Show كوتاه هم از چند عكس داشته باشيد و در نهايت يك فيلم چند دقيقه اي را به نمايش درآوريد.
به دليل مزيت هاي فراوان Adobe Premiere Elements و ابزارهاي زيادي كه جهت ويرايش فيلم در اختيار كاربر قرار مي دهد، و همچنين راحتي كار با آن ها و البته داشتن يك فرآيند مشخص براي انتقال فيلم از دوربين فيلمبرداري به كامپيوتر و در نهايت رايت يك DVD از طريق همين نرم افزار براي پروژه هاي كه در اين مقاله قصد ساخت آن را داريم، از اين نرم افزار استفاده خواهيم كرد.
در اين مقاله به صورت گام به گام ابتدا محتويات DVDاي را كه قرار است تهيه كنيم، آماده مي نماييم. سپس براي آن منوهاي پخش طراحي مي كنيم و طبق سليقه خود آن ها را سفارشي مي كنيم، در نهايت DVD را رايت مي نماييم.
گام يكم: گردآوري آيتم هاي مورد نظر
براي واردكردن عكس ها و فايل هاي ويديويي به Adobe Premiere Elements، روي كليدAdd Media در قسمت چپ بالاي نوار ابزار كليك كنيد. بعد از اين كار، تمام فايل ها به پنجره Media واقع در قسمت چپ صفحه نمايش اضافه مي شوند. بهتر است پيش از آنكه بخواهيد كار را آغاز كنيد، تصاوير موردنيازتان را درست همانند فايل هاي ويديويي به Premiere Elements اضافه كنيد.
پنجره چند منظوره Timeline در نرم افزار، اساسا يك محيط ويرايشي براي فايل هاي ويديويي است كه البته در اين ميان مي توانيد دقيقا همانند فايل هاي ويديويي، تصاوير و فايل هاي صوتي و ساير فايل هاي چند رسانه اي را به درون آن بكشيد و آن ها را با يكديگر ميكس كنيد. همچنين توسط يك آيكون razor-blade با كليد Edit واقع در قسمت Center-right مي توانيد به Timeline دسترسي داشته باشيد.
براي DVD تصويري اي كه قرار است در اين مقاله بسازيم، به تركيبي از ويديو و عكس و حتي فايل هاي PDF احتياج خواهيم داشت. خوشبختانه Premiere به شما اجازه وارد كردن اغلب فرمت هاي فايل هاي عكس ، ويديويي و صوتي را مي دهد . ولي همواره به ياد داشته باشيد كه اگر در فيلم يا كليپي كه مي سازيد مي خواهيد از تصاوير زيادي استفاده كنيد، بهتر است فرمت هاي سنگين و حجيمي مثل TIFF را به فرمت هاي كم حجم و فشرده اي مثل JPEG تبديل كنيد.
اما اگر مي خواهيد در DVD تصويري خود از فايل هايي استفاده كنيد كه Premiere از آن ها پشتيباني نمي كند، مي توانيد آن ها را به فرمت هايي تبديل كنيد كه نرم افزار آن ها را بشناسد يا اينكه آن ها را به همراه قايل هاي تصويري كه در انتهاي اين مقاله مي سازيم، در DVD رايت كنيم . بنابراين اگر چنين فايل هايي را در حال حاضر در دست داريد، بهتر است آنها را در يك پوشه در هارد ديسك خود ذخيره كنيد تا اينكه در انتها آن ها را رايت كنيم.
يكي از راه هاي رايج و مناسب براي مرور تصاوير، استفاده از تكنيك Animated Slide Show است كه تهيه آن با Adobe Premiere Elements به راحتي امكان پذير است. براي ساخت يك Slide Show يا نمايش اسلايدي از يك دستور Add Media ، براي افزودن تصاوير به پنجره Media استفاده خواهيم كرد. تصاويري كه مي خواهيم در كليپ از آنها استفاده كنيم ، با دو روش كليك كردن روي هركدام و يا به وسيله ماوس وپايين نگاه داشتن كليد Shift، قابل انتخاب هستند. در مرحله بعدي روي Project Create Slide Show كليك كنيد. در اين مرحله جعبه متني را روبه روي خود خواهيد ديد كه در آن مي توانيد مدت زمان نمايش هرعكس بر روي صفحه را تنظيم كنيد.
همچنين اگر در كامپيوتر خود فتوشاپ را هم نصب كرده باشيد، اين امكان وجود داردكه تصاويري را كه در فتوشاپ تهيه كرده ايد مستقيما به Premiere Elements منتقل كنيد به اين صورت كه با استفاده از دستور Send To فايل تصويري تهيه شده در فتوشاپ را مستقيما به Premiere Elementsمنتقل كنيد.
گام دوم : ساخت يك منوي پخش
يك DVD تصويري تجاري از دو نوع منوي پخش استفاده مي كند:
1- Title Menu يا منوي عناوين كه شامل بخش هاي موجود در DVD است.
2- Scenes Menu يا منوي صحنه ها كه به بيننده امكان مي دهد به سرعت به بخش هاي مختلف فيلم پرش داشته باشد كه هنگام پخش DVD براي ديدن هر كدام از پخش ها آيكوني وجود دارد.
در Timeline مي توانيد با استفاده از راه هاي متعدد براي DVD تصويري خود منو، كليدهاي زيبا و كاربردي بسازيد تا اين كه بيننده راحت تر بتواند آن ها را ببيند. اساس همه اين راه ها برپايه سه نوع شيوه نشانه گذاري روي كليپ استوار است، يعني stop،scene،main menu .
بعد از آن كه فيلم خود را آماده كرديد و تمام قسمت هاي آن را ميكس نموديد، بايد براي تنظيم كردن markerها اقدام كنيد . در Timeline كليك راست كنيد و سپس روي Set DVD Marker برويد. بعد از آن كادر متني باز خواهد شد كه سه گزينه براي تنظيمات Markerها در اختيار شما قرار خواهد گرفت: Main Menu Marker، Scene Marker، Stop Marker .
اگر يك Main Menu Marker بسازيد. برنامه شما يك كليد در Titel Menu را براي شما در نظر خواهد گرفت. هريك از كليدها در Titel Menu بايد بيننده را به صحنه اي از فيلم كه از منوي اصلي تبعيت مي كند، هدايت نمايد. در واقع بايد Scenes Markerها را بايد تنظيم كنيد تا براساس آن در Scenes Menu كليد ساخته شود.
البته براي تنظيم كردن Markerها و براي سفارشي سازي آسان آن ها، راه ديگري هم وجود دارد. به اين صورت كه Premiere را ملزم كنيد به صورت خودكار Markerها را براي شما بسازد. سپس آن ها را در هر جايي كه نياز داريد ، قراردهيد. همچنين مي توانيد با دوبار كليك كردن روي كليدها در DVD Layout نام آن ها را تغيير دهيد.
براي اضافه كردن Scene Markerها به طور خودكار، لازم است ابتدا براي فعال شدن آن روي پنجره Timeline كليك كنيد و سپس Auto Generate DVD Markers، Marker را انتخاب نماييد.
Stop Marker ها به DVD Player مي گويند كه Video Playback را متوقف كند و به منوي اصلي باز گردد. براي اضافه كردن آيتم هايي نظير bonus و Slide Show ها اين روش بسيار مناسب است. قرار دادن يك main menu marker در ابتدا و stop marker در انتهاي هر آيتم ، يك بخش را مي سازد كه بيننده مي تواند پيش از آن كه به منوي اصلي بازگردد، آن را ببيند.
براساس موضوع فيلم ، بايد بخش هاي مختلفي را در منوي اصلي آن در نظر بگيريد. مثلا ممكن است در اولين بخش منوي اصلي كليدي داشته باشيد كه يك Slide Show را به نمايش در مي آورد و در بخش بعدي يك قطعه فيلم كوتاه را در نظر بگيريد كه به واسطه يك صفحه جدا و مستقل از منوي اصلي كه شامل صحنه هاي مختلف فيلم است، بخش هاي مختلف فيلم را به بيننده نشان مي دهد.
اگر فرض كنيم كه فيلمي كه قرار است روي DVD رايت كنيم شامل چند مسابقه فوتبال است، در يك طبقه بندي ساده بايد هر بازي به عنوان يك بخش در منوي اصلي تعريف شود. سپس با تخصيص يك صفحه مستقل به هر بازي كه شامل صحنه هاي مختلف مسابقه است، يك اثر به يادماندني تهيه كنيم .
البته از آنجا كه شما از جهت مقدار فضاي كافي محدوديت خواهيد داشت و نبايد حجم كل كليپ شما به علاوه فايل هايي كه قرار است به صورت جداگانه روي DVD رايت شوند از ظرفيت كل يك DVD بيشتر شوند، بهتر است از افزودن بي دليل كليدها و منوهاي متعدد به كليپ خود بپرهيزيد.
متاسفانه در منوهايي كه Premiere در اختيار شما قرار مي دهد، امكان لينك دادن به فايل ها وجود ندارد. همچنين امكان اضافه كردن آن ها به Timeline نيز وجود ندارد. به طور مثال، يك فايل word يا يك PDF را نمي توانيد به يك منو لينك دهيد. اما مي توانيد با قراردادن متن هايي هرچند كوتاه در منوها، اين نقيصه را تا حدي جبران نماييد و وجود فايل هاي ديگري علاوه بر فايل فيلم در DVD را به بيننده اعلام كنيد. براي مثال مي توانيد يك خط را با موضوع زير به منوي اصلي اضافه كنيد، براي مشاهده موارد ديگري كه روي DVD وجود دارند از طريق My Computer محتويات DVD را مرور كنيد.
اگر كليپي كه مي خواهيد بسازيد بسيار ساده تر از پروژه اي است كه در اين مقاله ساخت آن را دنبال مي كنيم، مي توانيد يك Autorun DVD بسازيد كه هنگامي كه كاربر آن را داخل درايو قرار مي دهد، به طور خودكار اجرا ود. براي اين كار بايد از نوار ابزار اصلي دستور DVD Auto-play DVD with No menus را انتخاب كنيد.
استفاده از اين حالت در DVD عملا بسيار آسان تر از آن است كه بخواهيد براي DVD منوهاي متعددي بسازيد. اما متوجه باشيد كه با ساخت اين نوع DVD، بيننده را در استفاده از برخي امكانات محروم مي كنيد، نظير نبود يك forward سريع براي رسيدن به قسمت هاي دلخواه فيلم. همچنين اين كه ديگر ابزاري مثال منوها وجود ندارند كه با استفاده از آن ها بتوانيد ساير محتويات DVD را به بيننده معرفي كنيد.
گام سوم : سفارشي كردن ظاهر DVD
هنگامي كه براي ديسك خود نقاطي جهت مرور ساختيد، مي توانيد به ظاهر كليپ خود و منوهاي آن زيبايي هاي بيشتري ببخشيد تا به اين ترتيب به جذابيت كار خود بفزاييد. Premiere بيش از 22 الگوي منو براي شما آماده كرده است تا اين كه متناسب با موضوع كليپ خود يكي از آن ها را انتخاب كنيد. تمام اين 22 الگو درقسمت Change Template در جعبه متني DVD Layout قابل دسترسي خواهند بود. اين تم هاي آماده ، موضوعاتي مربوط به تجارت، سيروسفر، تعطيلات آخر هفته ، جشن تولد،‌مسابقات ورزشي و... را در بر مي گيرند.
هريك از اين الگوها يك منو اصلي با بخش هاي متنوع، و البته زيرمنوهايي براي مرور صحنه هاي فيلم دارند. در قمست taskbar با استفاده از كليد عناوين اين امكان براي شما به وجود مي آيد تا در Title ها از فونت ها و رنگ هاي متنوعي استفاده كنيم.
براي سفارشي كردن منوها بهتر است از برنامه فتوشاپ استفاده كنيد. Adobe Premiere فايل ها را در پوشه DVD Template در اين محل ذخيره مي نمايد:
C:\Program Files\AdobePremiereElements1.0\DVDTemplates
بهتر است از منويي كه مي خواهيد تغيير دهيد، يك كپي تهيه كنيد و در پوشه ديگري ذخيره نماييد تا اين كه بتوانيد فايل منو را ويرايش كنيد و آن را در DVD Template تحت نام قديمي خود ذخيره كنيد تا Premiere بتواند آن را تشخيص دهد.
با اين كه نرم افزار به شما اين امكان را مي دهد كه به فيلم موسيقي اضافه كنيد ، ولي متاسفانه نمي توانيد به عنوان پشت زمينه، علاوه بر تصوير از موسقي مورد علاقه هم استفاده كنيد. البته اين گونه شايع شده است كه در نسخه بعدي اين نرم افزار كه به زودي روانه بازار خواهد شد، امكاناتي در نظر گرفته شده است كه اين گونه محدوديت ها نيز از پيش روي برداشته شوند. البته نرم افزارهاي ديگري مثل Apple DVD for Mac OSX و Pinnacle Studio مي توانند از موسيقي براي پشت زمينه صفحه هاي متن پشتيباني كنند.
گام چهارم: آماده شده براي رايت DVD اگر تمام اقدامات لازم را انجام داده ايد و تمامي داده هاي مورد نياز مثل تصاوير، كليپ ها، و آهنگ ها را به Timeline نرم افزار اضافه كرديد و كار شما تمام شده است، مي توانيد به صورت مستقيم از خود نرم افزار، DVD را رايت كنيد.
اگر غير از فايل هاي معمول كه Premiere مي سازد، لازم بود فايل هاي ديگري را نيز روي DVD رايت كنيم. آن ها را نيز آماده مي نماييم و يك image روي هارد تهيه مي كنيم. براي اين كار هم بايد پس از انتخاب فولدر مربوط از گزينه Burn to استفاده نماييم.
بعد از آن كه فايل هاي مورد نظرمان ايميج گرفتيم، آن ها را به همراه ساير فايل ها و پوشه هايي كه لازم است رايت شوند را انتخاب مي كنيم و با استفاده از يك برنامه مخصوص رايت DVD كه اغلب با خود رايترها ارائه مي شوند، رايت كنيم .
بهتر است قبل از آنكه رايت كردن را شروع كنيد، مطمئن شويد كه مجموع تمام فايل ها و اطلاعاتي را كه مي خواهيد آن ها را روي DVD رايت كنيد از ظرفيت يك DVD كه معادل 4.37 گيگا بايت است ، بيشتر نشده باشد. براي محاسبه حجم پروژه، روي پوشه اي كه تمام فايل ها درون آن قرار دارند كليك راست كنيد و سپس گزينه Properties را انتخاب كنيد. پيش از رايت نهايي پروژه نيز بهتر است براي بررسي مجدد حجم كل از دستور Burn DVD استفاده كنيد. همچنين يك سطح كيفيت كه با حجم كل پروژه و ظرفيت DVD متناسب باشد را نيز انتخاب كنيد.
به احتمال زياد نمي توانيد فايل هاي خود را با بالاترين كيفيت آماده كنيد، زيرا حجم آن به شدت بالا مي رود و از ظرفيت يك DVD بيشتر خواهد شد.
در نهايت براي آن كه مطمئن شويد كه DVD شما در هر نوع پخش كننده DVD كار خواهد كرد، ديسكتال را از نوع DVD-R انتخاب نماييد. اگر براي رايت از خود برنامه Premiere يا از برنامه ديگري كه مخصوص همين كار است استفاده مي نماييد به منظور صرفه جويي در وقت، بهتر است از ويژگي هايي كه با كليك كردن روي آيكون DVD در Taskbar قابل دسترسي است ، استفاده كنيد.
اين مرحله در نهايت بسيار كند و وقت گير خواهد بود. به طوري كه رايت كردن يك فيلم نيم ساعته با سيستمي با پردازنده پنتيوم 4 با سرعت 2.6 گيگاهرتز و يك گيگا بايت رم حدود دو ساعت زمان مي برد.

درایو مجازی بسازید ( بدون نرم افزار)

از: الوان وب

هنگامی که صحبت از درایو مجازی می شود، ذهن بسیاری از کاربران به سمت نرم افزارهای خاصی می رود که قابلیت ساخت یک درایو مجازی را دارند. اما در حقیقت نیازی به تهیه و نصب این چنین نرم افزارهایی نیست. کمی صبر و حوصله و بی تردید دقت، می تواند یاورشما در ایجاد این چنین درایوی در محیط ویندوز باشد. شاید نتوان قابلیت های ویژه ایی که سری نرم افزارهای فوق در ساخت درایو مجازی بکار می برند را ایجاد کرد، اما ساخت یک درایو مجازی آن هم بدون نرم افزار، خالی از جذابیت نخواهد بود.

قبل از شروع عملیات لازم است ذکر کنم ایجاد چنین درایوهایی هیچ ربطی به پارتیشن بندی هارد دیسک ندارد و سلامت سیستم عامل شما را به خطر نخواهد انداخت. بنابراین نگران از دست رفتن اطلاعات خود نباشید. ضمنا اگر خوشتان نیامد راهی برای از بین بردن درایو مجازی وجود دارد. تا انتهای این مقاله با ما باشید.

برای ساخت درایو مجازی در این آموزش از فایل های خود ویندوز کمک می گیریم. اینبار به سراغ فایل اجرایی Subst.exe می رویم. این فایل در پوشه system32 که در پوشه windows قرار گرفته موجود است. این فایل به همراه سیستم عامل داس ارائه شده و اجرای آن در حالت اولیه کار هیچ عکس العملی نشان نخواهد داد. کلمه Subst برگرفته از کلمه Substitution به معنای جایگزینی و علی البدلی است و در حقیقت برای جانشین کرد یک دایرکتوری به یک درایو بکار می رود.

به این معنی که با اجرای این دستور می توانید محتویات یک فولدر خاص را به یک درایو تبدیل کنید و آن را در My Computer نشان دهید. گاهی اوقات گشتن به دنبال پوشه ایی در میان انبوه فایل ها و فولدرهای در یک درایو خاص وقت گیر است. این کار می تواند این امر را تسهیل بخشد.

مسلما عملیاتی مانند کپی و کات فایل ها یا حتی نصب برنامه ها در درایو هایی که به این روش ایجاد می شوند مقدور خواهد بود اما در مورد عملیات سیستمی مانند فرمت یا اسکن دیسک امکان پذیر نیست. حال چگونه از این Subst استفاده کنیم؟

به Run یا Command Prompt ویندوز وارد شوید ( توضیح: Run در خود منوی استارت ویندوز موجود است و همچنین برای ورود به Command Prompt در فیلد Run کلمه cmd را تایپ و اینتر کنید ) حال باید دستوری مطابق شکل زیر تایپ کنید (شکل کلی فرمان):

Subst NewDriveName: Folder Direction

فکر نکنم نیاز به توضیح چندانی باشه NewDriveName نام درایو جدیدی که قصد دارید ایجاد کنید. دقت کنید که این نام مشابه نام درایوهای موجود نباشه و Folder Direction مسیر پوشه ایی که قصد دارید اون رو به صورت درایو مجازی در بیارید. برای نمونه، مثال های زیر درایوهایی با نام K و L ایجاد خواهند کرد. درایو K جایگزینی برای محتویات پوشه C:\part و درایو L جایگزینی برای مسیر C:\ Program Files\Adobe .

Subst K: C:\part
Subst L: C:\ Program Files\Adobe

توجه! مدت دوام این درایو های مجازی بعد از ریستارت سیستم پایان می پذیرد و با یک بار ریستارت سیستم، دیگر این درایوها را نخواهید دید. برای جلوگیری از این امر چندین راه وجود دارد که بعلت کمی فرصت تنها یکی را شرح می دهیم.
در سیستم عامل های Dos و Win9x ساده ترین راه ویرایش فایل Autoexec.bat خواهد بود. این فایل را در درایو C بیابید و خطوط مربوط به Subst را در آن تایپ کنید تا در هر بار ریستارت سیستم به تبع آن Subst ایجاد شود. در سیستم عامل های xp و 2000 بهترین و راحترین کار این است که یک فایل اجرایی با پسوند .bat یا همان BatchFile ایجاد کنیم و خود فایل یا Shortcut آنرا در استارتاپ سیستم قرار دهیم. یا می توانیم مسیر را در رجیستری ایجاد کنیم.

حال چگونه فایل اجرایی یا همان BatchFile را ایجاد کنیم. مسیر زیر را برای باز کردن یک صفحه notepad طی کنید:

Start \All Programs\Accessories\notepad

از منوی فایل Save as را انتخاب و در مسیری دلخواه فایل را با پسوند bat ذخیره کنید. حال به سراغ فایلی که ایجاد کرده اید بروید. بر روی آن راست کلیک و Edit را برگزینید و دستورات مربوط به Subst را در آن تایپ و فایل را ذخیره کنید. حال نوبت به مسیردهی این فایل در رجیستری می رسد. به رجیستری وارد شوید( در فیلد Run کلمه Regedit را تایپ کنید). مسیر زیر را طی کنید:

HKEY_CURRENT_USER\SOFTWARE\
Microsoft\Windows\Current Version\Run

حال در بخش سمت راست محیط رجیستری راست کلیک کرده و پس از انتخاب گزینه New گزینه String Value را انتخاب سپس یک نام به ارزش ایجاد شده داده و با دابل کلیک بر روی آن در قسمت Value Date آدرس BatchFile را که در مرحله قبل ایجاد کرده اید، وارد کنید. بر روی ok کلیک و از رجیستری خارج شوید. اگر مراحل را درست طی کرده باشید این بار با ریستارت ویندوز درایوهای مجازی دوباره ایجاد خواهند شد.

حال اگر پشیمان شدید و قصد حذف درایو مجازی را داشتید طبق زیر عمل کنید:
پس از پاک کردن دستورات اضافه شده در فایل Autoexec.bat در سیستم عامل های Dos و Win9x و یا پاک کردن Shortcut یا خود فایل bat از استارتاپ سیستم و یا پاک کردن ارزش رشته در رجیستری برای سیتم عامل های xp و 2000 سیستم را یک بار دیگر ریستارت کنید. اگر هم بخواهید این کار را بدون ریستارت انجام دهید کافیست در Run یا Command Prompt دستور زیر را تایپ کنید:

Subst NewDriveName: /d

که NewDriveName نام درایوی که قصد پاک کردن آن را دارید می باشد.

تاريكخانه هاي ديجيتالي

منبع :مجله شبكه
شماره 61

عبارت تاريكخانه هاي ديجيتالي كه مدتي است بر سر زبان ها افتاده،‌اشاره به نرم افزارهايي دارد كه به نوعي با نگاتيوهاي عكس هاي ديجيتالي يا همان فايل هاي خام RAW ارتباط دارند. در دنياي عكاسي آنالوگ، مديريت فايل ها به دو روش نگاتيو و پوزيتيو انجام مي شود. نگاتيوها در حقيقت همان فيلم هاي حساس به نور هستند كه پس از ظاهر شدن به وسيله داروهاي شيميايي از طريق نوردهي روي كاغذهاي حساس به نور مي توانند فايل هاي پوزيتيو را ايجاد نمايند. البته به روش ديگري نيز براي ايجاد فايل هاي پوزيتيو وجود دارد كه همان اسلايدها يا نگاتيوهاي حساس به نوري هستند كه در همان نوردهي اوليه به شكل پوزيتيو يا مثبت رنگ ها را ثبت مي كنند. در اين روش مراحل پردازش اوليه و ثانويه روي اين فايل ها همزمان مي شود.
با تعريف فرمت هاي خام يا RAW در دنياي عكاسي ديجيتال، كار كردن با فايل هاي عكس ديجيتالي هم به دو بخش عمده تقسيم شد: كار با فايل هاي خام اوليه يا همان فايل هاي RAW و كار با فايل هاي پردازش شده كه مي توانند داراي هريك از فرمت هاي رايج مثل JPEG و TIFF باشند.
در اين مقاله قصد داريم شما را به دنياي فايل هاي خام ببريم. روش هاي مديريت و دسته بندي و پردازش فايل هاي خام كه در بين كاربران تازه كار تنها به نرم افزار Camera RAW Convereter شركت ادوبي ختم مي شود، بسيار بزرگ تر و متنوع تر از تاريكخانه هاي سنتي است. نرم افزارهاي مديريت ، پردازش و مشاهده تصاوير خام، دقيقا همان كاري را انجام مي دهند كه پوشه هاي كاغذي، داروهاي شيميايي و جعبه نور در دنياي آنالوگ انجام مي دهند و شناخت ابزارهاي قدرتمند و پيشرفته اين شاخه از عكاسي مي تواند خلاقيت كاربران حرفه اي دوربين هاي ديجيتال و عكاسان مدرن امروزي را چندين برابر كند. دنياي تاريكخانه هاي ديجيتالي بسيار متنوع است و شناخت آن بدون شناخت نرم افزارهاي معروف فايل هاي خام ديجيتالي ممكن نيست . از اين رو در اين نوشتار نگاهي هم به نرم افزارهاي شاخص اين رشته مي اندازيم.
البته توجه داشته باشيد كه لينك هاي سايت سازنده اين برنامه ها تنها براي راهنمايي كاربران ارائه شده است و مسئوليت كاركرد و اثرات نرم افزارها توسط كاربران و نيز فعال يا غيرفعال بودن لينك هاي دريافت فايل ها برعهده استفاده كنندگان است .
Bibble4.4
اين نرم افزار مي تواند فايل هاي RAW‌خاص دوربين هاي نيكون ، كانن ، فوجي، كداك، اليمپوس، Pentax ist D ، Pentax ist DS‌، فايل هاي JPEG و ‏TIFF را نيز بخواند. امكان تبديل گروهي فايل ها به فرمت JPEG 8-bit و TIFF 16-bit نيز وجود دارد. اين نرم افزار مي تواند فايل هاي كانن را به سرعت جستجو كند و يك سري تصاوير بندانگشتي از آن ها را به نمايش بگذارد، بي آن كه هيچ احتياجي به فايل هايthm . ، داشته باشد و نيز از فايل هاي دوربين هاي NikonD50 و D70s و Epson RD-1 هم پشتيباني مي كند.
امكانات تنظيم تصاوير نيز شامل اين موارد مي شود: سفيديابي با يك كليك، تنظيم رنگ RGB، تنظيم HSV ، ‌تنظيم كنتراست و روشنايي تصاوير، بازسازي تصاوير از فايل هاي خام RAW با بهترين كيفيت ممكن، چرخاندن تصوير،‌استفاده از Auto Level روي تصوير و يكنواخت كردن رنگ مايه ها. ابزار High Light Recovery اين نرم افزار نيز به كاربر امكان مي دهد با استفاده از يك ميله بار متغير، جزئيات مناطقي از تصوير را كه داراي نورهاي شديد يا High Light هستند،‌به راحتي بازيابي كند. فيلترهاي پردازش تصوير در Bibble4.3 عبارتند از: Unsharp mask، Median Cut، Sharpen، Blur و تنظيم مقدار Magenta، اين نرم افزار به طوركامل از قابليت HCC پشتيباني مي كند. قيمت نسخه لايت 69 دلار و قيمت نسخه كامل آن 129 دلار است.
Silver Fast DC Pro
Silver Fast DC Pro هم به صورت يك برنامه مستقل و هم به صورت Plug-in جانبي ويژه فتوشاپ فرمت هاي RAW دوربين هاي حرفه اي و نيمه حرفه اي ديجيتال طراحي شده است . اين برنامه به عكاسان امكان مي دهد به صورت مستقيم اطلاعات اصلي دريافتي دوربين را اصلاح كنند و تصاويري با حداكثر جزئيات و كيفيت بسيار بالا را به دست آورند. اين برنامه تركيبي از امكانات قدرتمندSilver Fast Ai و يك Virtual Light Table يا ميز نور مجازي است. ميزنور در حقيقت يك وسيله عكاسي است كه عكاسان مي توانند با آن نگاتيوهايشان را بررسي و مديريت كنند. اين نرم افزار ابزارهاي پيچيده اي را نيز براي حذف نويز، دانه هاي تصاوير و سيستم هاي تراز سفيدي ارائه كرده است كه البته استفاده از آن ها براي عكاسان تازه كار كمي مشكل است.
در كنار امكانات مبتكرانه، ابزارهاي ساده ويرايش تصوير مثل تغيير دماي رنگي تصاوير و كاهش قرمزي چشم نيز در رابط كاربري اين برنامه قرار گرفته است كه مي توانند در مد رنگي 48 بيتي نيز كار كنند. مي توانيد براي فراگيري نحوه كار با اين برنامه بسيار قدرتمند علاوه بر راهنماي گام به گام آن ، از آموزش هاي ويديويي آن كه با فرمت Quick Time روي سايت شركت سازنده قرار دارند استفاده كنيد.
www.SilverFast.com/hightlights/en.html
ThumbsPlus7.0
يك برنامه بسيار حرفه اي براي ديدن تصاوير گرافيكي در ويندوز. Thumbs Plus مي تواند تصاوير، متافايل ها، فونت ها و فايل هاي چند رسانه اي را جستجو و مديريت كند، نمايش دهد،‌ويرايش نمايد و براي چاپ بفرستد . اين برنامه يك ويزارد بسيار ساده براي بهينه سازي تصاوير در اختيار كاربر قرار مي دهد كه مي تواند به سادگي از تصاوير آماده شده يك كاتالوگ قابل چاپ، صفحات وب، Slide Show و يا Contact Sheet آماده كند. قابليت تبدلي گروهي همه كاره اين نرم افزار امكان اعمال تنظيمات و ويرايش هاي بسيار پيچيده را تا حداكثر 300 عمل پي در پي فراهم مي كند.
اين برنامه برخلاف بسياري از نرم افزارهاي مشابه خود در هنگام كار با فايل هاي بسيار بزرگ به هيچ وجه دچار مشكل نمي شود و مي تواند در ميان تصاوير با پسوندهاي گوناگون در گالري هاي تصوير و ديسك هاي نوري به سادگي عمل جستجو و فهرست كردن تصاوير نمونه را انجام دهد. اين برنامه قابليت كار با بيش از 114 فرمت مختلف تصويري، بسياري از فرمت هاي RAW موجود در دوربين هاي نيكون، كانن، اليمپوس . كونيكامينولتا و بسياري از فرمت هاي رايگان موجود در وب را دارد. ويزارد Web Page در اين نرم افزار امكان ساختن صفحات وب تصويري از تصاوير بندانگشتي و نيز افزودن لينك به تصاوير اصلي را به سادگي انجام مي دهد . اين نرم افزار مي تواند تمامي پروفايل هاي ICC فايل هاي TIFF، JPEG و PNG را نمايش دهد.
Breeze Browser
اين برنامه يك جستجوگر بسيار قدرتمند براي نمايش و ويرايش سريع تصاوير JPEG وRAW است. مبدل RAW موجود در Breeze Browser Pro هر تصوير خام RAW را دو بار تبديل مي كند، يك بار با استفاده از مبدل معمولي و يك بار استفاده از تنظيمات بهينه سازي تصوير براي تشخيص جزئيات موجود در High Lightها. سپس اين دو تصوير آناليز مي گردند و به منظور ايجاد رنگ هاي طبيعي و جزئيات بسيار شفاف در High Lightها با يكديگر تركيب مي شوند و يك تصوير واحد را با كيفيت بسيار خوب ايجاد مي كنند.
به علاوه در هنگام پردازش گروهي مي توان به طور خودكار تنظيم اعوجاج لنز را نيز بر روي تعداد زيادي از تصاوير اعمال كرد. الگوريتم پردازش تصاوير در هنگام تصحيح اعوجاج حاصل از شكست نور در لنزهاي مختلف متفاوت است و Breeze Browser مي توانند با استفاده از پروفايل هاي جداگانه اي كه از سوي Thomas Niemann براي لنزهاي PT ارائه مي شود ، اين عمل را در بهترين حالت انجام دهد. اين عمليات تصحيح خودكار اعوجاج تصوير مي تواند براي تمامي حالت هاي زوم و استاندارد لنز و مخصوص فايل هاي RAW يا فايل هاي تبديل شده به طور جداگانه تعريف و اعمال شود. مدل هاي قابل پشتيباني توسط اين نرم افزار شامل دوربين هاي بسيار پيشرفته اي همچون كانن350D ، 300D، 5D، 10D، 20D،1D MKLL،EOS-1Ds MKLL، و اليمپوس نيز در اين مجموعه قرار مي گيرند.
Breeze Browser از يك سازنده پيشرفته HTML نيز براي ساخت صفحات وب و افزودن فهرست راهنمايي از تصاوير به علاوه لينك تصاوير اصلي بهره مند است . نمايشگر اين نرم افزار مي تواند به سرعت تصاوير را در حالت تصاوير بند انگشتي به نمايش درآورد و در سريع ترين زمان ممكن، ويرايش هاي گروهي اي نظير چرخش تصاوير را انجام دهد.
قابليت هاي ديگر اين برنامه عبارتند از: نمايش بسيار پرسرعت تمام صفحه تصاوير با فرمت هاي RAW و JPEG جستجوگر جديد و بسيار زيباي تصاويرThumbnail ، نمايش يك نمودار هيستوگرام براي اطلاع از وضعيت نوردهي تصوير، چرخش تصاويرRAW بدون افت كيفيت، حفظ اطلاعات EXIF مربوط به فايل هاي RAW حتي پس از تبديل به فرمت JPEG نمايش كامل اطلاعات EXIF حتي اگر فايل .thm موجود نباشد، و امكان ذخيره كامنت روي هر تصوير. نكته آخر اين كه تعداد فايل هاي RAW قابل پردازش در هنگام پردازش گروهي نامحدود است و تنها به فضاي هاردديسك محدود مي شود.
Silky Pix Developer Studio
اين نرم افزار يك برنامه خوب براي تنظيم رنگ، تناليته و سفيديابي عكس هاي RAW دوربين هاي ديجيتالي است. برخي از كاربران حرفه اي معتقدند اين نرم افزار به مراتب بهتر از پلا گ اين Camera RAW شركت ادوبي در نرم افزار فتوشاپ CS2 كار مي كند. به تازگي نسخه 2.0.8 اين نرم افزار، ويژه كاربران مكينتاش و نسخه 2.0.8 آن ويژه كاربران ويندوز به بازار آمده است. شما مي توانيد يك نسخه زمان دار چهارده روزه اين برنامه را قبل از خريد امتحان كنيد.
Adobe Camera RAW
در بین تمامی نرم افزارهای حرفه ای عکاسی دیجیتال هیچ کدام به اندازه این دو محصول شناخته شده نیستند و پیش از این بارها درباره این دو توضیح داده ایم. از آنجا که از نسخه CS این قابلیت ها به همراه خود نرم افزار فتوشاپ ارائه می شوند. در این جا به معرفی پلاگ این مخصوص فتوشاپ نسخه 7 که فاقد آن ها هست می پردازیم. پلاگ این Adobe Camera RAW یک قابلیت جداگانه است که می تواند فایل های RAW دوربین های دیجیتال را در داخل نرم افزار فتوشاپ باز نماید و آن را ویرایش کند. نسخه بروزرسانی شده این پلاگ این که هر چند وقت یک بار بروزرسانی می شود و روی سایت شرکت ادوبی در دسترس عموم قرار می گیرد. شامل دوربین های بسیار جدید نیزمی شود.
پلاگ این Camera RAW به شما امکان می دهد تصاویر RAW را با عالی ترین تنالیته رنگی تبدیل کنید و در بین همتاهای خود بالاترین جزئیات تصویر را تشخیص می دهد. پلاگ این JPEG2000 این شرکت هم برای ایجاد یک فرمت Loosless از JPEG معمولی به کار می رود. پلاگ این ACR و همچنین پلاگ این جانبی JPEG2000 برای نرم افزار فتوشاپ نسخه 7 به قیمت 99 دلار و از سایت Adobe.com قابل دریافت است.
Microsoft RAW Viewer
Microsoft RAW Image Thumbnailer and Viewer یک نرم افزار جانبی رایگان برای سیستم عامل ویندوز اکس پی است که امکان نمایش, مدیریت, و چاپ عکس های RAW دوربین های Canon و Nokin را فراهم می کند. این نرم افزار برای عکاسان دیجیتالی مزایای فراوانی در بر دارد عبارتند از:
کیفیت بالای تصاویر: این نرم افزار برای دستیابی به بالاترین درجه ممکن در صحت رنگ ها و جزئیات, از توابع مخصوص شرکت های سازنده استفاده می کند.
برترین کیفیت رنگ: سیستم مدیریت رنگ ویندوز برای ارائه تصویر در صحیح ترین فضای کاری ممکن, برای عکس همان فضای کاری را انتخاب می کند که خود کاربر آن را در هنگام عکاسی انتخاب کرده است.
سادگی در کار: فضای کاری این نرم افزار تفاوت چندانی با فضای کاری معمول خود ویندوز ندارد و کاربران عادی با آشنایی کم و یا حتی بدون آشنایی با آن هم می توانند به سادگی از آن بهره ببرند.
سرعت بالا : این برنامه با استفاده از پردازش های پشت پرده و پاره ای تکنیک های داخلی, پیش نمایشی سریع از تصاویر خام را ارائه می دهد. حتی در مورد تصاویر بزرگ هم به همین شکل است. سیستم عامل های قابل استفاده برای این برنامه عبارتند از: Windows XP , Windows XP Home Edition ، Windows XP SP2 ، Windows XP Professional N و Windows XP Tablet PC Edition . البته در هرحال وجود سرویس پک2 برای همه این ها ضروری است. نسخه های دیگر ویندوز برای این کار با این برنامه پیشنهاد نمی شود.
Corel Raw Shooter Essential
Corel Raw Shooter Essential یک برنامه رایگان عکاسی دیجیتال است و کاربران را قادر می سازد به طور خودکار حتی فایل های گروهی RAW با اندازه های بزرگ نیز وارد کنند و به وسیله ابزارهای قدرتمند آن فایل های تصویری خود را تبدیل نمایند .RSE2005 با نرم افزارهای حرفه ای گرافیکی همچون Paint Shop Photo Album، Paint Shot Pro Studio، Corel's Paint Shop Pro و Corel PHOTO-PAINT هماهنگ است.
این نرم افزار به کاربران حرفه ای عکاسی در هر سطحی که باشند امکان می دهد تصاویرشان را به بهترین حالت ، مشاهده و دسته بندی کنند و فایل های RAW را نیز به صورت گروهی پردازش نمایند. قابلیت های ویرایشی این نرم افزار شامل پردازش حرفه ای تصحیح رنگ و نوردهی و نیز بالا بردن وضوح و کاهش نویز تصاویر می شود. فایل های نهایی با فرمت TIFF یا JPEG ذخیره می شود.
فایل های نهایی با فرمت TIFF یا JPEG ذخیره می شوند که به راحتی می توانند در نرم افزارهای ویرایشی دیگر، باز و استفاده شوند.
Photo Rescue
مطمئنا هرگز برنامه ای از این ساده تر پیدا نخواهید کرد. Photo Rescue می تواند تصاویر گرفته شده را به صورت بندانگشتی با کیفیت بسیار بالایی روی صفحه نمایش نشان دهد . نسخه دوم این برنامه می تواند تصاویر موجود در حافظه های بسیار بزرگ تر را هم به همین صورت به نمایش بگذارد. در این برنامه از 12 الگوریتم متفاوت نمایش تصویر استفاده شده است تا بتواند با بالاترین سرعت ممکن، اطلاعات موجود روی حافظه های بسیار حجیم را بررسی و پردازش کند و در سریع ترین زمان ممکن تمام اجزای آن ها را نمایش درآورد. Photo Rescue می تواند تمامی فرمت های فایلی را شناسایی کند . اما در حقیقت الگوریتم های پیشرفته این نمایشگر تصاویر، روی چهار فرمت JPEG،TIFF،GIF و BMP متمرکز شده اند.
یا استفاده از عملیات بروزرسانی این برنامه نیز می توانید از آخرین فرمت های قابل پشتیبانی ORW،NEF،CRW و MRW و بسیاری از فرمت های ویدئویی استفاده کنید. حتی در برخی موارد می توانید با این برنامه فایل های تصویری را نیز که ایرادات کوچکی دارند باز کنید.
Photo Rescue2.0 به صورت یک نسخه ساده شده خانگی و یک نسخه پیشرفته برای هر دو سیستم عامل ویندوز و مکینتاش موجود است و در هر یک از این نسخه ها، پشتیبانی از بسیاری زبان های متداول گنجانده شده است که متاسفانه شامل زبان فارسی نمی شود . قیمت نسخه کامل این برنامه شامل PC Expert و Mac OS Expert 39 دلار است.
Tone UP2.0 برای نیکون D70
این برنامه همان طور که از نام آن برمی آید، مخصوص دوربین حرفه ای نیکون D70 ارائه شده است می تواند وظایف بسیار زیادی را انجام دهد. Tone UP2.0 می تواند به صورت مستقیم از کابل USB دوربین نیکون D70 منحنی های تصویری را دریافت یاارسال کند، منحنی های تصویری را به مرکز داده های آنلاین نیکون ارسال نماید، و یا از آنجا دریافت کند، نام های اختصاصی این منحنی های خاص را روی بخش اطلاعات کاربری دوربین حفظ کند، به صورت خودکار بروزرسانی شود، منحنی های رنگی را ذخیره و فراخوانی کند، فایل های خاص این دوربین یعنی NEF را دریافت نماید و به صورت دسته ای به فایل های JPEG و یا TIFF تبدیل کند، میزان اشباع رنگ ها، تراز سفیدی و Channel mixer را به طور خودکار تنظیم کند، هر نوع منحنی خاص را به یک فایل RAW نیکون پیوند بزند و یا از آن حذف کند، و تصاویر را با یک هیستوگرام RGB زنده نمایش دهد. این برنامه تنها مخصوص یک دوربین ارائه شده است، اما قیمت ده دلاری آن برای یک دوربین با چنین امکاناتی کاملا مناسب است.

چگونه شبکه بی سیم راه اندازی کنیم؟

از: مجله شبکه

شما مي‏توانيد براي به اشتراك گذاشتن اتصال اينترنت، فايل‏ها، چاپگرها و امثالهم از يك شبكه‏ي بي‏سيم استفاده كنيد.
اگر بخواهيدتمام اعضاي خانواده‏تان از يك اتصال اينترنت، و يا از تنها چاپگري كه در منزل داريد، و يا از فايل‏هايي كه روي كامپيوتر شخصي خود داريد، مشتركاً استفاده كنند، مي‏توانيد يك شبكه‏ي بي‏سيم احداث كنيد. به اين ترتيب مي‏توانيد حتا هنگامي كه پاي حوض منزل‏تان نشسته‏ايد، به سير و سياحت در اينترنت مشغول شويد. به‏علاوه نصب‏ چنين شبكه‏اي از آن چه كه فكر مي‏كنيد، خيلي ساده‏تر است.
براي عُلَم كردن هر شبكه‏ي بي‏سيم، چهار مرحله وجود دارد:
1- تجهيزات بي‏سيم خود را انتخاب كنيد.
2- مسيريابِ بي‏سيم خود را متصل كنيد.
3- مسيرياب بي‏سيم خود را پيكربندي كنيد.
4- كامپيوترهاي‏تان را به هم متصل كنيد.

هر چند سرويس پك2ي ويندوز ايكس‏پي براي احداث اين شبكه‏ي بي‏سيم ضرورت ندارد، اما باعثٍ سهولت كار مي‏شود. در عين حال، سرويس پك2 ازشما در برابر هكرها، كرم‏ها، و ساير تهديدات اينترنتي نيز محافظت مي‏كند. پس چه بهتر كه قبل از بالازدنِ آستين‏تان، سرويس‏ پك2 را نصب كنيد.(در مورد نصب سرويس پك2ي ويندوز ايكس‏پي مي‏توانيد به شماره‏ي 91 مجله‏ي كامپيوتر مراجعه كنيد. و يا سي‏دي ويندوز ايكس‏پي را كه سرويس‏پك2 نيز با آن عجين شده است، تهيه كنيد!)
تجهيزات بي‏سيم خود را انتخاب كنيد
1- اولين قدم آن است كه مطمئن شويد تجهيزات مورد لزوم را در اختيار داريد. در حينِ ديدزدن مغازه‏ها، ممكن است متوجه شويد كه تجهيزات بي‏سيم از سه استاندارد مختلف تبعيت مي‏كنند: يعني استانداردهاي 802.lla، 802.llb، و 802.llg. توصيه‏ي ما به شما اين است كه طرفِ استاندارد 802.llg را بگيريد، چرا كه اولاً يك سرو گردن از دوتاي ديگر بالاتر است و ثانياً با هر دستگاه ديگري تقريباً سازگار است.
به اين ترتيب، فهرست خريدتان بايد شامل اين سه قلم باشد:
l اتصال اينترنت پهن‏باند
l مسيرياب بي‏سيم
l يك كارت شبكه‏ي بي‏سيم (يا كامپيوتري كه شبكه‏ي بي‏سيمِ سَرخود داشته باشد)
l مسيرياب بي‏سيم
وظيفه‏ي مسيرياب بي‏سيم آن است كه سيگنال‏هاي وارده از اتصال اينترنت‏تان را به يك سيگنال پهن‏باندٍ بي‏سيم تبديل كند، درست شبيه ايستگاه اصلي يك تلفن بي‏سيم .
حتماً بايد حواس خود را جمع كنيد كه يك مسيريابِ بي‏سيم بخريد، نه يك نقطه‏گاه بي‏سيم.

كارت شبكه‏ي بي‏سيم
كارت‏هاي شبكه‏ي بي‏سيم، كامپيوتر شما را به مسيريابِ بي‏سيم‏تان متصل مي‏كنند. اگر يكي از اين كامپيوترهاي كتابي جديد داشته باشيد، به احتمال زياد امكانات بي‏سيم از قبل روي آن سوار كرده‏اند. بنابراين ديگر لزومي ندارد كه كارت شبكه‏ي بي‏سيم تهيه كنيد. اما اگر لازم داريد كه براي يك كامپيوتر روميزي، يك كارت شبكه‏ي بي‏سيم خريداري كنيد، يك كارت شبكه‏ي بي‏سيم مبتني بر يو‏اس‏بي بخريد. اگر كامپيونر كتابي داريد، يك كارت شبكه‏ي مبتني بر كارت‏هاي معمول كامپيوتري خريداري نماييد.
در هرحال، به ازاي هر كامپيوتر موجود در شبكه‏تان، بايد يك كارت شبكه نيز داشته باشيد.
توجه! توجه! براي آن‏كه جفت وجور كردنِ شبكه‏تان به سادگي انجام شود، كارت شبكه‏اي بخريد كه سازنده‏اش همان سازنده‏ي مسيريابِ بي‏سيم‏تان باشد. براي مثال، اگر ديديد قيمت مسيرياب فلان شركت، مناسب است، كارت شبكه را نيز از همان شركت بخريدتا مطمئن باشيد كه زبان هم را مي‏فهمند!
براي آن‏كه خريد كردن‏تان از اين هم راحت‏تر شود، مي‏توانيد يك كيتِ كامل- كه شامل كليه‏ي اقلام مورد نياز براي نصب يك شبكه‏ي بي‏سيم خانگي هستند- بخريد.
اگر يك كامپيوتر روميزي داريد، مطمئن شويد كه يكي از درگاه‏هاي يو‏اس‏بي آن خالي است تا بتوانيد كارت‏ شبكه‏ي بي‏سيم را در آن فرو كنيد. اما اگر درگاه‏هاي آزاد يو‏اس‏بي در كامپيوترتان پيدا نمي‏شود، بايد يك هاب بخريد تا درگاه‏هاي اضافي در اختيارتان بگذارد.

مسيريابِ بي‏سيم خود را متصل كنيد.
اول از همه، مودم كابلي يا ديجيتالي خود را پيدا كرده و آن را بيرون بكشيد تا خاموش شود. سپس، مسيريابِ بي‏سيم خودرا به مودم‏تان متصل نماييد. مودم شما بايد مستقيماً به اينترنت وصل باشد. بعداً، وقتي همه را به هم وصل كرديد، كامپيوترتان بدون سيم به مسيرياب‏تان متصل خواهد شد، و مسيرياب نيز به نوبه‏ي خود، سيگنال‏ها را از طريق مودم‏تان به اينترنت ارسال خواهد كرد.
و اكنون، مسيرياب‏تان را به مودم وصل كنيد.
توجه! توجه! تصاويري كه در زير مي‏بينيد، ممكن است با درگاه‏هاي موجود روي مسيرياب شما فرق داشته باشند. بنابراين بهتر است مستنداتي را كه همراه تجهيزات‏تان بوده است مطالعه كنيد تا بيشتر در جريان جزييات قرار بگيريد.
l اگر در حال حاضر كامپيوترتان مستقيماً به مودم وصل است، كابل شبكه را از پشتٍ كامپيوتر بيرون آورده و آن را به درگاهي در پشت مسيرياب كه برچسب Internet، WAN، و يا LAN خورده است، فروكنيد.
l اگر در حال حاضر كامپيوتري نداريد كه به اينترنت متصل باشد، يكي از دو سر كابل شبكه را (كه جزو ضمايمِ مسيرياب‏تان بوده است)
به مودم خود وصل كرده، و سر ديگر ان را به درگاهي در پشت مسيرياب بي‏سيم‏تان كه برچسبٍ Internet، WAN ، و يا LAN، خورده است، فروكنيد.
l اگر در حال حاضر، كامپيوترتان را به يك مسيرياب وصل كرده‏ايد، كابل شبكه‏اي را كه در يكي از درگاه‏هاي واقع در پشت مسيريابِ فعلي‏تان فرورفته است، بيرون كشيده، و اين سرِ كابل را به درگاهي در پشت مسيرياب بي‏سيم‏تان كه برچسب Internet،WAN،LAN خورده است، فروكنيد. سپس، هر كابل شبكه‏ي ديگري كه مي‏بينيد، بيرون آورده و آن‏ها را به درگاه‏هاي موجود در پشت مسيريابِ بي‏سيم‏تان فرو نماييد. شما ديگر به مسيرياب فعلي‏تان احتياج نداريد، زيرا مسيرياب بي‏سيم جديدتان، جاي آن را گرفته است. نگرانِ دل‏آزار شدنِ كهنه‏ها هم نباشيد!
سپس، مودم كابلي يا ديجيتالي خود را وصل كرده و آن را روشن كنيد. چند لحظه به آن فرصت بدهيد تا به اينترنت متصل شود، و پس از آن، مسيريابِ بي‏سيم‏تان را وصل نموده وروشن كنيد. بعد از يك دقيقه، چراغ Internet، WAN، LAN روي مسيرياب بي‏سيم‏تان بايد روشن شود، به اين معني كه با موفقيت به مودم‏تان وصل شده است.

مسيرياب بي‏سيم‏تان را پيكربندي كنيد
با استفاده از كابل شبكه‏اي كه جزو ضمايم مسيريابِ بي‏سيم‏تان بوده است، مي‏بايست گاه‏به‏گاه كامپيوترتان را به يكي از درگاه‏هاي آزاد شبكه در پشتِ مسيرياب بي‏سيم‏تان متصل كنيد (هر درگاهي كه برچسب Internet،WAN ،و يا LAN نداشته باشد). اگر لازم است، كامپيوترتان را روشن كنيد. در اين حالت، كامپيوتر شما بايد به‏طور خودكار به مسيرياب‏‏تان وصل شود.
سپس، مرورگر اينترنت‏تان را بازكرده و آدرس مربوط به پيكربندي مسيرياب را وارد كنيد.
در اين‏جا ممكن است از شما يك اسم رمز خواسته شود. آدرس و اسم رمزي كه به كار خواهيد برد، بسته به نوع مسيرياب شما فرق خواهد كرد، بنابراين بايد به دستورالعمل‏هاي داده شده در دفتر‏چه‏ي مسيرياب‏تان رجوع كنيد.
براي آن‏كه بهتر متوجه منظورمان شويد، آدرس‏ها، شناسه‏ي كاربري و اسم رمز چند مسيريابِ موجود در بازار را دراين جدول مي‏بينيد:

اسم رمز
شناسه‏ي كاربري
آدرس
مسيرياب
admin
Admin
http://192.168.1.1
3Com
Admin
Admin
http://192.168.0.1
D-Link
admin
Admin
http://192.168.1.1

Linksys
password

admin
http://192.168.0.1

NetGear
به اين ترتيب، مرورگر اينترنت، صفحه‏ي پيكربندي مسيرياب‏تان را به نمايش در خواهد آورد. بيشتر تنظيمات كارخانه‏اي به راحتي جواب مي‏دهند، منتها سه چيز را خودتان بايد تنظيم كنيد:

1- اسم شبكه‏ي بي‏سيم‏تان، موسوم به SSTD. اين اسم، معرّف شبكه‏ي شماست. شما مي‏بايست يك اسم خاص منحصربه فرد كه كسي از همسايگان‏تان به كارنبرده باشد، انتخاب كنيد.
2- تعيين كردن يك گذرنامه براي محافظت از شبكه‏ي بي‏سيم‏تان. در مورد بيشتر مسيرياب‏ها، مي‏بايست يك جمله‏ي قصار تعيين كنيد تا مسيرياب‏تان براي توليد كليدهاي متعدد از آن استفاده كند. يادتان نرود كه جمله‏ي قصارتان بايد حتماً منحصر به فرد و دراز باشد. (احتياجي نيست آن را از بَر كنيد).
3- تعيين يك اسم رمز سرپرستي، تا كل شبكه‏ي بي‏سيم‏تان را زير نظر بگيريد. درست مثل هر اسم رمزي، اين اسم رمز نيز نبايد كلمه‏اي باشد كه هركس بتواند در فرهنگ لغات پيدايش كند. يك اسم رمزِ مطمئن، تركيبي از حروف، اعداد و علايم است. بايد مطمئن شويد كه مي‏توانيد اين اسم رمز را به خاطر بياوريد، زيرا درصورتي كه مجبور باشيد يكي از تنظيمات مسيرياب‏تان را تغيير دهيد، به آن احتياج پيدا مي‏كنيد.
مراحل دقيقي كه بايد براي پيكر‏بندي اين تنظيمات طي كنيد، بسته به نوع مسيرياب‏تان فرق مي‏كنند. بعد از تنظيم هر پيكر‏بندي، بايد حتماً Save Settings، Apply،و OK را براي ضبط كردن تنظيمات‏تان كليك كنيد.

اكنون، مي‏بايست كابل شبكه را از كامپيوترتان قطع كنيد.

كامپيوتر هاي خود را وصل كنيد
اگر كامپيوتر‏تان، شبكه‏ي بي‏سيمِ سَرخود ندارد، كارت شبكه‏تان را در درگاه يو‏اس‏بي فرو كنيد، و آنتن را در بالاي سر كامپيوترتان قرار دهيد (درصورتي كه كامپيوتر روميزي داشته باشيد)، و يا كارت شبكه را در يكي از چاك‏هاي خالي پي‏سي‏كارت فرو كنيد (درصورتي كه كامپيوتر كتابي داشته باشيد). خودِ ويندوز ايكس‏پي، كارتِ جديد را تشخيص داده، و ممكن است از شما بخواهد كه سي‏دي مربوط به كارت شبكه را در اختيارش بگذاريد.
دستورالعمل‏هاي داده شده از طريق نمايشگر، شما را درطولِ مرحله‏ي پيكربندي راهنمايي خواهند كرد.
توجه! توجه! مراتبِ زير درصورتي صدق مي‏كنند كه سرويس‏پك2ي ويندوز ايكس‏پي داشته باشيد. اگر ويندوز ايكس‏پي شما هنوز سرويس پك2 را زيارت نكرده است، بايد در اسرع وقت آن را تهيه نموده و نصب كنيد.
اينك، ويندوز ايكس‏پي بايد شكلكي را در سيني سيستم به نمايش بگذارد مبني بر اين كه يك شبكه‏ي بي‏سيم پيدا كرده است.

اين مراحل را دنبال كنيد تا كامپيوترتان به شبكه‏ي بي‏سيم مذكور وصل شود.
1- در سيني سيستم- منطقه‏ي واقع در گوشه‏ي سمت راست پايين نمايشگر- روي شكلكٍ شبكه‏ي بي‏سيم كليك راست بزنيد، وسپس از منوي متعاقبِ آن، گزينه‏ي
View Available Wireless Networks را انتخاب كنيد. درصورت برخورد با هر مشكلي، به دفتر‏چه‏ي راهنماي كارت شبكه‏ي خود رجوع كنيد. از اين‏كه به فروشنده‏تان زنگ بزنيد و از آن‏ها سؤال كنيد، هيچ وقت ترديد به خود راه ندهيد.
2- به اين ترتيب، پنجره‏ي «اتصال شبكه‏ي بي‏سيم» بايد باز شود و شبكه‏ي بي‏سيم خود را با همان اسمي كه قبلاً انتخاب كرده بوديد- در بين شبكه‏هاي موجود ببينيد. اما اگر به هر دليلي موفق به ديدنِ شبكه‏ي خود نشديد، در صدر ستون سمت چپ، روي Refresh Network List كليك كنيد. اكنون روي شبكه‏تان كليك كرده، و سپس در سيني سيستم (گوشه‏ي تحتاني راست)، روي Connect كليك كنيد.
3- در اين وقت ويندوز ايكس‏پي از شما مي‏خواهد كه كليد زير را وارد كنيد. كليد رمزگذار همان كليدي ست كه پيش از اين در هردو حوزه‏ي Network Key و Confirm Network Key وارد كرده بوديد. پس از آن روي Connect كليك كنيد.
4- ويندوز ايكس‏پي مراحل پيشرفت كارش را در حين اتصال به شبكه‏ي شما نشان مي‏دهد. بعد از متصل‏شدن‏تان، مي‏توانيد پنجره‏ي اتصال شبكه‏ي بي‏سيم را ببينيد. كارتان در اين لحظه به اتمام رسيد! مبارك است!
توجه! توجه! اگر پنجره‏ي اتصال شبكه‏ي بي‏سيم هم‏چنان در حال زورزدن براي پيدا كردنِ آدرس شبكه باشد، ممكن است در واردكردنِ شاه‏كليدٍ رمزگذاري اشتباه كرده باشيد

جعبه ابزار ي در كنار آفيس

معمولا استفاده كاربران از آفيس مايكروسافت بر موارد كاربردي عمده از قبيل Outlook ‏, Word , اكسل ‏‎, پاورپوينت و … متمركز مي شود . اما به طور كلي در آفيس , صرف نظر از ويرايش هاي مختلف آن , چندين ابزار سودمند ديگر را از زير گروه Microsoft Office Tools و Microsoft Office از منوي Start ويندوز خواهيد يافت .

به گزارش بخش خبر شبكه فن آوري اطلاعات ايران، از دنياي شبكه، اگر به هنگام نصب آفيس از تنظيمات پيش فرض آن استفاده نماييد, هشت يا نه ابزار در زير گروه Microsoft Office نمايان خواهد شد . يكي از اين ابزارها shot viewer- Microsoft Office Access Snap است كه تنها به همراه ويرايشي از آفيس نصب مي شود كه حاوي برنامه اكسس است . برخي از ميانبرهاي ارائه شده در اين زير گروه در حقيقت به برنامه هاي واقع در ديسك سخت اشاره دارند و ساير ميانبرها به هنگام اولين درخواست اجرا از جانب كاربر, به نصب ابزار مورد نظر مي پردازند. چهار عدد از اين ابزارها , ابزارهاي كاربردي كوچكي هستند و بقيه آنها ابزارهاي كمكي مي باشند . در ادامه به معرفي گذرا و اجمالي هر يك از ابزارها مي پردازيم.
مديريت تصاوير
Microsoft Office Picture Maneger در مقايسه با ابزارهاي ارائه شده پيشين در مجموعه آفيس , قابليت هاي ويرايشي كمتري را در اختيار كاربران قرار مي دهد. اما به طور موثري جايگزيني براي ابزار ويرايش عكس محسوب مي شود كه به همراه نسخه هاي پيشين آفيس ارائه مي شد.
همان طور كه از نام اين ابزار برمي آيد, اين برنامه بيشتر بر مديريت عكس ها و تصاوير تمركز دارد تا ويرايش آنها . در حقيقت اين ابزار مشابه برنامه هاي مستقل توليد آلبوم است كه به همراه دوربين هاي ديجيتال و اسكنرها ارائه مي شوند. با اين تفاوت كه از يك مرورگر ساده تصاوير همانند Windows Picture and Fax Viewer پا را كمي فراتر گذاشته است . اين برنامه يك ابزار سودمند جهت سازماندهي, مشاهده و ويرايش ابتدايي تصاوير در فرمت هاي BMP, EMF,GIF,JPEG,PNG,TIFF و WMF است. به علاوه , امكان فشرده سازي و تبديل كردن يك فرمت به فرمت ديگر را ميسر ساخته است.
رابط كاربر اين برنامه يادآور ويندوز اكسپلورر است كه در حالت نمايشي View Thumbnail تنظيم شده است . البته اين برنامه ويژگي هاي ديگري را هم دارد . پانل سمت چپ Picture Manager برخلاف ويندوز اكسپلورر , سلسله مراتب كامل پوشه هاي روي ديسك سخت را نمايان مي سازد. در عوض, اين پانل ميانبردهايي را به پوشه هايي خاص نشان مي دهد. چنانچه تصاوير شما در پوشه هايي در يك يا چندين درايو پخش شده باشند , به راحتي مي توانيد ميانبري به پوشه حاوي تصاوير ايجاد نماييد. در اين ابزار اين قابليت فراهم است كه در صورت نياز , به هر جايي از هاردديسك برويد.
براي اين كار كافي است ميانبري را كه به پوشه حاوي زيرپوشه ها اشاره دارد. به سلسله مراتب نمايش فايل ها اضافه نمايش نماييم. . با اين عمل به راحتي مي توانيم در دفعات بعد زيرشاخه مورد نظر را مرور كنيم. به عنوان مثال اگر ميانبري را كه به درايو C: اشاره دارد به سلسله مرتب بيفزاييم , مي توانيم همه اين درايو را مرور كنيم .
به منظور افزودن ميانبر , ابتدا از منوي File گزينه Add Picture Shortcut را انتخاب كنيد, سپس پوشه اي را كه مايل به نمايش آن در سلسله مراتب مي باشيد, مرور نماييد . جهت افزودن خودكار انتخاب نماييد. سپس با استفاده از Task Pane به محل مورد نظر جهت جستجو در آن برويد و در انتها OK را كليك نماييد. چنانچه به عنوان مثال جستجو در درايوهاي محلي را برگزينيد , Picture Manager به منظور يافتن تصاوير مورد نظر در تمام درايو را جستجو مي كند.
همچنين مي توانيد جهت حذف ميانبرها روي آنها كليك راست كنيد و از منوي نمايان شده گزينه Remove Shorcut را انتخاب نماييد.
هنگام حذف ميانبرها توجه داشته باشيد كه گزينه Delete را به اشتباه انتخاب نكنيد . زيرا اين گزينه همه پوشه و محتويات آن را از هاردديسك حذف مي كند.
همانطور كه اشاره شد يكي از قابليت هاي مفيد اين برنامه , توانايي تبديل كردن تصاوير به فرمت هاي ديگر است . بدين منظور كافي است كه تصوير يا تصاوير دلخواه را انتخاب كنيد و از منوي File گزينه Export را برگزينيد. سپس از پنجره ي محاوره اي ظاهر شده از فهرست كركره اي Export With This File Format ,يكي از فرمت هاي مورد نياز را انتخاب نماييد و عمليات را خاتمه دهيد.
به منظور آشنايي با قابليت هاي ويرايشي اين برنامه مي توانيد از منوي Picture اقدام نماييد. اين منو به شما امكان مي دهد اعمالي نظير برش , چرخش و تنظيم و روشنايي و تمايز رنگ , حذف قرمزي مردمك چشم , تغيير اندازه و فشرده سازي تصاوير را انجام دهيد. چنانچه پس از اعمال قابليت هاي ويرايشي روي تصاوير, از حاصل كار رضايت نداشته باشيد,‌ به راحتي مي توانيد با استفاده از گزينه Undo واقع در منوي فايل چندين مرتبه به عقب بازگرديد. اما به خاطر داشته باشيد كه تغييرات تنها در صورت انتخاب گزينه Save از منوي File به صورت دائمي ذخيره خواهد شد. لذا هنگام بستن Picture Manager در صورتي كه تغييرات را ذخيره نكرده باشيد, برنامه از شما سوالي مبني بر ذخيره سازي تغييرات خواهد پرسيد.
مديريت اسناد
Microsoft Office Document Imaging و Microsoft Office Document Scanning مكمل يكديگرن دو با هم كار مي كنند . نحوي كار بدين صورت است كه ابتدا Document Scanning Tool صفحه مورد نظر را در اختيار Document Imaging Tool انجام دهيد. برنامه به منظور اسكن حقيقي تصوير فراخواني خواهد شد.
داشتن اطلاع در مورد اين دو ابزار سودمند است . زيرا تركيبي از اين ابزارها و ويندوز اكس پي توانايي هاي ممتازي را براي مديريت اسناد به ارمغان مي آورد و از Windows Scanner and Camera Wizard كه هيچ قابليتي جهت OCR ندارد , فراتر مي رود. هنگامي كه Document Scanning را باز مي كنيد, ممكن است با سوالي مبني بر انتخاب اسكنر مواجه شويد. چنانچه اين امر محقق نشد و در عين حال بيشتر از يك اسكنر را به صورت نصب شده داشته باشيد , روي دكمه Scanner كليك كنيد و از منوي كركره اي , اسكنر مورد نظر را برگزينيد. در اين راه با دو گزينه در كادر محاوره اي ظاهر شده مواجه خواهيد شد. اگر تمايل داشته باشيد درايور برنامه قبل از هر عمل اسكن به منظور بررسي و تغيير تنظيمات نمايان شود, بايد گزينه Show Scanner Driver Dialog Befor Scanner علامت زده شده باشد .
اغلب برنامه را مي توانيد با استفاده از مقادير از پيش تعيين شده كنترل نماييد. براي مشاهده تنظيمات , ابتدا هريك را انتخاب نماييد . براي مشاهده تنظيمات , ابتدا هريك را انتخاب نماييد و سپس دكمه Edit Selected Preset را كليك نماييد.
به علاوه با استفاده از دكمه Advanced و عبور در ميان برگه هاي موجود مي توان تنظيمات را مشاهده كرد و يا تغيير داد.
در اينجا دو انتخاب وجود دارد, يكي از آنها دكمه Create Shortcut از برگه General است كه با آن مي توان يك ميانبر به Preset جاري برروي دسك تاپ را ايجاد نمود. در نتيجه با استفاده از اين ميانبر مي توان در دفعات بعدي عمليات اسكن را دوبار با كليك برروي اين ميانبر انجام داد. چنانچه هربار از تنظيمات يكساني جهت اسكن اسناد استفاده مي كنيد,‌اين قابليت مي تواند نقش مهمي را ايفا كند.
انتخاب ديگر OCR است كه از برگه ي Processing قابل دسترسي است. با استفاده از OCR متون به كار رفته در تصوير شناسايي مي شود. از اين رو محتواي فايل اسكن شده در Document Imaging قابل جستجو مي شود و سرويس نمايه ساز ويندوز اكس پي مي تواند آن را بخواند. اين ويژگي قابليت هاي مديريت ابتدايي اسناد را فراهم مي كند. براي اين كار گزينه Search را از منوي Start برگزينيد. سپس با وارد كردن كلمه يا عبارت جستجو , اسناد را جستجو كنيد. در پايان با يافتن نتايج مي توان فايل يافته شده را در Document Imaging بازگشايي نمود. از طرف ديگر با استفاده از گزينه Find از منوي Edit مي توان در درون سندباز شده به جستجو پرداخت.
توانايي ايجاد فايل هاي نمايه سازي نقطه قوت بزرگي است كه به واسطه نرم افزارهاي كاربردي تركيبي حاصل مي شود. همچنين بااستفاده از از گزينه Send Text To Word از منوي Tools مي توان متن را از Document Imaging به نرم افزار Word ارسال نمود.
Document Imaging ويژگي هاي ديگري از قبيل حاشيه نويسي را در اختيار كاربران قرار مي دهد. ويژگي هاي ارائه شده و انتخاب هاي مربوط به آنها به طور وسيعي گوياي عملكرد خود هستند. لذا به منظور كسب اطلاع در رابطه با عملكرد هر كدام منوها و گزينه ها را بيشتر بررسي كنيد.
قابليت سودمند ديگر ,‌توانايي ايجاد تغيير در شيوه قرارگيري صفحات در اسناد چندصفحه اي با استفاده از كشيدن و انداختن است. همچنين اين امكان فراهم است كه صفحات را از يك پنجره به پنجره ديگر بكشيد.
Document Imaging از دو فرمت TIFF و Mdi پشتيباني مي كند . جهت به اشتراك گذاري فايل هاي خود با ديگران ممكن است از فرمت TIFF استفاده نماييد. اما چنانچه شخصي بااستفاده از برنامه ديگر به ذخيره فايل TIFF بپردازد . در صورتي كه شما فايل را با استفاده از OCR شناسايي كرده باشيد, مجددا مجبور خواهيد بود عمليات شناسايي را انجام دهيد. مزيت فرمت MDI در توليد فايل هاي كم حجم است. ما در يك آزمايش سريع توانستيم يك TIFF با حجم 1.2 مگا بايت را به صورت يك فايل MDI با حجم 333 كيلو بايت ذخيره كنيم .
مديريت كليپ ها
Microsoft Clip Organizer همان گونه كه از نامش بر مي آيد ابزاري براي سازماندهي كليپ ها مي باشد, ضمن آنكه شامل مجموعه اي از كليپ آرت هم مي شود . اين كليپ آرت ها بعضي داخل كامپيوتر نصب شده اندو بعضي را با استفاده از Clips Online بايد از اينترنت دريافت كرد.
گزينه Add Clips ار منوي File نيز عملكردي مشابه Picture Organizer دارد . اين امكان را فراهم مي سازد تا به صورت دستي و يا خودكار به افزودن كليپ آرت ها بپردازيد. اين برنامه نيز همانند ساير برنامه ها كاملا ساده و قابل فهم است و به راحتي مي توانيد با كنكاش در منوها و انتخاب آن ها دز پانل وظيفه نحوه استفاده از آن را فرا بگيريد. فراموش نكنيد كه حتما از گزينه Search به منظور جستجوي كلمات كليدي در ميان مجموعه كليپ آرت ها بهره بگيريد. همچنين مي توانيد با كليك راست بر كليپ ها و انتخاب گزينه Edit Keywords , كلمات كليدي آن ها را حذف و اضافه نماييد.
مديريت تنظيمات
Microsoft Office 2003 Save My Setting تنها يك Wizard جهت ذخيره سازي تنظيمات برنامه هاي زيرمجموعه آفيس است . اين برنامه نيز مي تواند به منظور بازسازي تنظيماتي كه قبلا ذخيره كرده ايد, به كار گرفته شود.
مادامي كه تنظيمات را در يك فايل ذخيره كرده ايد، مي توانيد فايل را به منظور اعمال يكباره تغييرات مورد پسند خود در برنامه هاي زيرمجموعه آفيس 2003 به يك سيستم ديگر انتقال دهيد . به عنوان مثال يك تكنيك يك راه بهينه براي سفارشي سازي تنظيمات در يك سيستم جديد در موقع روز آمدسازي آن است .
مديريت حوادث
Microsoft Office Application Recovery در زماني كه برنامه هاي زيرمجموعه آفيس متوقف مي شوند و عملا از كار مي افتند , آن ها را مي بندد. از سوي ديگر, اين ابزار هنگام وقوع چنين مواردي امكان بازيابي اسناد را فراهم مي سازد.
تنظيمات زبان
Microsoft Office 2003 Language Setting به كاربر اجازه مي دهد تنظيمات مربوط به زبان برنامه هاي زير مجموعه آفيس را با حذف و اضافه نمودن زبان هاي مورد نظر در فهرست Enabled انجام دهيد. همچنين بااستفاده از اين ابزار مي توانيد زبان پيش فرض برنامه هاي آفيس را تغيير دهيد. به عنوان نمونه چنانچه زبان را از English(U.S) به English(U.K) تغيير دهيد, كنترل كننده املاي برنامه Word از اين پس واژه Colour را درست مي داند و واژه Colour را به عنوان يك واژه غلط تلقي مي كند.
مشاهده گزارش هاي اكسس
Microsoft Office Access Snapshot Viewer امكان مشاهده تصوير فوري از گزارش تهيه شده اكسس را فراهم مي سازد . اين ابزار در نسخه اي از آفيس كه شامل اكسس است , وجود دارد با استفاد از اين ابزار مي توانيد تصويري سريع از گزارش خود ايجاد نماييد و آن را با كساني كه برنامه اكسس را ندارند به اشتراك بگذاريد. لازمه مشاهده اين تصوير وجود مشاهده گر آن است . در اين صورت مي توان به هنگام اشتراك گذاري و يا ارسال تصوير , يك نسخه از مشاهده گر يا پيوند مربوطه جهت دريافت مشاهده گر را براي افراد مورد نظر ارسال نمود. در حالت پيش فرض برنامه Snapview.exe در مسير زير قرار گرفته است:
C:\Program File\Common Files\Microsoft Shared\ Snapshot Viewer

گواهي ديجيتالي براي ماكروها
Digital Certificate For VBA Projects به كاربر اجازه مي دهد يك گواهي ديجيتالي Self-Signed را ايجاد نمايد. بدون وجود اين گواهي, قابليت امنيتي ماكروها در آفيس, ماكروهاي ورودي را مشكوك فرض مي كند و بسته به تنظيمات امنيتي ممكن است هربار به هنگام بازگشايي , سوالي مبني بر فعال سازي ماكروها از كاربر بپرسد يا به سادگي آن ها را غيرفعال سازد. مي توان با استفاده از گواهي ديجيتالي Self-Signed , به آفيس اعلام نمود كه به ماكروها اعتماد نمايد.
نتيجه گيري
با سرزدن به منوي Microsoft Office Tools با برنامه سودمندي مواجه خواهيد شد كه اغلب مورد غفلت واقع مي شوند. از اين برنامه ها مي توان براي مديريت عكس و تصوير , تنظيم يك سيستم مديريت اسناد, ايجاد گواهي نامه ها براي ماكروها و يا انتشار گزارش هاي به دست آمده از اكسس استفاده نمود. بدون شك پس از اولين استفاده از اين ابزارها , آن ها را مجموعه اي ارزشمند خواهيد يافت.

تغييرات فايل هايتان را ردگيري كنيد

اگر بيشتر كارهايتان را با كامپيوتر انجام مي دهيدو آن ها را در فايل هاي مختلف ذخيره مي كنيد, يا اگر در محيط هايي هستيد كه چند نفر همزمان روي يك پروژه كار مي كنند, حتما بادردسرهاي سر و كله زدن با توده اي از فايل ها كه دائما هم عوض مي شوند , آشنا هستيد . وقتي چند نفر مختلف يك فايل را ويرايش مي كنند, يا وقتي كه شما كارتان را از كامپيوتر روميزي به لپ تاپتان منتقل مي كنيد. خيلي سخت است كه بدانيد آخرين نسخه يك فايل كدام است يا كجاست و در نتيجه تغييرات آن را دنبال كنيد. در چنين شرايطي به صورت خيلي ساده ممكن است اطلاعات مهم و حياتي خود را از دست بدهيد. ولي با استفاده از Subversion و TortoiseSVN كه دو برنامه اپن سورس براي ردگيري نسخه هاي مختلف فايل هستند, مي توانيد خيلي از نگراني ها درباره بازنويسي فايل هاي مهم و يا ايجاد تغييرات ناخواسته و مضر در آن ها را كنار بگذاريد.
برنامه نويسان مدت هاست كه از برنامه هاي كنترل نسخه براي نگهداري تمام فايل هايشان در يك محل ذخيره سازي مركزي استفاده مي كنند. افراد مي توانند اين فايل ها را Check out كنند, بعد روي سيستم خودشان با آن ها را در محل ذخيره سازي Check in يا Commit كنند.
سيستم كنترل نسخه فقط يك برنامه ساده براي به اشتراك گذاشتن فولدر نيست, بلكه همه دسترسي ها به محل ذخيره سازي را كنترل و مديريت مي كند. اين برنامه مانع از تداخل كار ميان كاربران مختلفي مي شود كه مي خواهند روي يك فايل كار كنند و Check in هاي پشت سرهم را ردگيري مي كند. به طوري كه مي توانيد فايل را به هريك از نسخه هاي قبليش كه بخواهيد برگردانيد, حتي اگر يك فايل را مدت ها پيش پاك كرده باشيد.
برنامه نويسان Subversion را بيشتر به عنوان جانشيني بهبود يافته براي CVS كه سيستم كنترل سورس متداول در دنياي اپن سورس است , در نظر داشته اند. CVS محدوديت هايي دارد كه موجب شده است فقط نزد برنامه نويسان محبوبيت داشته باشد . ولي قابليت هاي Subversion براي ساير كاربران نيز جذاب خواهد بود, البته به شرطي كه با مفاهيم اوليه سيستم فايلي , نظير دايركتوري ها ,‌ به آشنايي داشته باشند.
در محيط كار احتمالا Subversion را روي يك سرور نصب خواهيد كرد. ولي براي شروع مي توانيد فايل هاي باينري آن را از نشاني http://subversion.tigris.org دانلود و روي سيستم خودتان نصب كنيد.
Subversion به طور پيش فرض از يك رابط خط فرمان استفاده مي كند . TortoiseSVN رابط بهتري را به كلاينت SVN اضافه مي كند كه در ويندوز اكسپلورر و كادرهاي محاوره متداول فايل ادغام مي شود و قابل دسترسي است . البته شما براي بعضي از كارهاي مديريتي بايد از رابط خط فرمان استفاده كنيد. ولي اكثر كارهاي روزانه از طريق GUI انجام پذير هستند.
وقتي كه هر دو برنامه را نصب كرديد, مي توانيد يك محل ذخيره سازي بسازيد يك دايركتوري را انتخاب كنيد, خط فرمان را باز كنيد و دستور زير را وارد نماييد:
Svnadmin create/path/to/repository
بعد بايد سرور Subversion را اجرا كنيد , كه به فرمان هايي كه از كلاينت Subversion مي آيند، پاسخ مي دهد, براي اين كار در خط فرمان تايپ كنيد:
Svnserve-d-r/path/to/ repository
سرور روي پورت 3690 گوش مي دهد . به طور پيش فرض , سرور فقط اجازه دسترسي فقط خواندني به ريپوزيتوري مي دهد. براي تغيير اين وضعيت فايل path/to/repository/conf/snvserve.conf/ را باز كنيد و خطوط زير را به آن اضافه نماييد:
[ general ]
anon-access=write
به خاطر كمبود جا در اينجا فقط به طور خلاصه قابليت هاي جالب Subversion را مرور مي كنيم. براي اين كه مديريت مستندات خود را شروع كنيد, ويندوز اكسپلورر را باز كنيد و يك دايركتوري را براي اعمال كنترل نسخه انتخاب نماييد. روي اين فولدر كليك راست كنيد . مي بينيد كه دستورات مربوط به Sunversion به منوي متني اضافه شده اند. گزينه Tortoise SVN Import را انتخاب كنيد. برنامه از شما آدرس URL ريپوزيتوري را مي خواهد, svn://I و به دنبال آن آدرس IP يا اسم ماشينتان را وارد كنيد.
حالا مي توانيد از هر ماشيني كه TortoiseSVN روي آن نصب شده باشد, فايل ها را Check out كنيد . يك محل را انتخاب كنيد, كليك راست كنيد و گزينه SVN Checkout را انتخاب نماييد . مجددا آدرس URL ريپوزيتوري را وارد كنيد. Subversion يك كپي از تمام فايل ريپوزيتوري به محل مورد نظر دانلود مي كند .
توجه كنيد كه يك علامت سبز رنگ در گوشه آيكون فايل ديده مي شود و نشان مي دهد كه فايل تغييري نكرده است . اگر تغييري در فايلي بدهيد, اين علامت به يك علامت تعجب قرمز تغيير خواهد كرد. براي آپلودكردن تغييراتتان به ريپوزيتوري روي فايل , كليك راست كنيد و گزينه SVN Commit را انتخاب نماييد. اگر شخص ديگري در اين ميان همان فايل را در ريپوزيتوري بروز كرده باشد, Subversion به شما اخطار مي دهد و عمليات را انجام نمي دهد. در غير اين صورت فايل ها را Check in خواهد كرد. ولي نسخه قبلي آن ها را نيز نگه خواهد داشت . به اين ترتيب شما هميشه مي توانيد تغييرات را به حالت قبلي برگردانيد . حتي اگر از منوي متني TortoiseSVN براي تغيير نام يا پاك كردن يك فايل استفاده كنيد , اين تغييرات نيز حفظ خواهند شد و قابل بازگشت هستند.
وقتي از Subvrsion و TortoiseSVN استفاده مي كنيد, ديگر از بابت اين كه كاربران مختلف كار يكديگر را خراب كنند نگراني نخواهيد داشت و از اين اطمينان خاطر كه هميشه مي توانيد نسخه هاي قبلي يك فايل را به حالت قبلي برگردانيد , لذت خواهيد برد.

کپی کردن هارد به هارد اطلاعات

از: وبلاگ ترفندهای کامپیوتر

جهت اجرای این آموزش باید کمی حرفه ای باشید و حواستان را جمع کنید . رایانه ها معمولا دارای یک هارد دیسک هستند . برای اولین قدم بهتر است که پارتیشن های هارد دیسک خودتان را نامگذاری کنید . برای این کار به My Computer رفته و روی یک پارتیشن کلیک راست کنید . گزینه Properties را انتخاب کنید . در پنجره باز شده شما می توانید نام پارتیشن را تغییر دهید . این کار را برای همه پارتیشن ها تکرار کرده و نام آنها را به خاطر بسپارید . حالا رایانه تان را خاموش کنید . شما هارددیسکی که می خواهید اطلاعات را از آن کپی کنید در اختیار دارید . به دقت ان را بررسی کنید .همه هارد دیسکها به وسیله یک نوع کابل به مادربورد متصل می شوند . در کنار محل اتصال کابل به هارد دیسک محل اتصال فیش برق یا همان POWER قرار دارد . اما مهمترین نکته که شما باید به آن دقت کنید جامپرها هستند . معمولا روی بدنه هارد دیسکها نحوه قرار گیری جامپرها توضیح داده شده است . جامپر یک قطعه ریز است که می توان به وسیله آن تنظیمات یک قطعه سخت افزاری را به صورت فیزیکی تغییر داد . در جدول موجود روی بدنه هارد دیسک به دنبال وضعیت Slave بگردید . شما باید جامپر هارد دیسک دوم را با توجه به توضیحات این جدول به حالت Slave تغییر بدهید . حالا در کیس رایانه خاموش را باز کنید . در کیس رایانه تان دنبال هارد خودتان بگردید . مشاهده می کنید که کابلی آن را به مادربرد متصل کرده است . این کابل معمولا دارای دو جای اتصال می باشد . ممکن است این کابل هم به هارد دیسک شما و هم به سی دی رام متصل باشد . شما می توانید از طریق همین کابل هارد دیسک دوم را به مادربرد متصل کنید . برای این کار می توانید جای اتصال دوم را از سی دی رام جدا کنید . به جای آن هارد دیسک را به این قسمت متصل کنید . حالا شما 2 هارد دیسک را از طریق یک کابل به مادربرد رایانه تان متصل کرده اید . هارد دیسک رایانه شما به عنوان میزبان و هارددیسک دوم به عنوان مهمان به حساب می آید . حالا باید برق مورد نیاز را برای هارد دیسک مهمان تامین کنید . به نوع فیش POWER هارد دیسک دقت کنید . یکی از این نوع فیشها احتمالا در رایانه شما به صورت آزاد وجود دارد . این کابل ها همگی به سیستم اصلی برق رایانه متصل هستند . یکی از این فیشهای آزاد را به هارد دیسک میمان وصل کنید . حالا باید رایانه تان را روشن کنید . به محض روشن شدن رایانه کلید Delete را فشار دهید تا وارد تنضیمات مادربرد شوید . این منو ممکن است با توجه به نوع مادربرد متفاوت باشد . اما معولا در اولین منو تنضیمات هارد دیسک تعیین می شود . به منوی Standard Cmos Features بروید . معمولا به صورت پیش فرض مادربرد های جدید برای شناسایی هارد دیسکها در حالت اتوماتیک تنظیم شده اند . اگر این گونه نیست شما تنظیم این قسمت را به حالت Auto تغییر دهید تا مادربرد به به صورت خودکار هارددیسک ها را شناسایی کند . این کار هم در قسمت باید صورت بگیرد . بعد از انجام این کار از این منو بیرون آمده و گزینه Save a Exit را انتخاب کنید . در صورتی که تمام مراحل را درست انجام داده باشید را یانه شما مثل سابق عمل می کند . ویندوز شما بالا می آید . اما با رفتن به قسمت My Computer متوجه اضافه شدن پارتیشن های جدید می شوید . پارتیشن های غریبه که نامشان برای شما آشنا نیست همان پارتیشن های هارد دیسک مهمان هستند . حالا اطلاعاتی را که لازم دارید بین دو هارد دیسک کپی کنید . دقیقا مانند زمانی که روی هارد دیسک خودتان اطلاعات رااز یک پارتیشن به پارتیشن دیگری کپی می کردید . بعد از تمام شدن کارتان دوباره رایانه تان را خاموش کنید . شما حالا باید همه چیز را به حالت اول برگردانید . هارد دیسک مهمان را با جدا کردن کابل های مادر برد و برق جدا کنید . وضعیت جامپر روی آن را دوباره به حالت اول برگردانید . این حالت روی بدنه هارد دیسک با عنوان Master مشخص شده است . اگر محل اتصال دوم روی کابل قبلا به سی دی رام متصل بود دوباره آن را به همان وضعیت برگردانید . در کیس را هم کاملا ببندید .

برقراري ارتباط از طريق سيم آتش

توسط: پارسا ستوده نیا

امروزه يکي از مهمترين مسائلي که در دنياي رايانه به آن پرداخته مي شود مساله برقراري ارتباط رايانه ها با رايانه هاي ديگر و يا دستگاه هاي جانبي است.
اين کار با توجه به نوع ارتباط و نيازهاي موجود به طرق مختلف امکان پذير شده است که هر يک داراي خصوصيت و ويژگي هاي خود است. هم اکنون دستگاه هاي بسياري را مي شناسيم که از طريق درگاه USB به رايانه متصل مي شوند و تعدادي ديگر از طريق امواج راديويي و الکترومغناطيس با رايانه ارتباط برقرار مي کنند.

Firewire چيست؟
Firewire يا i-Link که به IEEE 1394 نيز معروف است ، يک استاندارد واسط براي گذرگاه سريال در رايانه هاي شخصي است که امکان برقراري ارتباطات صوتي و تصويري ديجيتال را فراهم مي سازد.
Firewire در بسياري از موارد جايگزين SCSI شده است و اين به دليل کمتر بودن هزينه پياده سازي و همچنين سادگي پياده سازي سيستم هاي کابلي بوده است.
از سال 1995 تقريبا تمام دوربين هاي ديجيتال مدرن از اين اتصال پشتيباني مي کنند. بسياري از رايانه ها از قبيل Macintosh که به منظور امور خانگي و حرفه اي صوتي و تصويري طراحي شده اند به طور پيش فرض و پيش ساخته درگاههاي Firewire دارند. Firewire همچنين سالها يک ويژگي جالب توجه ipod هاي شرکت Apple بوده است که به منظور دريافت اطلاعات در چند ثانيه و همچنين شارژ مجدد باتري به طور همزمان و تنها با يک کابل استفاده مي شد. از اين گذرگاه معمولا براي اتصال دوربين هاي ويدئويي ديجيتال و دستگاه ها و رسانه هاي ذخيره سازي اطلاعات استفاده مي شود.
اما استفاده ديگر آن در سيستم هاي ويدئويي real time يا زنده مثل سيستم هاي نظارت و کنترل و همچنين سيستم هاي حرفه اي صوتي است.
Firewire در بعضي موارد به جاي گذرگاه معمولي USBاستفاده مي شود. دليل اين امر هم سرعت موثر بالاتر است و هم اين که Firewire به رايانه ميزبان نيازي ندارد.
Firewire تمامي قابليت هاي SCSI را فراهم مي سازد و در مقايسه با USB2.0 پرسرعت ، از سرعت بالاتر تبادل اطلاعات پشتيباني مي کند ؛ خصوصيتي که براي همه افراد بخصوص ويرايشگرهاي صوتي و تصويري از اهميت بالايي برخوردار است.
Firewire قادر است تا 63 دستگاه جانبي را به طور خطي به هم متصل نمايد. تنها محدوديت اين اتصالات هم غير چرخشي بودن ساختار شبکه است. يعني همانطور که گفته شد به صورت خطي و نه به صورت حلقوي به هم متصل مي شوند. بنابراين امکان ارتباط دو به دو نيز بين دستگاه ها فراهم مي آيد.
به عنوان مثال يک چاپگر و يک اسکنر مي توانند به طور مستقيم با هم ارتباط برقرار کنند. بدون اين که نيازي به حافظه سيستم و يا CPU داشته باشند. Firewire همچنين از وجود چند ميزبان در هر گذرگاه نيز پشتيباني مي کند.
USB براي فراهم آوردن اين امکانات و قابليت ها به تراشه مخصوص نياز دارد. بنابراين کابل آن ، مخصوص و گران قيمت خواهد بود. در حالي که Firewire تنها به يک کابل با تعداد سوزنهاي مشخص در هر دو سر کابل (معمولا 6تا) نياز دارد که براي پشتيباني از Plug and Play و hot Swapping طراحي شده است. اين دو عبارت به اين مفهوم اند که در صورت نياز به قطع ارتباط يک دستگاه با دستگاه هاي ديگر و يا جايگزيني يکي با ديگري نيازي به قطع منبع تغذيه نيست و در حال روشن بودن دستگاهها نيز اين اعمال امکان پذيرند و صدمه اي به هيچ يک وارد نخواهد آمد. Firewire 400 قادر به تبادل اطلاعات بين دستگاه ها با سرعت 100 ، 200 و 400 مگابيت در ثانيه است که البته مقدار واقعي آنها 98.304 ، 196.608 و 393.216 مگابيت در ثانيه است.
اگر چه USB2 ادعاي فراهم کردن سرعت بالاتري را دارد (480مگابيت در ثانيه) اما در عمل Firewire به دليل ارتباط مستقيم دستگاه ها و معماري يک به يک آنها سريعتر خواهد بود. البته طول هر کابل نبايد از 4.5 متر بيشتر شود.
Firewire 800 نيز امکان ارسال اطلاعات با سرعت 786.432 مگابيت در ثانيه را فراهم مي کند. IEEE 1394b از اتصالات نوري تا طول 100 متر و سرعت تبادل اطلاعات تا 3.2 گيگابيت در ثانيه را پشتيباني مي کند که در نوع خود فوق العاده است.

نصب ‌windows XP در كنار‌ ‌Mac OS X با استفاده از Boot camp

از: ماهنامه شبکه
توسط: پرهام ایزدپناه

پيش از شروع كار در نظرداشته باشيد كه اپل در حال حاضر نسخه بتاي ‌‌Boot Camp را عرضه كرده است و امكانات وجود باگ‌ها و اشكالاتي در اين نسخه وجود دارد. از اين رو همان طور كه اپل در پايگاه وب خود اعلام مي‌كند بهتر است پيش از نصب ويندوز از كليه اطلاعات خود يك نسخه پشتيبان تهيه كنيد.

موضوع ديگري كه بايد به آن توجه داشت آن است كه ويندوز از برخي سخت‌افزارهاي اپل مانند دوربين ‌‌isight در ‌iMac و‌ ‌MacBook Pro، ريموت كنترل اپل و مودم اپل پشتيباني نمي‌كند و بنابراين امكان كار با آن‌ها در ويندوز XP (فعلاً) وجود ندارد.

براي نصب ويندوز بر روي مك‌هاي مبتني‌بر پردازنده‌هاي اينتل بايد نسخه ‌‌6.4.10‌‌ سيستم عامل ‌‌Mac OS X را روي سيستم نصب كرد و آخرين ميان‌افزارهاي ارائه شده از سوي اپل را نيز دريافت نمود. مراحل كار به شرح زير است:

1- در مرحله اول پس از دريافت ‌Boot camp و اجراي آن، اين نرم‌افزار از شما مي‌خواهد يك‌ سي‌دي يا ‌‌DVD خام در درايو ديسك‌نوري سيستم خود قرار دهيد تا درايورهاي مورد نياز ويندوز‌ اكس‌پي به‌طور خودكار روي آن كپي شوند.

2- مرحله بعدي ساخت يك پارتيشن جداگانه براي ويندوز‌ اكس‌پي است. انجام اين‌كار به سادگي و با استفاده از جداكننده كشويي گرافيكي كه جابه‌جاكردن آن باعث تغيير اندازه پارتيشن‌هاي مك و ويندوز مي‌گردد امكان پذير است.

حداقل ظرفيت مورد‌نياز هاردديسك براي ساخت پارتيشن ويندوز پنج گيگابايت و حداكثر آن پنج گيگابايت كمتر از تمام گنجايش كل هاردديسك سيستم است.‌

3- گام بعدي مهم‌ترين مرحله كار يعني نصب ويندوز‌اكس‌پي است. با گذاشتن سي‌دي ويندوز و انتخاب گزينه ‌start Instalation مراحل نصب ويندوز آغاز مي‌شود. در هنگام نصب ويندوز بايد به دو نكته مهم توجه داشت؛ نخست آن‌كه در مراحل انتخاب پارتيشن ويندوز بايد حتماً پارتيشن ‌C را انتخاب كنيد.

انتخاب پارتيشن‌هاي ديگر يا انتخاب گزينه مربوط به تغيير پارتيشن‌ها در اين مرحله از نصب ويندوز مي‌تواند به از دست رفتن اطلاعات شما در ‌ ‌Mac Os X منجر شود. ‌

دوم آن‌كه در مرحله انتخاب نوع پارتيشن، ‌FAT32 يا ‌‌NTFS، در نظر داشته باشيد كه‌ ‌Mac OS X فقط مي‌تواند اطلاعات موجود برروي پارتيشن‌هاي ‌‌NTFS را بخواند و امكان نوشتن يا ذخيره‌كردن اطلاعات روي آن را ندارد. اما با انتخاب‌‌ ‌FAT32 چنين محدوديتي نخواهيد داشت و عليرغم از دست دادن مزاياي ‌NTFS مي‌توانيد از محيط ‌Mac OSX به خواندن و نوشتن اطلاعات برروي اين پارتيشن‌ها بپردازيد.

پس از اتمام نصب ويندوز سيستم به‌طور خودكار دوباره راه‌اندازي شده و از طريق ويندوز بالا خواهد آمد.
4- پس از بالا آمدن ويندوز كافي است‌ سي‌دي يا ‌‌DVD درايورها را كه قبلاً ساخته‌ايد درون درايو قرار داده و نصب كنيد. اكنون سيستم عامل ويندوز ‌اكس‌پي آماده استفاده است.

براي انتخاب سيستم‌عامل موردنظر، هنگام روشن‌كردن كامپيوتر كافي است به محض روشن كردن سيستم كليد ‌
‌(option يا ‌‌Alt در صفحه كليدهاي ويندوزي) را پايين نگه داريد تا صفحه‌اي شامل دو گزينه ‌‌windows و ‌‌ ‌Macintosh HD ظاهر شود. به اين ترتيب مي‌توانيد سيستم‌عامل مورد‌نظر خود را انتخاب كنيد.

درصورت تمايل به انتخاب سيستم عامل ويندوز هنگام كار با ‌‌Mac OS X پس از رفتن به ‌System Prefrences از منوي ‌APPL وارد ‌‌startup Disk شده و سيستم‌عامل ويندوز را انتخاب كنيد. درمورد حالت برعكس اين وضعيت و هنگامي كه شما در حال كار با ويندوز هستيد و مي‌خواهيد از ‌‌Mac OS X استفاده كنيد مي‌توانيد گزينه‌ ‌PreFormance and Maintenance را از ‌ ‌conrol panel انتخاب كنيد و پس از دو بار كليك روي ‌‌Startup Disk گزينه ‌‌Macintosh HD را انتخاب كنيد.

رفع مشكل بوت نشدن ويندوز XP

از: http://weblog.alvanweb.com

اگر مدت زيادي است كه از ويندوز استفاده مي كنيد . ممكن است به هنگام روشن كردن كامپيوتر ، با مشكل بوت نشدن سيستم عامل مواجه شده ايد . در اين موارد اولين كاري كه ممكن است انجام دهيد ، نصب مجدد ويندوز است كه مشكل شما را به صورت قطعي حل مي كند .
اما براي اين مساله راه حل منطقي تري نيز وجود دارد . پيغام هاي خطايي كه معمولا در اين موارد مشاهده مي شود مربوط به از دست رفتن يا آسيب ديدن فايل هاي ضروري ويندوز مي باشد كه در اين ميان دو فايل ntldr و boot.ini از اهميت بيشتري برخوردارند .

اگر بعد از روشن كردن كامپيوتر و شنيدن بوق تاييد بايوس ، مبني بر سلامت سخت افزار كامپيوتر ، با پيغام از دست رفتن يا آسيب ديدن يكي از دو فايل فوق مواجه شديد ، با ديگر سيستم را راه اندازي كرده و اين بار در ابتداي راه اندازي كليد F8 را پايين نگه داريد تا صفحه ايي با چند گزينه به شما نشان داده شود .

ابتدا گزينه Last Know Good Configuration را انتخاب و كليد enter را بزنيد . اين عمل باعث مي شود تا رجيستري ويندوز به آخرين حالتي كه سيستم عامل در آن زمان سالم بوده است برگردد . اما اين روش ممكن در برخي موارد جواب ندهد و كاربر مجدد با همان پيغام خطاي قبلي مواجه شود .

در اينصورت همان مراحل قبل را تكرار و اين بار Safe mode را انتخاب كنيد . بعد از بالا آمدن در اين حالت كه علامت مشخصه آن نوشتن كلمه Safe Mode در چهار گوشه صفحه نمايش با Resolution و عمق رنگ پايين است ، مسير زير را دنبال كنيد :

Start/All Programs/Accessories/System Tools/System Restore

و سپس با استفاده از ابزار System Restore كامپيوتر خود را به وضعيتي كه سيستم شما در آن وضعيت بدون اشكال كار مي كرده است برگردانيد . البته اگر چنين وضعيتي در هنگام سلامت كامپيوتر توسط شما ايجاد شده باشد يا به عبارتي ديگر شما System Restore را فعال كرده باشيد . جهت آگاهي بيشتر در اين مورد اين مطلب را بخوانيد .

اما اگر شما System Restore را فعال نكرده باشيد اين روش نيز جواب نمي دهد . تنها راه چاره در اين موارد استفاده از ديسكت نجات براي ويندوز است . اگر تا به حال اين ديسكت را نساخته ايد بهتر است دز زمان سلامت سيستم عامل آن را بسازيد .

طرز ساختن ديسك نجات : يك ديسكت سالم و فرمت شده 1.44 مگابايتي را درون درايو مربوطه قرار دهيد . سپس از منوي استارت پنجره Run را باز كرده و عبارت cmd را تايپ و كليد اينتر را بزنيد . حال در پنجره باز شده ، به ترتيب دستورات زير را تايپ كرده و بعد از تايپ هر خط كليد enter را بزنيد :

Xcopy c:boot.ini a: / h
Xcopy c:ntdetect.com a: / h
Xcopy c:ntldr a: / h

توجه داشته باشد كه C بر خلاف موارد مشابه ديگر ، در اينجا نام درايو يا پارتيشني نيست كه ويندوز شما بر روي آن نصب است ، بلكه نام درايوي است كه كامپيوتر از آن بوت مي شود . بنابراين C ثابت است و اگر فرضا ويندوز XP شما در پارتيشن D نصب شده ، نبايد حرف D را تايپ كنيد .

اكنون با تايپ دستور exit و زدن كليد اينتر از اين پنجره خارج شويد . حلا ديسكت شما آماده استفاده است و به هنگام بروز هر گونه مشكل در بوت و راه اندازي سيستم ، ديسكت را درون درايو قرار داده و بايوس را طوري تنظيم نماييد كه كامپيوتر از فلاپي بوت شود . اگر مراحل را درست انجام داده باشيد هم اكنون بايد ويندوز بالا بيايد .

هر بار راه اندازي سيستم از فلاپي استفاده نكنيد و مستقيم از روي هارد سيستم بوت شود بايد عكس مراحل قبل را تكرار كنيد يعني به محيط cmd برويد و در جلوي خط فرمان تايپ كنيد :

Xcopy a:*.* c:/ h

اكنون سيستم شما تعمير شده و ديگر نيازي به فلاپي نداريد . همچنين در موارد كاملا خاص كه ممكن است ديسكت بوت به شما جواب ندهد ، مجبوريد از كنسول رفع عيب مايكروسافت يا به عبارتي Recovery Cansole استفاده نماييد . بدين منظور بهترين روش اين است كه سي دي ويندوز xp كه قابليت بوت شدن را داشته باشد درون درايو قرار داده و بايوس را طوري تنظيم كنيد تا سيستم از روي سي دي بوت شود .

سپس بعد از شنيدن بوق تاييد بايوس و مشاهده پيغام Press any key to boot from CD كليدي را فشار دهيد تا عمليات بوت آغاز شود . حال صبر كنيد تا عمليات آماده سازي اوليه سيستم تكميل شود . پس از آن و در مرحله بعد در صفحه معروف به Welcome كليد r را بزنيد تا پروسه عملكرد كنسول رفع عيب آغاز شود .

در اينجا با تايپ شماره سيستم عامل مورد نظر براي رفع عيب ، كه در صفحه نمايش داده مي شود و همين طور تايپ كلمه عبور مدير سيستم ( در صورت وجود ) وارد كنسول مي شويد . در جلوي خط فرمان با تايپ كلمه Help و زدن اينتر ليست دستورات قابل استفاده نمايش داه خواهد شد . اما پر استفاده ترين دستورات عبارت اند از :

Chkdsk : اشكالات ديسك را بررسي مي كند
Diskpart : دستوري براي پارتيشن بندي
Extract : فايل هاي فشذده ويندوز را باز مي كند .
Fixboot : يك سكتور بوت جديد را بر روي ديسك بازنويسي مي كند .
Fixmbr : ركورد اصلي بوت را بازنويسي مي كند .

ضمنا دقت كنيد استفاده از دستور Fixmbr ممكن است تمام اطلاعات شما را از بين ببرد. پس قبل از استفاده از آن به خوبي جوانب كار را در نظر بگيريد .

راهبردهاي توسعه پايدار در بخش بهداشت و درمان

راهبردهاي توسعه پايدار در بخش بهداشت و درمان
تهيه و تنظيم: جناب آقاي ضياءالدين الماسي

راهبردهاي بهداشت و درمان در برنامه چهارم توسعه
 ماده 84: دولت موظف است، به منظور نهادينه كردن مديريت، سياستگذاري، ارزشيابي و هماهنگي اين قلمرو از جمله امنيت غذا و تغذيه در كشور، تأمين سبد مطلوب غذايي و كاهش بيماري‌هاي ناشي از سوء تغذيه و گسترش سلامت همگاني در كشور، اقدام‌هاي ذيل را به عمل آورد:
الف) تشكيل «شوراي عالي سلامت و امنيت غذايي» با ادغام «شوراي غذا و تغذيه» و «شوراي عالي سلامت» پس از طي مراحل قانوني
ب) تهيه برنامه‌هاي آموزشي لازم به‌ منظور ارتقاي فرهنگ و سواد تغذيه‌اي جامعه.
سازمان صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران و دستگاه‌هاي اجرايي مكلفند در تدوين و اجراي برنامه جامع يادشده با وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي همكاري و از تبليغ كالاهاي مضر به سلامتي خودداري نمايند.
ج) تخصيص منابع اعتباري، تسهيلات بانكي و يارانه‌اي لازم براي توليد، تأمين، توزيع و مصرف مواد غذايي، در جهت دستيابي به سبد مطلوب غذايي و اختصاص منابع لازم براي شروع و تدارك براي ترويج غذاي سالم در قالب ميان ‌وعده غذايي دانش‌آموزان و همچنين كمك غذايي براي اقشار نيازمند.
د) تهيه و اجراي برنامه‌هاي:
- ايمني غذا
- كاهش ضايعات مواد غذايي از توليد به مصرف
 ماده 85: دولت موظف است، ظرف مدت شش ماه پس از تصويب اين قانون، لايحه حفظ و ارتقاي سلامت آحاد جامعه و كاهش مخاطرات تهديدكننده سلامتي را مشتمل بر نكات ذيل تهيه و جهت تصويب به مجلس شوراي اسلامي ارائه كند:
- كاهش حوادث حمل و نقل، از طريق شناسايي نقاط و محورهاي حادثه‌خيز جاده‌ها و راه‌هاي مواصلاتي و كاهش نقاط مذكور به ميزان پنجاه درصد (50%) تا پايان برنامه چهارم
- تأكيد بر رعايت اصول ايمني و مقررات راهنمايي و رانندگي.
- ساماندهي و تكميل شبكه فوريت‌هاي پزشكي پيش‌بيمارستاني و بيمارستاني كشور و كاهش مرگ و مير ناشي از حوادث حمل و نقل به ميزان پنجاه درصد (50%) تا پايان برنامه چهارم.
- ارتقاي طرح ايمني وسايل نقليه موتوري و اعمال استانداردهاي مهندسي انساني و ايمني لازم.
- كاهش مخاطرات تهديدكننده سلامتي در محيط كار، آلاينده‌هاي هوا، آب، خاك، محصولات كشاورزي و دامي و تعريف مصاديق، ميزان و نحوه تعيين و وصول عوارض و جرايم جبراني و چگونگي مصرف منابع حاصله.
- وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و دستگاههاي ذي‌ربط مكلف‌اند، تا پايان سال اول برنامه چهارم توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي ايران، اقدامات لازم را جهت كاهش خطرات و زيان‌هاي فردي و اجتماعي اعتياد، پيشگيري و درمان بيماري ايدز و نيز كاهش بار بيماري‌هاي رواني معمول دارد.
 وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي موظف است، به منظور زمينه‌سازي براي حضور مؤثر در بازارهاي جهاني و تبديل جمهوري اسلامي ايران به مركز رفع نيازهاي سلامت و پزشكي منطقه، در چارچوب سياستهاي راهبردي تجاري، تسهيلات لازم را در خصوص معرفي توانايي‌ها، عرضه و بازاريابي خدمات سلامت و آموزش پزشكي و توليدات، تجهيزات و فرآورده‌هاي پزشكي و دارويي ارائه نمايد، به نحوي كه مقدار ارز حاصل از صادرات خدمات و توليدات مزبور معادل سي درصد (30%) مصارف ارزي بخش بهداشت و درمان، در پايان سال پاياني برنامه چهارم باشد.

 ماده 88: وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي موظف است، به منظور ارتقاي مستمر كيفيت خدمات سلامت و تعالي عملكرد خدمات باليني، افزايش بهره‌وري و استفاده بهينه از امكانات بهداشتي درماني كشور، اقدام‌هاي ذيل را انجام دهد:
الف) تدوين، نظارت و ارزشيابي استانداردها و شاخص‌هاي بهبود كيفيت خدمات و اصلاح رتبه‌بندي بيمارستان‌ها، براساس الگوي ارتقاي عملكرد باليني.
ب) مشتري ‌مدار نمودن واحدهاي بهداشتي درماني، از طريق اصلاح فرآيندها و ساختار مديريت اقتصادي (از جمله: اصلاح نظام حسابداري، پرداخت مبتني بر عملكرد، بودجه‌ريزي عملياتي).
ج) اداره بيمارستان‌هاي پيشنهادي دانشگاههاي علوم پزشكي، به صورت هيأت امنايي و يا شركتي و تفويض اختيارات مديريت، جذب و به‌ كارگيري نيروي انساني و اداري ـ مالي به آنها در چارچوب تعرفه‌هاي مصوب.
د) تفكيك بيمارستان‌ها، از نظر تخت‌هاي آموزشي و غير آموزشي و اعمال شاخص‌هاي اعتباري و نيروي انساني براساس آن.
هـ) طراحي و استقرار نظام جامع اطلاعات سلامت شهروندان ايراني.

 ماده 89: وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي مكلف است، به منظور دسترسي عادلانه مردم به خدمات بهداشتي، درماني و منطقي نمودن آن متناسب با نيازها در نقاط مختلف كشور، نظام ارائه حداقل استاندارد خدمات بهداشتي، درماني كشور را مبتني بر سطح‌بندي خدمات، طراحي نمايد. ايجاد، توسعه و تجهيز يا تغيير در ظرفيت‌هاي پزشكي و درماني كشور و همچنين اختصاص نيروي انساني جهت ارائه خدمات مطابق با سطح‌بندي خدمات درماني كشور انجام خواهد شد. احداث، ايجاد و توسعه واحدهاي بهداشتي و درماني توسط دستگاه‌هاي موضوع ماده (160) اين قانون و نيروهاي مسلح، صرفاً، با تأييد وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و تصويب هيأت وزيران امكان پذير خواهد بود. درخصوص واحدهاي سلامت و ايمني محيط كار (H.S.E)، طبق مقررات اختصاصي ذي‌ربط عمل خواهد شد.

 ماده 90: به منظور ارتقاي عدالت توزيعي در دسترسي عادلانه مردم به خدمات بهداشتي و درماني و در جهت كاهش سهم خانوارهاي كم درآمد و آسيب‌پذير از هزينه‌هاي بهداشتي و درماني آن‌ها توزيع منابع و امكانات بهداشتي و درماني بايد به نحوي صورت گيرد كه «شاخص مشاركت عادلانه مالي مردم» به نود درصد (90%) ارتقا يابد و سهم مردم از هزينه‌هاي سلامت حداكثر از سي درصد (30%) افزايش نيابد و ميزان خانوارهاي آسيب‌پذير از هزينه‌هاي غيرقابل تحمل سلامت به يك درصد (1%) كاهش يابد. وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشكي مكلف است با مشاركت سازمان مديريت و برنامه‌ريزي كشور، آيين‌نامه چگونگي متعادل نمودن سهم مردم در تأمين منابع بهداشت و درمان براي تحقق اهداف مذكور را ظرف مدت شش ماه پس از تصويب اين قانون تهيه و براي تصويب به هيأت وزيران ارائه نمايد.

 ماده 91: به منظور افزايش اثربخشي نظام ارائه خدمات سلامت در كشور و تقويت و توسعه نظام بيمه خدمات درماني، اقدام‌هاي ذيل انجام خواهد شد:
الف) كليه شركت‌هاي بيمه تجاري و غيرتجاري صرفاً با رعايت قوانين و مقررات شوراي عالي بيمه خدمات درماني مجاز به ارائه خدمات بيمه پايه و مكمل مي‌باشند.
ب) تا پايان برنامه چهارم، شوراي‌عالي بيمه خدمات درماني تمهيدات لازم، جهت استقرار بيمه سلامت با محوريت پزشك خانواده و نظام ارجاع را فراهم نمايد.
ج) به منظور تعميم عدالت در بهره‌مندي از خدمات بهداشتي درماني، خدمات بيمه پايه درماني روستاييان و عشايري، معادل مناطق شهري تعريف و اجرا مي‌شود.
د) كليه اتباع خارجي مقيم كشور، موظف به دارا بودن بيمه‌نامه براي پوشش حوادث و بيماري‌هاي احتمالي در مدت اقامت در ايران مي‌باشند.
ه) تأمين اعتبارات بيمه‌هاي خدمات درماني در بودجه‌هاي سنواتي در طول برنامه چهارم بر اساس سرانه واقعي خواهد بود كه سالانه به تصويب هيأت دولت مي‌رسد.
و) آيين‌نامه اجرايي اين ماده، توسط وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي ظرف مدت سه ماه از تصويب اين قانون تهيه و به تصويب هيأت وزيران خواهد رسيد.

 ماده 92: وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي مكلف است، نسبت به درمان فوري و بدون قيد و شرط مصدومين حوادث و سوانح رانندگي، در مراكز خدمات بهداشتي و درماني اقدام كند. به منظور تأمين منابع لازم براي ارائه خدمات فوق، ده درصد (10%) حق بيمه شخص ثالث، سرنشين و مازاد توسط شركت‌هاي بيمه تجاري وصول و به حساب درآمدهاي اختصاصي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي نزد خزانه‌داري كل واريز مي‌گردد و هزينه‌هاي درمان كليه مصدومان ترافيكي، جاده‌اي و رانندگي از محل وجوه واريز شده به اين حساب و ساير منابع موجود پرداخت خواهد شد. توزيع اين منابع بر اساس عملكرد هر يك از سازمان‌هاي بيمه‌گر پايه توسط وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي، هر شش ماه يك بار صورت خواهد گرفت.

 ماده 93:
الف) به منظور تنظيم بازار دارو فهرست داروهاي مجاز همه‌ساله توسط وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشكي اعلام مي‌شود. ورود، عرضه و تجويز دارو خارج از فهرست فوق ممنوع است.
ب) عرضه دارو (به استثناي داروهاي غيرنسخه‌اي كه فهرست آن توسط وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشكي اعلام مي‌شود) به مصرف‌كننده نهايي خارج از داروخانه‌ها ممنوع است.
ج) به منظور تضمين داروهاي توليدي، كليه كارخانه‌هاي توليدكننده دارو موظفند با ايجاد كنترل كيفيت و به‌كارگيري متخصصين ذي‌ربط نسبت به كنترل كيفيت توليدات خود اقدام نمايند. به اين منظور به كارخانه‌هاي ذي‌ربط اجازه داده مي‌شود با هماهنگي وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشكي از پنجاه درصد (50%) درآمد موضوع قانون اصلاح بند (2) تبصره (2) ماده (5) قانون لزوم بازآموزي و نوآموزي جامعه پزشكي مصوب 15/6/1371 در قالب بودجه‌هاي سالانه استفاده كنند.

راهبردهاي بهداشت و درمان در سند مطالعات آمايش سرزمين: جهت‌گيري‌هاي آمايش ملي
 تأمين، حفظ و ارتقاي سلامت افراد و جامعه
 ترويج الگوهاي رفتاري سالم و افزايش آگاهي‌هاي بهداشتي مردم و كاهش رفتارهاي پرخطر
 تدوين سياست‌هاي لازم جهت تنظيم خانواده و تحديد مواليد
 تقدم پيشگيري بر درمان، به منظور كنترل و ريشه‌كني بيماري‌هاي واگيردار
 ايجاد و توسعه بيمه‌هاي سلامت نگر و تأكيد بر روش‌هاي پرداخت سرانه و نظارت بر عملكرد نظام بيمه درمان كشور
 تقويت هماهنگي بين بخشي به‌خصوص براي گسترش كمي و كيفي نظارت بر بهداشت و امنيت مواد غذايي، دارويي، بهداشتي و آرايشي و ارتقاي شاخص‌ها و عوامل مؤثر در بهداشت و ايمني محيط‌هاي خصوصي و عمومي با تأكيد بر دسترسي آب آشاميدني سالم و كنترل آلودگي‌هاي صوتي، شيميايي، و نظير اين‌ها
 ايجاد و توسعه محيط‌هاي حمايتي سلامت جسمي، رواني و اجتماعي با تأكيد بر حفظ كرامت انساني و حقوق مدني بيماران و مشاركت با ساير بخش‌ها براي تأمين نيازهاي اساسي آن‌ها
 اصلاح ساختار نظام سلامتي جامعه در راستاي ايجاد يك نظام پاسخگو براي ارائه خدمات سلامتي به آحاد مردم
 وضع قوانين براي حمايت از اقشار آسيب‌پذير از قبيل زنان، افراد كم‌درآمد، معتادان و كودكان و نوجوانان
 ايجاد تمركز و يكپارچگي در امر سياست‌گذاري، نظارت و ارزشيابي با توليت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و ارتقاي نظام‌هاي نظارتي
 تغيير الگوها و اولويت‌هاي سرمايه‌گذاري در زمينه منابع فيزيكي، نيروي انساني و فناوري
 بازسازي و توسعه صنايع دارويي كشور و بهبود كمي و كيفي توليد دارو و مواد بيولوژيك و توجه به مزيت‌هاي نسبي كشور در زمينه‌هاي توليد داروهاي گياهي و طبيعي
 طراحي و عملياتي كردن نظام جامع اطلاعات در بخش سلامت
 تأكيد بر واگذاري ارائه خدمات سلامت به بخش غيردولتي با بهره‌گيري از نظام مناسب خريد خدمت، به منظور افزايش كارآيي و بهبود مستمر كيفيت خدمات
 ايجاد و تقويت ساختارهاي مناسب دولتي و غيردولتي براي آمادگي در مقابله با حوادث طبيعي و سوانح و كاهش عوارض ناشي از آن
 عادلانه ساختن دريافت خدمات سلامت براي آحاد جامعه و تأمين منابع مالي مورد نياز براي مراقبت‌هاي اوليه بهداشتي
 طراحي و استقرار نظام جامع مديريت خدمات درماني كشور با تأكيد بر تخصيص بهينه منابع و در نظر گرفتن سطح بندي، نظام ارجاع و …
 ايجاد زمينه مشاركت همه‌جانبه سالمندان در فرآيند توسعه كشور
 مشاركت عادلانه مردم در تأمين هزينه‌هاي بخش سلامت
 حضور فعال در بازارهاي جهاني خدمات سلامت و پزشكي
 ايجاد و بهبود ساز وكارهاي مناسب براي استفاده از فناوري‌هاي برتر و روش‌هاي تشخيصي و درماني نوين
 توجه سرمايه‌گذاري بيشتر در دو بخش آموزش و پرورش و ارتقاي پژوهش هاي علمي، كاربردي

راهبردهاي سازماندهي فضايي امكانات درماني و بهداشتي در سند مطالعات آمايش سرزمين: جهت‌گيري‌هاي آمايش ملي
 برنامه‌ريزي براي توزيع متعادل امكانات فيزيكي و نيروي انساني در سطح كشور
 ارتقاي شاخص‌هاي توسعه منابع انساني (مرتبط با بخش بهداشت و درمان) در كليه استان‌ها تا رسيدن به متوسط شاخص‌هاي ملي
 سطح‌بندي خدمات درماني سرپايي براي سهولت دسترسي و اجراي پروژه‌هايي از قبيل پزشك خانواده
 بازنگري و به‌هنگام‌سازي مستمر طرح شبكه بهداشت و درمان بر اساس توزيع جمعيت و فعاليت‌ها در سرزمين
 ايجاد و توسعه بيمارستان‌ها با قابليت ارائه خدمات در سطوح فراملي در مراكز داراي اين قابليت و مناطق آزاد كشور
 توجه به ارتقاي شاخص‌هاي بهداشتي و درماني در استان‌هاي كمتر توسعه‌يافته با تأكيد بر جنوب شرق كشور
 ارتقاي مراكز درماني در مراكز جمعيتي با عملكردهاي فراملي (اصفهان، مشهد، تبريز، شيراز) تا سطح بيمارستان‌هاي كشوري (سطح 6 نظام خدمات درماني)
 ارتقاي مراكز درماني در مراكز شهري بزرگ (با جمعيت 500 هزار تا يك ميليون نفر) تا سطح بيمارستان قطبي (سطح 5 نظام خدمات درماني)
 ارتقاي مراكز درماني كليه مراكز استان و شهرهاي با جمعيت 250 هزار تا 500 هزار نفر تا سطح بيمارستان منطقه‌اي (سطح 4 نظام خدمات درماني)
 ايجاد و تكميل مراكز بهداشتي ـ درماني سطوح 1 و 2 و 3 بر اساس طرح نظام خدمات درمان و با توجه به جمعيت شهرها در افق 1400
 ايجاد پايگاه‌هاي اورژانس در كليه شهرهاي با جمعيت بيش از 50 هزار نفر و مراكز شهري كوچك‌تر با فاصله بيش از 50 كيلومتر با شهرهاي فوق و در طول محورهاي ارتباطي اصلي به فاصله حداكثر 50 كيلومتر از نزديك‌ترين مركز

هزينه يابي كيفيت

هزينه يابي كيفيت
امروزه قيمت و كيفيت از مهمترين مزيت‏هاي رقابتي در صنايع به شمار مي‏آيند. از اين رو بررسي رابطه بين اين دو مزيت رقابتي در سال‏هاي اخير به ويژه در صنايع پيشرو و كشورهاي صنعتي بسيار مورد بحث بوده است. اين كه بدي كيفيت چه تاثيري بر قيمت محصولات و متعاقباً درآمد شركت خواهد داشت و نيز براي رسيدن به كيفيت مطلوب بايد چقدرهزينه كنيم، بحث هزينه‏يابي كيفيت را جايگاهي ويژه بخشيده است.
هزينه‏يابي كيفيت از مباحث جديد مديريتي است كه مي‏تواند وضعيت و عملكرد شركت را از ابعاد مختلف مانند حسابداري بهاي تمام شده (حسابداري صنعتي)، كنترل كيفيت، تعميرات و نگهداري، زنجيره تامين، مديريت توليد، انبارها، ايمني و بهداشت، آموزش و بهسازي و موارد ديگر نشان دهد و با تهيه ترازنامه كيفيت در شركت و مقايسه روند هزينه‏هاي كيفيت مي‏توان هزينه كيفيت در شركت را كنترل و بهبود بخشيد.
تاكيد و كار بر روي مفاهيم هزينه‏يابي كيفيت در طول زمان، نكات مهم و ارزشمندي را مشخص كرده است كه از اهميت بالايي برخوردارند. برخي از اين نكات عبارتند از:
 هزينه‏هاي كيفيت در گزارش‏هاي حسابداري به طور كامل ثبت نمي‏شوند و اغلب هزينه‏هاي واقعي كيفيت بسيار بيشتر از موارد گزارش شده هستند.
 هزينه‏هاي كيفيت نبايد تنها در مورد فعاليت‏هاي عملياتي و توليدي درنظر گرفته شوند بلكه فعاليت‏هاي خدماتي و پشتيباني نيز تاثير عمده‏اي در افزايش يا كاهش هزينه‏هاي كيفيت دارند، بنابراين بايد هزينه‏هاي مربوط نيز در هزينه‏هاي كيفيت مورد سنجش و ارزيابي قرار گيرند.
 كاهش هزينه‏هاي كيفيت در چارچوب برنامه‏هاي استراتژيك سازمان‏ها قرار دارد.

1- هزينه‏هاي كيفيت كدامند؟
سه ديدگاه اصلي در مورد تعريف هزينه‏هاي كيفيت وجود دارد كه عبارتند از:
 هزينه‏هاي رسيدن به كيفيت مطلوب از طريق طراحي و سازماندهي
 هزينه‏هاي عملياتي واحد كنترل كيفيت (تجهيزات، حقوق و دستمزد و…)
 هزينه‏هايي كه از كيفيت پايين و نامطلوب محصول ناشي مي‏شود (شامل ضايعات، افت قيمت محصول و...).
در اين پژوهش، هزينه كيفيت برابر با مجموع هزينه‏هاي سه گروه پيشگفته در نظر گرفته شده و تلاش بر اين است سيستم هزينه‏اي جامعي طراحي شود كه تمامي ديدگاه‏هاي هزينه‏اي يادشده را در برگيرد.
گام برداشتن در جهت بهبود كيفيت، به تعريف پروژه‏هاي بهبود كيفي و همزمان با آن توسعه سيستم حسابداري نياز دارد؛ به طوري كه بتوان اطلاعات مورد نياز به منظور بررسي عملكرد پروژه‏هاي بهبود كيفيت را به دست آورد. بنابراين يك گام اساسي در كاهش هزينه‏ها، اصلاح و توسعه سيستم حسابداري است؛ به گونه اي كه بتوان هزينه‏هاي كيفيت را محاسبه كرد و ضمن ارائه گزارش‏هاي مناسب، به اندازه‏گيري اثربخشي فعاليت‏ها و پروژه‏هاي كاهش هزينه پرداخت و راهكارهاي عملي براي كنترل و بهبود هزينه‏هاي كيفيت و به تبع آن، عمليات تضمين و كنترل كيفيت ارائه كرد.
به منظور اصلاح و توسعه سيستم حسابداري بايد هزينه‏هاي كيفيت را طبقه‏بندي كرد و به هر يك از گروه‏هاي هزينه‏اي، كد هزينه تخصيــص داد.
به منظور اندازه‏گيري هزينه‏هاي كيفيت لازم است ابتدا اجزاي هزينه‏هاي كيفيت شناسايي و طبقه‏بندي شده، سپس كليه هزينه‏هاي مرتبط با كيفيت بر اساس آمار داده‏هاي هزينه‏اي موجود يا طرح مدون جمع‏آوري اطلاعات، مشخص و در قالب طبقه‏بندي شده دسته بندي شوند. تنها در اين صورت است كه مي‏توان راهكارهاي مناسبي براي حذف هزينه‏هاي عمده كيفيت ارائه و اجرا كرد.

2- طبقه‏بندي
كارشناسان، هزينه‏هاي كيفيت را در چهار گروه اصلي قرار مي‏دهند. اين گروه‏بندي در مقايسه با ساير گروه‏بندي‏هاي رايج، از پذيرش و مقبوليت بيشتري برخوردار است. اين چهارگروه عبارتند از:
الف - هزينه‏هاي شكست دروني (درون سازماني)
ب – هزينه‏هاي شكست بروني
ج – هزينه‏هاي ارزيابي كيفيت
د – هزينه‏هاي طرح ريزي، پشتيباني و پيگيري كيفيت
هر يك از اين گروه‏هاي اصلي نيز زير مجموعه‏هايي دارند.

الف : هزينه‏هاي شكست دروني (درون سازماني)
اين هزينه‏ها شامل ايرادهايي است كه در مراحل مختلف پيش از تحويل محصول به مشتري بروز مي‏كنند و سازمان به روش‏هاي مختلف از قبيل بازرسي و آزمايش توسط كاركنان واحد كنترل كيفيت خود يا بازرسان خارجي به اين عيوب پي مي‏برد و به حذف آنها اقدام مي‏كند. زير گروه‏هاي تشكيل‏دهنده اين گروه عبارتند از:
1ـ هزينه‏هاي دورريز يا اسقاطي : محصولات و اقلامي كه به علت عدم انطباق با مشخصه‏هاي مهندسي تعريف شده، قابليت ارائه به مشتريان و يا استفاده در كاربردهاي ديگر را نداشته باشند، به عنوان دورريز يا اسقاط درنظرگرفته مي‏شوند. مانند تغيير شكل ورق‏هاي فولادي به علت بالا بودن دماي كوره‏هاي لعاب .
2ـ هزينه‏هاي تعمير و دوباره‏كاري محصولات توليدي شركت: محصولاتي كه در داخل شركت ساخته مي‏شوند و به دليل مطابقت نداشتن با مشخصه‏هاي مورد نياز، قابل استفاده نيستند، در برخي موارد با تكرار برخي فعاليت‏هاي اصلاحي يا انجام فعاليت‏هاي تعميراتي قابل استفاده مي‏شوند كه هزينه اين گونه فعاليت‏ها بايد از فعاليت‏هاي توليدي تفكيك و در سرفصل هزينه‏هاي كيفيت منظور شود. اصلاح سوختگي رنگ بدنه خودروها، رگلاژ كردن درهاي خودرو و … مثال‏هاي اين نوع هزينه‏ها هستند.
3ـ هزينه‏هاي تحليل شكست: هزينه‏هاي مربوط به بررسي و تحليل كارشناسي علل بروز ايراد در محصول و چاره‏انديشي در خصوص راه حل‏هاي رفع و جلوگيري از تكرار آنها در اين زير گروه قرار مي‏گيرند.
كليه هزينه‏هاي مربوط به گروه‏هاي مهندسي، R&D و مشاوران و جلسات متعددي كه با حضور مديران و كارشناسان ارشد به منظور رفع علت وقوع ضايعات تشكيل مي‏شود، در اين گروه از هزينه‏ها جاي مي‏گيرند.
4ـ تعمير واصلاح اقلام معيوب دريافتي: شامل هزينه‏هاي مربوط به آماده سازي اقلام دريافتي از تامين‏كنندگان مواد مورد استفاده كه به علت عدم رعايت مشخصه‏هاي درخواستي از طرف تامين‏كننده، به شكل فعلي قابليت به كارگيري و استفاده را ندارند و بايد تعمير يا اصلاح شوند. (قطعات دريافتي از شركت‏هاي طراحي ومهندسي و يا ديگر ساپلايرها).
5ـ هزينه‏هاي ناشي از نگهداري نامناسب مواد اوليه : هزينه‏هاي ناشي از مناسب نبودن نحوه انبارش كه به صدمه ديدن اقلام مصرفي منجر مي‏شود، در اين گروه قرار مي‏گيرند. مثال‏هايي از اين دست عبارتند از :
 فاسد شدن لاستيك در زير نور آفتاب
 فاسد شدن رنگ و مواد شيميايي به دليل گرماي محل نگهداري
 زنگ زدگي فولاد در مجاورت رطوبت و يا ريزش باران
 افت كيفي روغن‏ها به دليل نفوذ آب و يا اتمام تاريخ مصرف
 از بين رفتن محصولات كشاورزي در كارخانه‏هاي مواد غذايي
كليه مواردي كه شرايط محيطي و جوي بر كيفيت ‎آنها تاثير مي‏گذارد، در اين سرفصل گنجانده مي‏شود.
6ـ هزينه‏هاي آزمايش مجدد اقلام اصلاح شده : در صورتي كه محصولي تعمير و اصلاح شود يا دوباره كاري روي آن صورت گيرد، نيازمند بازرسي و آزمايش به منظور كسب اطمينان از قرار گرفتن در حدود تلرانس قابل‏ قبول است. هزينه‏هاي آزمايش‏هاي مربوط بايد از بازرسي و آزمايش‏هايي كه در شرايط عادي توليد انجام مي‏شوند، تفكيك و به طور جداگانه محاسبه شود، مانند رنگ بدنه خودروهايي كه پس از پوليش كردن دوباره تست مي‏شوند.
7ـ هزينه درجه بندي كيفيت محصولات زير سطح قابل قبول : هزينه ناشي از فروش محصولات با قيمتي پايين‏تر، به دليل مطابقت نداشتن مشخصه‏هاي آنها با محصولات استاندارد در اين زيرگروه قرار مي‏گيرد. اگر به هر دليل محصولات توليد شده در سطوح كيفيت درجه دو يا پايين‏تر ارزيابي شوند، با قيمت كمتر به فروش خواهند رسيد كه اين كاهش درآمد را نيز مي‏توان به عنوان هزينه‏هاي كيفيت محاسبه كرد.

ب - هزينه‏هاي شكست بروني (برون سازماني)
اين گروه، هزينه‏هايي را دربرمي‏گيرد كه پس از دريافت محصول توسط مشتري ايجاد مي‏شوند و تا پيش از به كارگيري محصول توسط مشتري، مشخص و كشف نشده‏اند.
عناصر اين گروه از هزينه‏ها عبارتند از:
1ـ هزينه‏هاي ضمانت: اين زيرگروه دربرگيرنده هزينه‏هاي گارانتي شامل هزينه‏هاي تعويض، تعمير ويا جايگزيني محصولات، حمل ونقل و نصب مجدد است.
2ـ هزينه‏هاي برگشت محصول توسط مشتري و شكايات مشتريان: هزينه‏هاي فعاليت‏هايي كه براي پاسخگويي به مشتريان شاكي و جلب رضايت آنها از سوي شركت تقبل مي‏شود، شامل هزينه‏هاي تماس‏هاس تلفني، نفر ـ ساعت مورد نياز براي تكميل فرم‏هاي نظرخواهي از مشتريان و پروژه‏هاي صداي مشتري و در بعضي موارد پرداخت خسارت به مشتريان.
3ـ هزينه‏هاي اصلاح محصولات دردست مشتريان: هزينه‏هاي تعويض، تعمير يا جايگزيني محصولات معيوبي كه شركت براي رفع ايرادهايشان به تعويض و اصلاح اقدام مي‏كند . در سال‏هاي اخير بسياري از كارخانه‏هاي خودروساز نقص فني موجود درخودروهاي فروخته شده خود را به اطلاع خريداران محصول مورد نظر مي‏رسانند و به تعويض و اصلاح نقص فني به صورت رايگان اقدام مي‏كنند. چنين عملياتي هزينه‏هاي نيروي انساني، قطعات جايگزين و … را در بر خواهد داشت.

ج - هزينه‏هاي ارزيابي
اين هزينه‏ها براي تعيين مطابقت يا عدم مطابقت مشخصه‏هاي محصول با ويژگي‏هاي كيفي مورد نظر صرف مي‏شوند. برخي از زير گروه‏هاي اين گروه عبارتند از:
1ـ هزينه‏هاي ارزيابي پيمانكاران فرعي : پيمانكاران فرعي تامين كنندگان مواد و قطعات، خدمات و محصولات مورد استفاده شركت بايد پيش از خريد مورد ارزيابي قرار گيرند و از توانايي و قابليت آنها در برآورده كردن نيازهاي شركت اطمينان حاصل شود. همچنين هنگام ارائه محصول موردنظر و در حين مصرف نيز بايد هزينه‏هاي بررسي كارشناسي شركت عرضه كننده و سيستم‏هاي آن، جمع‏آوري اطلاعات بازخورد مجموعه‏هاي مصرفي و تحليل آنها در اين زير گروه محاسبه شود.
2ـ هزينه بازرسي و آزمايش ورودي‏ها : اين زيرگروه شامل هزينه‏هاي مربوط به بازرسي و آزمايش مواد اوليه خريداري شده در هنگام ورود به شركت، اعزام كارشناس به محل تامين‏كنندگان كالاها و مواد يا استفاده از خدمات بازرسي شركت‏هاي شخص ثالث بازرسي‏كننده در محل تامين‏كنندگان كالاست. كليه هزينه‏هاي نيروي كار، تجهيزات، مواد مصرف شده براي آزمايش و تست‏هاي مخرب به منظوركنترل اقلام ورودي به شركت در اين گروه دسته بندي مي‏شود.
3ـ بازرسي و آزمايش حين فرايند : شامل هزينه فعاليت‏هاي بازرسي و آزمايش مجموعه‏ها و قطعات حين فرايند براي كسب اطمينان از صحت و دقت فرايندهاي انجام شده بر روي آنهاست. اين هزينه‏ها شامل هزينه نيروي كار كنترل كيفيت، تجهيزات و مواد مورد نياز براي آزمايش و همچنين هزينه‏هاي خدمات مشاوره‏اي براي بازرسي و آزمايش اقلام حين توليد مي‏شود.
4ـ بازرسي و آزمايش محصول نهايي : هزينه بازرسي و آزمايش كه بر روي محصول نهايي و به منظور تعيين پذيرش يا عدم پذيرش كالاي نهايي توليد شده و مشخص كردن قابليت ارائه محصول به مشتري انجام مي‏شود، شامل هزينه‏هاي نيروي كار، تجهيزات و مواد است. در صورتي كه كالاي آماده شده براي ارسال به مشـتري، بيش از حد قابل قبول اقلام معيوب داشته باشد بايد مورد بازرسي صد در صد قرار گيرد و اقلام معيـوب آن تا رسيدن به حد قابل قبول جداسازي شود. هزينه اين بازرسي اضافه بايد مشخص و در حساب‏ها تفكيك شود. هزينه‏هاي بازرسي محصول نهايي به ندرت صفر مي‏شوند زيرا به منظور جلوگيري از هزينه‏هاي بيشتر بايد كه محصولات نهايي مورد بازرسي قرار گيرند اما افزايش ميزان اشكالات باعث مي‏شود عمق بازرسي‏ها بيشتر شود و هزينه‏هاي بازرسي محصول روند صعودي پيدا كند.
5ـ هزينه‏هاي ايجاد و مميزي سيستمهاي كيفيت : شامل هزينه‏هاي فعاليت‏هاي مميزي در مورد محصول كه به منظور كسب اطمينان از صحت بازرسي و آزمون‏ها و كنترل انجام صحيح فرايند و مطابقت و يا رديابي مشخصه‏هاي محصول توسط بازرسان داخلي شركت يا بازرسان خارجي انجام مي‏شود. اين مميزي‏ها مي‏تواند در مورد محصولات ورودي، نيمه ساخته يا محصول نهايي صورت گيرد. (مميزي ISO، اندازه‏گيري شاخص‏هاي NPMS، مميزي EFQM و مميزي ديگرسيستم‏هاي كيفيت)
6ـ هزينه‏هاي كنترل تجهيزات بازرسي و اندازه‏گيري: اين گروه از هزينه‏ها شامل هزينه‏هاي مربوط به كنترل تجهيزات بازرسي و اندازه‏گيري و حفظ آنها در شرايط مطلوب است؛ به گونه‏اي كه بتوان به مقادير اندازه‏گيري شده توسط اين دستگاه‏ها اعتماد كرد. عمده اين هزينه‏ها دربرگيرنده تدارك تجهيزات مناسب و كاليبراسيون آنهاست.
7ـ بررسي كيفيت موجودي انبارها : در صورتي كه اقلام سالم خريداري شده مدت زمان طولاني و يا در شرايط نامناسب در انبارها نگهداري شوند، ممكن است كيفيت مواد افت كند؛ بنابراين موجودي انبارها در دوره‏هاي مختلف احتمالاً مورد ارزيابي قرار مي‏گيرد. در حقيقت هزينه‏هاي مربوط به بررسي كيفيت موجودي‏هايي كه در انبار شركت نگهداري مي‏شوند، به منظور كسب اطمينان از حفظ كيفيت مورد نياز براي استفاده از آنها در توليد محصولات يا انجام بازرسي و آزمون‏هاست. هزينه انبارگرداني براي حسابرسي شركت نبايد در اين سرفصل لحاظ شود.

د - هزينه‏هاي طرح ريزي، پشتيباني و پيگيري كيفيت
شامل هزينه فعاليت‏هايي كه براي جلوگيري از بروز ايرادها وخرابي‏ها در محصولات صرف مي‏شوند. صرف اين هزينه‏ها باعث كاهش خرابي و ايراد در محصول توليدي در مراحل مختلف ـ از ورود محصولات به شركت تا تحويل محصول نهايي ـ مي‏شود. اصلي‏ترين زيرگروه‏هاي موجود در اين گروه عبارتند از:
1ـ هزينه‏هاي طرح ريزي كيفيت: شامل هزينه فعاليت‏هايي كه به منظور تهيه طرح‏هاي كيفيت براي توليد محصولات مختلف، تهيه طرحهاي جامع كيفيت در شركت، سيستم اطلاعاتي كيفيت، تست قابليت برآورده كردن نيازها و… صورت مي‏گيرد. همچنين هزينه‏هاي تهيه، تكثير و توزيع دستورالعمل‏ها، رويه‏ها وجزوه‏ها و مستندات مربوط به نحوه پياده كردن طرح‏هاي تهيه شده نيز در همين گروه لحاظ مي‏شود.
2ـ هزينه‏هاي آموزش : هزينه‏هاي جمع آوري نيازهاي آموزشي، برنامه‏ريزي، آماده سازي و اجراي دوره‏هاي آموزشي مورد نياز به منظور حفظ يا ارتقاي سطح كيفيت محصولات توليدي شركت در اين زير گروه قرار مي‏گيرند. اين آموزش‏ها مي‏توانند آموزش‏هاي تخصصي چگونگي انجام كار يا آموزش‏هاي مرتبط با مفاهيم عمومي ‏كيفيت باشند. همچنين هزينه‏هاي خريد كتب و نشريات تخصصي، تهيه و تكثير جزوه‏هاي آموزشي، شركت در سمينارها، اياب و ذهاب و اقامت كارشناسان در داخل و خارج از كشور و كليه هزينه‏هاي آموزش در اين سر فصل قابل دسته بندي هستند. زيرا آموزش به منظور جلوگيري از حوادث در حين كار، كاهش خرابي‏ها، دوباره كاري‏ها و بهبود كيفيت در شركت صورت مي‏پذيرد.
3ـ هزينه‏هاي طراحي و كنترل فرايند: هزينه فعاليت‏هاي مرتبط با بررسي قابليت‏‏ها و توانايي‏هاي فرايند و بازرسي‏هايي كه در خط توليد شكل مي‏گيرند و همچنين فعاليت‏هايي كه به منظور كسب اطمينان از صحت انجام كارها در فرايند توليد انجام مي‏شوند، در اين گروه قرار دارند. اين فعاليت‏ها به منظور پاسخگويي به چنين پرسش‏هايي صورت مي‏گيرند:
وجود كدام يك از ايسـتگاه‏هاي كنترل كيفي منطقي است؟
آيا تعداد ايسـتـگاه‏هاي كنـترل كيفي كافي است؟
روش‏هاي مناسبتري براي كنترل كيفي وجود ندارد؟
استفاده از ابزار‏ها و تجهيزات جديد توجيه كافي دارد؟
آيا استفاده از حسگرها (سنسورها) مي‏تواند به كاهش هزينه‏هاي كيفيت كمك كند و يا كيفيت را افزايش دهد؟
4ـ هزينه‏هاي گزارش‏دهي: گزارش‏دهي كيفيت، وضعيت كيفي محصول و نمرات منفي محصولات، گزارش مربوط به نتايج نظرسنجي از مشتريان، گزارش‏هاي فعاليت‏هاي بازرسي و آزمايش و ديگر گزارش‏هاي مورد نياز مديران مياني و ارشد شركت، در بر گيرنده هزينه‏هايي است كه بايد در اين زير گروه قرار گيرند.در اين زمينه جداي هزينه نفر – ساعت، بايد هزينه‏هاي اداري مربوط را نيز در نظر گرفت.
نكته قابل توجه در مورد گروه بندي فوق و زير گروه‏هاي مربوط، آن است كه بسياري از اين زيرگروه‏ها در حالت عادي در سر فصل حسابداري يا اصلا ديده نشده اند يا به صورت مستقل وجود ندارند كه تشخيص اين حساب‏ها يكي از اهداف اصلي سيستم حسابداري كيفيت است. به عنوان مثال، زير گروه بازرسي و آزمون مجدد كه از اجزاي گروه هزينه‏هاي شكست داخلي است، معمولا در سر فصل‏هاي حسابداري وجود ندارد و حسابداران به بازرسي و آزمون‏هاي مجدد مانند بازرسي و آزمون اوليه نگاه مي‏كنند و تفاوتي بين اين دو قائل نيستند. اين موضوع نياز به تغييير در سيستم حسابداري شركت‏ها را براي تطبيق با تعاريف هزينه‏هاي كيفيت و فراهم آمدن امكان جمع آوري اطلاعات هزينه‏هاي كيفيت گوشزد مي‏كند.

3 – تطبيق هزينه‏هاي كيفيت با سيستم حسابداري شركت
با توجه به سر فصل‏هاي هزينه يابي كيفيت و شرايط موجود در شركت، هزينه‏هاي كيفيت را به سه روش زير محاسبه مي‏كنيم :
1- بعضي از هزينه‏هاي كيفيت در سر فصـل‏هاي حـسـابداري شركت وجود دارند كه مبلغ مانده اين حساب‏ها جزو هزينه‏هاي كيفيت لحاظ مي‏شود.
2- آن دسته از هزينه‏هاي كيفيت كه در صورت حساب كل شركت ديده نمي‏شوند اما مي‏توان آنها را در حساب‏هاي معين يا تفصيلي شركت مشاهده كرد.
3 - هزينه‏هايي كه در سرفصل حسـاب‏هاي كل، معين و تفصيلي ديده نمي‏شوند و يا با عنوان ديگري محاسبه مي‏شوند كه براي محاسبه هزينه‏هاي كيفيت بايد اين سر فصل‏ها به وجود آيند.

4 - ترازنامه هزينه يابي كيفيت
ترازنامه كيفيت نشانگر محاسبه هزينه‏هاي كيفيت به صورت ريالي است و ارتباط بين هزينه‏هاي كيفيت را آشكار مي‏كند. با مقايسه ترازنامه كيفيت براي چند سال مي‏توان موثر بودن سيستم هزينه يابي كيفيت در شركت را استدلال كرد. افزايش هزينه‏هاي ارزيابي و پيشگيري، كاهش هزينه‏هاي شكست دروني و بروني را به همراه خواهد داشت و عكس اين قضيه نيز صادق است. بر اين اساس، هزينه‏هاي شكست دروني و بروني در سمت راست ترازنامه كيفيت وهزينه‏هاي ارزيابي و پيشگيري در سمت چپ محاسبه مي‏شود. با توجه به بالا بودن هزينه‏هاي شكست دروني و بروني نسبت به هزينه‏هاي ارزيابي و پيشگيري، براي تراز كردن ترازنامه بايد تفاوت مبلغ هزينه‏هاي شكست دروني و بروني و هزينه‏هاي ارزيابي و پيشگيري را با عنوان هزينه‏هاي كيفي قابل كنترل به وقوع پيوسته نشان داد كه كاهش اين هزينه‏ها در بلند مدت را بايد اثربخش بودن سيستم هزينه‏يابي كيفيت تلقي كرد.
پس از تهيه ترازنامه كيفيت، مبلغ ريالي هزينه شكست بروني بسيار حائز اهميت است. مشكلاتي كه پس از تحويل محصول بروز مي‏كند، تا حدود قابل توجهي بيانگر ناكارآمد بودن و ضعف روش‏هاي كنترل كيفيت است كه اين عامل را مي‏توان از طريق پيگيري و افزايش بودجه هزينه پيشگيري طرح‏ريزي كيفيت، و هزينه طراحي و كنترل فرايند بازرسي و هزينه گزارش‏دهي بهبود بخشيد. توجه به دلايل شكست بروني مي‏تواند بيانگر مواردي باشد كه احتمالاً از ديد كارشناسان شركت دور مانده است؛ از اين رو مي‏توان از گزارش‏هاي مربوط به منظور بهبود فرايند طراحي كيفيت استفاده كرد.


شركت XX سهامي‏عام
ترازنامه كيفيت
براي دوره مالي منتهي به 29/12/ XX13


هزينه‏هاي شكست دروني:
هزينه مواد وقطعات دور ريز و ضايعات
هزينه تعمير و دوباره كاري محصولات
هزينه تحليل شكست
هزينه تعمير و اصلاح اقلام معيوب
هزينه نگهداري نا مناسب مواد اوليه
هزينه آزمايش مجدد محصولات اصلاح شده
هزينه درجه بندي كيفيت محصولات زير سطح قابل قبول


هزينه‏هاي شكست بروني:

هزينه ضمانت
هزينه برگشت محصول توسط مشتري و شكايات مشتريان
هزينه اصلاح محصولات در دست مشتريان


هزينه‏هاي ارزيابي :
هزينه ارزيابي پيمانكاران فرعي، تامين كنندگان مواد، قطعات و خدمات
هزينه بازرسي وآزمايش مواد وقطعات در بدو ورود
هزينه بازرسي و آزمايش حين فرايند
هزينه بازرسي و آزمايش محصول نهايي
هزينه‏هاي ايجاد و مميزي سيستم‏هاي كيفيت
هزينه كنترل تجهيزات بازرسي و اندازه‏گيري
هزينه مربوط به بررسي كيفي موجودي انبارها

هزينه‏هاي پيشگيري:

هزينه طرح ريزي كيفيت
هزينه آموزش
هزينه طراحي و كنترل فرايند بازرسي
هزينه‏هاي گزارش‏ها و آمار مربوط به كيفيت
هزينه ارزيابي پيمانكاران فرعي

هزينه‏هاي كيفي قابل كنترل به وقوع پيوسته:



جمع : جمع :
5 - نتايج پژوهش
1ـ5 ـ گزارش هزينه‏هاي كيفيت و سيستم‏هاي رديابي خطا : پس از محاسبه ترازنامه كيفيت مي‏توان با توجه به سهم هر يك از هزينه‏هاي كيفيت، از مجموع هزينه كيفيت گزارش تهيه و هزينه‏هاي عمده كيفيت شركت را دسته بندي كرد. سپس از طريق تمركز بر هزينه‏هاي عمده كيفيت، به تهيه سيستم رديابي خطا اقدام كرد و دلايل هزينه‏هاي كيفيت را مورد بحث قرار داد.
2ـ 5 ـ گزارش هزينه‏هاي ضايعات و دوباره كاري بر اساس علت بروز خطا : با مشخص شدن زيرمجموعه‏هاي هزينه‏هاي شكست دروني مي‏توان درخصوص وضعيت ضايعات و همچنين دوباره كاري از نظر مبلغ ريالي، دلايل،برنامه ريزي براي تعديل آنها و.. بحث و تصميم گيري كرد.
با توجه به طبيعي بودن حدي از ضايعات و دوباره كاري به ويژه در صنايعي كه محصولات پيچيده‏تري را توليد مي‏كنند، تاكيد ما بايد بر ضايعات و دوباره كاري‏هاي بيش از حد انتظار باشد.
3ـ5 ـ گزارش تحليل اثرات وجود سيستم كنترل كيفيت و سيستم تضمين كيفيت بر كيفيت نهايي محصول: عواملي را كه نشان دهنده كارايي و اثر بخشي سيستم كنترل كيفيت هستند، مي‏توان با توجه به وضعيت روند نمره منفي خودرو، وضعيت شكايات مشتريان، كاهش هزينه شكست بروني و مواردي از اين دست مورد ارزيابي قرار داد.با مشخص كردن شاخص‏هاي مناسب براي سيستم كنترل كيفيت و محاسبه آنها مي‏توان تحليل مناسبتري را در اين زمينه ارائه داد.
4ـ5 ـ گزارش ارزيابي عملكرد پيمانكاران: با محاسبه هزينه ارزيابي پيمانكاران فرعي، تامين‏كنندگان مواد، قطعات و خدمات مي‏توان وضعيت تعهد پيمانكاران به كيفيت محصولاتشان را مورد ارزيابي قرار داد. در صورت بالا بودن اين دسته از هزينه‏هاي كيفيت، تاكيد بر عواملي مانند پروژه ارزيابي پيمانكاران، شرايط تنظيم قراردادها، مذاكره با سازندگان جديد و ساير راهكارها ضروري است.
5ـ5 ـ گزارش مقايسه‏اي هزينه‏هاي پيشگيري از خطا در برابر كاهش هزينه‏هاي خطا: با مقايسه هزينه‏هاي پيشگيري و هزينه‏هاي شكست دروني و برنامه‏ريزي درخصوص هزينه‏هاي قابل كنترل به وقوع پيوسته، مي‏توان دلايل و مبالغ اين هزينه‏ها را مشخص و راهـكارهاي لازم را براي كاهش آنها ارائه كرد. در صورتي كه شركت هزينه‏هاي پيشگيري و ارزيابي را افزايش دهد، مي‏توان كاهش هزينه‏هاي شكست دروني و بروني را انتظار داشت؛ در غير اين صورت مشكلات اساسي در سيستم كيفيت شركت وجود دارد.
6ـ5 ـ گزارش بررسي كارايي سيستم رديابي علت خطا : با مقايسه روند ترازنامه كيفيت در طول حداقل سه سال و با در نظر گرفتن حجم توليد، استانداردهاي جديد كيفيت خودرو، پيشرفت تكنولوژي ابزار وتجهيزات جديد كنترل كيفيت مي‏توان به تأثير سيـستم رديابي خطا در سازمان پي برد.
7ـ5 ـ هزينه‏هاي كنترل كيفيت در برابر ضايعات : پس از تهيه ترازنامه كيفيت و مقايسه آن با جمع مانده حساب‏هاي ذيل مي‏توان نسبت ضايعات را با جمع هزينه‏هاي كنترل كيفيت و همچنين روند گذشته مقايسه كرد و در انتها برنامه‏ريزي مطلوبي براي كنترل وكاهش ضايعات انجام داد. با توجه به اين كه وجود ضايعات در شركت‏ها بديهي است اما ميزان ضايعات معقول بايد مشخص شود و در حقيقت تلاش ما بايد در جهت كنـترل ضايعات بيش از اندازه معقول باشد.
8ـ5 ـ بررسي و ارزيابي روشهاي انبارداري : با محاسبه مبلغ ريالي مربوط به كنترل كيفي اقلام موجود در انبارها مي‏توان درخصوص كارا بودن روش‏هاي دپوي مواداوليه، چيدمان و شرايط نگهداري مطلوب مواد اوليه اظهار نظر كرد. در اين زمينه مقايسه مبلغ ريالي با سال‏هاي پيش و دلايل افت كيفي مواد و موجودي‏هاي انبار به كارشناسان كمك مي‏كند تا بتوانند درخصوص برنامه‏ريزي و رفع مشكلات احتمالي اقدام كنند.
9ـ5 ـ بررسي و ارزيابي اثربخشي روش‏هاي بسته‏بندي و حمل و نقل : اين نوع هزينه جزء هزينه‏هاي شكست دروني محاسبه مي‏شود؛ هر چند محاسبه آن مشكل و بر اساس تخمين است. شكسته شدن اقلام در حين حمل و نقل، واژگون شدن جعبه‏ها و پالت‏ها، حوادث هنگام جابه جايي اقلام و … را مي‏توان جزء هزينه‏هاي كيفيت اين مبحث تلقي كرد. هرچند محاسبه مبلغ ريالي اين نوع از هزينه‏ها با مشكلات خاص خود روبه روست اما مي‏توان با نظرات كارشناسي و تجارب قبلي به صورت تخميني آنها را محاسبه كرد.
10ـ5 ـ بررسي و ارزيابي كارايي شركت‏هاي تامين كننده : با توجه به محاسبه هزينه‏هاي ارزيابي كيفيت كه در ترازنامه توضيح داده شده است، كارشناسان مي‏توانند عملكرد تامين‏كنندگان قطعات را درخصوص كيفيت قطعات و مواد ارزيابي كنند و در صورت بالا بودن اين دسته از هزينه‏ها، راهكارهاي مناسب براي بهبود قطعات و مواد دريافتي از تامين كنندگان ارائه دهند. از جمله اين موارد اجراي پروژه ارزيابي سازندگان، تاكيد بر كيفيت در زمان تنظيم قرارداد با سازندگان و… است.
6- خلاصه
در اين گزارش ابتدا مفاهيم هزينه يابي كيفيت معرفي شد. هزينه يابي كيفيت پيش نياز سنجش كارايي و اثربخشي فعاليت‏ها و پروژه‏هاي بهبود در شركت‏هاست. هزينه يابي كيفيت در سه مرحله اساسي قابل اجراست:
1- تعيين گروه بندي هزينه‏ها
2- تدوين سر فصل‏هاي حسابداري و تطبيق و به روز كردن سيستم حسابداري شركت
3- جمع آوري داده‏هاي عمليات شركت و تحليل نتايج
در ادامه گزارش، پس از تعاريف مختلف از هزينه‏هاي كيفيت، طبقه بندي هزينه‏هاي كيفيت بر اساس جامع ترين تعريف صورت گرفت. نتيجه نهايي اين گروه بندي، يك ساختار درختي از هزينه‏هاي كيفيت بود كه كل اين هزينه‏ها را در چهار گروه اساسي (هزينه‏هاي شكست دروني، هزينه‏هاي شكست بروني، هزينه‏هاي ارزيابي و هزينه‏هاي پيشگيري) دسته‏بندي مي‏كرد و هر گروه نيز زيرگروه‏هاي مربوط به خود را داشت.
پس از طراحي و معرفي نمودار طبقه بندي هزينه‏هاي كيفيت، هزينه‏هاي كيفيت با سر فصل‏هاي حسابداري شركت تطبيق داده شد. در اين مرحله بعضي از هزينه‏هاي كيفيت در سر فصل حساب‏هاي شركت وجود داشت و گروهي از هزينه‏هاي كيفيت را مي‏بايستي در حساب‏هاي معين و تفصيلي جست وجو كرد و در مواردي كه هزينه كيفيت جزء دو گروه بالا نبود، سر فصل‏هاي جديد براي اعمال در سيستم حسابداري ارائه شد.
در بخش پاياني گزارش، نحوه استفاده از داده‏هاي سيستم هزينه يابي كيفيت براي تهيه ترازنامه كيفيت و گزارش‏هاي مفيد شرح داده شد.
تهيه کنندگان:
جمشيد اقبالپور، معاونت طرح و برنامه شرکت پارس خودرو، عضو هيئت علمی دانشگاه
علي اصغر رجبي، كارشناس ارشد مديريت مالي، معاونت طرح و برنامه پارس خودرو
منابع:
1 ) بي . جي . ديل و جي . جي . پلانك، هزينه يابي كيفيت، ترجمه فرانك جواهر دشتي و محمد ابراهيم آهويي، تهران،سازمان مديريت صنعتي،1381.
2) سيد حسيني سيد محمد، برنامه ريزي نگهداري و سيستم كنترل موجودي، فرايندها و مدل‏هاي پيش بيني، تهران، نشر هواي تازه، 1380 .

دانستنيهايی در ويندوزXP

دانستنيهايی در ويندوزXP

امسال براي مايكروسافت و كاربرانش سال شبكه و اينترنت است يا سال سيستمهاي ديجيتالي ‚ مايكروسافت در زمينه ارائه محصولات براي شبكه و اينترنت امسال بيشتر از هر سالي سرمايه گذاري كرده بود كه حاصل آن ارائه سيستم .Net و WinXP بود .اما قدر مسلم امسال ، براي مايكروسافت سال شبكه نبود .زيرا برنامه نويسان كمتر به .Net Platform توجه كردند و با وجود مشكلات AOL و ساير شركتها، حتي MSN8 هم نتوانست جايي در بين كاربران ساير محصولات باز كند و .Net Passportنيز از طرف دولت ايالات متحده به دليل ضعفهاي امنيتي مورد انتقاد قرار گرفت. ولي در زمينه سيستمهاي ديجيتالي وضع فرق مي كند .قرار است پاييز امسال نسخه جديدي از ويندوز XP تحت عنوانWindows XP Media Center Edition ، همچنينWindows Media Player 9.0 ، Xbox جعبه بازي مايكروسافت با دهها بازي جديد و چندين محصول سخت افزاري ديجيتال نيز عرضه شود .خوب با اين وجود براي ما امسال ، سال XPاست !
نفوذ به ويندوز XP
ويندوز از همان ابتدا در بين كاربران به عنوان يك سيستم عامل با ضريب ايمني پايين ياد مي شد و امكانات امنيتي WinNTو Win2000نيز تنها به درد كاربران حرفه اي و يا مصارف اداري مي خورد .كاربران خانگي ويندوز نيز براي حفاظت از سيستم خود و حفظ امنيت آن از برنامه هاي متفرقه استفاده مي كردند. بعد از عرضه WinXP و امكاناتي كه رابط راحت و زيباي آن براي تعيين كلمه عبور و تعريف چند كاربر و محدود كردن كاربران فرعي توسط كاربر اصلي يا مدير سيستم ، در اختيار قرار مي داد، بسياري از كاربران از اين سيستم به عنوان يك نظام امنيتي جديد براي حفاظت از فايل ها و برنامه هايشان استفاده مي كنند، غافل از اينكه كادر محاوره اي كلمه عبور ويندوز داراي يك اشكال كوچك است كه ورود به هر سيستمي را توسط هكرها راحت مي كند.
به طوركلي در ويندوزXP، دودسته كاربر وجود دارند :كاربران از پيش تعريف شده سيستم و كاربران تعريف شده توسط مدير يا مالك سيستم .كاربران از پيش تعريف شده ويندوز XP شامل Guest و Administrator هستند .كاربر Guest به طور پيش فرض غير فعال است ، اما كاربرAdministrator، كاربري است كه ويندوز را نصب كرده و مدير يا مالك ويندوز است. تقريبا در اواخر مراحل نصب ويندوز، يك نام كاربري درخواست مي شود كه اين نام به جاي Administrator به عنوان مالك يا مدير سيستم استفاده خواهد شد.
متاسفانه كادر تنظيمات نام كاربري و كلمه عبور به گونه اي است كه اغلب كاربران فراموش مي كنند براي كاربر Administrator كلمه عبوري را تعيين كنند.اين نام نيز در كادر ورود به سيستم يعني Welcome screenنمايش داده نمي شود .بنابراين براي ورود به چنين سيستمي اعمال زير را انجام دهيد:
-1هنگام راه اندازي كامپيوتر، در كادر Welcome دوبار كليدهاي Ctrl + Alt + Delete را بفشاريد، كادر Log On to Windowsباز مي شود.
-2در كادر باز شده در كادر متن مقابل User name :، عبارت Administrator را تايپ كنيد.
-3كليد Enter را بزنيد و تمام !
شما بدين ترتيب مي توانيد وارد سيستم مورد نظرتان شويد .من اين روش را روي حدود ده كامپيوتر كه از ويندوز XPاستفاده مي كردند به كار بردم و تمامي آنها به همين شكل قابل نفوذ بودند!
فراخواني سريع دسك تاپ
بسياري از كاربران تازه كار، دسك تاپ ويندوز را پر از آيكن هاي مربوط به برنامه هاي مورد علاقه خود مي كنند .عيب اين كار اين است كه وقتي يكي از اين برنامه ها را اجرا مي كنيد، آن برنامه تمام سطح دسك تاپ را مي پوشاند و براي اجراي برنامه دوم كه ميانبر آن در دسك تاپتان قرار دارد ديگر راهي بجز به حداقل رساندن (Minimize) پنجره برنامه اول وجود نخواهد داشت. حتي اگر ده پنجره نيز باز كرده باشيد، براي مشاهده دسك تاپ لازم است تمام آنها را Minimizeكنيد .آيا راهي سريع براي مشاهده دسك تاپ وجود دارد‚
بله ، شايد راحت ترين راه ، فشردن دو كليد+D ي است كه بلافاصله تمام پنجره ها را از روي دسك تاپ كنار زده و دسك تاپ را نمايان مي سازد .با فشردن مجدد اين دو كليد دوباره پنجره ها به حالت اولشان باز خواهند گشت. اگر نمي خواهيد دستتان را از روي ماوس روي صفحه كليد ببريد، روي يك قسمت خالي از نوار وظيفه (Taskbar)كليك راست كرده و در منوي باز شده گزينه Show the Desktop مطابق شكل 1 را انتخاب كنيد .در ضمن در منوي Quick Launch آيكني به نام Show Desktop وجود دارد كه همين عمل را انجام خواهد داد.

منوي Start را فعال نگه داريد
هر برنامه اي كه روي سيستم خود نصب مي كنيد، گروهي از ميانبرها را به منوي Start->All Programsاضافه مي كند .شما با استفاده از اين ميانبرها مي توانيد تقريبا تمام برنامه هاي مدنظرتان را به راحتي اجرا كنيد .اما مشكل اينجاست كه وقتي مي خواهيد چند برنامه را با هم اجرا كنيد، ابتدا بايد روي دكمه Start كليك كرده و سپس به گزينه All Programs اشاره كنيد و پس از چند لحظه در منوي باز شده ميانبر برنامه خود را يافته و روي آن كليك كنيد .در منوي اخير به محض كليك روي ميانبر مورد نظر، منوي Start ناپديد مي شود. اگر باز هم بخواهيد برنامه ايي را از منوي Start اجرا كنيد، بايد مجددا مراحل عنوان شده را طي كنيد.
براي رفع اين مشكل در هنگام كليك روي يك ميانبر، دست خود را روي كليد Shift نگه داريد .با اين روش منوي Start همچنان روي صفحه فعال باقي خواهد ماند و بدين شكل شما مي توانيد برنامه ديگري را نيز به راحتي از منوي Startانتخاب كنيد.
اين ترفند تنها در ويندوزهاي 2000 و XPكاربرد دارد.
كپي با كشيدن و رها كردن(Drag&Drop)
شايد كشيدن و رها كردن دكمه سمت چپ ماوس راحت ترين راه كپي كردن فايل ها و پوشه ها باشد .اما آيا مي دانستيد كه خيلي راحت تر از اين نيز مي توانيد فايل هاي انتخاب شده را حتي به يك زير پوشه كپي كنيد .براي اين منظور Windows Explorer را باز كنيد مي توانيد از دو كليدÿ+ E استفاده كنيد . فايل ها يا پوشه هاي خود را در پانل سمت راست انتخاب كرده ، سپس تا پانل سمت چپ درگ كنيد .اگر پوشه مقصد شما درون چند پوشه ديگر قرار دارد، نشانگر ماوس را در حالي كه دستتان روي دكمه ماوس است ، روي پوشه مقصد چند لحظه نگه داريد .مشاهده خواهيد كرد كه زير پوشه مربوطه باز خواهد شد .با اين روش شما مي توانيد به راحتي فايل هايتان را به زير پوشه موردنظر خود كپي كنيد.
هنوز ميانبر صفحه كليد فعال است
در ويندوز XPهنگامي كه پنجره اي مانند Windows Explorer را باز مي كنيد، در قسمت نوار منوي اين پنجره هيچ خطي زير هيچ يك از حروف گزينه هاي منو كشيده نشده است. مايكروسافت علت اين امر را زيباتر ساختن شكل منوها عنوان مي كند و اين منوها را هوشمند طراحي كرده است .يعني اگر شما كليد Alt را پايين نگه داريد، حرف ميانبر كليه گزينه هاي منو، نمايان مي شوند .در منوي Start نيز تنها كافيست هنگامي كه اين منو باز است ، يك كليد مثل Ctrl را بزنيد .بدين ترتيب ويندوز حروف ميانبر را مشخص خواهد كرد.
با حق تقدم بيشتر
ويندوز يك محيط چند وظيفه اي (Multi-tasking) است .اين بدان معناست كه ويندوز مي تواند همزمان چند برنامه را با هم اجرا كند .در اين حالت منابع سيستم نظير وقتCPU ، حافظه ، منابع بصري و ... بين برنامه ها به اشتراك گذاشته مي شوند .ويندوز اين امكان را دارد كه به يك برنامه اجازه دهد از اين منابع بيشتر از ساير برنامه ها استفاده كند تا با سرعت و راندمان بهتري اجرا شود .براي اين منظور مي توانيد از فرمان زير استفاده كنيد:
cmd /c start /<priority>< application>
كه در اين حالت <priority> مي |تواند يكي از مقادير) normal, above normal, high, realtimeحالت پيش فرض below normal ,(و low باشد و < application> مسير و نام برنامه مورد نظر را تعيين مي كند .مثل :
cmd /c start/ high C:\Windows\Notepad.exe
بدين شكل برنامه Notepadويندوز باز مي شود، در حالي كه بيشتر از ساير برنامه ها اجازه استفاده از منابع سيستم را داراست .
در مين يابي هميشه موفق باشيد!
بازي مين روب يا Minesweeperچندين سال است كه همراه ويندوز به عنوان يك بازي محبوب ارائه مي شود. اگر شما نيز به اين بازي علاقمند هستيد و مي خواهيد هميشه در آن پيروز باشيد، مراحل زير را طي كنيد:
-1وارد بازي Minesweeperشويد.
-2عبارت xyzzyرا در حالي كه پنجره Minesweeperفعال است ، تايپ كنيد و كليدهاي Shift + Enterرا فشار دهيد.
-3تمامي پنجره هاي ديگر را Minimizeكنيد تا Desktopويندوز را مشاهده كنيد.
خوب حالا شروع به بازي كنيد .زماني كه نشانگر ماوس را روي خانه اي مي آوريد كه داراي مين است ، نقطه اي كوچك در گوشه بالا و سمت چپ دسك تاپ سياه مي شود و زماني كه ماوس را روي يك خانه امن ببريد، همان نقطه سفيد مي شود.
با اين روش مي توانيد دوستان خود را حيرت زده كنيد زيرا اين نقطه كوچك توجه كمتر كسي را به خود جلب ميكند.
حافظه خود را خالي نگه داريد
در ويندوز حافظه اي با اندازه متغير وجود دارد كه تحت عنوان كليپ برد شناخته مي شود .اين حافظه در ابتداي ورود به ويندوز داراي هيچ مقداري نيست و تنها زماني كه شما موضوعي را Copy يا Cut مي كنيد، به اين حافظه انتقال داده مي شود. اين حافظه در هر لحظه تنها مي تواند محتوي يك موضوع باشد .شايد اين مساله را در هنگام Cut,Copy و Pasteتجربه كرده باشيد .اما آيا مي دانيد زماني كه يك تصوير 2 مگابايتي را به كليپ برد كپي مي كنيد 2 .مگابايت از حافظه خود را اشغال كرده ايد و تا زماني كه دوباره چيزي را در كليپ برد قرار ندهيد، اين فضا اشغال خواهد ماند حتي زماني كه از برنامه مورد نظر خود خارج شويد. براي خالي كردن كليپ برد دو روش وجود دارد: يكي كپي كردن يك كلمه ساده به كليپ برد مثلا در Notepad يك كلمه تايپ كرده و سپس آن را انتخاب كنيد و بعد كليدهايCtrl+C را فشار دهيد. و راه حل ديگر استفاده از برنامه Clipboard Viewer مطابق شكل 3 است در ويندوز XP اين برنامه در شاخه:
C:\WINDOWS\system32\clipbrd.exe
قرار دارد .با اين برنامه مي توانيد محتواي كليپ برد خود را سازماندهي كنيد و حتي آن را در هاردديسك كامپيوترتان ضبط كرده و دوباره بازيابي كنيد.
از آنجا كه براي اين برنامه هيچ ميانبري وجود ندارد، در صورت تمايل براي آن ميانبري در جاي مناسب قرار دهيد .

افزايش كارآيي سيستم با حافظه بيشتر
اگر حافظه RAM دستگاه شما بيش از 256 مگابايت است ، مي توانيد از اين ترفند استفاده كنيد تا سرعت سيستم شما به طور قابل ملاحظه |اي و گاهي باور نكردني ، افزايش يابد .در رجيستري ويندوز در كليد:
HKEY_LOCAL_MACHINE\SYSTEM\CurrentControl[
]Set\Control\Session Manager\Memory Management
يك مقدار DWORDبه نام DisablePagingExecutive درصورت عدم وجود بسازيد و به آن مقدار 1 بدهيد مطابق شكل . 3 بدين شكل ديگر ويندوز محتواي RAM سيستم شما را به هاردديسك انتقال نخواهد داد .با اين عمل كليه برنامه ها به طور باور نكردني سريع اجرا خواهند شد .در صورتي كه به مشكلي برخورديد،اين بار به DisablePagingExecutive به جاي يك ، مقدار صفر را بدهيد تا ويژگي فوق غير فعال شود اين ترفند در ويندوز 2000 , XPو NTكاربرد دارد.

فايل موقت حافظه را پاك كنيد
ويندوز طبق پيش فرض از حافظه RAMو هاردديسك به عنوان محتويات حافظه اصلي دستگاه استفاده مي كند .حافظه RAMبا قطع برق يا خاموش كردن سيستم به طور كامل پاك مي شود ولي فايل pagefile.sys كه حاوي محتويات حافظه در هاردديسك است ، هيچ وقت پاك نمي |شود و ويندوز مرتبا آن را رونويسي مي |كند .اين موضوع مي تواند اندازه اين فايل را بيهوده بزرگ كرده و كارآيي سيستم را پايين بياورد .در ضمن مي تواند يك خطر امنيتي نيز براي شركتها باشد زيرا محتواي اين فايل حاوي اطلاعات لازم در برنامه بارگذاري شده قبلي است و لقمه آماده اي براي هكرها محسوب مي شود .براي اينكه ويندوز در هنگام Shut downمحتواي اين فايل را پاك كند، در رجيستري ويندوز در كليد:
[HKEY_LOCAL_MACHINE\SYSTEM\CurrentControl Set\Control\Session Manager\MemoryManagement]
يك مقدار DWORD به نام ClearPageFileAtShutdown در صورت عدم وجود بسازيد و به آن مقدار 1 را بدهيد .بدين شكل ويندوز در موقع خاموش كردن دستگاه محتواي حافظه موقت ديسك را پاك كرده و كارآيي سيستم شما در جلسات بعدي كار با ويندوز افزايش خواهد يافت .هر چند در هنگامShut down ، ويندوز چند ثانيه بيشتر از زمان معمول ، عمليات انجام مي دهد.
آيا ويندوز XPداراي Easter Egg است ؟
Easter Eggيك برنامه كوچك است كه برنامه نويسان در خاتمه كار، آن را در برنامه خود قرار مي دهند و يك كليد رمز را براي آن تعريف مي كنند در صورتي كه كاربر عمل مربوطه را انجام دهد، برنامه نام سازندگانش را فاش خواهد كرد .از زمان انتشار ويندوز XP تا به حال هزاران نفر از مايكروسافت خواسته اند كه Easter Egg ويندوز XPرا فاش سازد. ولي هنوز مايكروسافت جوابي ارائه نداده است. علت اين است كه طبق قرار دادي كه مايكروسافت با دولت ايالات متحده بسته ، اين شركت اجازه استفاده از هيچ نوع كد اضافي يا غير مستند در برنامه هايش را نخواهد داشت. همين موضوع سبب شده كه ديگر مايكروسافت در محصولات جديد خود كد اضافه قرار ندهد.

محصول R&D مراكز تحقيق و توسعه

دستورالعمل انتخاب بهترين محصول R&D مراكز تحقيق و توسعه
واحدهاي توليدي/ نرم‌افزاري

معاونت برنامه ريزي ، توسعه و فناوري
دفتر پژوهش ، فناوري و آموزش
(1383)

1- مقدمه :
از آنجا كه دفتر پژوهش ، فناوري و آموزش نسبت به انتخاب بهترين محصول R&Dمراكز تحقيق و توسعه واحدهاي توليدي/ نرم‌افزاري ، در هرسال اقدام مي‌نمايد ، دستورالعمل زير، مبناي ارزيابي محصولات R&D واحدهاي توليدي/ نرم‌افزاري قرار مي‌گيرد.

2- هــدف :
اين برنامه با توجه به اهميت پژوهشهاي صنعتي و معدني و نقش مهم و زيربنائي آن در توسعه و رشد اقتصادي كشور و به منظور تشويق و ترغيب مراكز تحقيق و توسعه واحدهاي توليدي/نر‌م‌افزاري در جهت توسعه پژوهش و فناوري در كشور تهيه گرديده است.

3- ويژگيهاي محصول برتر R&D :
از مهمترين ويژگيهاي محصول برتر مي‌توان به موارد زير اشاره نمود :
1- محصولاتي كه با دارا بودن جنبه‌هاي نوآوري و ابتكار از ارزش و جايگاه خاصي در پيشبرد اهداف توسعه صنعتي كشور ، برخوردار مي‌باشند.
2- محصولاتي كه از جنبه‌هاي تكنولوژيكي داراي اهميت و ويژگي خاص در صنعت ذيربط مي‌باشند.
3- محصولاتي كه در راستاي بهبود و رفع مشكلات و معضلات اساسي جامعه و صنعت و معدن كشور توليد گرديده‌اند.
4- نرم افزارهاي با ويژگيهاي منحصر بفرد و خاص با تشخيص كميتة ارزشيابي.
4- شرايط شركت در رقابت :
1- محصولات جهت شركت دراين رقابت صنعتي ، مي‌بايست يكسال پيش از آنكه مورد بررسي قرار گيرند ، آماده فروش و يا در مرحله كسب پروانه باشند.
2- محصولاتي كه نياز به تأئيديه دارند ، از قبيل تأئيديه ارگانهاي غذايي و دارويي ، بايد پيش از درخواست ، مراحل مربوطه را گذرانده و تأئيديه نهايي را دريافت نمايند.
تبصره :
- هيچ محدوديتي براي تعداد شركتهايي كه مي‌خواهند بصورت اشتراكي براي معرفي يك محصول درخواست تنظيم كنند وجود ندارد. ولي بايد شركتهايي باشند كه در جهت توليد محصول نقش مؤثرتري داشته‌اند.
- هيچ محدوديتي براي تعداد محصولات جديدي كه توسط يك سازمان معرفي مي‌گردد وجود ندارد.

5- روش اجرائي :
1- فرم پرسشنامه انتخاب بهترين محصول R&D (پيوست 1) توسط ستاد وزارت صنايع و معادن و سازمانهاي صنايع و معادن استانها دراختيار واحدهاي توليدي/ نرم‌افزاري قرار مي‌گيرد.
2- متقاضيان پرسشنامه را تكميل و جهت اقدامات بعدي به سازمانهاي صنايع و معادن استانها و يا دفتر پژوهش ، فناوري و آموزش وزارت صنايع و معادن ارسال مي نمايند.
3- سازمانهاي صنايع و معادن استانها ، پرسشنامه‌هاي دريافتي را بررسي و درصورت احراز شرايط با مدارك مربوطه به دفتر پژوهش ، فناوري و آموزش ارسال مي‌نمايند.
4- دفتر پژوهش ، فناوري و آموزش ، پس از دريافت فرم محصولات معرفي شده و بررسي مقدماتي ، نسبت به تفكيك آنها به گروههاي صنعتي و معدني اقدام نموده ، و تشكيل كميته‌هاي ارزشيابي در هر گروه را برنامه‌ريزي و اقدام مي‌نمايد.


5- محصولات مورد بررسي در هر گروه صنعتي و معدني براساس شاخصهاي ارزشيابي (موضوع بند 7 اين دستورالعمل) توسط كميته ارزشيابي مورد ارزيابي قرار گرفته و نهايتاً با توجه به امتيازات كسب شده ، محصولات منتخب اعلام ميگردد.

6- اعضاي كميته ارزشيابي انتخاب بهترين محصول R&D :
1- مديركل دفتر پژوهش ، فناوري و آموزش
2- رئيس گروه بررسي و سازماندهي تحقيقات صنعتي و معدني
3- كارشناس تخصصي
4- نماينده ادارات كل تخصصي
5- نماينده تشكلهاي تحقيقاتي يا خبرگان صنعت و معدن مربوطه
6- اساتيد دانشگاه (درصورت ضرورت)

7- شاخصهاي ارزيابي :
1- شاخصهاي عمومي : شاخصهايي هستند كه برمبناي آن طبق جدول (پيوست 2) محصول مورد ارزيابي قرار ميگيرد.
2- شاخصهاي اختصاصي : شاخصهايي هستند كه براساس نوع محصول در كميتة فني تخصصي مربوطه توسط اعضاي كميتة تعيين و محصول مورد ارزيابي قرار ميگيرد. ت


محمدجعفر اسلامي
معاون برنامه ريزي ، توسعه و فناوري

اساسنامه کمیته پیگیری ایجاد تشکل های آزاد کارگری در ایران

اساسنامه کمیته پیگیری ایجاد تشکل های آزاد کارگری در ایران

فصل اول : تعریف و اهداف
ماده 1- تعریف :
كميته پيگيري ايجاد تشكل هاي آزاد كارگري در ايران كه در اين اساسنامه به اختصار
كميته پيگيري خوانده مي شود يكي از ابزارهاي مبارزه كارگران بوده كه متشكل از
كارگران، نمايندگان منتخب در مجامع عمومي در بخش هاي مختلف كارگري و فعالين
كارگري مي باشد.

ماده 2- اهداف و وظايف :
1- پيشبرد امر سازماندهي و پيگيري روند ايجاد تشكل هاي آزاد كارگري بدون دخالت نهادها و مقامات دولتي و كارفرمايان.
2- دفاع و حمايت از حقوق و مطالبات كارگران.
3- آموزش در زمينه تشكل يابي و آموزش حقوق كار.

فصل دوم : عضو و شرايط عضويت

ماده 3 - عضو كسي است كه:
1- اساسنامه را بپذيرد و آن را امضاء كند.
2- حق عضويت ماهيانه 10000 ريال بپردازد.
3- حداقل يك بار در مجامع عمومي شركت كرده باشد.

فصل سوم : اركان
ماده 4- مجمع عمومي:
مجمع عمومي بالاترين ركن تصميم گيري در كميته پيگيري است كه به دو صورت
عادي و فوق العاده با شركت اعضاي حاضر تشكيل و برگزار مي گردد.

ماده 5 - مجمع عمومي عادي:
مجمع عمومي عادي هر 6 ماه يك بار، با حضور حداقل نصف اعضاء به اضافه يك نفر
از اعضاء رسميت يافته و برگزار خواهد شد.
تبصره- در صورتي كه تعداد حاضرين در مجمع عمومي عادي در دعوت بار اول به حد
نصاب نرسد، براي بار دوم بعد از15 روز دعوت مجدد به عمل خواهد آمد. براي بار
دوم با شركت يك سوم كل اعضاي كميته پيگيري به رسميت خواهد رسيد.

ماده 6- مجمع عمومي فوق العاده:
مجمع عمومي فوق العاده با تقاضاي كتبي يك سوم كل اعضاي كميته پيگيري ، توسط شوراي نمايندگان مطابق شرايط مجمع عمومي عادي برگزار و رسميت مي يابد.

ماده 7- وظايف مجمع عمومي:
1- انتخاب هيات رئيسه مجمع عمومي .
1-1 هيات رئيسه هر مجمع عمومي در همان جلسه توسط اعضاء حاضر از ميان داوطلبان انتخاب مي شود.
1-2 تعداد اعضاء هيات رئيسه چهار نفر خواهند بود كه دو نفر منشي جلسه يك نفر وقت نگهدار و يك نفر به عنوان رئيس جلسه مي باشد.
1-3 هيات رئيسه بايد دستور جلسه و پيشنهادهاي ضميمه را قرائت نمايد.
1-4 هيات رئيسه بايد برگزاري انتخابات و ثبت نتايج آن را انجام دهد.
1-5 تنظيم صورتجلسه مجمع عمومي و اخذ امضاء از حاضرين و اعلام پايان مجمع عمومي از وظايف هيات رئيسه است.
2- استماع گزارشهاي شوراي نمايندگان و واحدهاي مختلف.
3- بررسي و تصويب اساسنامه، تغييرات احتمالي در اساسنامه ، بررسي دستور كار مجمع عمومي و تعيين سياست هاي كلي و خط مشي آينده كميته پيگيري.
4- انتخاب مسئولين واحدهاي كميته پيگيري.
5- انتخاب سخنگوي كميته پيگيري از ميان شوراي نمايندگان.
6- انتخاب شوراي نمايندگان.

ماده8- وظايف سخنگو:
سخنگو وظيفه دارد مواضع كميته پيگيري را بر مبناي مفاد اساسنامه و تصميمات اتخاذ
شده توسط مجامع عمومي و شوراي نمايندگان اعلام نمايد.
تبصره- سخنگو در رابطه با مواردي كه مجمع عمومي و شوراي نمايندگان نظر مشخصي
اعلام نكرده اند نبايد اظهار نظر كند.

ماده9- شوراي نمايندگان:
شوراي نمايندگان پس از مجمع عمومي بالاترين ارگان تصميم گيري است كه با راي
مستقيم- مخفي و كتبي اعضاي حاضر در مجمع عمومي از ميان داوطلبين انتخاب مي
گردد.تعداد اعضاي اصلي شوراي نمايندگان 5 نفرواعضاي علي البدل 2 نفرخواهند بود.


ماده 10- وظايف شوراي نمايندگان:
1- اجراي سياست هاي تصويب شده كميته پيگيري در مجمع عمومي و اساسنامه.
2- صدور اطلاعيه ها و اعلاميه هاي حمايتي و برقراري ارتباط با مجامع كارگري و
پاسخگويي به مكاتبات.
3- برقراري ارتباط بين واحدهاي مختلف كميته پي گيري و حق شركت در جلسات آنها در
صورت نياز، بدون حق راي.
4- تهيه گزارش از عملكرد خود براي ارايه به مجمع عمومي.
5- جمع آوري پيشنهادها و تنظيم دستور كار مجمع عمومي با حضور نمايندگان واحدها.
تبصره- شوراي نمايندگان موظف است حداكثر يك هفته قبل از برگزاري مجمع عمومي كليه
پيشنهادهاي رسيده را جمع بندي كرده و در دستور كار مجمع عمومي منظور نمايد.
6- دعوت يك نفر از اعضاء يا نمايندگان هر شعبه مستقر در شهرستانها به عنوان عضو
ناظر در جلسات شوراي نمايندگان.
7- راه اندازي سايت و بولتن و مديريت آنها.

ماده 11- واحد ارتباطات و تبليغات:
واحد ارتباطات و تبليغات از ميان اعضاي كميته پيگيري به صورت داوطلبانه و بر
اساس علاقه و با شركت حداقل 3 نفر تشكيل مي شود.

ماده 12 - وظايف واحد ارتباطات و تبليغات:
1- برقراري ارتباط با ساير فعالين كارگري و تبليغ جهت پيوستن آنها به كميته پيگيري و تلاش براي اتحاد عمل هاي ضروري با ساير تشكل ها.
2- معرفي متقاضيان عضويت در كميته پيگيري به شوراي نمايندگان.
3- تدارك برگزاري مجمع عمومي و دعوت از اعضاي كميته پيگيري جهت شركت در
مجمع عمومي.
4- تكثير و پخش كليه فراخوانها و اطلاعيه هاي كميته پيگيري.
5- برگزاري برنامه هاي گل گشت و كوه پيمائي.

ماده13- واحد آموزش:
واحد آموزش از ميان اعضاي كميته پيگيري به صورت داوطلبانه و بر اساس علاقه و
تخصص افراد و با شركت حداقل سه نفر تشكيل مي شود.

ماده 14: وظايف واحد آموزش:
1- برگزاري جلسات، و كلاسهاي آموزشي در راستاي تشكل يابي و حقوق كار.
2- تهيه گزارشهاي تحقيقي آماري و آموزشي.

ماده 15- واحد امور حقوقي و روابط كار:
واحد امور حقوقي و روابط كار از ميان اعضاي كميته پيگيري به صورت داوطلبانه و
بر اساس علاقه و تخصص افراد و با شركت حداقل سه نفر تشكيل مي شود.

ماده 16- وظايف واحد امور حقوقي و روابط كار:
1- خدمات مشاوره اي به كارگران در مواردي از قبيل اخراج، تعطيلي اجباري كارخانه، پيمان هاي دسته جمعي ، باز خريد اجباري و000.
2- آموزش حقوقي و روابط كار.
3- تهيه مقالات حقوقي و روابط كار براي درج در بولتن.

ماده 17- واحد امور مالي:
واحد امورمالي ازدو نفرعضو تشكيل مي گردد كه يكي به عنوان مسئول امورمالي كه
در مجمع عمومي انتخاب مي شود وعضو ديگرآن يكي ازاعضاي شوراي نمايندگان مي
باشد.

ماده 18- وظايف امور مالي:
1- جمع آوري كليه وجوه نقدي و غير نقدي.
2- تخصيص هزينه ها، زير نظر شوراي نمايندگان انجام مي گيرد.
3- هرگونه برداشت ازصندوق امورمالي با امضاي مسئول وعضوديگرامورمالي مقدور
مي باشد.

ماده 19- هيات داوري:
هيات داوري متشكل از سه نفر مي باشد كه در مجمع عمومي و با راي مستقيم اعضاء
از ميان داوطلبين انتخاب مي گردد ومسئول بررسي اختلافات احتمالي مي باشد.
تبصره 1- هيچ كدام از اعضاي شوراي نمايندگان حق عضويت در هيات داوري را ندارند.
تبصره 2- هيات داوري وظيفه دارد موارد اختلافي كه ازطرف شوراي نمايندگان ارجاع
ميگردد، بررسي كرده و نتايج بدست آمده را به شوراي نمايندگان اعلام نمايد.
تبصره 3- هيات داوري فقط حق سلب عضويت را ندارد.

فصل چهارم: شعبه هاي كميته پيگيري در شهرستانها

ماده 20- هر شهرستاني كه 10 نفر عضو در كميته پيگيري داشته باشد،مي توانند با اطلاع به
شوراي نمايندگان شعبه آن شهرستان را تشكيل دهد.
تبصره 1- اعضاي هر شعبه موظفند از ميان خود سه نفر را به عنوان نمايندگان آن شعبه
انتخاب كنند كه زير نظر شوراي نمايندگان كميته پيگيري فعاليت نمايد.
تبصره 2- شعبه هاي شهرستانها اجازه تشكيل مجمع عمومي را ندارند.
تبصره 3- ساختارشعبه هاي كميته پيگيري در شهرستانها بر اساس واحد هاي مندرج در اين
اساسنامه بوده و مي بايد از مصوبات مجمع عمومي و شوراي نمايندگان كميته پيگيري
پيروي نمايد.

فصل پنجم : موارد كلي

ماده 21- كليه تصميم گيري ها و مصوبات در مجمع عمومي، شوراي نمايندگان و واحد هاي
كميته پيگيري با اكثريت نسبي آراء تصويب شده و قابل اجرا خواهد بود.
ماده 22 - واحد ها و اعضاء موظفند دو هفته قبل از جلسه مجمع عمومي گزارش ها، مدارك و
پيشنهادهاي خود را به شوراي نمايندگان تحويل دهند.
تبصره 1- پيشنهادهاي مربوط به هر گونه تغيير و يا تكميل اساسنامه لزوما" بايستي در دستور
كار مجمع عمومي قرار بگيرد.
تبصره 2- پيشنهاد هر گونه تغيير در متن اساسنامه با تقاضاي يك سوم كل اعضاي كميته
پيگيري معتبرو قابل طرح مي باشد.
ماده 23- انحلال كميته پيگيري فقط با تصميم مجمع عمومي انجام مي گردد.
ماده 24- اين اساسنامه در 5 فصل ،24 ماده و11 تبصره مي باشد. كه در مجمع عمومي ششم
كميته پيگيري به تصويب نهايي رسيد.

علل ناكامي مديريت كيفيت جامع

علل ناكامي مديريت كيفيت جامع
منبع: سایت تدبیر – شماره 146

اين مقاله به برنامه ريزي استراتژيك به عنوان يك عامل حياتي موفقيت در هنگام اجراي مديريت كيفيت جامع مي نگرد. بسياري از سازمانها تلاش مي كنند تا مديريت كيفيت جامع را اجرا كنند، اما درجه موفقيتشان ضعيف است و يكپارچگي آن با اعمـــال استاندارد سازمان به ندرت اتفاق مي افتد.
ازطريق ارتباط دادن مديريت كيفيت جامع با برنامه ريزي استراتژيك هم افزايي حاصله مي تواند احتمال اجراي موفقيت آميز برنامه ريزي استراتژيك و يكپارچگي آن را با اعمال و فرهنگ سازمان افزايش دهد. سازمانهاي بخش عمومي با محيط متغير همراه با رشد انتظارات شهـــروندان و بودجه هاي محدود روبرو هستند، بديهي است ازطريق برقراري ارتباط بين مديريت كيفيت جامع با برنامه ريزي استراتژيك احتمال اجراي ماموريت سازمان در يك شيوه كارا و موثر افزايش مي يابد.
مديريت كيفيت جامع عبارت است از يك استراتژي كه با تغيير اعتقادات بنيادي، ارزشها و فرهنگ يك شركت و مشاركت همگاني ارتباط دارد.
مديريت كيفيت جامع وضوح و روشني اهداف را با يك رويكرد انقلابي براي تغيير درهم مي آميزد و همه جنبه هاي كار، از مشخص كردن نيازهاي مشتريان تا ارزيابي مشتريان مبني بر اينكه آيا راضي هستند يا خير، را شامل مي شود. كيفيت به معني برآوردن و ارضاي انتظارات مشتريان است و مديريت يعني توسعه و حفظ ظرفيت سازمان براي بهبود مستمر كيفيت.
اگرچه مديريت كيفيت جامع نوين برمبناي كار دمينگ است اما او هيچگاه از اين واژه استفاده نكرد همچنين مديريت كيفيت جامع تكنيك هاي صحيح ديگري مانند الگوبرداري از نمونه هاي موفق، چرخه هاي كيفيت و ديگر ابزارهاي بهبود فرايند را با هم درمي آميزد.
براي اكثر سازمانها اجراي اين تغييرات اثرات بسياري خواهد داشت كه عبارتند از: فرهنگ، رهبري، ساختار سازماني و فرايندها. كيفيت كلي تغيير سازماني انعكاسي از كيفيت برنامه هاي استراتژيك و اجراي طرحهاي سازماني خواهدبود.
تغيير فرهنگي: بخشي از تغيير فرهنگي رفتارهايي است كه در گذشته به موفقيت كارمند منجر شده و بايد براي ايجاد رفتارهايي جديد تغيير يابند. تغيير سازماني بدون تغيير شخصي نمي تواند اتفاق بيفتد. سازمانهاي بخش عمومي و خصوصي با تغيير فرهنگ سازماني دست به گريبانند، البته فرهنگ ممكن است عمدتاًَ در سازمانهاي دولتي بخاطر قدمت سازمان با آن عجين شده باشد. معرفي تغيير فرهنگ به عنوان يك اصل و مبنا درگروههاي فرعي سازمان و توسعه الگويي براي گروههاي ديگر سازمان ممكن است در مرحله گذار سازمان كمك شاياني كند. صرف نظر از رويكرد انتخابي (برگزيده)، رهبر بايد اين تغيير اساسي را در فرهنگ سازماني به حركت درآورد. تغيير فرهنگي بايد با مشاركت مديران رده بالا و مياني همراه باشد، يا اينكه مديريت كاركنان همه تلاشهاي رهبري براي تغيير سازماني را نفي كند. چون در اصل، فرهنگ سازمان انعكاسي از ارزشهاي رهبري است.
زماني كه تغيير فرهنگي انجام شد مديريت كيفيت جــــامع در سازمان نفوذ مي كند و با رويه هاي عملياتي استاندارد درمي آميزد. «هيرشفيلــدر» تغيير اساسي را به عنوان شروعي همراه با تفكر و توسعه دو رفتار جديد افراد تعريف مي كند: 1 - توانايي براي پاسخ به چالشهاي جديد به طور كامل و منعطف؛ 2 - يادگيري از اشتباهات.
مديريت كيفيت جامع به عنوان فلسفه مديريت: «مديريت كيفيت جامع عبارت است از فلسفه مديريت كه بايد بخشي - اگر قلب آن نباشد- از استراتژي كسب و كار باشد» و حمايت مديريت ارشد سازماني يك عامل بسيار مهم و موثر در اجراي موفقيت آميز آن است. حمايت بايد واقعي باشد، و با اعمالي از قبيل فراهم آوردن منابع ضروري و تفويض اختيار موردنياز براي اجراي بهتر همراه باشد. اين امر بويژه در سازمانهاي دولتي، حياتي است. رهبر در سازمانهاي دولتي نبايد فقط تلاشهاي مديريت كيفيت جامع را حمايت كند بلكه سازمان بايد قادر بــــاشد تا عزم حركت را به رغم تغييــــر مشخص در موضع رهبري به خاطر گزينش، توافق و يا جابجايي تكاليف حفظ كند، كه انجام اين امر مستلزم تعهدات بيشتر است، زيرساختها بايد ايجاد و بايد با فرهنگ سازمان تلفيق شده باشد.
مديريت كيفيت جامع و دولت: بخش عمومي، ازقبيل دولت، تغييرات اساسي را به عنوان نتايج تغيير محيطي تجربه كرده اند كه شامل: خصومت عمومي شديد در حال رشد، رشد تعهدات، كاهش منابع تامين وجه، اهداف مخالف و تمايلات سهامداران مختلف. محيط متغير موجب بروز رويكردهاي جديدي براي دستيابي به ماموريت سازمان مي شود. مديريت استراتژيك توانست به دسته بندي اين چالشها كمك كند اگرچه اين امر بيشتر در بخش خصوصي و كمتر در بخش عمومي مورداستفاده قرار گرفت. اين امر نتيجه مشكل انتقال فرايند از بخش خصوصي به بخش عمومي و فقدان توافق روي اين نكته است كه مديريت استراتژيك در بخش عمومي به چه معناست. برخلاف اين امر، هر جايي كه مديريت استراتژيك اجرا شد _«مديريت استراتژيك درك شده... تا جهت و اداره تمايلات سياسي را فراهم كند».
در بخش عمومي تقريباً محدوديت بسياري از منابع وجود دارد و البته دانش كاركنان و خلاقيت واقعاً آموزش داده نشده است، درنتيجه مديريت كيفيت جامع يكي از ابزارهاي سازمانهاي حكومتي است كه براي برآوردن تقاضاهاي روبه رشد در محيط متغير امروزي تلاش مي كنند. البته مديريت كيفيت جامع بايد براي دستيابي به الزامات منحصر به فرد سازمانهاي حكومتي اصلاح شود.
تهديد ديگر براي اجراي مديريت كيفيت جامع در سازمانهاي بخش عمومي اين است: رهبري سياسي زماني كه بفهمد مديريت كيفيت جامع احتياج به تعهدي بلندمدت دارد، دلسرد شود. همچنين ريسك ديگر اين است كه حمايت سياسي ممكن است درزماني كه يك بحران جايگزين بحران ديگري مي شود كاهش يابد.
چالشهاي دولتي: يكي از چالشهايي كه دولت در زمان اجراي مديريت كيفيت جامع با آن مواجه است اهميت صرفه جويي در هزينه است، كه يك ارتباط بودجه اي واضح و روشني براي سود در بخش دولتي همانند بخش خصوصي، وجود ندارد. بنابراين، رهبري مشوقهاي انگيزشي اندكي براي اجراي مديريت كيفيت جامع دارد. گزينشها و انتخابهاي پياپي و بــودجه هاي سالانه، ايجاد و سرسپردن به اولويتهاي بلندمدت را مشكل مي سازد. هرچند مشوقهايي كه وجود دارند اغلب فقط از سطح حداقل دستيــابي به الزامات قانوني حمايت مي كنند و براي شروع فرايندهايي كه كيفيت بلندمدت را بهبود مي دهند مشكل ساز هستند. دستيابي به حــــداقل استانداردها ازجمله نقاط ضعفي است كه «هري» براي مديريت كيفيت جامع مشخص مي كند. يك مجموعه حكومتي كه بر دستيابي به الزامات قانوني و حداقل تكيه مي كند اين نقطه ضعف مديريت كيفيت جامع را ممكن است تشديد كند.
صرفنظر از چالشهاي موجود، مهمترين تمركز در بخش عمومي روي اجراي ماموريت است، «به علاوه يك بخش ممكن است به اهداف كمي اش برسد اما كيفيت خدمات يا اثربخشي بخش ممكن است واقعاً كاهش يابد». انتخاب پروژه اي كه مي تواند به راحتي با بهبودهاي ضرب الاجلي اجرا شود موفقيت سريعي را فراهم مي كند كه استفاده از مديريت كيفيت جامع را تشويق خواهدكرد و درك ســـرپرستاني را شكل مي دهد كه مديريت كيفيت جامع به آنها كمك مي كند و مانع از انجام شغل و انجام ماموريت نمي شود.
«ماهيت انحصاري دولت آن را از مشكلات مشابهي كه براي كيفيت در سازمـــانهاي خصوصي وجود دارد مصون مي سازد».
درحالي كه به نظر مي رسد سازمانهاي بخش دولتي مانند موسسات دولتي برمبناي مشتري مداري باشند، اما درواقع چنين چيزي نيست. تحويل بسياري از خدمات حتي خدمات ضروري، جايگزين كردن اشكال ديگري از تحويل خــــدمت مانند خصــوصي سازي را سبب مي شود. همچنين جايگزين هاي ديگري براي تحويل خدمات و تامين وجوه برنامه ها وجود دارند - هر چند در زماني نه چندان طولاني به وسيله موسسات دولتي تحويل داده مي شوند - كه اين موسسات تمايل دارند تا به صورت متمركز آنها را هدايت كنند. با وجود اين، «مشتريان بالقوه - هم تجار و هم تك تك شهروندان» ممكن است شهر ديگري را براي جابجايي انتخاب كنند.
«كيفيت توسط بسياري از مديران به عنوان مزيت استراتژيك شناخته شده است» و فقط موسسات و نهادهاي بخش خصوصي به دنبال چنين مزيتي هستند و موسسات دولتي احتياج دارند تا كيفيت را همانند بخش خصوصي دنبال كنند. استفاده از مديريت كيفيت جامع براي سازمــانهاي خدماتي احتياج به ملاحظات ويژه اي دارد، چون خدمات نوعاً در يك زمان توليد و مصرف مي شوند. در دهه 1990 موسسات خصوصي با بخشهايي از قبيل ارتباطات از راه دور، بانكها و بيمه در ميان ساير بخشها شناخته شده بود و شروع به حمايت از مديريت كيفيت جامع كردند.
بسياري از اين صنايع شركاي دولتي داشتند كه شروع به بررسي مديريت كيفيت جامع به عنوان روشي ثابت و ماندني براي بهبود خدماتشان كردند. در سطح فدرال (دولتي) بررسي عملكرد ملي از رويكرد مديريت كيفيت جامع حمايت مي كند.
در گذشته كيفيت به وسيله كنگره ها يا ادارات دولتي تعريف مي شدند، نه به وسيله مشتريان شهروند، «مشتريان زمان كوتاهتر، عملكرد به موقع، كيفيت برتر و قيمت خوبي براي برابري ارزش مي خواهند».
همانند بخش عمومي در بخش خصوصي نيز چنين واقعيتي وجود دارد. همگان تقاضاي خدمات بهبوديافته و سطحي بالا از مشاركت را در فرايند تعريف كيفيت و خدمات درخواست مي كنند، كه اين امر وظيفه پيچيده اي شده است زيرا درحالي كه عامه مردم تقاضاي بهبود كيفيت و خدمات دارند، به صورت همزمان، آنها نسبت به هرگونه افزايشي در بار مالياتي معترض اند. اين دوگانگــــي اغلب به اين خاطر اتفاق مي افتد كه مشتريان خدمات با كيفيت خوب و قيمت كمتر مي خواهند. با وجود اين، سازمانهاي دولتي بايد به هر طريقي تعادلي بين اين دوگانگي، يعني كشمكشهاي پياپي و الزامات شهروندان برقرار كنند.
اين وظيفه اگر پيچيده تر مي شود به خاطر اين است كه در مجموعه هاي دولتي اجراي موفقيت آميز مديريت كيفيت جامع، كه فقط مشتريان مستقيم را بدون درنظر گرفتن خـــواسته هاي بخش عمومي وماليات دهندگان ملاحظه مي كند، ممكن است آسيبش بيشتر از فايده اش باشد. سازمانهاي بخش عمومي استقلال كمي در اين راستا دارند. فرايندهاي سياسي اغلب معين مي كند كه چه اقدامات و اهدافي را موسسات دولتي بايد تعقيب كنند. يكي از نقاط قوت آوردن مديريت كيفيت جامع به موسسات دولتي اين است كه مشتريان و پيامدهاي مطلوب تعريف شده است. واضح است كــــــه درك اين پيامدهاي مطلوب مي تواند به دوري از پيامدهاي منفي غيرمنتظره صرفنظر از كسب بهبود در رضايت مشتري بينجامد.
چرا مديريت كيفيت جامع به شكست مي انجامد؟ اين امر كه مديريت كيفيت جامع در بسياري از سازمانها به شكست مي انجامد كنايه اي بيش نيست، چون مديريت كيفيت جامع از توسعه و پيروي از يك فرايند براي اجرا حمايت مي كند.
اجراي ناقص مديريت كيفيت جامع ممكن است جامعيت ناقص و تخصيص افراد غيرآماده را براي انجام و اجرا درپي داشته باشد. فريب خوردن مديران و مجريان امر كيفيت ممكن است به سرگردانيشان منجر شود. آنها فكر مي كنند كه شكل دهي يك كميته كيفيت و درگيري در فعاليتهاي كيفيت و برنامه ها به تغيير منجر خواهدشد. مشكل مستمر ديگر، ناكامي تعهدات و برنامه هاي بيش از اندازه مديريت كيفيت جامع است. ناكامي برنامه هاي مديريت كيفيت جامع تلاشهاي متوسطي را كه احتمــال موفقيتش بيشتر است را به شكست مي كشاند.
تعهد كاركنان براي اجراي مديريت كيفيت جامع حياتي است. برنامه ريزي ضعيف و كوچك سازي نامنظم سازمان تلاشهاي مديريت كيفيت جامع را در بسياري از سازمانها به زوال مــي كشاند. بسياري از كاركنان فكر مي كنند كه اين امر با فلسفه مديريت كيفيت جامع، كه امنيت شغلي را براي كاركنان خوب آموزش ديده و مشاركت كننده فراهم مي كند، متناقض است، روحيه كاركنان ضعيف مي شود و انعطاف پــذيري سازمان آن طور كه انتظار مي رفت بهبود نمي يابد.
مديريت كيفيت جامع اغلب با شوروشوق زياد از جانب مديريت و آموزش به وسيله مشاور آغاز مي شود و توسط كاركنان مشتاق در مشاغل تغييرنيافته پيروي مي شود. به نظر مي رسد كه مشاوران اولين منفعت مديريت كيفيت جامع باشند.
سبك مديريت و شايستگي هاي رهبري: دمينگ بيان مي كند كه اكثر سازمانها به صورت آرام و بي صدا از يك سبك مديريتي مدرن، فراگير و بسته اي (زندان گونه) استفاده مي كنند كه در بلندمدت سازمان را به انحراف مي كشاند. او پيشنهاد مي كند كه «اگر مديران تجاري در پاسخ بــــه تغييرات بي شماري كه جهان را مي لرزاند پاسخ موفقيت آميز مي دهند، نياز خواهند داشت تا پيشاپيش به سبك جديدي از مديريت انتقال يابند».
«شلتز» سيستم دانش عميق دمينگ را پيچيده مي داند، و شش شايستگي رهبري را توسعه مي دهد كه رهبر بايد داشته باشد:
توانايي درك سيستم ها و آگاهي از چگونگي هدايت سيستم؛
توانايي درك تنوع كار در برنامه ريزي و حل مسئله؛
درك اين نكته كه چگونه مي توانيم بياموزيم، دانسته هايمان را بهبود
وتوسعه دهيم، و به بهبود و يادگيري واقعي دست يابيم؛ درك افراد واينكه چرا آنها اين رفتارها را انجام مي دهند؛
درك وابستگيهاي دروني و تعاملات بين سيستم ها، تغييرات، يادگيري و
رفتار انساني: دانستــن اينكه به چه علت يكي بر ديگري اثر مي گذارد؛ دادن چشم انداز، مفهوم، جهت و تمركز به سازمان.
به نظر «شولتز» اين نكته اهميت دارد كه تمركز بر سبك مديريت قديمي را تغيير دهيم، كه شامل مديريت بر مبناي هدف است، و نقش رهبري بايد شامل شايستگي ششم (كه در بالا ذكر شد) و فراهم آوردن چشم انداز براي سازمان باشد.
ارتباطات و آموزش مديريت كيفيت جامع
مديران و كاركنان صفي به آموزش مديريت كيفيت جامع و اجراي موثرش نياز دارند. «دروتيوتيس» پيشنهاد مي كند كه با آموزش مناسب، مديران مياني و كاركنان مديريت كيفيت جامع را درك خواهندكرد و قادر خواهندبود تا از آن به طور موثري در بهبود منافع سازماني استفاده كنند. اين امر عرصه چالشي است بـــراي موسسات دولتي كه بودجه هاي آموزشي را محدود كردند و آموزش ازنظر آنان نوعي خوش گذراني است كه در هنگام كمبود منابع مالي آموزش به كنار نهاده مي شود. تغيير احتياج به مشاركت واقعي افراد و گروههاي درگير در تغيير دارد، يادگيري همراه با عمل موفقيتهاي كوچك دارد و مشاركت كنندگان را با مطالب آموخته شده مديريت كيفيت جامع، كه مي توانند براي تلاشهاي پيچيده استفاده شوند، به تدريج آشنا مي سازد. مزيت بيشتر اين است كه افرادي كه مستقيماً در فرايند مديريت كيفيت جامع مشاركت مي كنند احساس مالكيت نسبت به آن مي كننــد و خود را نسبت به موفقيتش متعهد مي دانند.
برنامه اي براي ارتباطات خوب و موثر، هم نتايج مطلوب تغييـــــــر و هم منافع مشاركت كنندگان را توجيه مي كند. ارتباطات موثر براي موفقيت مديريت كيفيت جامع ضروري است؛ بدون آن نتايج مي تواند به اجراي گران و ناكامي اش بينجامد. درك دليل تغيير، كارمندان را به آموزشهاي لازم جهت انجام تغيير بسيار مشتاق مي كند. نهادينه سازي آموزش براي سازمانهاي خدماتي ازقبيل دولت و موسسات بخش دولتي، وضوح مفاهيم را براي مشاركت كنندگان بهبود خواهد داد، و احتمال انجام آموزش اهداف مطلوب را افزايش مي دهد.
سودمندي مديريت كيفيت جامع: درهنگام استفاده از نتايج اصول مديريت كيفيت جامع در افزايش سودمندي سازمان، احتمال زيادي وجود دارد كه مديران سازمان با آغوش باز مديريت كيفيت جامع را پذيرا شوند. هرچند نتايج تحقيقــــات نااميدكننده است و نشان مي دهد كه يك پنجاهم يا يك سي ام سازمانها با برنامه هاي مديريت كيفيت جامع به منافع ملموس يا عمده رسيده اند. «هراري» خاطرنشان مي سازد كه مديريت كيفيت جامع به معني رد كيفيت نيست، و به اين نتيجه رسيد كه ردكردن كيفيت عبارت است از تمركز شديد، تعصب شديد، اصول آهنين، و راهي از زندگي براي همه. مديريت كيفيت جامع با آمارها، كميته ها و بخشهاي كيفيت مرتبط است. در چنيــــن حالتي «دناوان» پيش بيني مي كند كه بسياري از مديران اجرايي بيش از حد ديد خوش بينانه اي از كيفيت محصولاتشان دارند كه با واقعيات فاصله دارد. خودفريبي مي تواند موفقيت مديريت كيفيت جامع را به مخاطره اندازد.
سنجش و اندازه گيري: فقدان سنجش و يا سنجشهاي اشتباه يكي ديگر از علتهاي ناكامي مديريت كيفيت جامع است. اغلب سازمانها بر سنجشهــاي مالي، كه تحت يك افق زماني كوتاه مدت قرار دارد، تاكيد مي ورزند. با پذيرش مديريت كيفيت جامع، نتايج ضمني بايد افق زماني را براي سنجش موفقيتهاي مالي توسعه دهد. بنابراين، مديريت كيفيت جامع، الزام مي كند كيفيت و رضايت مشتري بايد سنجيده شود. سازمانها اغلب نمي دانند كه بر چه چيزي تمركز كنند، چون آنها از مشتريان و كاركنان درمورد بهبود نيازهايشان نظرخواهي نمـي كنند. حتي هنگامي كه فرايندها تعريف شده اند، اشتباه مشترك سـازمانها را سردرگم مي كند. «داده به خاطرستاده، فرايند براي نتايج، و فعاليتهايي براي نتايج». الگوبرداري (BENCHMARKING) يك فعاليت است و خودش به تنهايي به عنوان هدف نيست، البته بايد به عنوان يك بخشي از فرايند بهبود مستمر باشد تا داراي ارزش شود. كاركنان درگير در فرايند الگوبرداري احتياج به درك ارزش مرتبط با آن دارند و اينكه اين ارزش بايد در راهي معنادار بيان شود و نه در يك راه نامفهوم و بي معني. سنجش مفهومي جهتي را فراهم مي كند تا كارمندان بدانند كه بر چه چيزي تمركز كنند و بدانند كه چه نتايجي به بهبود كيفيت منجر شود.
مشتريان: اجراي موفقيت آميزمديريت كيفيت جامع مستلزم توجه به مشتريان داخلي و خارجي سازمان است. براي دولت مشتريان خارجي، اصولاً شهروندان هستند. «هري» خاطرنشان مي كند كه مديريت كيفيت جامع به توجه بر افراد در فرايندهاي داخلي، صرفنظر از نتايج خارجي فرايند تغييريافته يا انتظارات مشتريان تاكيد مي كند.
اهداف استراتژيك: اكثر سازمانها اولين مرحله حياتي مديريت كيفيت جامع يعني تعريف اهداف استراتژيك و يكپارچه كردن اهداف با پيش فرضهاي بهبود كيفيت را ناديده مي گيرند. ممكن است تداوم يك فرايند به طور عمده اي بهبود يابد، ولي هنوز اثر مثبتي بر سلامت سازمان نگذاشته باشد. برنامه ريزي استراتژيك بايد به مثابه پلي باشد كه بهبود فرايندهاي داخلي را به اولويتهايي كه موفقيت بلندمدت سازمان را حمايت مي كنند، مرتبط سازد.
علي رغم همه اين مسائل، مديريت كيفيت جامع عمرش به پايان نرسيده است. تجديد حيات مديريت كيفيت جامع «به وسيله مشاوران صورت نمي گيرد، بلكه به وسيله مديران، كاركنان و اتحاديه ها صورت مي گيرد، كه تشخيص مي دهند مشاركت كاركنان به صورت فزاينده اي با اهداف كيفيت مرتبط است».
مديريت كيفيت جامع و برنامه ريزي استراتژيك
استراتژي كاري مطلوب مهمترين عامل در اجراي چشم انداز، ماموريت و اهداف است. يك استراتژي سالم بايد هم به صورت فعاليتهاي روزانه و هم فعاليتهاي بلندمدت باشد و آن همچنين بايد در فرهنگ سازمان قابليت عجين شدن داشته باشد. بررسي مديريت كيفيت جامع و مديريت استراتژيك، ازجمله برنامه ريزي استراتژيك، پنج چشم انداز را آشكار مي سازد: 1) ديدگاه ضمني سازمان 2) جهت زماني اوليه 3) ديدگاه ضمني فرهنگ سازماني 4) الزامات رهبري 5) تاكيد بر كنترل مديريت.
ديدگاه ضمني از سازمان: تفاوت بارزي بين ديدگاه سازمان از منظر مديريت كيفيت جامع و برنامه ريزي استـــــراتژيك وجود دارد. برنامه ريزي استراتژيك عبارت است از پشتوانه مديريت استراتژيك، كه شامل برنامه ريزي استراتژيك و اجراي آن است، درحالي كه انتظار مطلــوب و ايده آل، نتايج شايسته از برنامه ريزي استراتژيك و مديريت كيفيت جامع است. رسيدن به وضعيت مطلوب براي پيش بيني جهت سازمان براي موفقيتهاي آتي، به ظرفيت عقلايي احتياج دارد. مديريت كيفيت جامع بر رسيدن به انتظارات مشتريان متمركز است، درحالي كه برنامه ريزي استراتژيك در برآوردن مــــاموريت سازمان توجه شاياني مي كند، به علاوه توجه مديريت كيفيت جامع به ثبات هدف نشان مي دهد كه افراد سازمان مي دانند كه چرا سازمان موجوديت دارد و درعوض در درون محدوده ماموريت اساسي خود فعاليت مي كند.
توجه ماموريت مديريت استراتژيك در سطوح بالاتر است و شايد با آهنگ بيشتري، با موسسات دولتي در زماني كه هدف اصلي، انجام ماموريت محوله شان است، در ارتباطند.
جهت زماني اوليه: درحالي كه هم برنامه ريزي استراتژيك و هم مديريت كيفيت جامع يك جهت آينده نگري دارند، برنامه ريزي استراتژيك تاكيد بيشتري بر افق زماني بلندمدت دارد. مديريت كيفيت جامع بر دستيابي به كيفيت و نيازهاي رضايت مشتري تاكيد مي كند. درواقع پيش نيازهاي استراتژيك با عمليــات ديگر، براي دستيابي به بهترين فلسفه ها، براي دستيابي به اهداف سازمانها ارتباط داده خواهدشد. هم مديريت كيفيت جامع و هم مديريت استراتژيك احتياج به زمان قابل ملاحظه اي براي آوردن تغيير سازمان دارند، اين امر پيچيدگيهاي بسيار را در سازمانهاي دولتي موجب مي شود چون رهبري دائماً درحال تغيير است.
تاثير بر فرهنگ سازماني: هم برنامه ريزي استراتژيك و هم مديريت كيفيت جامع، احتياج به تغييري عميق در فرهنگ سازماني در سازمانهاي بخش عمومي و خصوصي دارد. بويژه در سازمانهاي دولتي سنتي، تفكر تجديدنظر شده و ارزشها براي انجام تغييرات فرهنگي جهت اجراي مديريت كيفيت جامع و مديريت استراتژيك ضروري است. مديريت كيفيت جامع بر تيم سازي، كيفيت، رضايت مشتري و بهبود مستمر تاكيد مي كند. درحالي كه «ارزش برتر مديريت استراتژيك عبارت است از حفظ ظرفيت سازمان براي گزينه يابي».
الزامات رهبري:درهرنوع از تغيير سازماني حمايت رهبري براي موفقيت مديريت استراتژيك و مديريت كيفيت جامع حياتي است. مردم معمولاً توجهشان را بر چيزي متمركز مي كنند كه از آن لذت مي برند، و اينكه چه احساسي دارند مهم است. رهبري سازماني در توسعه ماموريت سازماني مهم است.
بنابراين، افراد درك مي كنند كه چه فعاليتهايي براي موفقيت سازماني داراي اهميت هستند. يك ماموريت تفصيلي، پيامدهاي مطلوبي را در كاركنان به بار خواهدآورد.
مديريت استراتژيك و مديريت كيفيت جامع بر رهبري از دو سر طيف تاكيد دارند. با مديريت استراتژيك، مسئوليت اساسي با مديران بالاتر است، درحالي كه در مديريت كيفيت جامع رهبري جزء مهمي از هر شغل است، كاركنان به طور نامنظم در طراحي مجدد فرايندهاي كاري مشاركت مي كنند، و آموزش قابل ملاحظه اي براي مشاركت كاركنان جهت مشاركت كامل در مديريت كيفيت جامع لازم است.

تاكيد بر كنترل مديريت: كنترل مديريت به جايي اشاره مي كند كه بيشترين تشابه بين مديريت استراتژيك و مديريت كيفيت جامع وجود دارد.
مديريت استراتژيك بر الزامات داخلي و مديريت كيفيت جامع بر عواملي از قبيل كنترل فرايندهاي آماري براي اطمينان از بهبود مستمر تاكيد مي كنند. براي كاركنان مهم است تا توانايي براي نفوذ بر كيفيت و كميت آيتم هاي سنجش شده داشته باشند. هرچند، كنترل مديريتي يكي از نقاط ضعف مديريت كيفيت جامع و مديريت استراتژيك است. به علت مشكل اجراي مكانيسم هاي كنترل مديريت، كنترل هاي مديريت اندكي از طريق درك يكپارچگي كنترل ها صورت پذيرفته است در يك سازمان خدمت مدار، سنجشها دائماً بر بررسيهاي مشتريان و گروههاي متمركز وابسته هستند.
برقراري ارتباط بين برنامه ريزي استراتژيك و مديريت كيفيت جـــامع: ارتباط دادن بين برنامه ريزي استراتژي و مديريت كيفيت جامع مستلزم حمايت مديريت و تعهد به تغيير است. برنامه استراتژيك مي تواند طرح اوليه اي براي جهتهاي استراتژيك سازمانها ازجمله انطباق با مديريت كيفيت جامع باشد. مزاياي تصميمات استراتژيك كيفيت بهبوديافته، مي تواند مانع رشد منافع ساير فرايندهاي سازماني شود.
سه ارتباط حياتي بين مديريت كيفيت جامع و برنامه ريزي استراتژيك وجود دارد: 1) برنامه ريزي استراتژيك بايد در راستاي مشتريان باشد 2) برنامه ريزي استراتژيك بايد پيش نيازهاي مديريت كيفيت جامع را مدنظر قرار دهد و جهت آن را مشخص كند 3) بايد براي اطمينان از موفقيت بلندمدت تمركز بايد بر نتايج باشد، نه فعاليتها.
درحالي كه «احمد و مدكس» تعيين جهت سازماني را پيشنهاد مي كنند، اما فراهم كردن رضايت مشتريان هدف برنامه ريزي استراتژيك است. «باتز» بيان مي كند كه فرصت استراتژيك به وسيله فراهم آوردن ارزش براي مشتري روي مي دهد. اين امر واقعيتي است، بويژه هنگامي كه فرايند برنامه ريزي استراتژيك نيازي را مشخص مي كند كه مشتري قبلاً چنين چيزي را نمي دانست. تغيير ســـريع رقابتي نيازمند رويكرد جديد به تصميم گيري جهت اطمينان از نوآوري براي آينـــده است، و اكثر اين تصميمات نتيجه برنامه ريزي استراتژيك و اجراي آن است.
با اين حال، طرح ريزي خواستهاي مشتريان و رضايت درستشان نبايد ناديده انگاشته شود. در يك بازار مشتري مدار، كيفيت عبارت است از تمركز استراتژيك، و عنصري ضروري براي موفقيت سازمان است. هنگامي كه برنامه ريزي استراتژيك اساس مديريت كيفيت جامع است، بنابراين، اهداف كيفيت بخش لاينفكي از فرايند برنامه ريزي است. اينها احتمال آميختن كيفيت با انجام اعمال روزانه سازمان، و با اهداف بلندمدت و كوتاه مدت را قوت مي بخشند. ضميمه كردن پايش و سنجش به اهداف در آينده، تعهد سازمان به مديريت كيفيت جامع را حمايت مي كند و به آن اعتبار مي بخشد. نقطه تمركز مديريت كيفيت جامع مشتري است، اين چنين تمركزي براي موفقيت طرحهاي استراتژيك ضروري است. طبق نظر «احمد و مدكس» پنج عنصر كليــدي براي برنامه ريزي استراتژيك وجود دارند:
1) عوامل رضــايت مشتري 2) عوامل طبقه بندي رضايت مشتري به حياتي و غيرحياتــــي 3) عوامل رضايت مشتري به آيتم هاي قابل اجرا 4) الگوبرداري براي توسعه يك طرح نهايي 5) توسعه برنامه اي استراتژيك براي رسيدن به اهداف مديريت كيفيت جامع.
شاخصهايي كه مديريت كيفيت جامع و برنامه ريزي استراتژيك نياز دارند تا به هم نزديك شوند عبارتند از: ساختارهايي جدا براي مديريت كيفيت جامع و برنامه ريزي استراتژيك، تمركز بر سنجشهاي مالي، سنجشهاي مبتني بر فعاليت، سنجشهاي مبتني بر نتيجه، و بهبود تدريجي و آهسته عملكرد. ادغام مديريت كيفيت جامع و برنامه ريزي استراتژيك هم فرايندها را نيرومند مي سازد و هم به تعيين اينكه چه فرايندهايي حياتي هستند كمك مي كند، رضايت مشتريان بيشتر خواهدشد و مي تواند به صورت موثر و كارا براي سازمان اجرا شود.
برنامه استراتژيك مشخص مي كند كه چه چيزهايـــي ضروري است و خطوط زماني پيش نيازهاي مديريت كيفيت جامع را بهبود مي دهد. اگر مبناي تلاشهاي موفقيت آميز اجراي مديريت كيفيت جامع يعني برنامه ريزي استراتژيك نباشد، درك موفقيتش بسيار سخت خواهدبود.

نتيجه گيري
مــديريت كيفيت جامع ابزاري است كه مي تواند به وسيله سازمانها براي دستيابي به اهداف كيفيت استفاده شود. چه هنگام مديريت كيفيت جـــامع به طور موفقيت آميزي اجرا مي شود؟ هنگامي كه مديريت كيفيت جامع به صورت بخشي لاينفك (يكپارچه) از فرايندهاي رسمي كار شده باشد و به عنوان برنامه اي جداگانه به آن نگريسته نشود، در اين صورت مديريت كيفيت جامع فقط بخشي از دستيابي به انجام شغل است.
هم مديريت كيفيت جامع و هم مديريت استراتژيك در بخش خصوصي شروع شد و پس از آن براي بخش عمومي به كار گرفته شدند، در ضمن اين دو پيش نياز مكمل هم هستند. ادغام مديريت كيفيت جــــامع با برنامه ريزي استراتژيك، بهترين فرصت را براي اجراي موفقيت آميز پيش نيازهاي اين دو مقوله فراهم مي سازد، و همچنين هم افزايي و احتمال موفقيت هر يك از اين دو را نيز فراهم مي كند.
افزايش الزامات و انتظارات شهروندان، با كاهش تامين وجوه چالشهاي توانايي موسسات دولتي براي انجام ماموريت، مرتبط شده است. مديريت كيفيت جامع به كمك برنامه ريزي استراتژي مي تواند به موسسات دولتي براي اولويت بندي كردن اين پيش نيازها كمك كند و ازطريق بهبود فرايندها، كيفيت بالايي را فراهم سازد، يعني خدمات درست هستند و در موعد زماني درست و به مــــــوقعي فراهم مي شوند.

ورزش های سنتی و نقش آنها در آينده ورزش

ورزش های سنتی و نقش آنها در آينده ورزش




پروفسور دکتر پالم، رئيس TAFISA
چهارمين سمپوزيوم و اولين فستيوال ورزش های زورخانه ای
15 نوامبر 2005 (24 آبان 1384) - مشهد- ايران



کشفيات در زمينه مسائل جغرافيايي عمری طولانی دارند؛ به طوری که امروز تحقيقات در زمينه سياره مريخ در دستور کار کارشناسان قرار دارد، اما با اين وجود، بخش هايي از محيط زندگی انسان ها همچنان ناشناخته باقی مانده اند.
زبان شناسان با تجزيه و تحليل زبان های مختلف دنيا و موسيقی دان ها با ثبت آهنگ های دورافتاده ترين روستاها، دنيای امروز را معرفی می کنند. امروز دانشگاه ها با ارائه و ارزيابی اسناد و مدارک در زمينه زبان، موسيقی و جغرافيا نقش مهمی ايفا می کنند.
نقاط سفيد –يا به عبارت دقيق تر، نقاط خاکستری- موجود بر روی نقشه زندگی انسان ها که نشان دهنده دوران جديدند، ورزش های سنتی هستند.
ورزش های سنتی با وجود تفاوت هايي که با يکديگر دارند، نزديک به هزار نوع می باشند و اگر فقط بخواهيم دسته های اصلی را درنظر بگيريم، به صد نوع می رسند. اين به معنی اين است که ورزش های سنتی از ورزش های المپيکی امروز بسيار غنی ترند.
يافته ها در زمينه ورزش های سنتی می تواند بر درک ما از مسائل فرهنگی، هويت ملی، ورزش ها صنعت جهانگردی و سلامت عمومی در نقاط مختلف دنيا، تأثيرگذار باشد.
در بررسی احتمالاتی که فرهنگ ما را تبديل به يک وسيله آکادميک می کند، به نتايجی رسيدم. با استفاده از يک فيلتر در مغزم به دنبال منفعت ورزش های همگانی در مسائل آکادميک بودم که سه جنبه توجه مرا به خود جلب کردند:
1- در ورزش های سنتی چه منابعی برای تمرينات فيزيکی وجود دارند؟
2- ورزش های سنتی برای ورزش های همگانی در کشورهای خودشان چه منابعی را پيشنهاد می کنند؟
3- ورزش های سنتی برای تبديل شدن به يک ورزش همگانی جهانی و رقابت های بين المللی چه مراحلی بايد طی کنند؟
برای مطالعات مؤثر در زمينه آموزش های فيزيکی و توسعه ملی و بين المللی اين ورزش به قوانين اصلی اکادميک نيز توجه داشتم:
- تاريخ، بررسی نژادهای مختلف, داروهای ورزشی
- اقتصاد، هنر موسيقی, حرکات موزون
- علم ورزش، علوم پايه و آموزش و پرورش
در پايان سعی کردم که ورزش های سنتی را به دنيا، افکار عمومی و بزرگان ورزش معرفی کنم. البته سعی کردم مشخص کنم که سهم ورزش های سنتی در توسعه آموزش فيزيکی ورزش های همگانی چقدر است؟
ورزش های سنتی برای آموزش های فيزيکی دارای محتوای لازم هستند، چون:
- فرهنگ منطقه را به کودکان آموزش می دهند.
- قوانين و مهارت ها را در يک سيستم اجتماعی معين آموزش می دهند.
- به تجهيزات خاصی نياز ندارند.
- توانايي راهيابی به جشنواره های محلی را دارند.
- ورزش های سنتی به نسل های بعد نيز منتقل می شوند.

ورزش های سنتی در کشور خودشان يک جزء اصلی برای افزايش مشارکت در ورزش های همگانی هستند چون:
- ورزش هايي با تمرينات معمولی نيستند بلکه بسيار جذابند.
- معمولاً همه گروه های سنی با هر توانايي می توانند آن را انجام دهند.
- می توانند به عنوان يک جشنواره برگزار شوند.
- معمولاً نياز به مکان های خاصی ندارند.
- اغلب از طرف مؤسسات فرهنگی، ورزشی و جهانگردی حمايت می شوند.
- در جشنواره های مختلف و مدارس قابل اجرا هستند.
- برای رسانه ها –به خصوص تلويزيون- جذاب هستند.

ورزش های سنتی در رقابت های ورزشی و ورزش همگانی در زمينه بين المللی توسعه جهانی خواهند داشت، چون:
- همراه با افزايش علاقه فرهنگی محلی پيش می روند.
- علاوه بر آموزش ورزش، ويژگی های منطقه ای را نيز نشان می دهند.
- يک برنامه ارزان قيمت برای مقابله با کم تحرکی می باشند.
- تسلط ورزش های به اصطلاح غربی را متعادل می کنند.
- توجه جهانيان را به کشور منشأ اين ورزش و فرهنگ آن کشور جلب می کند.
- در جشنواره ها و مسابقات بين المللی نيز شرکت می کنند.

حال به قوانين آکادميکی که در تحقيقات، مدارک و پژوهش ها در مورد ورزش های باستانی دخالت دارند، نگاهی می کنيم:
تاريخ
- توصيف ورزش های سنتی در مسير تاريخ
- کشف مجدد فعاليت هايي که در مدارک تاريخی از بين رفته اند.
- ثبت فعاليت هايي که هنوز وجود دارند.
- معرفی ورزش های سنتی به عنوان ريشه ورزش های امروزی

نسل شناسی
- معرفی ورزش های سنتی به عنوان معرفی فرهنگ ها
- نقش ورزش های سنتی در افسانه ها
- جايگاه ورزش سنتی در مهاجرت انسان ها به مناطق مختلف
- نقش ورزش های سنتی در زمينه مذهب، جنسيت و طبقه اجتماعی

نقش دارو در ورزش
- تحقيقات در زمينه ظرفيت ها و ميزان تحمل در ورزش های سنتی
- تحقيقات در زمينه ظرفيت های قدرت در ورزش های سنتی
- تحقيقات در زمينه ظرفيت های ميزان سرعت در ورزش های سنتی



اقتصاد
- وضعيت ورزش های سنتی در رابطه با گسترش صنعت جهانگردی
- توليد تجهيزات ورزشی به عنوان يک بخش از تجارت.
- سرمايه گذاری و درآمد در ورزش های سنتی
- استخدام مربی داخلی يا بين المللی


هنر
- بررسی محتوای هنری ورزش های سنتی (در موسيقی، هنر و رقص)
- ارتباط موسيقی و ورزش در فعاليت های مشخص
- ارتباط رقص با اجزای ورزش
- ارکان زيبايي های معنوی در ورزش های سنتی


علم ورزش
- ارزيابی يک ويژگی ورزشی واحد در ورزش های سنتی
- مطالعه تئوری های ورزشی در رابطه با ورزش های سنتی
- تعميم دادن ورزش های سنتی به تاريخ پيدايش ورزش
- تغييرات در سيستم ورزش بين المللی به خاطر گسترش آن



تحصيلات
- ورزش های سنتی به عنوان يک دوره کامل درسی برای معلمان مدرسه
- دوره های تخصصی برای آموزش عملی برای معلمان
- آموزش ورزش های سنتی برای احيای صنعت توريسم
- آموزش موسيقی و رقص در ورزش های مشابه

حال بايد ديد چگونه می توانيم چنين فعاليت هايي را پايه گذاری کرده و ادامه دهيم؟
قبل از جواب دادن به اين سؤال، از شما به خاطر برگزاری اين سمينار تشکر می کنم. من به عنوان مؤسس فستيوال جهانی ورزش ها و بازی های سنتی خوشحالم که در اين سمينارقدم های حياتی برداشته ايد. با اين حال، چنين سميناری پيش از اين در بانکوک، بن و هانور برگزار شد و چهارمين کنگره آن به زودی يعنی تا پايان جولای 2005 در مونترال برگزار می شود و من آينده درخشانی را برای شما در تجديد حيات ورزش های سنتی می بينم.
در پايان چند پيشنهاد برای برداشتن قدم های بعدی برای شما دارم:
- در دانشگاه, دانشکده همکاری های گروهی ،تأسيس کنيد.
- در آکادمی المپيک "مرکز مطالعات ورزش های سنتی" را تأسيس کنيد.
- برای ثبت اين ورزش در يونسکو اقدام کنيد.
- يک مجموعه درباره ورزش های سنتی ايران را برای جامعه بين المللی تاليف و چاپ کنيد.
- به فعاليت های علمی در زمينه ورزش های سنتی جايزه اهدا کنيد.

از پيشقدم شدن شما در اين زمينه تشکر می کنم و آرزوی موفقيت شما را در تغيير چهره ورزش امروز، دارم.

آموزش فيزيك و راه‌كارهاي تحقق آن

هدف‌هاي رفتاري آموزش فيزيك و راه‌كارهاي تحقق آن
فرخنده غلامحسين‌پور
سازمان آموزش وپرورش استان اصفهان

چكيده
به گفته‌ي غرب، ايران امروز، ايران هسته‌ايي است. پس ايران فردا بايد پرچمدار تكنولوژي باشد و اين امر شدني است. در صورتي كه بخواهيم فردا، متخصصين خلاق داشته باشيم، بايد امروز در شكوفا ساختن استعدادها گام برداريم همة ما مي‌دانيم سيستم آموزشي كشورمان، خلاقيت‌ها را كور مي‌كند و محصليني كه در فكر نوآوري هستند، بازيگوش تلقي مي‌گردند. در حقيقت محصلين خلاق، در پي علايق خود بوده و با گرفتن نمرات كم در دروس، مورد ملامت دبيران و اولياي امر واقع مي‌شوند. گويي در سيستم آموزشي ما، حركت به سمت خلاقيت يعني دوري از درس و حركت در جهت درس، دست كشيدن از علايق است. و اين تناقضي است كه بايد رفع بشود زيرا «در آفرينش خداوند، تناقضي نمي‌يابيد.»

واژگان كليدي: آموزش سنتي، دقت و تمركز، فنون معلمي، جمع برداري، فشار هوا، نيروي چسبندگي.

1. مقدمه
1. 1. آموزش فيزيك در ايران، طي يك قرن گذشته
براي يك بازه‌ي زماني طولاني، كتب فيزيك دبيرستان، ناگويا، انتزاعي و با ترجمه‌هاي ناهمگن نگارش شده بود. دبيران فيزيك به شيوة سخنراني اين كتب را آموزش مي‌دادند درگير شدن دانش‌آموزان با مطالب، بسيار ناچيز بود. دانش‌آموزي را زرنگ مي‌دانستند كه به ضرب خواندن زياد (به اصطلاح خرخواني) حفظ كردن و تكرار مستمر، مطالب را در ذهن خود جاي مي‌داد. او دانشي را در مغز خستة خود انبار مي‌كرد كه درك درستي از آن نداشت.
خوشبختانه چند سالي است كه متن و ويرايش كتب فيزيك دبيرستان به لطف خدا و اهل فن، كاربردي‌تر و مفهومي‌تر گرديده است. ولي به نظر مي‌رسد كه براي درگير ساختن محصلين با مفاهيم و آزمايشات مرتبط، هنوز كارهاي زيادي باقي مانده است. با شيوه‌هاي بسيار ساده و روان كه از هم‌ياري خودِ محصلين، سرچشمه مي‌گيرد مي‌توان فيزيك را عميق (با تمام سطوح يادگيري) به آنها آموزش داد و محصلين هم به هنگام يادگيري، احساس خوشايند و راحتي داشته باشند. در اين رويكرد عملي، از هم‌ياري محصلين در به دست آوردن درك درستي از جزئيات و از همكاري آنها با دبير در مواقع معين، به خوبي بهره‌جويي مي‌شود. در ضمن برخلاف انتظار همگان، محصلين نيازي به پيش‌خواني درس نخواهند داشت. زيرا روخواني آنها از متن كتاب، اغلب موجب آشفتگي ذهنشان مي‌شود كه علاوه بر استرس و فشار روحي، جذابيت و گيرايي مطالب را در كلاس كاهش مي‌دهد. در صورتي كه پس از گرفتن درس، وقتي به سراغ كتاب خود مي‌روند با پيش‌زمينه‌اي كه در كلاس پيدا كرده‌اند از هم‌خواني بين متن و يافته‌هاي خود احساس لذت و امنيت خاطر مي‌كنند.
1. 2. اهداف آموزش فيزيك
1ـ محصل بياموزد تا بتواند با پديده‌هاي سادة فيزيكي پيرامون خود تا حد معيني آشنا شود. و درك درستي از علت وقوع آن داشته باشد. 2ـ محصل بياموزد تا بتواند با دقت و هوشياري، پديده‌ها را مشاهده نمايد. 3ـ محصل بياموزد تا بتواند با جرأت و بي‌باكي، آزمايش طراحي كند و آن را انجام دهد و سؤال نمايد. 4ـ محصل بياموزد تا بتواند با حوصله و تلاش وارد عالم تفكر و گفت‌وگو و تجزيه‌ و تحليل شود. 5ـ‌محصل بياموزد تا بتواند پس از به دست آوردن اطلاعات، آن‌ها را به هم ربط دهد و نتيجه‌گيري معقول كند. 6ـ‌محصل بياموزد تا بتواند روحية جستجوگر علمي داشته باشد، تحقيق و پژوهش نمايد بداند جهت پژوهش به كجا رجوع كند 7ـ محصل بياموزد تا بتواند روحية همكاري و هم‌ياري با ديگران داشته باشد و به طور فردي و يا گروهـي، يك مورد علمي را تا حد معيني دنبال كند. 8ـ محصل بياموزد تا بتواند پاسخگوي امتحان (با رعايت همة سطوح يادگيري) باشد و آن را امتحان سخت و ظالمانه و غيره نداند.
2. رهيافت‌هاي عملي براي آموزش فيزيك
لازم به ذكر است كه هدف مقاله نقد و بررسي كتب فيزيك نيست و قصد، ارائة راه‌كارهايي عملي به منظور تبيين روش آموزش فيزيك و دست‌ يافتن به اهداف ذكر شده در فوق مي‌باشد. از اين‌رو با در نظر گرفتن بعضي از سرفصل‌هاي فيزيك 2، رهنمودهايي قابل اجراء و انجام شدني، در كنار چند نمونه مثال، توضيح داده مي‌شود.
2. 1. دقت در مشاهده، تمركز در موقع انجام آزمايش و واقعي نوشتن رويداد را به محصلين ياد دهيد.
الف‌ـ آزمايشات با ابزار ساده انجام گيرد. ب‌ـ اندازه‌گيري‌هاي موردنياز دقيق باشد.آزمايشات عقايد نظري ما را به تجربه مي‌گذارند و هنگامي كه نتايج متفاوت به دست مي‌دهند، نظريه‌ها و كشفيات جديدي حاصل مي‌شود همين دقت‌هاي متفاوت در اندازه‌گيري‌، سبب گشته تا در زمان تكرار آزمايشات، گاز آرگون، الكترون يا ايزوتوپ دوتريوم كشف شود.
پ‌ـ نقش عقل سليم و در نظر گرفتن خطاهاي شخصي، بازنگري در آزمايشات، لازمه‌هاي كار محسوب مي‌شود.
نمونه اول: دو كتري با سطح مقطع هم‌اندازه و كاملاً شبيه به هم، با اين تفاوت كه ارتفاع يكي بيش‌تر از ديگري باشد را به محصلين خود نشان دهيد و سؤال كنيد: كدام آب بيش‌تري را در خود جاي مي‌دهد؟
نمونه دوم: دو ليوان با اندازه‌هاي متفاوت در اختيار داريم حجم داخلي آن‌ها را با يكديگر مقايسه نماييد؟
نمونه سوم: دماسنج موقع اندازه‌گيري دما، بايد در آفتاب باشد يا سايه چرا؟
2 .2. دبيران همگي بايد به فنون كلاس‌داري و رمزوراز آن آگاه باشند.
يك دبير موفق در كلاس، داراي حوصلة زياد بوده و در رسيدن به هدف خود، ضمن برنامه‌ريزي و رعايت آن، گذرا بودن زمان را لحاظ مي‌كند. و هوشيارانه مانع اتلاف وقت شده و بدون انحراف از موضوع تدريس، آن را چنان دنبال مي‌كند تا به نتيجة مطلوب برسد. قيافه گرفتن‌هاي متفكرانه و آرام، حركات سريع و مشتاقانه دبير در جهت حصول به برپايي يك آزمايش ابتكاري و خلاق، مي‌تواند شور و نشاط لازم را در محصلين القاء نمايد. تظاهر به جهالت، شرح مثال‌هاي تناقض‌نما، بيان معماهاي ساده تا پيچيده، همگي ابزارهايي هستند تا حاضرين را با مطلب موردنظر شديداً درگير نمايد و آن‌ها را به تكاپو و مشورت و تفكر وادارد.
نمونه اول:در تفهيم خاصيت جمع برداري (صفحات 16 الي 24)
ده مورچة هم‌اندازه، كرم مرده‌اي را مطابق شكل مي‌برند، فكر مي‌كنيد كرم به كدام طرف كشيده مي‌شود؟
ـ اگر تمام مورچه‌ها در يك جهت كرم را حمل كنند، سوي حركت كرم را تعيين كنيد؟
ـ اگر دو مورچه با زاوية قائمه كرم را حمل كنند سوي حركت كرم چگونه خواهد شد؟
نمونه دوم:در تفهيم وجود فشار هوا
مايعي (آب) در اختيار دارم كه حرف‌شنوي دارد و هر وقت بگويم، از قوطي خارج مي‌شود يا باز مي‌ايستد.
نمونه سوم: در تفهيم نيروي چسبندگي و بيان ويژگي‌هاي مايعات (با حضور يا عدم‌حضور نيروي گرانش)
ـ شكل مايع در اين ظرف چگونه است؟
ـ آيا كسي مي‌تواند بگويد كه شكل طبيعي مايعات چگونه است؟
ـ چه موقع مي‌توان شكل طبيعي را ديد؟ آزمايشي طراحي و انجام دهيد كه اين كار شدني باشد؟
نمونه چهارم:در تفهيم اينرسي
دبير مي‌تواند قبل از شروع كلاس، با يكي از محصلين ضعيف، تباني نموده و آزمايش موردنظر و مفهوم اينرسي را به او ياد دهد. سپس اين محصل در آزمايشگاه و در حضور ديگران، ليوان پر از آب را روي قوطي كبريت قرار دهد و با ضربة بسيار سريعِ يك خط‌كش، كبريت را مورد هدف قرار داده و بدون آن‌كه ليوان بيفتد از زير ليوان آن را رد مي‌كند و از دوستان خود مي‌خواهد كه پديدة مشاهده شده را به درستي توجيه كنند.
2. 3.در شروع هر تدريس، فيزيك را به عنوان سرگرمي و كار تفريحي در كلاس مطرح كنيد و حتي‌الامكان بدون آزمايش به سراغ تعريف‌ها و توضيح مفاهيم نرويد.
همة ما بارها تجربه‌ كرده‌ايم كه هر گاه مطلبي را به صورت تفريح و بازي در كلاس مطرح سازيم با استقبال شورانگيزي از طرف محصلين مواجه خواهيم شد. از اين رو برپايي يك آزمايش ساده، نشان دادن وسيله‌اي سؤال‌برانگيز، شرح يك ماجراي واقعي ولي كوتاه يا حتي بيان يك داستان تخيلي ـ علمي، مي‌تواند شروع شورانگيزي براي به فعاليت وا داشتن فراگيران، در جهت موردنظر باشد.
نمونه اول: دبير بايد چند وسيلة اندازه‌گيري مانند ترازوي شاهين‌دار، كوليس، ريزسنج، مترنواري، استوانه مدرج، زمان‌سنج ديجيتالي، را آماده نمايد و همانند هنرپيشه‌اي توانمند، چنين عمل نمايد:
(مرحلة اول) من نمي‌دانم با اين وسايل چگونه مي‌توان 1ـ حجم ده‌گرم آب 2ـ مسافت طي شده از درِ كلاس تا پاي تابلوِسبز 3ـ مدت زمان نوسان يك آونگ را اندازه‌گيري نمود؟
(مرحلة دوم) از گزارش خود يادداشت برداريد (براي نوشتن گزارش يك آزمايش به چه نكاتي بايد توجه كرد؟) و دقتِ وسيلة اندازه‌گيري خود را برآورد كنيد.
(مرحلة سوم) اگر ترازوي شاهين‌دار، داراي خطاي اندازه‌گيري باشد چه كار مي‌كنيد تا ده‌گرم آب را به طور دقيق اندازه‌گيري نمايد؟
(مرحله چهارم) چگونه مي‌توانيد 1ـ ضخامت يك كاغذ 2ـ فاصلة بين دو گوشة متقابل كلاس 3ـ حجم يك گيرة لباس را اندازه‌گيري نمائيد؟
لازم و قابل اجرا اين است كه الف‌ـ مراحل فوق از آسان به سخت طي شود. ب‌ـ تمام مراحل با حوصله (از طرف دبير و محصلين) انجام گردد. پ‌ـ دبير همچون فراگير نخودي، بين گروه‌هاي آزمايش كننده رفت‌وآمد نموده و با شيطنت‌هاي خود و به طور غيرمستقيم (اشاره، كنايه، رمز، و …) راهنمايي‌هاي به موقع و مفيد كند. ت‌ـ پس از اتمام آزمايش فرصت دهد تا خود محصلين (ضعيف و قوي) نتيجه‌گيري‌هاي لازم را به عمل آورند.
(مرحله پنجم) يكي از راه‌هاي ايجاد انگيزه جهت انجام فعاليت‌هاي خارج از كلاس، استفاده از وسايلي است كه براي محصلين كاملاً ناشناخته و سؤال‌برانگيز است (مانند كوليس و ريزسنج) دبير با نوشتن نام آن وسايل روي تابلو، از محصلين مي‌خواهد تا در جلسة آينده نحوة كار با آن‌ها را به طور عملي ارائه نمايد. (كار تحقيقي) فعاليت‌هايي كه همة محصلين كلاس، مكلف به انجام آن در خارج از كلاس مي‌باشند چيست؟
آموزش فيزيك در قالب آزمايش‌ها (حتي‌الامكان متفاوت با كتاب) مي‌تواند گيرايي و قابل فهم بودن مطالب كتاب را در خانه براي محصل به همراه داشته باشد. بازخورد تدريس در كلاس، امري واجب و قابل رسيدگي است.
نمونه دوم:در تفهيم نيروهاي گرانشي و اصطكاك (با شرح يك ماجراي واقعي)
در سال 1970 يك فضانورد آمريكايي به نام ديويد اسكات از ارتفاع معيني، نسبت به سطح كرة ماه، يك چكش فلزي و يك پر را با هم رها كرد و مردم كرة زمين به كمك‌ تلويزيون‌هاي خود ديدند كه چكش و پر، سقوط نموده و با هم به سطح كرة ماه رسيدند. (استفاده از روش پرسش و پاسخي براي نيل به هدف، الزامي به نظر مي‌رسد).
نمونه سوم:تفهيم عميق‌تر نيروي گرانش (با بيان يك داستان تخيلي)
فرض كنيد بتوانيد يك چاه عميق در كرة زمين احداث كنيد به طوري كه دو دهانه در امتداد هم پيدا كند.
حال اگر فردي در آن بيفتد، چه اتفاقي براي او رخ مي‌دهد؟
ـ آيا وزن فرد تغيير مي‌كند يا ثابت مي‌ماند؟
2. 4. معلومات تخصصي و اطلاعات عمومي دبيران فيزيك بايد به روز و پويا باشد.
واضح است كه كسب علم و دانش و مهارت، براي هر فردي محدودة مشخصي دارد ولي نكتة مهم اين است كه به اين محدوده، لحظه‌به‌لحظه وسعت بخشيد دبيري در كلاس‌ها موفق‌تر مي‌باشد كه از كسب علم و فضيلت لحظه‌اي غافل نماند. «پرسيدن و كنجكاوي، ويژگي خاص بشر است.» به اين واقعيت محصلين نيز دست يافته‌اند كه بعضي از دبيران با گذشت زمان، دايرة معلومات و اطلاعاتشان روزبه‌روز كوچك‌تر و جمع‌وجورتر شده است. يك الي دو ساعت مطالعة روزانه در كتابخانه، آرشيو مراكز تحقيقاتي قابل دسترس، سايت‌هاي علمي، اينترنت، مشاركت در كلاس‌هاي ضمن خدمت، انجام مباحثه‌هاي علمي و تخصصي با همكاران و غيره توان كاري را در حد زيادي بالا مي‌برد و كرامت‌ و عزت مقام معلمي را محفوظ مي‌دارد. محصلين در موقع مشورت با يكديگر، گاهي نياز به مرجع علمي و يك منبع معتبر دارند تا با رجوع به آن، اطلاعات لازم را بگيرند و جمع‌بندي نمايند. چه كسي از معلم به آن‌ها نزديك‌تر و قابل دسترس‌تر است؟ محصلين ما چه كسي را قابل اعتمادتر و فاضل‌تر از معلم مي‌شناسند؟
2. 5. به محصلين بياموزيد كه از طرح آزمايش و انجام آن در كنار خطرات و ضررهاي احتمالي، ترس و وحشت نداشته باشند. با استقبال از طراحي آزمايش‌هاي ابتكاري محصلين (در قالب واقعي يا تخيلي ولي منطقي) مي‌توانيد انگيزة فعاليت كردن را در آنها زنده يا تقويت كنيد. واهمه از آزمايش كردن را در تك‌تك آن‌ها نابود سازيد و در نهايت، فيزيك را با شور و گرمي خاصي به محصلين آموزش دهيد.
نمونه اول:در تفهيم نيروي اصطكاك و نقش آن در طبيعت
دبير با نوشتن چنين جملاتي روي تابلو، كار تدريس خود را مي‌تواند آغاز نمايد: اصطكاك سبب راه رفتن، نشستن، كار كردن، نگه داشتن اجسام در دست، داغ شدن دست‌ها بعد از مالش به يكديگر، گره زدن، دکمه دوختن، ناهموار شدن سطح زمين، قطع شدن صدا در محيط، توقف اتومبيل پس از ترمز كردن و … مي‌شود. سپس سؤالات زير را مطرح سازد: 1ـ نقش مفيد يا مضر بودن اصطكاك را در هر مورد بررسي كنيد. 2ـ جهت تأييد يا رد هر مورد فوق، نمايش و يا آزمايشي ساده ارائه كنيد. 3ـ اصطكاك چه نوع كميت فيزيكي است؟ براي آن تعريفي بيابيد.
نمونه دوم: چه كسي مي‌تواند به كمك اين وسايل ساده، درستي اصل پاسكال را تأييد كند؟ (وسايل: يك بطري، چوب‌پنبة هم‌اندازة درِ بطري، لگن يا ظرف بزرگ پر از آب و چكش)
2. 6. حس چرا و به چه علت، چگونه و مي‌خواهم بدانم را در محصلين، زنده يا بيدار كنيد.
گاهي كنجكاوي محصلين و سوق آنها به پژوهش‌هاي علمي و عملي، خلاقيت آنها را بارز كرده و بستري مناسب براي رشدونموشان فراهم مي‌كند، به طوري كه علاقه و نشاط را در رفتارشان ظاهر مي‌سازد. از اين رو محصلين را تشويق به نيكو سؤال كردن و خوب گوش دادن نماييد. آنها را به هيچ عنوان سركوب نسازيد. و به سوي ساختن وسايل آزمايشگاهي سوق دهيد تا بالنده و توانمند شوند. همواره اين احتمال را (حتي يك درصد) بدهيد كه ممكن است با ترغيب‌هاي به جاي شما، محصلي كم‌استعداد، بي‌تفاوت و بدون انگيزه، بتواند راه خود را پيدا كند.
نمونه: با بيان مثالي تناقض‌نما، دبير، آموزش را به سطح بالايي از يادگيري (تجزيه و تحليل) مي‌رساند.
دو جسم كه هر كدام kg 60 جرم دارند در فاصلة m2 از يكديگر روي سطح بدون اصطكاك قرار دارند. در يك ساعت اول cm3 به سمت همديگر حركت مي‌كنند و در ساعت دوم cm9 و … به طوري كه در مدت 5 ساعت به همديگر مي‌رسند. _ چرا در طبيعت اطراف ما، چنين اتفاقي نمي‌افتد؟ گزارش فوق را چگونه توجيه مي‌كنيد؟
2. 7. به محصلين ياد بدهيد تا با استدلال درست و منطق قوي با هم گفت‌وگو كنند.
آنها با كسب مهارت رياضي در حد لازم، قادر خواهند بود مفاهيم و نتيجه‌گيري‌هاي خود را با جملاتي دقيق و منطقي بيان كنند.
نمونه: چه‌طور مي‌توان آب را درون قابلمة كاغذي به جوش آورد؟
3. پيشنهادات
1ـ كلاس و آزمايشگاه فيزيك يكي باشد. 2ـ كلاس به صورت ميزگرد تشكيل شود. 3ـ زمان تدريس متناسب با تحقق اهداف آموزش باشد. 4ـ نگارش كتاب جذاب‌تر و زيباتر از اين مي‌تواند باشد. 5ـ ارزشيابي‌هاي مستمر و پاياني بايد پژوهش‌محور باشد نه دانش‌محور. _ بازبيني اوراق امتحاني محصلين، اسناد معتبري است كه همگي نشان مي‌دهد تا كنون دبيران در پي ارزشيابي محفوظات و ابتدايي‌ترين سطح يادگيري محصلين خود مي‌باشند. در واقع به دنبال تدريس‌هاي كاذب و غيرحقيقي، دبيران ناگريز از برگزاري سطح پايين ارزشيابي هستند. 6ـ برگزاري كنفرانس‌ها، جشنواره‌هاي تدريس، مسابقات و … الف‌ـ به منظور دريافت پيشنهادات همكاران مجرب و نيز محصلين از سراسر كشور در رابطه با شيوه‌هاي متفاوت آموزش، نقدوبررسي كتب، پوسترهاي واقعي و رنگي، و … ب‌ـ مجلد نمودن پيشنهادات مفيد و ارسال آن‌ به كتابخانه‌هاي مدارس سراسر كشور. 7ـ تشكيل كميتة تحقيق و برنامه‌ريزي (تخصصي). 4. علت تشكيل
الف‌ـ تحقيق و پژوهش 1ـ پيرامون نقدوبررسي و جمع‌بندي نظرات همكاران و محصلين سراسر كشور. 2ـ جمع‌آوري مطالب علمي سراسر جهان و انتقال آن‌ها به همكاران. 3ـ تحقيق و پژوهش به منظور تأليف و تغيير در كتب درسي. 4ـ تعيين ويژگي‌هاي تعريف شده براي شيوة ارزشيابي و نحوة برگزاري آن‌. ب‌ـ برنامه‌ريزي‌هاي كلان و خُرد به منظور رسيدن به يك سيستم آموزشي سالم و پويا. 8ـ تشكيل كميتة اجرايي (تخصصي).
5. علت تشكيل
الف‌ـ ارسال دستورالعمل‌هاي تعيين شدة كميتة تحقيق و برنامه‌ريزي به سراسر كشور. ب‌ـ نظارت بر دستورالعمل‌هاي ارسالي توسط بازرسان از فعاليت كادر اداري و آموزشي مناطق و ارزشيابي از فعاليت آن‌ها. 9ـ تغيير سيستم آموزشي فعلي به سيستم آموزشي سالم و پويا. اين تغيير نياز به برنامه‌ريزي كلان و صرف وقت زيادي دارد اما در آن چشم‌انداز دوردست، نبايد از اجراي برنامه‌هاي كوتاه‌مدت غافل ماند. اكنون كارآمدترين برنامه، پرداختن به ايجاد تغييرات اساسي در شيوة ارزشيابي از فعاليت محصلين و دبيران است. روند انجام كار بر عهدة دو كميتة فوق است. در راستاي فعاليت اين دو كميته، دبيران تغيير رويه داده و طبق معمول آن گونه عمل مي‌كنند كه سازمان از آنها مي‌خواهد، به طوري كه در عرض زمان كوتاهي، تحولات چشم‌گيري به طور خودجوش در روند كار آنها مشاهده مي‌گردد. حتي آموزشگاه‌هاي خصوصي، شركت‌هاي خدمات‌كامپيوتري (نرم‌افزارهاي درسي و …) كلا‌س‌هاي كنكور و … همه و همه دست‌خوش تغيير و تحولي در جهت مطلوب مي‌شود. براي نمونه، كميتة تحقيق و برنامه‌ريزي مي‌تواند ويژگي‌هاي شيوة ارزشيابي سالم و پويا را اين‌گونه تعيين كند. ـ پرسش‌هاي مستمر و سؤالات پاياني با توجه به تمام سطوح يادگيري طرح شود. ـ سهم نمرة ارزشيابي عملي (آزمايش) 60% و سهم ارزشيابي كتبي 40% و سهم ارزشيابي پرسش‌هاي مستمر 100% منظور گردد. - موارد ديگر
6. نتيجه‌گيري
با تغيير در سيستم ارزشيابي، دست‌ آورد‌هاي ارزشمندي حاصل خواهد شد. 1ـ آموزش فيزيك به شيوه‌اي سهل و شيرين. 2ـ بدست آوردن معياري مناسب و حقيقي براي ارزشيابي همكاران آموزشي به كمك فرمهايي كه ناظرين و بازرسين در مدارس تكميل خواهند نمود. 3ـ حذف كنكور سراسري. امروزه يكي از معضلات بزرگ جوانان، وجود سنجش سراسري است. وقتي روند آموزش در مدارس صحيح انجام شود و محصلين به هدف‌هاي رفتاري مناسب دست پيدا كنند. وفتي شيوة ارزشيابي محصلين و دبيران در مدارس صحيح انجام شود و محصلين و دبيران، عادلانه و منصفانه به حق خود برسند، در آن صورت سازمان سنجش آموزش كشور نيازي به به سنجش مجدد نخواهد داشت.
خلاصه آن‌كه امروز در سيستم آموزشي ما، هدف انبار كردن دانش در مغز دانش‌آموزان است و تحقيق و پژوهش از كارهاي بيهوده محسوب مي‌شود و در تدريس و بازخورد آن، ارزشيابي سالم و پويا پشيزي ارزش ندارد. به قول جلال‌آل‌احمد كه وقتي وارد دهكده‌يٍ اورازان شد، وضعيت آن‌جا را چنين توصيف كرد: «در اين‌جا مردم فقط از خر در كار مزرعه استفاده مي‌كنند و اسب از تفنن‌هاي بسيار بيمورد است».



7. مراجع
1. انيشتن، كارل‌لوپز، چگونه فيزيك را درك كنيم؟ تهران، علوم دانشگاهي، 1372.
2. بولمان، سرگرمي‌هاي فيزيك، تهران، پژوهش 1366.
3. پرلمان، دروويچ، فيزيك براي سرگرمي، تهران، نيلوفر
4. شكراني تقي، عجايب علوم، تهران، عطايي، 1362.
5. دانكن‌تام، ماجراهايي با فيزيك، تهران ماد، 1370.
6. محموديان محمدباقر، آزمايش‌هاي فيزيك، تهران، دانشگاه تهران 1334.
7. نوروزيان يونس، بياييد آزمايشگاه بسازيد و بي‌جا، 1361.
8. اسكوايرز، ج ل، فيزيك عملي، تهران، مركز نشر دانشگاهي 1370.
9. دانكن‌تام، موفقيت در فيزيك، تهران، نشر مركز كتاب ماد، 1373.
10. شيفر، ام‌ام، نقش رياضيات در علوم، تهران، مركز نشر دانشگاهي، 1374.
11. قرآن يونس‌محمود، آزمايش‌هاي فيزيك، تهران، فاطمي، 1374.
12. وان‌لكيو، جانيس‌‌پرت، 101 آزمايش لذت‌بخش فيزيك، تهران، وزارت آموزش‌وپرورش، سازمان پژوهش برنامه‌ريزي، انتشارات مدرسه، 1374.
13. لرمان‌، رابرت‌آل، فيزيك به روش ساده، تهران بي‌جا، 1377.
14. وارن‌پيتر، فيزيك زنده، تهران، سازمان آموزش‌وپرورش، سازمان پژوهش و برنامه‌ريزي، انتشارات مدرسه، 1374.
15. داويليان، هاراطون، روان‌سنجي در آموزش، تهران، رشد، 1381.
16. قلمسياه ابوالقاسم، پيغامي محمدعلي، فيزيك سال چهارم متوسطة علوم‌تجربي، كد 288، آموزش‌وپرورش، 1361.
17. چرنياك، يوري، صد معماي جالب فيزيك، تهران، انتشارات مدرسه، 1381.

پیش نویس اساس نامه انجمن IT جوانان ایران

پیش نویس اساس نامه انجمن IT جوانان ایران
فصل اول : کلیات
ماده 1 : نام و نام اختصاری
نام : انجمن IT جوانان ایران ( نام اختصاری بعدا اعلام خواهد شد )
ماده 2 : هویت
گروهی است کاملا اجتماعی و پیرامون تکنولوژی و ای تی کشور , مجازی
ماده 3 : مدت
این انجمن برای مدت نا محدودی فعالیت خواهد کرد
ماده 4 : هدف
هدف این انجمن بدین شرح است :
• رشد و توسعه IT کشور بدست جوانان
• تولید تکنولوژی های روز دنیا در داخل کشور
• گسترش فرهنگ IT در کشور با اطلاع رسانی و آموزش
• حمایت از ایده ها و فضا سازی برای تحقق آن
ماده 5 : مرکز اصلی و شعبه ها
مرکزاصلی این انجمن کاملابه صورت مجازی وفعلادرنشانی www.vikiit.com
فعالیت می کند , اما در آینده شعبات حقیقی در سطح کشور دایر خواهد شد.








فصل دوم : زیر گروه های انجمن و عضویت
ماده 6 : زیر گروهها
زیر گروههای انجمن بدین شرح است :
• کاربران معمولی
• کاربران اصلی ( اعضای گروهها )
• مدیران گروه ها
• مدیران سطح بالا
• مدیران ارشد
ماده 7 : عضویت
عضویت در انجمن پس از مدت زمانی که اعضای اصلی مشخص شدند فقط به یک صورت انجام می شود . در آن کاربران پس از عضو شدن به دسته کاربران معمولی اضافه خواهند شد و فقط می توانند از امکانات سایت ( مانند : معرفی محصولات خود و ... ) استفاده کنند .
این گروه پس از چند صباحی فعالیت به تشخیص مدیران ذیربط درجه می گیرند و در صورت به حد نصاب رسیدن درجات و فعالیت آنها , با امضای این اساس نامه به عضویت کاربران اصلی در خواهند آمد و با گرفتن درجات مختلف می توانند مدارج ترقی را تا مدیران ارشد ادامه دهند .








فصل سوم : حقوق و وظایف اعضا
ماده 8 : پیشبرد اهداف و آرمان های انجمن
هر کاربر با عنوان عضو اصلی , باید در جهت تحقق آرمان های انجمن گام بردارد و در منظم بودن فعالیت ها کمال دقت و همکاری را داشته باشد .
ماده 9 : وظایف گروهها
هر گروه وظیفه مخصوص به خود دارد , و وظایف اعضا از طرف مدیر بالا دست تعریف می شود . به ظور مثال هر کارمند یک گروه برنامه نویسی قسمتی از برنامه ای را خواهد نوشت که مدیر گروه به او منتقل خواهد کرد و مدیر گروه پروژه ای را دریافت خواهد کرد که مدیر بالا دست او , تعیین خواهد کرد و به همین ترتیب سلسله مراتبی انجام خواهد شد.
ماده 10 : حق رای
تصمیم گیری برای تعیین سیاست های انجمن و بحث های کلان تجاری و گسترش یا کاهش فعالیت ها , با حق رای برای اعضای هیئت مدیره منتهی خواهد شد . اما همه کاربران می توانند ایده ها و پیشنهاد های خود را ارائه داده و در مسائل مربوط به کاربران که به صورت نظر سنجی انجام می شود , شرکت کنند .
ماده 11 : منابع مالی :
سرمایه های مالی انجمن از فروش محصولات , خدمات و جذب تبلیغات تامین شده که تمامی کارمندان و اعضای اصلی از حقوق و مزایا بهره مند خواهند بود .











فصل چهارم : تعلیق با سلب عضویت
ماده 12 : اعضای اصلی
مدیران هر بخش می توانند در صورت هر کدام از موارد زیر , کاربر اصلی را تعلیق نمایند :
• مبادرت به انجام وظایف سپرده شده
• سر نزدن به اکانت خود , بیش از مدت تعیین شده
• سربازدن از وظایفی که مدیران بالادست مشخص می کنند
• عمل نکردن به قوانین انجمن
که در تمامی موارد با گزارش و درخواست مدیر مربوطه به آن بخش , توسط امور اداری تصمیم گیری خواهد شد .
ماده 13 : خلع درجه
مدیران می توانند قبل سلب عضویت , بنا بر طبق قوانین حاکم بر انجمن از درجه شخص و کارمند مذکور کم کرده و از این رو او را از حقوق و مزایای بهتر محرم کند .
که البته این را هم امور اداری با گزارش مدیر بخش مربوطه تصمیم گیری خواهد کرد .
ماده 14 : اعضای معمولی
در مورد اعضای معمولی , در صورتی که مشکل خاصی پیدا شود , با مسئولیت مدیر سایت حذف خواهند شد .











فصلِ پنجم: اركانِ انجمن
ماده 15 : تعداد بخش ها
که بخش اصلی آن عبارتند از :
• گروه های کارمندی ( گروه های کوچک برنامه نویسی .... )
• گروه مدیران سطح پایین ( مدیران گروه ها )
• گروه مدیران سطح بالا ( مدیران , مسئولین گروهها )
• گروه مدیران ارشد
و انواع زیر گروه ها عبارتند از :
• مدیر سایت ( با زیر مجموعه : گروه تبلیغات و گروه خبری )
• امور مالی ( با زیر مجموعه : گروه حساب داری , گروه فروش )
• امور هماهنگی ( بازیر مجموعه : گروه بازرسی , گروه گزارشات , گروه نظارت)
• امور اداری ( با زیر مجموعه : بایگانی , بخش کارمندان , رسیدگی به شکایات)

ماده 16 : مدیران ارشد :
مدیران ارشد اعضای هیئت مدیره می باشند که تعداد آنها همواره بسته به طیف زمانی و گسترش تغییر خواهد کرد و بعد از مدیر انجمن بالاترین مقام را خواهند داشت .
• مدیر سایت : وظیفه کنترل سایت انجمن را بر عهده داشته , و می بایست اخبار و بخش های گوناگون را کنترل کند که شامل زیر مجموعه های زیر می باشد :
*گروه خبری : که از یک گروه نهایتا 4 نفره تشکیل شده و وظیفه درج جدیدترین اخبار روز ایران و جهان را بر عهده داشته . ضمنا می بایست با گزارشات مهم اطلاع رسانی دقیقی برای کارکنان و بازدید کنندگان به عمل آورند .
*گروه تبلیغات : این گروه وظیفه جذب تبلیغات را بر عهده دارد و می بایست از این راه برای انجمن درامد زایی کند این یکی از وظایف ایشان است , وظیفه دیگر این است که با سیاست های مختلف بتواند بازدید های سایت را هر چه بیشتر بالا ببرد .


• مدیر ارشد امور مالی : کنترل کلیه مسائل مالی انجمن را بر عهده دارد و زیر گروه های آن به شرح زیر است :
*گروه حسابداری : همه پرداخت ها و دریافت هارو کنترل می کند , صدور جواز کار و فاکتور بر حسب قوانین .
*گروه فروش : که این گروه وظیفه مهم ایجاد درآمد را خواهند داشت و می بایست با جذب سفارشات و پروژه ها این مهم را انجام دهند .
*گروه کنترل بوجه : با وجود اینکه انجمن حامی ایده های نو می باشد , این گروه وظیفه ثبت هزینه یک ایده را خواهد داشت , البته پس از آنکه هیئت مدیره آنرا تاسیس کردند.
• مدیر ارشد امور هماهنگی : وظیفه کنترل هماهنگی بین اجزای داخلی انجمن , همچنین کنترل فضای داخل انجمن و خارج آن می باشد .و زیر گروههای آن بدین شرح است :
*گروه بازرسی : هر چندگاه مدیر انجمن می تواند بوسیله این گروه هیئت بازرسی را برای گزارش گیری از بخش های مختلف اعزام کند , البته به غیر از مدیر انجمن همه مدیران ارشد این قدرت را خواهند داشت و البته مدیر ارشد وظیفه اعزام بازرسین را بر عهده خواهد داشت و نتیجه را شخصا اعلام خواهند کرد .
*گروه گزارشات : وظیفه دارند اتفاقات هر ماهه را به صورت کامل به هیئت مدیره اعلام کنند (توسط مدیر ارشد ) , اتفاقاتی مانند درامد حاصل شده , مشکلات , پیام ها , آمار سایت و .... متن کامل در کتاب قوانین انجمن موجود است .
*گروه نظارت : هر سفارشی که دریافت می شود , یکی از اعضای این بخش وظیفه کنترل بر صحت اجرای آنرا دارد , و سند های حسابداری و پرداخت توسط مشتری را کنترل کند.

• مدیر ارشد امور اداری : کنترل کارمندان , و دسترسی به اطلاعات محرمانه آنها توسط این مدیر انجام می شود . زیر گروه ها عبارت اند از :
*بایگانی : تمامی قرارداد ها و سندهای حساب داری یک رونوشت از آن در این بخش قرار دارد . بیانیه های انجمن ، کتاب قوانین , و از همه مهمتر پرونده کارمندان در این بخش مورد بررسی قرار دارد .
*بخش کارمندان : این بخش کنترل شکایات و رسیدگی و تصمیم گیری آنها را بر عهده خواهد داشت . و این گروه با نظر مدیران ذیصلاح می تواند کاربران را خلع درجه و یا سلب مسئولیت از آنان بکند . البته رای نهایی توسط هیئت مدیره داده خواهد شد .

• روانشناس : وظیفه کنترل روحیه اعضا و کارمندان را بر عهده دارد .
• مشاور : که به صورت شخصی به مدیران ارشد کمک خواهند کرد و در مورد تصمیم گیری ها به آنها کمک خواهد کرد .
• مدیران بخش های اجرایی : همانند مدیر ارشد برنامه نویسی , مدیر ارشد گرافیک .... وظیفه کنترل زیر مجموعه های خود را دارند و همچنین باید تقسیم پروژه بین گروهها را انجام دهند .


فصل ششم : کنترل انجمن در وجود نبود مدیر فعلی
درصورتی که مدیر انجمن به دلایلی برای مدت طولانی در دسترس نباشد و یا ایشان فوت شده یا بازنشست بشوند , هئیت مدیره موظف به تشکیل جلسه فوق العاده , و انتخاب یک مدیر موقت از بین مدیران ارشد بوده و در ادامه یک مدیر ثابت انتخاب کنند .

فصل هفتم : جلسات










فصل هشتم : سایر موارد
ماده 17 : این اساس نامه ممکن است از سوی مدیر انجمن تغییر کند , کارمندان موظف هستند که هر ماه نسخه جدید اساس نامه را دریافت کرده و از بندهای جدید و تغییرات آن آگاه باشند .
ماده 18 : مواردی که در این اساس نامه اشاره نشده باشد , با مسئولیت مدیران قابل انجام خواهد بود .
ماده 19 : سن بازنشستگی بنا به مسائل روان شناختی 28 سالگی تعریف شده که ممکن است با نظر هیئت مدیره استثنا هایی هم مد نظر قرار گیرد و یا این سن کاهش یا افزایش پیدا کند .

آن زن ، بی چتر ، در باران ، گم شد

آن زن ، بی چتر ، در باران ، گم شد

باران تندی شروع به باریدن کرده است . آسمان چه زیباست . دلم گرفته است . کتاب شعر قشنگی خواندم و مست شدم . عجب هوایی ! عجب حالی ! موسیقی آرام و دلنشین . جای گرم و چای داغ . خودم برای خودم ریخته ام . مثل همیشه لیوانی . یاد وقتی که مثل بچّه ها می گفتی و خودت را لوس می کردی و مادرت برایت می ریخت به خیر . حالا مادر توی قاب نقره ای روی طاقچه دارد می خندد . نمی دانم به من می خندد یا به زندگی . شاید هم خنده ی دل خوش کنک است . ولی خنده اش جان دارد . شاید تو هم اگر بهشت زیر پایت بود می خندیدی . نمی خندیدی ؟ با خودت فکر می کنی بهشت چگونه جائی است . جاودان . تا همیشه ی همیشه . تا همیشه میوه . تا همیشه حوری . تا همیشه طبیعت ، شرشر آب ، نغمه ی پرنده ها ، نوشیدنی های گوارا ، اصوات زیبا ... . خوب خوب آخرش چه ؟ بعدش چه می شود ؟ نمی دانی . نمی دانم . چند دقیقه پیش یک پروانه آن طرف سرد پنجره بال بال می زد . طفلکی داشت از سرما می لرزید . انگار یادش رفته بود لباس گرم بپوشد . پنجره را باز کردم تا بیاید تو . نمی دانم چرا نیامد . شاید من را ندیده بود . شاید هم دیده بود ، ترسیده بود و رفته بود . باران مرا هم خیس کرده . یادم رفته است که چرا پنجره را باز کردم . با خودم می گویم : « فکر کنم پنجره را باز کردم تا هوا بخورم . یا شاید هوس کرده بودم خودم را بیندازم پائین » . تازگی ها این طور شدی . یادت می رود که کجا هستی . یادت می رود در چه وقتی از شبانه روز هستی یا حتّی در چه روزی از هفته هستی . دیگر مثل همیشه تاریخ قمری و میلادی و شمسی را حفظ نیستی . دیگر مثل همیشه نمی دانی در گرینویچ ساعت چند است . از خودم می پرسم : « راستی امروز چند شنبه است ؟» .
از خانه ی همسایه صدای جغجغه ای می آید که قرار است نوزاد را ساکت کند . به آرامی چشمانم را می بندم . تصوّر می کنم . چشم های گرد شده و گوش های تیز شده ی نوزادی که نمی داند چرا جغجغه صدا می دهد ، و تمام معنای هستی او این است که چرا جغجغه صدا می دهد . چشمانم را باز می کنم . دلم گرفته است . هوا ابری است . رعد و برق بی رحمانه می غرّد . با خودم فکر می کنم شاید عشق ، صدای جغجغه ی بزرگی های من است . چشم هایم را گرد می کنم . گوش هایم را تیز می کنم و دلواپس یک دلداده گی تازه هستم . « سلام ، می تونم بیام زیر چترشما ؟ » . زیر لب می گویم آن زن در باران بود . می خواهم چیزی بگویم . امّا به خودم که می آیم ، می بینم که همه چیزم را توی سیاهی آن مردمکها گم کرده ام . باران تمام جسمم را خیس کرده است . صدای نوازش باران را می شنوم . روی بی رنگی شیشه ، انگار قطره ها می خواهند با هر زحمتی که شده ، خود را به آن طرف شیشه برسانند و مرا خیس کنند . برای آنها شکلک در می آورم و زبان درازی می کنم . امّا عکس خودم را توی شیشه می بینم که برایم شکلک در می آورد .
دوباره فکر می کنم . زندگی . ز ، نون ، دال ، گاف ، ی . تکرار . تکرار . تکرار هر روزه . به ساعت نگاه می کنم . من شده ام عقربه های ساعت و روز ها شده اند اعداد . از یک تا دوازده . با خودم فکر می کنم به راستی چه سخت است اگر یکی از عقربه ها عاشق سیزده باشد . دلم دوباره می گیرد . یادم می آید که یک بار به سیزده دل داده ام . به خودم می گویم : « چه فرقی می کند یک بار دل بدهی یا هزار بار ، وقتی فردای همه ی آنها یکسان است و یک رنگ ؟» . چشم هایم را می بندم . سینه ام می سوزد ...
دستم به لیوان سرد چای می خورد . یادم رفته که بنوشم . چای را عوض می کنم . مورچه ها قندم را با زحمت برای غذای زمستان خود می برند . می نشینم و به باران پشت شیشه نگاه می کنم . دوباره به زندگی فکر می کنم ، دوباره به تکرار و به همان دوازده عدد . خدای من ، چرا ساعت سیزده عدد ندارد ؟ از یک تا سیزده . مگر چه می شود . آسمان که به زمین نمی آید . عدد ؟ باز با خودم فکر می کنم . «یعنی من کدامم ؟ اصلا نمی خواهم جای یکی از اعداد باشم . می خواهم جای یکی از عقربه ها باشم » . دقیقه شمار یا ساعت شمار ؟ شاید هم ثانیه شمار . با خودم می گویم : « حال و حوصله ی این را ندارم که شبانه روز روی اعداد بچرخم . پس باید کار دیگری بکنم » . فکر می کنم که آیا ساعتی وجود دارد که صفحه اش زیر عقربه هایش بچرخد ؟ « خوب اگر هم وجود ندارد ، باید برای من یکی بسازند تا خسته نشوم » . به لیوان چای دست می زنم . هنوز داغ است . « وای دستم سوخت» . مثل سینه ام .
به چه چیزی فکر می کردم ؟ یادم می آید . به کودکی . نه ، به جوانی . اصلا چه فرقی می کند . صدای مادر توی گوشم می پیچد . « پیر شی پسرم » . یاد نگاهش می افتم . یاد تمام آرزوهایی که برای من داشت و یاد جسم بی جانش . نمی توانم جلویش را بگیرم . می آید ، مثل همیشه . قطره های اشکم را می گویم . دوباره از پنجره بیرون را نگاه می کنم . دوباره همان پروانه را می بینم . هنوز آن طرف سرد پنجره بال بال می زند . با خودم می گویم : « چقدر می تواند بال بال بزند ؟ » ...
دیگر به چه فکر می کردم ؟ یادم می آید . به زندگی . بند . سلّول خانه ، سلّول کوچه ، سلّول خیابان ، سلّول اداره . سلّول ، سلّول ... . سلّول کهکشان راه شیری . زیرلب می گویم : « وای خدای من ، چقدر سلّول » . دیگر خسته شده ام . صبح ، بیداری ، مسواک ، صبحانه ، ایستگاه اتوبوس ،ترافیک ، اداره ، صبحگاه . پرچم می رود بالا تا بدانی امروز همان دیروز است . زیر همان پرچم . دوباره فکر می کنی . به همان تکرار . حرف های همکارها .
ـ زنم فلان کار را کرد . زنم فلان چیز را گفت . حالش را گرفتم . رویش را کم کردم . زن فلانی را دیده ای ، عجب زنی دارد . زنش فلان کاره است .
ـ خودت دیده ای ؟
ـ نه ندیده ام . دوستم می گفت .
ـ دوستت دیده است ؟
ـ نه ، شنیده است .
اداره جای همین حرف ها است اگر نیست ، پس جای چیست ؟ چه قافیه ی قشنگی ! انگار با قافیه ی زندگی من فرق دارد . نه فقط توی اداره ، توی پارک ، توی اتوبوس ، توی تاکسی و توی ... . کسی خودش را بالا نمی برد . همه می خواهند دیگری را به پائین بکشند . و حالا این زنگ به تو می گوید که اداره باید نهار بخورد . درست است اداره ، نه کارمندان . نهار ، مرغ ، قیمه ، کباب ، نوشابه .
ـ زرد می خوری یا سیاه ؟
ـ عزادارم ، سیاه می خورم .
می خندم ، چون معمول است که به مزه ها بخندم . نخندی می گویند طرف نفهمید و نخندید . کسی نمی گوید که فهمید و نخندید . پروتئین ، کالری ، ویتامین ، تقویت ، غذا . غذا برای بدن ، نه برای بدن سالم . بدن سالم برای کار . کار برای نان . نان برای زنده ماندن . زنده ماندن برای ... ، زنده ماندن برای ... برای ... ، راستی زنده ماندن برای چه ؟ نمی دانم . با خودم می گویم: « بعدا جوابش را پیدا می کنم » . گوش می کنم . صدای باران را می شنوم ......
آن سوی پنجره دو زن زیر باران می روند . چترشان سوراخ است .
ـ بچّم سر به هواست . اصلا انگار تو یه دنیای دیگست .
ـ عیبی نداره ، بزرگ می شه خوب می شه .
زن ها می روند خانه شان . خانه ی خودشان یا خانه ی کس دیگری . چه فرقی می کند خانه ی چه کسی ، هر چه هست دیگر خیس نمی شوند . زیرلب می گویم: « چتر آن دو زن سوراخ است » . به خودم نگاه می کنم . توی آئینه . انگار بزرگ شده ام ... امّا انگار خوب نشده ام . یعنی به آن خوبی که آنها می گویند نشده ام . نمی دانم . نمی فهمم ، یا شاید نباید که بفهمم . بزرگ می شوی . تو را به مدرسه می فرستند . مدرسه . دیوارها بلند ، بالای دیوارها سیم خار دار ، پنجره ها ، پنجره ها با حفاظ . سقف ها ، همه سیاه شده . تخته سیاه . نه ، راستی جدیدا تخته ها را سبز می کنند . انگار همه جا مُد شده است . فرّاش مدرسه با داس مرگ ، مدیر اخمو . معلّم دراز با عینک ته استکانی و اون سر تاسش که از چند کیلومتری داد می زند : « دارم می آیم » .
این ابر و باد و مه و خورشید و چرخ و فلک ، دور هم جمع شده اند تا به تو یاد بدهند ، دو دو تا ، می شود ... . راستی دو دو تا می شود چند تا ؟ یادم می آید ، می شود چهار تا . امّا این فقط روی کاغذ است . بعد ها وقتی افتادی توی سیاه چاله ی زندگی ، می فهمی که گاهی وقت ها زمانه آنقدر تنگ و تاریک می شود ، که باید باور کنی دو دو تا می شود ... .
با خودم می گویم : « ولش کن ، هر چند تا می خواهد بشود بگذار بشود ». گاهی وقت ها بعضی از آدم ها همیشه بدهکارند . انگار که فقر توی خون آنها است ، یا کتیبه ی روی پیشانی شان . دوباره به خاطر می آورم . تو را با هزار آرزو به مدرسه می فرستند ، حال آنکه تو تنها یک آرزو داری و آن عاشق بودن است . امّا در مدرسه هم تنها یک چیز به تو می گویند . یادم می آید روزی را که معلّم با صدای بلند می گفت : عشق گناه است ، گناه ...
کتاب . دفتر . درس . میز ، نیمکت . گچ ، آموزش . تخته سیاه ، و چقدر درخت روزگارشان سیاه شد تا شدند تخته سیاه ، ببخشید تخته سبز ! و چقدر چیز های خوب یاد ما دادند .
ـ هی پسر تو ! بگو ببینم در مورد اورست چي می دونی ؟
ـ آقا اجازه ! قلّه ی اورست هشت هزار و هشتصدو هشتاد و دو متر طول دارد.
اخم می کند ، البته عینک ته استکانی اش را بر می دارد و بعد اخم می کند . نمی دانم مرا می بیند یا نه . شاید به دو میز عقب تر اخم کرده است . چه فرقی می کند ، مهم اخم معلّم است .
ـ طول یا ارتفاع ؟
ـ ببخشید آقا ارتفاع .
ـ ولی من شنیده ام هشت هزار و و هشتصدو هشتاد وهشت متر طول دارد .
ـ آقا اجازه ، طول یا ارتفاع ؟
ـ حرف نباشد .
ـ چشم آقا .
فقط همین را می تواني بگویي . جمله ی آشنایی است . چشم آقا ، چشم خانم ، چشم قربان ، چشم ... و به خیلی ها می گویی . زنگ دوم چیز های بهتری یاد می گیری .
ـ هی پسر تو !
ـ ما آقا ؟
ـ آره تو . بگو ببینم امیر کبیر را چه کسی کشت ؟
می گویم قاتل . می دانم که درست گفته ام ، ولی نمی دانم که چرا همه ی بچّه ها به من می خندند . با خودم می گویم شاید اشتباه گفته ام . می گویم : « آقا اجازه! در حمام پایش روی صابون لغزید ، افتاد و سرش خورد به لبه ی وان و مرد » . باز هم بچّه ها می خندند . فکر می کنم .
ـ آهان آقا ، حالا یادم اومد . آنقدر کف به چشمانش رفت ، چشمانش آنقدر سوخت که امیر کبیر مرد .
بچّه ها می خندند .
ـ از زیر دوش آب گرم آمد بیرون ، پنجره ی حمام فین کاشان باز بود ، باد به پیشانی اش خورد . امیر کبیر سینوزیت گرفت و مرد .
بچّه ها می خندند . معلّم مهربان می آید و خودکار لای انگشتانم می گذارد . این دفعه ی اوّل نیست .دفعه ی آخر هم نخواهد بود . به کبوتر های خیس پشت پنجره نگاه می کنم تا درد یادت برود ...
به خودم که می آیم ، می بینم گوشم توی دست آقای ناظم است و فریاد می زند :
ـ پاتو ببر بالا .
پایم را بالا می برم .
ـ دستاتم ببر بالا .
دست هایم را بالا می برم .
ـ انقدر این طوری وای میستی تا بفهمی چه کسی امیر کبیر رو کشت .
بچّه ها از پشت پنجره برایم شکلک در می آورند . یکی به سفارش آقای ناظم رفته است دنبال ترکه ی انار . دیگر پایم خسته شده است . باز هم به کبوتر های خیس روی درخت نگاه می کنم تا درد یادم برود .
مدرسه را تمام می کنی . دوازده کلاس . دوازده سال . هنوز یادت نداده اند که چرا جغجغه صدا می کند ، ولی حالا می دانی که امیر کبیر را در حمّام فین کاشان رگ زده اند . حتی می دانی که با چه نوع تیغی . اما به تو یاد ندادند که امیر کبیر چگونه امیری بود که کبیر شد . اصلا چرا امیر کبیر را کشتند ؟ یادت نداده اند بر چه عهدی نشست که تیغ بر رگش نشست . یادت ندادند . یادت نمی دهند . یادت نخواهند داد . یعنی نباید که یادت بدهند . انگار کسی هست که از آموختن تو می ترسد .
به لیوان چای دست می کشم . خیلی سرد شده است . مورچه ها دوّمین قند را هم برای دو زمستان بعد با خود می برد . می روم و با چای داغ بر می گردم . انگار باران تمامی ندارد . بخار چای دستم را گرم می کند . با خودم می گویم :« کجا بودم ؟ چه می کردم ؟ » . یادم می آید . اداره ، ناهار ، پروتئین ، نوشابه ی سیاه . کالری ، ویتامین ، تقویت ، غذا . غذا برای بدن سالم ، بدن سالم برای کار ، کار برای زنده ماندن ، زنده ماندن برای ... ، زنده ماندن برای .. . باز هم نمی دانم . پس چرا جوابش را پیدا نمی کنم ؟ حوصله ام سر می رود . این چرخه سرم را به درد می آورد .
به نوشته هایم نگاه می کنم . روی میز خاک می خورد . نوشته هایی برای هیچ کس . نمی دانی ، شاید نوشته هایی برای همه . همی ای که تورا نمی فهمند . همه ای که یکی را گذاشته اند بالای سرت تا به تو بگوید چه بنویسی و چه ننویسی ، که به چه فکر کنی و به چه فکر نکنی . انگار نسل این آقای ناظم تا ابد ادامه دارد . همیشه دستی هست که گوش تو را بگیرد و بپیچاند . همیشه دستی هست که برود دنبال ترکه ی انار و همیشه کسی هست که از پشت پنجره برایت شکلک در بیاورد . همیشه صدایی هست که به تو بگوید :
ـ پایت را بگیر بالا ، آن یکی را هم .
ـ آقا اجازه !
ـ حرف نباشه ، همین که گفتم .
و تو باید بفهمی در کنار آدم هایی زندگی می کنی که اگر بخاطرشان یک پایت را بالا ببری ، باید آن یکی را هم بالا ببری . وقتی زمین می خوری به تو کمک نمی کنند بلکه به تو می خندند . و این تنها کاری است که آنها بلد هستند ... .
دلم مي خواهد این چرخه را طور دیگری بچرخانم . فکر می کنم . بیشتر و بیشتر . بدن سالم برای کار ، کار برای نان ، نان برای ... نان برای سفره ، سفره برای خانه ، خانه برای خواب ، خواب برای آسایش ، آسایش برای... آسایش برای...نه ، نه نمی شود . همه چیز به همان زنده ماندن بر می گردد و من نمی دانم که زنده ماندن برای چه .
یک اتوبوس زیر ساختمان می ایستد و تو را می برد و بعد از ظهر در اتوبوس برگشت از اداره ، تنها خسته در هم فرو می رود و تو مجبوری به آدم کنار خودت بیاویزی تا کسی لای در نماند . آدم ها به میله های اتوبوس مثل ضریح چسبیده اند . حاجت نمی دهد . نمی دانم شاید هم بدهد . این روز ها آدم ها از هر چیزی حاجت می خواهند . صدایی گفت : میله ها رو ول نکنید وگرنه می افته ! صدای خنده می آید .اما همه می دانند که اگر رهایش کنند سقوط خواهند کرد .
حرف ها ، ادعاها ، سیاست ، زن ، جنگ ، تیم ملی فوتبال ، جنیفر لوپز ! و حالا همه چیز را با هم می آمیزند. جنگ را با زن و فوتبال را با سیاست . کسی فحش می دهد . او فکر می کند می داند بدبختی ما کار چه کسی است و عامل سیاه روزی ما کیست . ایستگاه انقلاب خیلی ها سوار می شوند . باز هم به هم فشرده می شوید . اینجا چقدر گرم است ، از سوز و سرمای بیرون خبری نیست . و حالا ایستگاه آزادی ، متروک . تو باید پیاده شوی . تو و یک زن دیگر .
زیر لب می گویم : آن زن آمد . آن زن تنها در باران بی چتر آمد . بله این بهتر است . نگاهم می کند . او به من و من به جاده . جاده خلوت است و طولانی . تنها من هستم و او هست . نمی دانم منظور از او آن زن است یا خدا . می خندد و من می خندم . پیش می آید .
ـ سلام . می تونم بیام زیر چترتون ؟
می آید و تا آخر جاده حرف می زند . کاش تا ابد حرف می زد . من تنها گوش داده ام . جاده آب می رود . چه زود رسیدیم . نگاهم می کند . نگاهش می کنم . او می رود و من هم می روم . همین . تمام شد . فکر می کنم که تمام شده است . اما تمام شب را به او فکر می کنم . گوسفندان تمام آبادی های دنیا را می شمارم و حتی اسب های آنطرف را . اما خوابم را دزدیده اند . زیر لب چیزی می گویم . آن زن خوابم را دزدید . آن زن تنها زیر باران خوابم را دزدید .
یک صبح دیگر . یک روز دیگر . سلام . صبح به خیر . یک مجری رادیویی مهربان دیگر . مثل مجری دیروز چه صدای دلنشینی دارد . باران هنوز می بارد . نگاهم به لیوان چای می افتد . به آن دست می زنم . سرد سرد است . مورچه ها هم قندی برایم باقی نگذاشته اند . مسواک ، صبحانه و... دیگر حالم دارد به هم خورد از این تکرار . همان ایستگاه ، متروک تر و زیر همان باران . غمناک تر و بالاخر ه آن زن می آید . مثل همیشه . می خندد . می خندم .
ـ سلام . می تونم بیام ... .
چرا می پرسد ؟ خودش می داند که می تواند . می آید . می آید زیر چتر من چون می تواند . اما من نمی گویم . نمی گویم حرف دلم را چون نمی توانم که بگویم . زبانم در دهانم نمی چرخد . اما مگر دیشب بعد از شمارش آن همه گوسفند و آن اسب ها هزار بار تمرین نکرده ام ؟
ـ شما شغلتون چیه ؟
او پرسیده است . آن زن پرسید . آن زن در باران پرسید . چه می خواهی بگویی ؟ می خواهی بگویی نویسنده ای . یا توی یک اداره مثل یک کارمند دون پایه تایپ می کنی ؟ چرا مثل یک کارمند دون پایه در حالی که تو خود آن کارمند دون پایه ای . آن زن دوباره چیزی گفت .
ـ من شاعرم .
آن زن گفت . آن زن در باران گفت . به فکر فرو می روم . شعر ، قصه . چقدر به او نزدیکم . شانه ام به شانه اش می خورد . زیر چشمی نگاهش می کنم .
ـ شما تنها زندگی می کنید ؟
دوباره او پرسیده است . من .... بـ ... بله . زیر چشمی به مردمکهایش نگاه می کنم . چقدر قشنگند . محو آن ها که می شوم دیگر متوجه چیزی نیستم.
نمی دانم کدام روز است . یک روز بعد ... یک هفته بعد ... یک سال بعد ... یا شاید همان روز و کنار همان پنجره . با خودم می گویم اینبار اگر پرسید که .می تواند بیاید زیر چترم ، می خندم و می گویم : « بیا ولی اگر آمدی دیگر هیچ وقت نباید بیرون بروی و باید تا آخر دنیا بمانی ، حتی اگر بارانی نبود » .
صدایی مرا به خود می خواند . «ایستگاه آزادی» . باید پیاده شوم . پیاده می شوم . باران هست ، جاده هست و خدا هم باید آن بالا باشد . شاید به قول یکی خدا در همین نزدیکی ها باشد . اما اتوبوس رفته است و زن در جاده نیست . دنبالش می گردم . نه خدای من ، او رفته است . حالا من هستم و خدا و جاده که چقدر طولانیست .
می روم . این مرد می رود . نمی رسم . این مرد تنها در باران می رود . باز هم نمی رسم . این مرد بی چتر در باران می رود . این جاده تا همیشه می رود . بارانی ام را به چوب لباسی آویزان می کنم . یک چای داغ برای خودم می ریزم و کنار پنجره می نشینم .
نمی دانم این چندمین روز است که نشسته ام . روز های زیادی در آن جاده جز من و خدا کسی نبود . مدت هاست که او را ندیده ام و دلم گرفته است . چرا عجله نکردم . خدای من فقط یک روز ... فقط یک روز . هزاران چرا و چرا و چرا ... و مثل همیشه برای هیچ کدام جوابی ندارم . سرم را بر لبه ی پنجره می گذارم . به کبوترهای خیس پشت پنجره نگاه می کنم تا درد یادم برود . مثل دوران مدرسه .اما دیگر از پرواز خبری نیست .
هزار بار زیر لب می گویم : « آن زن بی چتر در باران گم شد » . خسته می شوم . به ساعت نگاهی می کنم . دیگر عقربه هایش تکان نمی خورند . ساعت من هم مثل خیلی از انسان ها خوابیده است . می خواهم چیز دیگری را هزار بار تکرار کنم تا شاید خوابم ببرد . زن ... زن ... زن ... و یادم می آید که زن دو حرف اول زندگیست .....


پایان

دستورالعمل انتخاب مراكز تحقيق و توسعه (R&D)

دستورالعمل انتخاب مراكز تحقيق و توسعه (R&D)
نمونه واحدهاي توليدي- صنعتي و معدني كشور

معاونت برنامه‌ريزي ، توسعه و فناوري
دفتر پژوهش ، فناوري و آموزش
(1384)

مقدمه :
از آنجا كه دفتر پژوهش ، فناوري و آموزش نسبت به گزينش مراكز تحقيق و توسعه (R&D) نمونه از بين كليه مراكز تحقيق و توسعه (R&D) در واحدهاي توليدي- صنعتي و معدني كشور براساس ارزشيابي عملكرد فعاليتهاي آنها ، هر دو سال يكبار اقدام مي‌نمايد ، با انجام بازبيني كه در دستورالعمل سال 1381 بعمل آمده ، دستورالعمل زير مبناي ارزشيابي مراكز تحقيق و توسعه (R&D) طي سالهاي 1382 و 1383 قرار ميگيرد.

هدف :
اين برنامه با توجه به اهميت پژوهشهاي صنعتي و معدني و نقش مهم زيربنايي آن در توسعه و رشد اقتصاد كشور و بمنظور تشويق و ترغيب مراكز تحقيق و توسعه واحدهاي توليدي در 12 گروه صنعتي و معدني طبق جدول زير تهيه گرديد.

گروه صنايع سلولزي گروه صنايع نساجي و پوشاك گروه صنايع غذائي
گروه صنايع برق و الكترونيك گروه صنايع لوازم خانگي و فلزي گروه صنايع داروئي
گروه صنايع خودرو گروه صنايع ماشين سازي و ساخت تجهيزات گروه صنايع شيميائي
گروه صنايع معدني گروه صنايع فلزات اساسي گروه صنايع بهداشتي

ماده 1- تعريف :
مراكز تحقيق و توسعه ، بخشهاي تحقيقاتي مستقل در واحدهاي توليدي- صنعتي و معدني ميباشند كه شرايط لازم و كافي را از نظر نرم‌افزاري و سخت‌افزاري براي فعاليتهاي تحقيقاتي ، توسعه‌اي و كاربردي دارا ميباشند ، و برحسب فعاليت توليدي واحد متبوع خود در رشته‌هاي مختلف صنعتي و معدني به فعاليت مشغول بوده ، گواهي يا پروانه تحقيق و توسعه را از وزارت صنايع و معادن دريافت داشته‌اند.

عوامل ارزشيابي :
ماده 2- طرحهاي تحقيقات توسعه‌اي و كاربردي انجام يافته :

طرحهاي تحقيقاتي انجام يافته طي
دوسال گذشته حداكثر 4 امتياز

تذكر :
بديهي است طرحهاي فوق درصورتي مورد تأئيد ميباشند كه نتايج آن حداقل منجر به يكي از دستاوردهاي زير شده باشد.
1- كاهش قيمت تمام شده
2- افزايش بهره‌وري از طريق سنجش و ارتقاء عوامل
3- بهينه سازي فرآيندهاي موجود با تأكيد بر ارتقاء سطح اتوماسيون
4- توسعه محصولات موجود مبتني بر معيارهاي كيفي
5- طراحي محصولات جديد با عنايت به مزيتهاي كاربردي آن
6- بهينه سازي مصرف انرژي
7- مديريت كاهش آلاينده‌ها
8- افزايش سهم مواد و منابع داخلي در توليد
9- جذب ، اصلاح و نوآوري در تكنولوژي وارداتي
10- فرآوري مواد معدني در جهت تخليص و تكليس دانه‌بندي

ماده 3- امكانات نرم‌افزاري و تجهيز آزمايشگاهي ، كارگاه تحقيقاتي و واحدهاي نيمه صنعتي :

امتياز 2 3 4
امكانات موجود متوسط خوب عالي

متوسط داراي امكانات و تجهيزات عمومي آزمايشگاهي
خوب داراي امكانات و تجهيزات تخصصي
عالي داراي امكانات و تجهيزات فوق تخصصي

ماده 4- امكانات اطلاع رساني و كتابخانه :

شرح اميتاز
دارابودن Website ، اينترنت ، اينترانت 2
كتابخانه 2
مجموع امتياز 4
ماده 5- ميزان اعتبارات جذب شده :
سهم هزينه‌هاي پژوهشي در ميزان فروش
امتياز 1 2 3 4
درصد فروش تا 1/0 تا 2/0 تا 5/0 بيش از 1
ماده 6- تأليف و ترجمه كتاب و نشريات علمي و تحقيقاتي مرتبط :

امتياز 1 2 3 4
تعداد كتب تأليف شده و يا مقالات منتشره در نشريات معتبر خارجي 1 2 3 4
تعداد ترجمه كتاب، انتشار نشريه
2 4 6 8

ماده 7- نيروي انساني متخصص :
نسبت كاركنان بخش پژوهش به كل كاركنان
امتياز 1 2 3 4
حداقل درصد نسبت به كل كاركنان 1 2 3 4


ماده 8- فناوري :
ميزان پيشرفت مستند سازي فناوري
امتياز 1 2 3 4
ميزان پيشرفت مستندسازي فناوري متوسط خوب خيلي خوب عالي

عالي مستندسازي مرتبط با دانش فني ، عمليات اجرائي ، خدمات اجرائي
خيلي خوب مستند سازي مرتبط با نقشه‌هاي فني ، مشخصات فني ماشين‌آلات
خوب مستندسازي مرتبط با سازندگان ماشين‌آلات ، مواد اوليه و فناوريهاي موجود
متوسط مستندسازي مرتبط با فعاليتهاي كاهش آلاينده‌ها و مسائل زيست محيطي
ماده 9- شركت كاركنان در دوره‌هاي آموزشي داخل و خارج كشور :

امتياز 1 2 3 4
تعداد نفرساعت طي دوسال گذشته 20 40 60 80

ماده 10- ضرايب :
با توجه به اهميت و نقش هريك از عوامل ، ضرايب مواد دستورالعمل به شرح زير تعيين ميگردد.

عوامل ارزشيابي حداكثر امتياز ضريب جمع
1- طرحهاي تحقيقات توسعه‌اي و كاربردي انجام يافته 4 5 20
2- امكانات نرم‌افزاري و تجهيزات آزمايشگاهي 4 3 12
3- امكانات اطلاع رساني و كتابخانه 4 2 8
4- اعتبارات جذب شده 4 4 16
5- تأليف و ترجمه كتب و …. 4 3 12
6- نيروي انساني متخصص 4 3 12
7- فناوري 4 4 16
8- شركت در دوره‌هاي آموزشي 4 1 4
جمع امتياز 100

ماده 11- مراكز تحقيق و توسعه ممتاز :
مراكز تحقيق و توسعه‌اي كه در طول سالهاي ارزشيابي سه دوره متوالي بعنوان مركز تحقيق و توسعه نمونه انتخاب شوند ، دربار سوم بعنوان مركز تحقيق و توسعه ممتاز معرفي
خواهند شد.

ماده 12- روش اجرائي :
1- سازمانهاي صنايع و معادن استانها مي‌توانند در هر گروه صنعتي و معدني يك مركز
تحقيق و توسعه در واحدهاي كوچك و يك مركز تحقيق و توسعه در واحدهاي بزرگ را درصورت احراز حداقل 60 امتياز بعنوان نمونه انتخاب و با تكميل فرمهاي ارزشيابي (فرمهاي شماره 1 و 2) در زمان مقرر به دفتر پژوهش ، فناوري و آموزش معرفي نمايند.
توضيح : منظور از واحدهاي توليدي كوچك دراين دستورالعمل واحدهايي هستند كه تعداد كاركنان آنها زير 50 نفر بوده و واحدهايي كه تعداد كاركنان آنها بالاتر از اين باشد، دراين دستورالعمل بعنوان واحدهاي بزرگ معرفي ميشوند.
2- دفتر پژوهش ، فناوري و آموزش پس از دريافت فرمهاي ارزشيابي مراكز تحقيق و توسعه نمونه نسبت به تفكيك آنها به 12 گروه صنعتي و معدني اقدام نموده ، فرمها را در كميته فرعي ارزشيابي مراكز تحقيق و توسعه نمونه بررسي كارشناسي مي‌نمايد.
3- كميته‌هاي فرعي پس از دريافت فرمهاي ارزشيابي نسبت به بررسي امتيازات داده شده و ارقام مندرج در فرمهاي 1 و 2 اقدام مي‌نمايد.
4- دفتر پژوهش ، فناوري و آموزش ميتواند در هر گروه صنعتي و معدني به تعداد مراكز تحقيق و توسعه معرفي شده از استانها تعداد 3 واحد بزرگ و 3 واحد كوچك را با تكميل فرمهاي 1 و2 اضافه نمايد.
5- در هر گروه صنعتي و معدني كميته فرعي تخصصي مربوطه از مجموع واحدهاي معرفي شده (استانها و ستاد) حداكثر 10 واحد بزرگ و 10 واحد كوچك را به ترتيب اولويت و امتياز انتخاب و به كميته اصلي ارزشيابي جهت طي مراحل بعدي معرفي مي‌نمايد.
6- كميته اصلي ارزشيابي مراكز تحقيق و توسعه نمونه از بين مراكز معرفي شده در هر گروه صنعتي 1 مركز تحقيق و توسعه از واحدهاي بزرگ و 1 مركز تحقيق و توسعه از واحدهاي كوچك را به عنوان نمونه انتخاب و معرفي مي‌نمايد.

ماده 13- اعضاء كميته‌هاي فرعي و اصلي ارزشيابي مراكز تحقيق و توسعه نمونه :

1/13- اعضاء كميته فرعي ارزشيابي مراكز تحقيق و توسعه نمونه به شرح زير ميباشند :
1- مديركل دفتر پژوهش ، فناوري و آموزش
2- رئيس گروه بررسي و سازماندهي تحقيقات
3- كارشناس تخصصي
4- دو نفر از نمايندگان تشكلهاي تحقيقاتي يا خبرگان صنعت مربوطه

تبصره :
دفتر پژوهش ، فناوري و آموزش مي‌تواند درصورت تشخيص ضرورت ، نماينده‌اي را از ادارات كل تخصصي و يا اساتيد دانشگاه جهت شركت در جلسات كميته‌هاي فرعي دعوت نمايد.

2/13- اعضاي كميته اصلي ارزشيابي مراكز تحقيق و توسعه نمونه به شرح زير ميباشند :
1- معاون برنامه‌ريزي ، توسعه و فناوري
2- مديركل دفتر پژوهش ، فناوري و آموزش
3- رئيس گروه بررسي و سازماندهي تحقيقات


محمد جعفر اسلامي
معاون برنامه‌ريزي ، توسعه و فناوري

آئين نامه اعطاي بورس تحصيلي خارج از كشور

بسمه تعالي

وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي
دفتر وزير

آئين نامه اعطاي بورس تحصيلي خارج از كشور جهت رشته‌هاي علوم پزشكي

هدف:
وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي با توجه به نيازهاي آموزشي و پژوهشي جمهوري اسلامي ايران نسبت به انتخاب و معرفي متقاضيان حائز شرايط براي استفاده از بورس جهت ادامه تحصيل در خارج از كشور بر طبق مفاد مندرج در اين آئين نامه و دستور العمل اجرايي اقدام مي‌نمايد.

ماده 1- شرايط عمومي آزمون و اعطاي بورس
متقاضيان بايد واجد شرايط عمومي ذيل باشند:
1-1 اعتقاد به دين مبين اسلام و يا يكي از اديان شناخته شده در قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران
1-2 تابعيت جمهوري اسلامي ايران
1-3 وفاداري به نظام و قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران
1-4 دارا بودن مدرك تحصيلي حداقل كارشناسي ارشد يا دكتري عمومي گروه پزشكي
تبصره: در رشته‌هايي كه در داخل كشور امكان تحصيل وجود دارد حتي‌المقدور دانشجو به خارج اعزام نمي‌شود مگر اينكه ظرفيت پذيرش دانشگاه‌ها كمتر از نياز كشور باشد.
1-5 سن شركت در آزمون براي دارندگان مدرك كارشناسي ارشد يا دكتري حرفه‌اي در زمان ثبت نام 30 سال مي‌باشد.
تبصره: حداكثر سن بورسيه‌ها بر حسب مورد مي‌تواند به شرح ذيل افزايش يابد و در هر حال نبايد بيش از 35 باشد.
الف- اعضاي هيئت علمي دانشگاه‌ها يك سال به ازاي هر سال خدمت اعم از پيماني يا رسمي (به شرط داشتن شرايط استفاده از سهميه مربي در بند الف-2-3) .
ب‌- دارندگان كارت پايان خدمت وظيفه عمومي معادل طول خدمت.
ج- شركت كنندگان در جبهه‌هاي جنگ تحميلي، يك سال به ازاي هر سال حضور داوطلبانه.
د- آزادگان جنگ تحميلي، يك سال به ازاي هر سال اسارت.

1-6 متقاضيان ذكور بايد كارت پايان خدمت نظام وظيفه، معافيت تحصيلي، كارت معافيت دائم و يا دفترچه آماده به خدمت كه مهلت آن تا تاريخ تصويب بورس منقضي نگرديده باشد دارا باشند.
1-7 متقاضيان مؤنث طبق اصلاحيه قانون اعزام دانشجو به خارج از كشور مصوب 14/12/79 (مجلس شوراي اسلامي) با رعايت مفاد ماده (18) قانون گذرنامه مجاز به اعزام مي‌باشند.

ماده 2- شرايط اختصاصي آزمون و اعطاي بورس:
متقاضيان بايد واجد شرايط اختصاصي ذيل باشند:
2-1- دارندگان مدارك دكتراي تخصصي (PhD) و يا متخصصين و نيز دانشجويان شاغل به تحصيل در دوره‌هاي دكتراي تخصصي (PhD) يا دستياري مجاز به شركت در آزمون نمي‌باشند.
2-2- سن فرزندان داوطلب در زمان ثبت نام بيش از 8 سال نباشد. در غير اين صورت قبولي در آزمون كان لم يكن تلقي مي‌شود.
2-3- سهميه‌هاي پذيرش در اين آزمون به صورت 70% (هفتاد درصد) سهميه داوطلبان آزاد و 30% (سي درصد) سهميه مربيان و كارشناسان رسمي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و مؤسسات تابعه مي باشد.
الف- داوطلب مربي به شخصي اطلاق مي‌گردد كه عضو هيئت علمي رسمي دانشگاه‌هاي علوم پزشكي باشد.
ب- داوطلب كارشناس رسمي به شخصي اطلاق مي‌گردد. كه به صورت كادر رسمي قطعي در يكي از مؤسسات وابسته به وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي مشغول به خدمت مي‌باشد.
ج- داوطلباني كه مشمول بندهاي الف و ب نمي‌شوند بايد از سهميه آزاد استفاده نمايند.
2-4- 20% (بيست درصد) از سهميه‌هاي فوق كه حد نصاب نمره علمي لازم را كسب كرده باشند بر اساس مصوبه مجلس شوراي اسلامي مختص سهميه رزمندگان، جانبازان، همسران و فرزندان جانبازان بالاي پنجاه درصد، آزادگان، فرزندان و همسران شهداء مي‌باشد.
2-5- حد نصاب پذيرش براي سهميه مربيان و كارشناسان ارشد دانشگاه‌ها و مؤسسات وابسته به وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و سهميه رزمندگان، اخذ 80% (هشتاد درصد) نمره آخرين فرد پذيرفته شده در سهميه آزاد مي باشد.
2-6- متقاضيان نبايد به مؤسسه يا دستگاه ديگري غير از محل سهميه قبولي تعهد خدمت داشته باشند.
2-7- محل اشتغال به كار متقاضيان در صورت استخدام رسمي نبايد با محل سهميه قبولي متفاوت باشد.
2-8- محل تعهد متقاضيان براي استفاده از بورس داخل در مقطع كارشناسي ارشد نبايد متفاوت با محل سهميه قبولي در مقطع دكترا باشد.
2-9- متقاضياني كه در استخدام سازمانهاي دولتي مي‌باشند در صورت قبولي در سهميه آزاد ملزم به ارائه گواهي مبني بر موافقت سازمان مربوطه، با ادامه تحصيل آنان بر اساس ضوابط وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي مي‌باشند.
2-10- امتحان به صورت كتبي و از مواد اعلام شده انجام خواهد شد.
2-11- متقاضيان مجاز به انتخاب يك رشته مي‌باشند.
2-12- اعلام اسامي به صورت سه برابر ظرفيت خواهد بود . تنها كساني به عنوان پذيرفته شده تلقي خواهند شدكه پس از اخذ حد نصاب نمره در آزمون كتبي، اعلام نياز از يكي از دانشگاه‌هاي علوم پزشكي و مؤسساتي كه براي آنها سهميه در نظر گرفته شده را ارائه نمايند.
تبصره- اعلام پذيرش نهايي داوطلبان پس از موافقت شوراي اجرايي بورس وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و اعلام نظر هيئت مركزي گزينش دانشجو و ارزيابي صحت و سلامت جسماني و رواني داوطلب كه بر اساس معاينات پزشكي با توجه به رشته انتخابي انجام خواهد شده صورت مي‌پذيرد.
2-13- بورس همراه به اشخاصي تعلق مي‌گيرد كه:
الف: مدت تحصيل بورسيه با مدت بورس همسر همخواني داشته باشد.
ب: ارائه اعلام نياز از يكي از دانشگاه‌هاي علوم پزشكي و يا مراكز تابعه.
ج: پذيرش مورد قبول از دانشگاه محل تحصيل.
تبصره- موافقت نهايي بورس همراه منوط به موافقت شوراي اجرائي بورس مي‌باشد.

ماده 3- شرايط اختصاصي اعزام دانشجو
3-1- مدت اعتبار بورس از تاريخ موافقت نهايي (بر اساس تبصره بند 2-12) به مدت 2 سال مي‌باشد.
3-2- احراز حد نصاب زبان خارجي قبل از اعزام الزامي است.
3-3- براي پذيرفته‌شدگان نهايي، تعيين نوع بورس، كشور و دانشگاه محل تحصيل، با انتخاب و تأييد اداره كل بورسها، دانشجويان و دانش آموختگان خارج خواهد بود.
3-4- گرايش تحصيلي بورسيه‌هاي خارج با نظر مؤسسه يا دستگاه اجرائي معرف و با تأييد اداره كل بورسها، دانشجويان و دانش آموختگان خارج تعيين مي‌شود.
3-5- پذيرفته شدگان نهايي براي تشكيل پرونده و انجام مشاوره علمي در خصوص چگونگي اخذ پذيرش لازم است به اداره اعزام در مركز امور دانشجويي مراجه نمايند.

ماده 4- تعهدات
4-1- پذيرفته شدگان براي استفاده از بورس تحصيلي وثيقه ملكي مي‌سپارندكه پس از اتمام تحصيلات موظف هستند به كشور مراجعه و لااقل دو برابر مدت تحصيل در دانشگاه مربوطه و در صورت عدم نياز آن دانشگاه در يكي از دانشگاه‌هاي علوم پزشكي يا مؤسسات آموزشي، تحقيقاتي وابسته و يا مؤسسات دولتي ديگري كه وزارت تعيين مي‌نمايد خدمت كنند و در صورت انجام ندادن تعهدات ملزم به پرداخت عين ارزهاي دريافتي به علاوه پنج برابر وجوه و هزينه‌هاي پرداخت شده و يا هرگونه خسارت ديگر به تشخيص وزارت خواهند بود.
تبصره- نوع تعهد و ميزان وثيقه توسط شوراي اجرايي بورس و بر اساس طول دوره تحصيلي و شرايط اعزام دانشجو مورد بررسي و تصميم گيري قرار مي‌گيرد.
4-2- داوطلباني كه به عنوان بورسيه دوره دكتراي تخصصي (PhD) اعزام مي‌شوند بايد پس از پايان دوره تحصيلي با توجه به مقررات آموزشي دانشگاه مربوطه به اخذ درجه دانشگاهي تعيين شده (مصوب شورا) نائل گردند و در غير اين صورت ملزم به پرداخت عين ارز دريافتي و يا هرگونه خسارت ديگر به تشخيص وزارت خواهند بود.
تبصره: در مورد دوره‌هاي فلوشيپ و فوق تخصصي تأييد دوره توسط دبيرخانه شوراي آموزش پزشكي و تخصصي لازم مي‌باشد. در غير اين صورت همانند بند 4-2- عمل مي‌گردد.
4-3- دانشجوياني كه با استفاده از بورس تحصيلات خود را در يك رشته به پايان برسانندمجاز نيستند در رشته ديگري به تحصيل ادامه دهند و يا بدون اجازه دانشگاه مربوطه و شوراي بورس وزارت نسبت به تغيير رشته يا تغيير گرايش و محل تحصيل خود اقدام نمايند.
تبصره: بورس تنها براي يك مقطع تحصيلي داده خواهد شد و براي مقطع بعدي احتياج به تصويب مجدد شوراي اجرايي بورس مي‌باشد.
4-4- دانشجوي بورسيه در حين استفاده از بورس حق استفاده از بورس يا كمك هزينه تحصيلي ساير مؤسسات دولتي يا خصوصي داخل كشور را نخواهند داشت.
4-5- دانشجويان استفاده كننده از بورس موظف هستند در پايان هر ترم تحصيلي گزارش پيشرفت تحصيلي خود را پس از تأييد سرپرستي و يا نمايندگي جمهوري اسلامي ايران در كشور محل تحصيل به دانشگاه مربوطه و حوزه معاونت دانشجوئي و فرهنگي وزارت ارسال دارند. بديهي است در صورتيكه پيشرفت تحصيلي دانشجو مورد تأييد شوراي اجرايي بورس قرار نگيرد شورا نسبت به قطع بوس و بازگشت دانشجو اقدام خواهد كرد. در اين قبيل موارد دانشجو ملزم به باز پرداخت كليه هزينه‌ها بر اساس بند 4-1 يا 4-2 خواهد بود.

ماده 5- تركيب شوراي اجرايي بورس به شرح ذيل مي‌باشد:
1- معاون آموزشي و امور دانشگاهي
2- معاون تحقيقات و فناوري
3- چهار نفر هيئت علمي با حكم وزير
4- رئيس مركز امور دانشجويي
5- مسئول اداره كل بورسها و دانشجويان خارج

ماده 6- وظايف شوراي اجرايي بورس
وظايف شوراي اجرايي بورس به شرح ذيل مي‌باشد:
1- ارائه پيشنهادها در خصوص سياستهاي كلان
2- تعيين اولويتها در اعزام دانشجو به خارج از كشور. اولويتهاي رشته‌هاي مورد نياز جهت اعزام توسط دبيرخانه شوراي آموزش علوم پايه پزشكي، بهداشت و تخصصي و دبيرخانه‌هاي شوراي آموزش پزشكي، دندانپزشكي، داروسازي، و تخصصي مشخص شده و در شوراي اجرايي بورس سياستهاي كلان مورد بررسي نهايي قرار مي‌گيرد.
3- تعين سهميه دانشگاه‌ها و مؤسسات
4- بررسي درخواست متقاضيان بورس و تصويب آنها
5- نظارت و ارزيابي وضعيت تحصيلي دانشجويان بورسيه شاغل به تحصيل در خارج از كشور
6- پيشنهاد اصلاح و يا تغيير در آئين نامه اعطاي بورس تحصيلي خارج از كشور

ماده 7- تركيب شوراي بورس دانشگاه‌ها
1- رئيس دانشگاه به عنوان رئيس شورا
2- معاون آموزشي دانشگاه به عنوان دبير شورا
3- معاون پژوهشي دانشگاه
4- چهار نفر از اعضاء هيئت علمي به انتخاب رئيس دانشگاه

ماده 8- وظايف شوراي بورس دانشگاه‌ها
1- انتخاب افراد متقاضي بورس بر اساس مفاد آئين نامه
2- پيگيري امور متقاضيان قبل از اعزام
3- رسيدگي به وضعيت تحصيلي دانشجويان بورسيه پس از اعزام به خارج

ماده 9- نحوه پرداخت هزينه‌هاي دانشجويان بورسيه
نحوه پرداخت هزينه‌هاي تحصيلي دانشجويان بورسيه به شرح ذيل است:
9-1- واريز كليه حقوق و مزاياي دانشجويان بورسيه پس از كسر كسورات قانوني (ماليات و بازنشستگي) به عهده دانشگاه‌هاي اعزام كننده خواهد بود.
9-2- دانشگاه ها به اعضاء هيئت علمي بورسيه مأموريت تحصيلي داده و كلي حقوق و مزاياي ايشان را جهت پرداخت كليه هزينه‌هاي تحصيلي از قبيل (شهريه، مقرري، هزينه كتاب، هزينه بيمه، چاپ رساله و بليط هواپيما جهت دانشجو، همسر و فرزندان بورسيه و ...) را در اختيار وزارت قرار داده و در صورتي كه حقوق و مزاياي بورسيه پس از كسر ماليات و بازنشستگي تكافوي هزينه‌‌هاي فوق‌الذكر را ننمايد، مابه‌التفاوت آن از محل اعتبار وزارت پرداخت خواهد شد.
9-3- كليه هزينه‌هاي مربوط به مقرري، شهريه، هزينه كتاب، هزينه بليط دانشجو و همراهان، هزينه بيمه و چاپ رساله و ... بورسيه‌هايي كه رابطه استخدامي ندارند به عهده وزارت خواهد بود.
9-4- پرداخت هزينه‌هاي ريالي و معادل ريالي هزينه‌هاي ارزي دوران تحصيل بورسيه‌‌هاي ساير دستگاه‌ها به عهده دستگاه بورس دهنده و هزينه‌هاي ارزي بنا به مورد به عهده وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي خواهد بود.
9-5- پرداخت هزينه‌هاي ارزي و ريالي متعلقه به بوسيه و خانواده وي بر اساس موبات هيئت محترم دولت، دستور العمل بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران مطابق موافقتنامه رديفهاي بودجه هر سال خواه بود.
9-6- هزينه ارزي علاوه بر بورسيه به همسر و حداكثر سه فرزند تعلق مي‌گيرد.

چگونه ورزش زورخانه را در کشورهای مختلف گسترش دهيم؟

چگونه ورزش زورخانه را در کشورهای مختلف گسترش دهيم؟




سانجيت سينگ سيخون – از کشور مالزی
چهارمين سمپوزيوم و اولين فستيوال ورزش های زورخانه ای
15 نوامبر 2005 (24 آبان 1384) - مشهد- ايران



در روزهای 9 و 10 اکتبر 2004 (17 و 18 مهر 1384) نشست اعضای کميته فنی فدراسيون بين المللی ورزش های زورخانه ای در تهران برگزار شد. در طي اين نشست تمام اعضاء موافقت کردند که برای توسعه ورزش زورخانه در کشورهايشان اقدام کنند. در اين برنامه من هم فرصت يافتم تا مقاله ام را تحت عنوان: "توسعه زورخانه به عنوان يک ورزش جديد" ارائه کنم.

درمورد توسعه ورزش زورخانه, استراتژی هايي وجود دارند که معتقدند, اين ورزش سنتی 400 ساله ايرانی بايد تمام ويژگی های پهلوانی خود را حفظ کند. در بيشتر ورزش های سنتی به دليل اين که نسل جوان تمايلی به انجام و ادامه اين گونه ورزش ها ندارند, ورزش کاران قديمی اين رشته ها به حال خود رها می شوند. اما ورزش زورخانه به دليل اين که نيازمند بدنی قوی و هم دارای فعاليت هايي است که جوانان از انجام آن ها لذت می برند, برای آنان جذاب است. به همين دليل امروزه جوانان زيادی در کشورهای: ايران, افغانستان, تاجيکستان, قرقيزستان، ليتوانی و حتی در تعدادی از کشورهای آسيايي, اروپايي و آفريقايي, ورزش زورخانه را با علاقه دنبال می کنند.

بيشتر ورزش های امروزی المپيک در واقع روزگاری درسطح همان ورزش های زورخانه ای بودند که با تغييراتی که در قوانين و تجهيزات آنها بوجود آمده, امروز در سطح بين المللی مطرح هستند. ورزش هايي مانند: اسب دوانی, گلف, قايقرانی, مشت زنی، شمشير بازی، تيراندازی، دوچرخه سواری و ... .

به اين ترتيب ورزش زورخانه ای هم می تواند با تغييراتی در قوانين به عنوان يک رقابت بين المللی مطرح شود. می توان با تأسيس باشگاه درمورد شروع اين جريان و شناسايي و تربيت مربيان علاقه مند اقدام کرد. فدراسيون بين المللی ورزش های زورخانه ای نيز می تواند با برپايي رقابت های ورزشی و جشنواره ای خاص جهت شناساندن اين ورزش به جامعه بين المللی کمک کند. اين اقدامات باعث تشکيل انجمن های ملی می شود و در نتيجه، اين انجمن ها می توانند با کمک دولت اداره اين ورزشگاه ها را به عهده بگيرند.

اقوام و دانشجويان ايرانی در کشورهای خارجی مهم ترين منبع برای ترويج ورزش زورخانه ای هستند. درست مانند ورزش های سنتی ديگری که امروزه در سطح بين المللی مطرح هستند، مثل: ووشو از چين، تکواندو از کره و ... . ورزش های رزمی به دليل اينکه منافعی هم برای جامعه دارند، از طرف خانواده ها بسيار مورد استقبال قرار گرفته اند. اين ورزش های فيزيکی تاکتيک های دفاع شخصی را آموزش می دهند و برای سلامتی هم بسيار مناسب هستند. با توجه به اين عوامل، ورزش زورخانه ای نيز می تواند به صورت عملی در سطح بين المللی مطرح شود. در معرفی و بسط ورزش زورخانه علاوه بر توجه به عوامل بالا بايد به وجود سنت های قوی که با زورخانه در ارتباط هستند، هم توجه شود. بعضی از کشورها فقط نياز به احيای اين ورزش دارند. اعضای فدراسيون بين المللی زورخانه ای بايد در اين زمينه حداکثر تلاش خود را داشته باشند. از ديگر کشورهايي که می توان در اين زمينه در آنجا فعاليت کرد، کشورهايي هستند که از فرهنگ آمادگی جسمانی جوانان حمايت های جدی می کنند.

فدراسيون بين المللی ورزش های زورخانه ای، بايد با همکاری آژانس های دولتی و يا انجمن های محلی، ورزش زورخانه را به کشورهای مختلف معرفی کند. حمايت مديران وزارتخانه هايي مثل وزارت ورزش و وزارت فرهنگ و جوانان در اين زمينه بسيار مفيد خواهد بود. البته در هر زمينه ای قوانين و مقررات کشورها بايد با اين ورزش مطابقت داشته باشند. در کشورهای مختلف به دليل وجود اعتقادات و مذاهب گوناگون واکنش های خاصی در مواجهه با ورزش های جديد وجود دارد. بنابراين IZSF بايد به اين مهم توجه کند و آنها را در مورد اينکه زورخانه يک ورزش فرهنگی است، توجيه نمايد.

IZSF و دولت جمهوری اسلامی ايران می توانند و بايد با همکاری يکديگر در جهت توسعه ورزش زورخانه تلاش موثری داشته باشند. توسعه يک ورزش جديد امر ساده ای نيست و نيازمند حمايت جدی دولت و بخش خصوصی است. برای معرفی اين ورزش آموزش های تئوری و عملی سازمان دهی شده، بسيار مناسب هستند. برگزاری دوره های فنی برای آموزش مربيان و همچنين برگزاری مسابقات دوستانه و جشنواره های ورزشی نيز برای تشويق شرکت کنندگان بسيار موثر است.

واقعيت اين است که اين يک راه طولانی است و بايد به صورت استراتژيک به اجرا درآيد. درک حساسيت های مردم، فرهنگ مذهبی و اعتقادات آنها بسيار مهم است. بنابراين معرفی اين ورزش به کشورهای غيراسلامی بايد با دقت کامل انجام شود و در اين مرحله IZSF وظيفه سنگينی را به عهده دارد. اين سازمان نيز مانند تمام سازمان های بين المللی ديگر بايد يک مدير اجرايي دائمی و تمام وقت برای پيگيری و اجرای سياست های IZSF داشته باشد و با تلاش تمام وقت خود به دنبال بسط اين ورزش با ساير کشورها باشد. چنين شخصی بايد دارای شخصيت تاثيرگذار، تخصص های مديريتی، مهارت های بازاريابی و مهارت های ارتباطات بين المللی موثری باشد. اين شخصيت بعدها با حمايت IZSF و به تنهايي در جهت توسعه ورزش زورخانه فعاليت خواهد کرد. زورخانه می تواند در شکل اوليه خود در مناطق زيادی وجود داشته باشد، اما برای بين المللی شدن نياز به تغييراتی دارد.

انقباض عضلاني

خلاصه اي از جزوات
1- انقباض عضلاني فرنوش ودادي
2- حركت درماني پگاه اعلمي
3- ورزش و تغذيه آيه حسني و ليلا مصطوفي





تهيه و تنظيم (تلخيص)
مليكا محصل افشار
سوم رياضي 302
سركارخانم مرندي
دبيرستان فرزانگان


خلاصه جزوه انقباض عضلاني:
موضوعات و مسائلي كه در اين جزوه مورد بررسي اجمالي قرار گرفته اند عبارتند از :
الف: ساختمان عضله اسكلتي – انواع فيبر عضلاني- رگهاي خوني
ب: روند انقباض عضله – منابع انرژي عضله- انواع انقباض عضلاني – جمع انقباضهاي عضلاني- تنوس عضلاني – هيپروتروفي- آتروفي- هيپر پلازي
ج: جهود نعشي
د: خستگي عضلاني – كوفتگي عضلاني- راههاي درمان گرفتگي عضلاني

تراكم غلافهاي پيوندي در دو سر عضله بافت سختي بنام تاندون بوجود مي آورد. تاندونها به لايه خارجي استخوانها (ضريع) محكم متصل شده اند و نقش رابط بين عضلات مخطط و استخوانها نداشتند و كنشهاي خيلي شديد توسط ناندونها تحمل و دفع مي شوند. تارهاي عضلاني انسانها و حيوانات يكسان نيستند تارهاي عضلاني به دو دسته تند انقباض يا FT و كند انقباض يا ST تقسيم مي شوند عضلات تند انقباض را عضله سفيد و عضلات غير تند انقباض را عضلات قرمز مي گويند.
فيبرهاي تند انقباض بررسي فعاليتهاي استقامتي كه به تكرار انقباضات در يك مدت طولاني نياز دارند مناسبت بيشتري دارند در حاليكه فيبرهاي FT براي ورزشهاي كه نياز به انرژي عضلاني دارند سازگار مي باشند . مثلا عضلات پاي درندگان سرعت جهان درصد بالايي از فيبرهاي FT دارند.
در مردان و زنان معمولي و كم فعاليت بطور متوسط 3 تا 4 مويرگ هر يك از تارهاي عضلاني را احاطه كرده است در حاليكه اين مويرگها در ورزشكاران 5 تا 7 عدد بيتشر مي باشند. علاوه بر آن انقباض و انبساط پي در پي عضله هنگام فعاليت فشار متناوبي در رگهاي خوني به سوي قلب شده و در نتيجه افزايش ظرفيت خون تازه اي را به عضله برميگرداند همچنين بهم فشردگي سرخرگهاي اندامهاي غير فعال باعث افزايش جريان خون به سمت عضله مي شود.


منبع انرژي عضله:
منبع انرژي فوري عضله ماده فسفوكراتين است اين منبع انرژي براي فعاليتهاي پرتوان و توان استقامتي كه به انرژي زياد در كوتاه مدت (حدود 8-7) ثانيه نياز دارند مناسب است. براي فعاليتهاي بيش از چند ثانيه گليكوژن ذخيره شده در سلولهاي عضلاني و براي انرژي طولاني مدت تركيب اكسيژن با مواد غذايي براي توليد ATP است. مواد غذايي كه براي اينكار بكار ميروند كربوهيداتها، چربيها و پروتئين ها مي باشند. براي انقباضهايي كه چند ساعت طول مي كشند ، چربيها مناسبترين منبع انرژي به شهار ميروند. هنگاميكه فركانس لازم براي تحريك عضله بيش از اندازه افزايش يابد اگر به حد بحراني برسد انقباظها به هم جوش مي خورند و عضله دچار حالت كزاز مي شود. علت اين امر حفظ يونهاي كلسيم در ساركوپلاسم عضله بين پتانسيلهاي عمل است.


تنوس عضلاني:
هنگاميكه عضلات بدن در حال استراحت هستند مقدار سختي در آنها باقي مي ماند به اين انقباض باقيمانده در عضلات تنوس گويند كه توسط ايمپالسهاي صادره از مغز تشكيل مي شود.

جعود نعشي:
جعود نعشي به حالتي مي گويند كه چند ساعت بعد از مرگ رخ مي دهد و در آن عضلات بدن بدون پتانسيل عمل منقبض و سخت مي شوند و بعد از 15 تا 25ساعت بعد از مرگ انهدام پروتئين هاي عضله باعث از بين رفتن حالت جعود مي شود.



خستگي عضلاني:
علت خستگي عضله توليد اسيد لاكسيتك تخليه منابع ATP و PL و تخليه گليكوژن و قطع شدن جريان خود عضله اي كه درحال انقباض است نرسيدن اكسيژن و ديگر مواد غذايي از علل مهم خستگي مي باشند. ضمنا عامل از دست رفتن مايعات بدن – از دست رفتن الكتروليتهايي مانند پتاسيم و املاح – تخليه كليگوژن كبد ، اختلال در دستگاه عصبي قابل ذكر مي باشند.

كوفتگي عضلاني:

1- كوفتگي حاد :
در مدت تمرين يا بلافاصله بعد از آن بوجود مي آيد كه در نتيجه قطع جريان خون به عضله اتفاق مي افتد

2- كوفتگي تاخيري:
الف: تشنج موضعي
ب: آسيب ديدگي وترها و عضلات

خوردن ويتامين C به مدت سي روز مي تواند از بروز كوفتگيها جلوگيري كند




گرفتگي عضلاني :
ميتوان از گرما يا سرما حمام ماساژ ملايم همچنين با خوردن موز ، سبزيجات تازه، زردآلو، حبوبات بادام زميني استفاده كرد.

منابع تلخيص شدن

كتاب بيولوژي فعاليت بدني ترجمه حجت اله نيكبخت
كتاب مباني نظري ورزشي ترجمه قوام الدين جليلي و عباسعلي گائيني
كتاب فيزيولژي ورزشي ترجمه اصغر خالدان
كتاب فيزيولژي پزشكي ترجمه محمد حسين عامران
كتاب راهنماي كامل آسيب هاي ورزشي ترجمه مقصود پيري

خلاصه اي از جزوه حركت درماني
مطالبي كه در اين جزوه با جهال و اختصار مورد بررسي قرار گرفته اند عبارتند از :
تعريف حركت درماني – اهداف حركت درماني – اثرات و نتايج حركت درماني - نكات قابل توجه در حركت درماني – تاثير حركات درماني بر عضلات و برمفاصل – منظور از حركت درماني استفاده از نرمشهاي ورزشي جهت بهبود وضع تعادل بدن و هماهنگ نمودن حركات بدن است، حركت ممكن است توسط خود شخص انجام پذيرد كه به آن حركت فعال گويند و ممكن است بوسيله و كمك شخص ديگري انجام پذيرد كه اصطلاحا به آن حركت غير فعال مي گويند.

اهداف كلي از حركت درماني عبارتند از :
1- بدست آوردن دامنه حركتي مفاصل
2- بدست آوردن انعطاف پذيري مطلوب در بافتها
3- جلوگيري از پيشرفت ضايعه مثل جلوگيري از لاغري يا آتروفي متعاقب ضايعات عصبي و عضلاني

اهداف جزئي:
1- بدست آوردن دامنه حركتي مفاصل
2- بدست آوردن انعطاف پذيري مطلوب در بافتها
3- جلوگيري از ايجاد تغيير شكل در مفاصل و عضلات
4- تقويت عضلات و بافتها
5- كاهش تورم و التهاب بافتها
6- كنترل درد فرد

حركت درماني تاثيرات عمده اي در موارد ذيل دارد:
1- فعال شدن تعداد بيشتري از واحدهاي عضله
2- افزايش گردش خون عضله
3- افزايش حجم عضله
4- افزايش قدرت عضله
5- بهبود خاصيت ارتجاعي
6- افزايش استقامت و تحمل عضله

درمورد مفاصل:
رفع سختي و سفت شدن پوست
رفع چسبندگي در كپسول مفاصل
رفع خرابي عضروف مفصلي
رفع و تقليل دردهاي شديد مفاصل

خلاصه اي از جزوه ورزش و تغذيه
مطالبي كه به اختصار مورد بررسي قرار گرفته و چكيده مشروح جزوه به شرح ذيل تقديم مي گردد
1- الفباي تغذيه در ورزشها
هميشه صبحانه بخور مطمئن باش كه تجديد نيرو كرده است.

2- اطلاعات غذايي براي دوندگان
آب دو سه ليوان + هيدارتهاي كربن + آب ميوه +‌ موز +‌كشمش +‌ غلات

3- اهميت مايعات براي دوندگان
با مصرف زياد مايعات بايد اطمينان حاصل كرد كه نياز بدن به مايعات رفع شده است

4- انتخاب مايعات براي دوندگان
براي فعاليتهاي كمتر از 90 دقيقه آب و براي فعاليتهاي بيش از 90 دقيقه مايعات هيدرات كربن دار.

5- تفاوت بين نوشيدنيهاي ايزوتونيك ، هيپوتونيك، هيپروتونيك
در نوشيدنيهاي ايزوتونيك ذرات كربن و الكتروليت با غلظت مايعات بدن يكسان است
در نوشيدنيهاي هيپوتونيك ذرات كربن و الكتروليت كمتر از غلظت مايعات بدن است.
در نوشيدنيهاي هيپروتونيك ذرات كربن و الكتروليت بيشتر از غلظت مايعت بدن است

6- اطمينان از كفايت مايعات
رنگ ادرار اگر زرد رنگ باشد نشانه اين است كه به مقدار كافي مايعات ننوشيده ايد
سردرد حكايت از كم آبي بدن دارد

7- اوقات مناسب براي نوشيدن مايعات در ورزش
قبل از احساس تشنگي آب بنوشيد در هر 20- 15 دقيقه در طول ورزش جرعه هاي كمي آب بنوشيد.

8- رفع مشكل بي آبي در طول مسابقه
قبل از مسابقه بايد آب خورد و بايد از ذخيره آب بدن مطمئن بود.

9- موارد و مواقع ممنوعيت نوشيدني
از نوشيدنيهاي الكلي و كافئين دار بايد اجتناب كرد كوكاها باعث كم آبي بدن مي شوند
نوشابه هاي گازدار باعث تورم معده مي شوند.

10- چگونگي مصرف خوراكي قبل از شروع به ورزش
قبل از دويدن بايد مايعات مغزي خورد و يك وعده غذاي كربن دار مصرف نمود.

11- نوع و تعداد دفعات مناسب براي مسابقه:
هيدراتهاي كربن با درجه بالا و مقداري پروتئين و هم چنين توجه به تجربه بدن در خصوص سازگاري انواع غذاها

12- زمان مناسب غذا قبل از مسابقه
يك وعده غذاي كامل 4 ساعت قبل يك وعده غذاي كوچك حدود 2-3 ساعت و براي غذاي مايع حدود 2 ساعت بايد در نظر گرفت.

13- نياز يا عدم نياز به هيدراتهاي كربن قبل از نيمه ماراتن

14- چگونگي خوردن و نوشيدن بعد از مسابقه
يك رژيم غذايي خوب بايد بعد از مسابقه نيز رعايت شود تا انرژي براي مسابقات ديگر فراهم شود.

15- بهترين نوشيدني براي آشاميدن بعد از مسابقه
آب پرتقال ، سيب، انگور،‌بهترين نوشيدني هستند اگر خيلي اسيدي باشند ميشود با كمي آب مخلوط كرد.

16- چه مدت بعد از مسابقه و به چه مقدار مي توان غذا مصرف نمود
غذاهاي هيدرات كربن بعد از 4 ساعت از پايان مسابقه بايد مجوز براي هر پاوند وزن بدن 5/ گرم هيدرات كربن بايد در نظر گرفت.

17- براي تجديد انرژي به چه چيزي نياز داريم
استراحت ، باعث تجديد نيرو و انرژي مي شود قبل از يك مسابقه جدي حداقل به دو روز استراحت نياز داريم

18- پياده روي براي ورزش و تفريح
پياده روي هم نياز ورزشي و هم نياز تفريحي افراد را برطرف مي سازد

19- پياده روي براي تمام سن ها
پياده روي تنها ورزشي است كه براي تمام سن ها از زن و مرد مناسب مي باشد

20- پياده روي آهسته تر و مطمئن تر براي آمادگي و كسب رضايت خاطر
پياده روي ورزشي است كه نبايد در آن تقلا و پيشي گرفتن از ديگران نمود.



21- پياده روي براي آمادگي فيزيكي
اگر پياده روي به سرعت و مطابق برنامه و جدول منظمي انجام شود توانايي بدن براي سوزاندن مواد غذايي و مصرف اكسيژن بيشتر مي شود. در نتيجه فشار خون پائين ميآيد و راندمان و كاركرد قلب و ششها افزايش پيدا مي كند و چاقي و فشار خون كمتر مي شود

22- هنگام پياده روي چه چيزي بپوشيم ؟
كفش تمريني بايد قوس داشته باشد و كفش سنگين مناسب است مثل پوتين، و رويه كفش بايد هوا را از خود عبور بدهد و در آب و هواي سرد بهتر است چند لايه لباس بپوشيد و بتدريج گرم شدن بدن لايه هاي اضافي لباس را از تن درآورد.

23- خطرهاي جزئي متحمل در پياده روي
سر بايد راست باشد، پشت صاف ، شكم تو، انگشتان راست، دستان در دو طرف آويزان و تاب بخورد. با پاشنه روي زمين آمد و با پنجه بلند شد. حركت روي پنجه ايجاد خستگي و زخم مي كند و همراه ورزش پياده روي قبلا بايد قدري نرمش كرد .

24- ورزشهاي تمريني:
بدليل اينكه پياده روي روي عضلات معين بخصوص عضلات ساق پا نرمشي اثر دارد بدليل نمايدن ساير عضلات و ايجاد هماهنگي بايد تمرينهاي كششي و فعاليت مناسب ساير عضلات و ايجاد هماهنگي بايد تمرينهاي كششي و فعاليت مناسب ساير عضلات بايد رعايت شود


25- ميزان مسافت و سرعت پياده روي
مسافت و سرعت در پياده روي دست خود‌آدم است .ولي به پيشنهاد مي شود روزي 20 دقيقه و حداقل 4-5 مرتبه طي هفته انجام گيرد. بعدا 30 دقيقه به اين امر اختصاص داده شود بطوريكه 30 مايل در 45 دقيقه طي نمود

26- شناخت نياز بدن و پرداختن به رفع نارسائي
هنگام پياده روي در سرعت مسابقه ندهيد در صورت احساس سردرد سرگيجه ، درد، تهوع به حالت عادي برگرديد در صورت داشتن فشار خود بالا بايد قبلا از پزشك خانواده مشاوره و مجوز گرفت

پوکی استخوان

پوکی استخوان
مقدمه:
همه ما می دانیم که با افزایش سن منحنی شکستگی استخوان ها، خمیدگی پشت و کوتاه شدن قد ایجاد می گردد که در واقع این علایم نشانه های بیماری به نام پوکی استخوان است که با آگاهی از این بیماری، می توانیم از بروز آن پیشگیری کنیم.
پوکی استخوان چیست؟ پوکی استخوان یا اسم علمی آن (osteo prosis) به معنی پوک شدن یا نازک شدن استخوان ها به هر علتی می باشد که اغلب در افراد سالخورده دیده می شود. این شکسته شدن استخوان ها، علامت بارز پوکی استخوان است و به خصوص در استخوان های مچ دست، ستون فقرات و گردن و استخوان ران دیده می شوند.
علل ایجاد پوکی استخوان: بروز بیماری پوکی استخوان در هر شخصی بستگی به عواملی چون سن، جنس و نژاد دارد. عوامل ژنتیکی و وراثتی نیز در تعیین حداکثر توده ی استخوانی مهم هستند. پوکی استخوان مشکلی است که در اثر افزایش سن ایجاد می گردد ولی میزان حداکثر توده استخوانی به طور عمده ای تحت تأثیر عوامل ژنتیکی هستند. (نقش عوامل ژنتیکی) بعضی از بیماری ها و درمان های آنها باعث افزایش خطر ابتلا به پوکی استخوان می شوند ماند یائسگی زود هنگام در سنین پایین تر ، فقدان پریودهای ماهانه، درمان با داروهای استروئیدی (کورتن دار) و ... بسیاری از جنبه های زندگی روزانه از قبیل، رژیم غذایی، فعالیت بدنی، مصرف الکل و سیگار و ... نیز می توانند بر روی استخوان ها اثر بگذارد.
علائم و نشانه های پوکی استخوان (عوارض پوکی استخوان) : پوکی استخوان فقط وقتیکه ایجاد شکستگی می کند باعث شکایت افراد می گردد، به عنوان مثال نمی توان کمر درد و یا پشت درد را به حساب پوکی استخوان گذاشت. از شکستگی های رایج بر اثر پوکی استخوان می توان شکستگی های مچ دست، ستون فقرات، گردن و استخوان ران را نام برد.
شکستگی های مچ دست (ماکیز) در خانه های 70 -50 ساله بسیار شایع است که در هنگام زمین خوردن در استخوان رادیوس ساعد رخ می دهد. حدود 3/1 خانم های بعد از شکستگی دچار آلگو دیستروفی می شوند که باعث ایجاد درد، حساسیت و تورم دست می شود. شکستگی ستون فقرات باعث ایجاد فشردگی در مهره های ستون فقرات می کند و باعث ایجاد درد در قسمت پشت و در محدوده مهره ها مبتلا می شود و بهبود آن تدریجی است. شکستگی های ستون فقرات که به علت پوکی استخوان ایجاد شده اند باعث انتشار درد به قسمت پایین پاها نمی شوند (سیاتیک) و این وضعیت معمولاً به علت مشکلات دیسک ایجاد می گردد.
درمان پوکی استخوان: گر چه هنوز هیچ درمانی برای بازگرداندن اثرات سوء پوکی استخوان وجود ندارد اما می توان با انجام کارهای زیر سرعت از دست دادن استخوان را در آینده کاهش داد.
کنترل درد: در مواردی که درد شدید است می توان از روشی به نام سمپاتکتومی استفاده نمود که در این روش اعصابی را که در آن منطقه عصب دهی می کنند را بی حس می کنند.
فیزیوتراپی: برای کاهش و تسکین درد بیمارانی که بعد از شکستگی ستون فقرات دچار اسپاسم و گرفتگی می شوند از فیزیوتراپی و هیدروتراپی (تمرین آرام در آب گرم) می توان استفاده نمود از روش های دیگر در درمان پوکی استخوان می توان به : هورمون درمانی (درمان جایگزینی هورمونی HRT) ، ویتامین D ، استفاده از کلسترول و کلسیتوتین، فلوراید سدیم، کلسیم، رژیم غذایی نامناسب و تمرینات ورزشی.
پیشگیری از ابتلا به پوکی استخوان: ما می توانیم با انجام اقداماتی مثل رژیم غذایی، حاوی کلسیم که استفاده از لبنیات در این امر مفید است، مصرف ویتامین ها، انجام تمرینات ورزشی در سنین کودکی و نوجوانی، عدم استعمال سیگار و ... از ابتلا به پوکی استخوان جلوگیری کنیم.

مندرومالایی کشگک
این بیماری بیشتر در جوانان دیده می شود و عبارتست از نرم و قطعه قطعه شدن غضروف تحتانی استخوان کشگک علت بیماری به خوبی معلوم نیست و گاه بیماری بعد از وارد آمدن ضربه به زانو خودنمایی می کند که درد عمیق خفیفی در زانو کشگک به وجود می آورد که این درد در هنگام بالا و پایین رفتن از پله ها تشدید می شود. در اکثر موارد بیمار یک دختر 15- 18 ساله است. گاه بیمار از سختی حرکات زانو (stiffness) شکایتی داشته که بعد از کمی راه رفتن بهبود می یابد.
حرکات زانو با صدا همراه بوده (creptitation) و در بعضی موارد بیمار اظهار می دارد که زانو زیر پایش در می رود. رادیو گرافی از نیم رخ زانو پس از تزریق هوا در داخل مفصل، ناهمواری غضروف مفصلی را نشان می دهد، همچنین آرتروسکوپی در صورت وجود ضایعه ای در کشگک آن را نشان می دهد.
در مواردی که درد شدید است، دستورات لازم برای جلوگیری از خم شدن زیاد زانو به بیمار داده می شود. به عنوان مثال به او توصیه می شود که چهار زانو یا دو زانو نشیند، از توالت فرنگی استفاده کند و از پله ها کمتر بالا و پایین رفته و در صورت لزوم یک پله یک پله برود. بستن زانو بند کشی و تجویز داروهای ضد التهاب مانند آسپرین به تسکین بیماری کمک می کند. پس از تسکین درد تقویت عضله چهار سر با ورزش های ایزومتریک تا اندازه ای از عود بیماری جلوگیری می کند. در مواردی که درد بیمار شدید بوده با درمانهای طبی بهبود نیابد از عمل جراحی استفاده می شود. اعمال جراحی مختلفی مثل تراشیدن غضروف ناهموار ، بلند کردن برجستگی درشت نی با گذاشتن قطعه ای استخوان در زیر آن ، آزاد کردن کپسول مفصلی و ... که نتایج آن به خوبی معلوم نیست.

طب ورزشی:
مزایای طب ورزش در طول زندگی: یک برنامه مناسب ورزشی سلامت انسان را تضمین می کند و خطر بسیاری از بیماری های متداول را کاهش می دهد. بنابر این ورزش مرتب می تواند طول عمر را افزایش دهد. اثرات ویژه نرمش و ورزش و تمرینات منظم عبارتند از :
1- افزایش قدرت و تحمل بدن
2- بهبود انعطاف پذیری بدن
3- کاهش فشار خون
4- کاهش درصد چربی بدن
ورزش منظم باعث جلوگیری از بروز بیماری های قلبی، عروقی، پوکی استخوان، دیابت، فشار خون و ... می شود . بر اثر ورزش منظم آن مقدار از توان بدن که کاسته شده است، بهبود می یابد. اخیراً ثابت شده است که نرمش ها و تمرینات روتین روزانه یا هفتگی (به خصوص حرکات دائمی آئروبیک) به طول مدت سلامتی بدن می افزاید.
اثرات مفید ورزش بر بدن: افزایش حداکثر برداشت اکسیژن (جذب) در بدن، افزایش کارایی قلب از طریق افزایش حجم خون پمپ شده در یک ضربان، بهبود عروق عضله قلب، افزایش چگالی مویرگها در عضله اسکلتی ، افزایش ظرفیت گشاد شدن عروق، افزایش تولید لیپوپروتئین های سنگین (HDL) که برای بدن مفیدند، افزایش قدرت عضلانی و قدرت تحمل بدن و ...
مطالعاتی که بر روی بیش از 17 هزار نفر از دانشجویان سال اول دانشگاه هاروارد انجام شد مشخص شد که مردانی که در عرض هفته بیش از 2 هزار کیلو کالری انرژی را در فعالیت های ورزشی مصرف میکنند نسبت به هم کلاسی های خود که کمتر از 500 کیلو کالری انرژی برای فعالیت های بدنی مصرف میکنند، 39% کمتر احتمال ابتلا به بیماری قلبی – عروقی دارند.
هدف گذاری برای یک برنامه ورزشی: ورزش علمی می تواند هدف های متنوعی را دنبال کند از جمله :
1- بهبود تناسب قلبی – عروقی
2- کاهش انباشتن چربی بدن
3- افزایش قدرت جنسی
4- افزایش انعطاف پذیری بدن
همچنین ورزش منظم می تواند تحمل بدن نسبت به گرما را بهبود بخشد و اثرات استرس های روزمره زندگی را کاهش دهد.
تناسب فیزیکی و گذران عمر: هر چه سن آدمی بیشتر می شود, اثرات فیزیولوژیک افت عملکرد بدن زیاد می شود. حجم عضلانی بدن بین سنین 30 تا 70 سالگی به طور طبیعی حدود 30 درصد کاهش می یابد و بعد از این سن رشته های عضلانی از این هم بیشتر دچار آتروفی (فرسایش) می شوند. همچنین درصد چربی بدن در سنین بالاتر افزایش می یابد این ناهماهنگی سیستم های داخلی بدن افراد مسن را می توان تا حد زیادی از طریق تمرینات منظم ورزشی برای افزایش قدرت, انعطاف پذیری و هماهنگی اعضای بدن کنترل کرد. پیاده روی با سرعت 5 کیلومتر در ساعت برای مدت 40 تا 60 دقیقه آن هم چندین بار در هفته یک رژیم ورزشی مناسب برای افراد بالای 60 سال محسوب می شود.

عارضه گودی کمر
درد در ناحیه کمر یکی از مشکلات رایج در سراسر دنیاست در آخرین مقالات دانشمندان در سال 2003 حدود 80% از مردم در طول زندگی کمر درد را تجربه کرده اند. از دلایل رایج کمر درد می توان به ناراحتی و اختلالات عضلانی، چاقی و استرس و گاهی اوقات افسردگی نیز اشاره کرد. ستون فقرات از توده هایی استخوانی به نام مهره تشکیل شده است. در یک ستون فقرات سالم سه انحنا وجود دارد:
1- (cervical) گردنی = انحنای داخلی درگردن
2- (thoracic) پشتی = انحنای خارجی در وسط
3- (Lumber) کمری = انحنایی در پایین پشت هنگامی که انحنای پایین خیلی زیادتر از حد معمول باشد (3) باعث فشار بر روی پشت می گردد و به آن (Lumbar lor dosis) می گویند
عضلات پشت و قفسه سینه در صورتی که قوی و قابل انعطاف باشند کمک به حفظ صحیح این انحنا می کنند.
از علائم بالینی این عارضه معمولاً درد بیشتر از 3 روز در ناحیه کمر است (همراه با خستگی) که با معاینه فیزیکی از ستون فقرات عکس از ستون مهره ها، سی تی اسکن می توان آن را تشخیص داد. جهت درمان این عارضه از ضد دردهای مخدر، ضد التهاب ها (مانند آسپرین و بروفن) و داروهای شل کننده عضلانی که باعث کاهش اسپاسم درد می شوند استفاده شود.
ورزش های خسته کننده ایزومتدیک باعث تقویت عضلات کمر پشت می شوند که در این خصوص شنا کردن در آب خیلی موثر است.
مکانیسم های بدن: 1- ایستادن- اجتناب از طولانی ایستادن و راه رفتن، همچنین خم شدن به سمت جلو در هنگام کار . 2 – نشستن – استرس و فشار بر روی کمر بیشتر در حالت نشسته است تا ایستاده , در نتیجه از نشستن طولانی مدت خودداری کنید. استفاده از یک چهار پایه کوتاه در زیر پاها در هنگام نشستن ، بایستی به صورت دوره ای نشسته و راه بروید. 3- خوابیدن – به منظور جلوگیری از اسپاسم عضلات پشت بایستی به صورت دوره ای به هنگام فعالیت استراحت نمود. اجتناب از خوابیدن بر روی شکم، استفاده از جسم سفت و سخت مثل تخته تا از انحنای زیاد از حدکمر پیشگیری شود.
از کفش های با پاشنه های خیلی بلند که باعث انحنای بیش از حد کمر به طرف جلو می شود خودداری کنید.
همواره در جهت تقویت عضلات شکم و لگن کوشش نماییم چون این ها در نگهداری وضعیت صحیح بدن موثراند.
به هنگام ایستادن بایستی سعی شود که قفسه سینه به طرف جلو و عضلات شکم جمع گردد و از قفل کردن زانوها در حالت ایستاده خودداری شود.

صدمات ورزشی و راه های درمان آن
صدمات حاصل از روزش به طریق نادرست عبارتند از صدمات بینی و سوزش پهلو و شکستگی و دررفتگی مفصل و پیچ خوردگی مفصل و آسیب عضلانی (استرین) ، اسپرین و گرفتگی عضلانی در اینجا به اختصار این صدمات را معرفی کرده و راه کارهایی سریع برای درمانشان پیشنهاد می کنیم:
- خونریزی بینی عبارت است از خروج خون از یک یا هر دو مجرای بینی که شدید یا خفیف باشد برای درمان خونریزی با انگشتان شست لب بالایی را درست در زیر بینی محکم فشار دهید همچنین کمپرس آب سرد موثر خواهد بود.
- سوزش پهلو،درد شدید و زودگذری است که بیشتر ورزشکاران در بسکتبال و دو بدان دچار می شوند برای درمان به آرامی پهلوی خود را مالش دهید.
- شکستگی، هر گاه یک یا چند استخوان از حالت طبیعی خارج شده و در آن شکاف یا فاصله ایجاد شود شکستگی ایجاد شده برای درمان بعد از ثابت و بی حرکت نمودن مصدوم و بانداژ و اتل گذاری او را به بیمارستان منتقل کنید.
- در رفتگی مفصلی تغییر مکان مفصل براساس عوامل مختلف است. درصد جا انداختن مفصل بر نیایید چون موجب تغییر شکل آن می شود سریعاً به پزشک مراجعه شود.
- استرین صدمه ای است که به غش عضلانی وتری وارد می آید روش درمان استراحت و جلوگیری از حرکت عضو صدمه دیده است.
- اسپرین به صدمه برلیگانت می گویند
- گرفتگی عضلانی به علت اصابت ضربات مختلفی است که منجر به آسیب پوست و عضلات شده . استفاده از کمپرس در موضع صدمه دیده

ناشناخته های Microsoft Office

ناشناخته های Microsoft Office

معمولا Microsoft Office به خاطر برنامه‌هاي كاربردي اصلي آن يعني Outlook، Excel، Word، PowerPoint و Access مورد استفاده قرار مي‌گيرد اما اگر از 2003 Office ‌استفاده مي‌كنيد، صرف‌نظر از نسخه انتشاري، ابزارهاي مفيد ديگري را مي‌توانيد از منوي Start ويندوز و در گروه Microsoft Office Tools›Microsoft Office ‌بيابيد.
اگر به هنگام نصب از تنظيمات پيش فرض Office ‌استفاده كنيد، تمامي ‌8 يا 9 ابزار آن در منوي مذكور ظاهر خواهند شد. توجه داشته باشيد كه ابزار Microsoft Office Access Snapshot Viewer فقط در نسخه‌هايي نصب مي‌شود كه شامل Access باشند. برخي از گزينه‌هاي موجود در اين منو به برنامه‌هايي اشاره مي‌كنند كه روي هاردديسك قرار دارند و بقيه اقلام منو قبل ازاينكه برنامه مربوطه براي اولين بار اجرا شود، آن را نصب مي‌كنند (بنابراين CD نصب Office را در دسترس قرار دهيد يا از محل قرارگيري فايل‌هاي مربوطه روي شبكه آگاهي داشته باشيد.) در اين مقاله هر كدام از اين ابزارها را به طور مختصر معرفي مي‌كنيم. ‌
ابزار Microsoft Office Picture Manager ‌: ايـــــن برنامه بـا وجود امكانات ويرايشـــــي كمتر نسبت به برنامه Photo Editor كه با نسخه‌هاي قبلي Office عرضه مي‌شد، به خوبي جايگزين آن شده است. همان‌طور كه از نام آن نيز پيداست، Picture Manager بيشتر براي مديريت عكس‌هـا و تصاوير كاربرد دارد تا ويرايش آنها. در حقيقت اين ابزار مشابه برخي از برنامه‌هاي مديـريت آلبوم است كه همراه اسكنرها و دوربين‌هـا عرضه مي‌شـــــود و از قابليت‌هـــــاي همساني نيز برخوردار است. همچنين قابليت‌هاي بيشتـــــري نسبت به امكـــــانـــــات ســـــاده برنامه‌هـــــايـــــي چون Fax Viewer Windows Picture and دارد. ايـــــن برنامه نه تنها ابزار مناسبي براي مديـــــريت و مشاهده تصاوير است، بلكه امكـــــان ويرايش ساده تصاويـــر بـــــراي قالب‌هـــــاي TIFF، PNG، JPEG، GIF، EMF، BMP و WMF ‌را فراهم مي‌كنـــــد. بـــــه علاوه از اين نرم‌افزار مي‌توانيد جهت فشرده سازي فايل‌هـــــا در اكثر قالب‌هـاي ذكر شده و تبديل تصاوير از يك قالب به قالب ديگر استفاده كنيد.
Picture Manager ‌ظاهري شبيه به Windows Explorerدارد كه ‌آن را در نماي Thumbnails(منوي View، گزينه Thumbnails) تنظيم كرده باشيد،‌اما داراي امكانات بيشتري است. پنجره سمت چپ Picture Manager ‌بر خلاف Explorer،‌ ‌نمودار سلسله مراتبي از پوشه‌هـــــاي موجود در هاردديسك را نمايش نمي‌دهـــــد، بلكه به جاي آن حاوي ميانبرهـــــاي مربوطه به پوشه‌هاي خـــــاص است. اگــــر تصاوير مورد نظـــــر شما در پوشه‌هاي مختلفي پراكنـــده شده‌اند، مي‌توانيد با اضافه كردن يك ميانبر براي هر پوشه، مستقيما به آنها دسترسي داشته باشيد.
اگر مي‌خواهيـــــد در تمـــــام قسمت‌هـــــاي يك درايو پيمايش كنيد، مي‌توانيد يك ميانبر از پوشه‌اي كه داراي زير پوشه است، تهيـه كرده و ميانبر مورد نظر را انتخاب كنيد و به زير شاخه‌هاي آن وارد شويد. به عنوان مثال اگر يك ميانبر براي درايو C ‌ايجاد كنيد، مي‌توانيد به تمام قسمت‌هاي درايو C دسترسي داشته باشيد. ‌براي اضافه كردن يك ميانبر ‌از منوي File، گـــــزينه Add Picture Shortcut ‌را انتخاب كنيد. در پنجره باز شده پوشه مورد نظر جهت تخصيص ميانبـــــر را انتخاب كـــــرده و روي دكمه Add كليك كنيـــــد. براي اينكه ميانبرهـــا به صورت خودكار اضافه شوند، از منوي File گزينه Locate Pictures ‌را انتخاب و در پنجره سمت راست، از منـــوي كشويي look in درايو مورد نظر را انتخاب كرده و روي دكمه OK كليك كنيـــــد. اگـــــر در اين منو، ‌گزينه Local Drives را انتخــاب كنيد،Picture Manager ‌براي همه پوشه‌هــــاي موجـــود در هاردديسك كـــــه حاوي فايل‌هايي در قالب‌هاي موردنظر باشند، ميانبــــر ‌تهيه مي‌كنـــــد. براي حذف يك ميانبـــر، روي آن كليك راست كنيــــد (يا پس از انتخاب آن، كليدهاي Shift+F10 ‌را بفشاريد) و گزينه Remove Shortcut را انتخـاب كنيد. توجــه داشته باشيد كه روي گزينـــــه Delete كليك نكنيـــــد،‌ چرا كـــــه اصل پــــوشـــــه و محتويـــــات آن را از روي هــــاردديسك پاك مي‌كند.
از ديگر امكانات Picture Manager ‌قابليت تبديل فايل‌هـــــا از يك قالب به قالب‌هاي ديگر است؛ براي ايـــــن منظوربعد از انتخاب فايل يا فايل‌هاي مورد نظر، در منوي File ‌روي گزينه Export كليك كنيد. سپس از فهرست كشويي Export With This File Format، ‌قالب نهايي را كه يكــــي از موارد PNG،JPG، GIF،BMP ‌يا TIF است، مشخص كنيد.
شما همچنين مي‌توانيد از ابزارهاي ويرايشي Picture Manager ‌كـــــه در منوي Picture قرار دارنـــــد، استفاده كنيـــــد. اين ابزارها امكاناتي نظير حذف قرمزي چشم، تنظيم روشنايي و كنتـــــراست، چرخاندن تصوير، ‌تغييـــــر اندازه و فشرده‌سازي را فراهم مي‌كنند. اگر از تغييراتي كه در تصوير خود ايجاد كرده‌ايـــد، راضي نبوديد، با استفاده از گزينه Undo در منوي Edit مي‌توانيد به مرحله قبل از تغييرات بازگرديد. مهم‌تـــــر آنكه تا زماني كه تغييرات خود را به‌وسيله گزينه Save ‌از منوي File ‌ذخيره نكرده‌ باشيد، اين تغييرات ثابت و پايدار نمي‌شوند. به هنگام بستن Picture Manager، اگر فايل ويرايش شده را ذخيره نكـــــرده باشيد، برنامه از شما درباره ذخيره آن سوال خواهد كرد. ‌
‌ابزارهــــــاي Microsoft Office Document Scanning و Microsoft Office Document Imaging: ايــــــــن دو ابـــــــــزار با هم كار مي‌كننـــــد؛ بديـــــن تـــــرتيب كـــــه وقتي يك صفحــه توسط Document Scanning ضبط مي‌شود، جهت نمايش و ويرايش به ابزار Document Imaging ارســـــال مي‌شـــــود و در مقـــــابل Document Imaging بــــــــــراي انجـــــام فـــــرآينـــــد اسكـــــن، ‌از Document Scanning استفاده مي‌كنــد. اين دو ابزار از آن جهت حائز اهميت هستند كه در تركيب با ويندوز XP، برخي قابليت‌ها جهت مديريت اسناد را در اختيار مي‌گذارند.
هنگامي ‌كه Document Scanning را باز مي‌كنيد، درباره اسكنر مورد استفاده از شما سوال خواهد كرد.اگر اين پرسش انجام نشد و شما در سيستم خـــــود بيشتر از يك اسكنر نصب كرده‌ايد، روي دكمه Scanner ‌كليك كنيـــد و از فهرست موجود، اسكنر دلخـــــواه را انتخـــاب كنيـــــد. در ايـــــن پنجـــــره دو كـــــادر علامتـــــي ‌نيـــــز مشاهده مي‌كنيـــد. بـــــراي اينكـــــه قبل از هر بـــــار اسكن بتوانيـــــد تنظيمات را بررسي كنيـــــد يـــــا آنهـــــا را تغييـــــر دهيـــــد، گـــــزينـــــه Show Scanner Driver Dialog Before Scanning ‌را فعال كنيد. ‌از طريق ويژگي Preset برنامه مي‌توانيد بسياري از تنظيمـــــات را كنترل كنيد. براي مشاهده اين تنظيمات، روي هر كدام كليك كرده و دكمه Preset Options را بفشاريد. در پنجـــــره باز شده روي Edit Selected Preset كليك كنيـــــد. (بـــــا استفـــــاده از گزينـــه Create New Presets ‌مي‌توانيد نوع جديدي از تنظيمات را ايجاد كنيد.) براي مشاهده تنظيمات يا تغيير آنها بـــــا زبانه‌هاي مختلف و همچنيـــــن گزينه‌هاي قـــــابل دستيابي از طريق دكمه Advanced ‌كار كنيد.
در اين بين، دو گزينـــــه اهميت بيشتري دارند. زبانـــــه General را انتخاب كنيد تا دكمه Create Shortcut در دسترس قرار گيرد. با كليك روي ايـــــن دكمـــــه مي‌توانيـــــد يك ميانبـــــر از Preset جاري در دسك‌تاپ خود بسازيـــــد. بدين ترتيب با دابل كليك روي ميانبر به‌سادگي عمليات اسكن طبق تنظيمات آن Preset انجام مي‌شود. در زبانه Processing ‌گزينه OCR ‌را مي‌بينيد كه مي‌توانــد متن را در يك سند اسكن شده تصويري، تشخيص دهــــد. ويژگي OCR ‌فــــايل اسكن شده را در Document Imaging قابل جست‌وجــــو كـــــرده و آن را بـــــراي Indexing Service ويندوز XP جهت ارائه قابليت‌هاي ابتدايي مديريت سند، قابل خواندن مي‌كند. بدين ترتيب مي‌توانيـــــد در يك سنـــــد اسكن شـــــده نيز بــا بهره‌گيري از ويژگي جست‌وجوي ويندوز به دنبال عبارت موردنظر بگرديد.
همچنيـــــن مي‌توانيد بـــــا استفاده از منوي Tools و انتخــاب گزينه Send Text to Word، يـــــك سنـــــد را از Document Imaging بـــــه Word منتقل كنيـــــد (البتـــــه اگـــــر در هنگـــــام اسكن، متـــــن تشخيص داده نشـــــده است، ابتـــــدا بايد از منـــــوي Tools، گزينه Recognize Text Using OCR را انتخاب كنيد.)
يكي ديگر از امكانات مفيـــــد Document Imaging ‌آن است كه مي‌توانيـــــد در يك سند چند صفحــه‌اي ترتيب صفحات را از طريق درگ كردن و رها كردن (drag&drop) تغيير دهيـد. همچنين مي‌توانيد صفحاتي را از يك پنجره Document Imaging به پنجره‌ ديگر درگ كنيد. برنامه Document Imaging ‌از دو نوع قالب فايلــي پشتيباني مي‌كند: TIFF و MDI براي به اشتراك گذاشتن فايل‌ها بهتر است از قالب TIFF استفاده كنيد. اما توجـه داشته باشيد كه اگر فايلي را در قالب TIFF ‌ذخيره كنيد، اطلاعات متني آن در صورتي كه با OCR تشخيص داده شده باشد، از بين خواهد رفت و بنابراين بايد مجددا آن را تشخيص دهيد. MDI از ايـــــن مزيت برخورداراست كه فايل‌هايـــــي با حجم كمتر توليـــــد مي‌كند. مثلا اگر فايلـــــي در قالب TIFF ‌حجمـــي برابر 112‌ مگابايت اشغــال كند، حجم اين فايل در قالب MDI به 333 كيلو بايت ‌كاهش مي‌يابد.
ابزار Microsoft Clip Organizer : همان‌طور كه از نام آن برمي‌آيد، ابزاري است براي مديريت و گردآوري كليپ‌هاي هنــري كه برخي از آنها روي سيستم نصب مي‌شوند و برخي ديگر توسط گزينه Clips Online از منوي Tools قابل دريافت هستند.
گزينه Add Clips To Organizer از منوي File هماننـــــد مورد مشابه در بـــــرنامـــــه Picture Organizer امكــــان اضافه كردن كليپ‌ها بــه‌صورت دستي يا خودكار را فراهم مي‌كند. در اينجا نيز مي‌توانيد به آساني با كاوش در منوها و بررسي هر يك از گزينه‌ها،‌ ‌كار با اين برنامه را ياد بگيريد. به علاوه گزينه Search از منوي View به شما امكان مي‌دهد كــه با استفاده از يك كلمـه كليدي در يك مجموعـه هنري و يا بين مجموعه‌هاي مختلف به جست‌وجـــــو بپردازيـــــد. براي حذف يك كلمه كليـــــدي يا تغيير آن، روي كليپ موردنظر كليك راست كرده و از منوي باز شده Edit Keywords را انتخاب كنيد.
ويزارد Microsoft Office 2003 Save My Settings Wizard : اين ويزارد ‌تنظيمات برنامه‌هاي Office را ذخيره مي‌كند. همچنين مي‌توانيد تنظيمات ذخيره شده قبلي را نيز بازنشاني كنيد. هنگامي ‌كه تنظيمـــــات مورد نظـــــر را در يك فــايل ذخيره مي‌كنيد، تنها با انتقال اين فايل به يك كامپيوتر ديگر مي‌توانيد در يك لحظـــــه تمام اين تنظيمات را در برنامه‌هاي 2003 Office آن سيستـم ‌اعمـــــال كنيـــــد. مثلا هنگـــــام ارتقـــــاي كامپيوتـــــر خود بـــــا بهره‌گيري از ايـــــن ويژگي مي‌توانيد تنظيمات سيستم جديد را سفارشي كنيد. ‌
ابزار Microsoft Office Application Recovery : ايــــــــن ابزار ‌اجراي برنامه‌‌هاي Office را كه دچار اشكال شده و اصطلاحا قفل كرده‌اند،‌ خاتمه مي‌دهد. همچنين با استفاده از اين برنامه مي‌توانيد كارهاي خود را بازيابي كنيد.
ابزار Language Settings 2003 Microsoft Office: اين ابزار بـــــه شما امكان مي‌دهـد كه گزينه‌هاي زباني مـــــورد استفـــــاده در برنامه‌هـــــاي Office ‌و همچنيـــــن زبـــــان پيش‌فرض را بـــــا حذف يا اضافـــــه كـــــردن زبـــــان مورد نظـر در ليست Enabled تغييـــــر دهيـــــد. بــه عنـــــوان مثال اگـــــر زبان Office ‌را از (.English (U.S به English (.U.K) تغييـــــر دهيـــــد، ويژگـــــي spell-checker، عبارت colour ‌را به عنوان يك كلمـــــه صحيح و لغت color ‌را بــه عنوان كلمه اشتباه علامت گذاري مي‌كند.
ابـــــــــــــزار Snapshot Viewer Microsoft Office Access: ايـــن ابـــزار بـــه شمـــا امكان تهيه تصوير از گزارشات Access را مي‌دهد. البته Snapshot Viewer در نسخه‌هاي Office شامل Access موجود است. تهيه تصوير از گزارش ها زماني مفيد است كـــه بخواهيـــد ايــــن اطلاعـــات را بـــا افرادي كـــه Access ‌ندارنــــد، به اشتراك بگذاريد: بـــراي اين منظور بايد يك كپــــي از Viewerيا يك پيوند اينترنتـــي براي دريافت برنامه را همراه با تصاوير ارسال كنيـــــد. بــــه‌صـــورت پيش‌فرض فايل Snapview.exe ‌در مسيـــــر
C:\ program files\common files \microsoft shared\snapshot viewer قرار دارد. اين برنامه از سايت مايكروسافت نيز قابل دريافت است.
ابزار Digital Certificate for VBA Projects: ‌ايـــن ابزار به شما امكان مي‌دهد كه يك گواهينامه ديجيتالي تهيه كنيد. بدون اين گواهينامه سيستم امنيتي ماكروهاي Office، ‌با ماكروهايي كه ايجاد كرده‌ايد، به عنوان ماكروهاي غير معتبر برخورد مي‌كند و بسته به تنظيمات امنيتي Office، ممكن است با هر بار باز كردن فايل حاوي ماكرو از شما بپرسد آيا مايليد ماكروها را فعال كنيد و يا به سادگي آنها را غيرفعال مي‌كند. با استفاده از اين ابزار مي‌توانيد ماكروهاي خود را براي نرم‌افزار Office ‌معتبر كنيد.
به هـــر حـــال شمـــا بـــا بـــــرخـــــي از برنامه‌هــــــاي مفيـــــد و اغلـــــب فراموش‌شده‌اي كه در منوي Microsoft Office Tools قرار دارند، آشنا شديـــــد؛ برنامه‌هايي كـــه بـــراي مديـــريت عكس‌هـــــا و ديگر فايل‌هـاي تصويـــري، تنظيم يك سيستم مديـــريت اسناد، ايجـــاد گواهينامه براي ماكروها و يا انتشار اطلاعات مـــربوط به Access ‌مفيد هستند. هنگام كار با اين ابزارها، بيشتر به اهميت و ارزش آنها پي خواهيد برد.

فرايند مربيگري در آسيا و ايران

بنام خدا
فرايند مربيگري در آسيا و ايران
چند روزي است مسائلي در ذ هنم مي گذرد. فکر مي کردم که اين مسائل را با چه کسي و چگونه در ميان بگذارم که باعث نگرشي منفي نسبت به آنچه که گفته مي شودبوجود نيايد. در هرصورت بهترديدم ابتدا آنرا بصورت مقاله اي درسايت بياورم سپس همين مطالب را در قالب نامه اي براي کنفدراسيون فوتبال آسيا و فيفا بفرستم.چون به نظرم ميرسد که مي بايستي در اين خصوص حتي مسئولين آموزش فيقا حساس شوند تا به موقعيت واقعي سطح مربيگري در آسيا پي ببرند. در اينجا سوالا تي مطرح است.
1-آيا در آسيا مربي داريم؟
2-آيا در آسيا مدرس داريم؟
3-چه برنامه کاربردي براي توسعه توان مربيگري در آسيا در سي سا ل گذشته در اين زمينه داشته ايم؟
4-آيا برنامه ها کارآمد بوده است؟
ماجرا به آوريل 2001 برميگردد.زمانيکه جهت شرکت در اولين دوره مربيکري حرفه اي آسيا به کشور مالزي رفته بودم. در آنجا توانستم از نزديک با A.F.C بيشتر آشنا شوم ازچگونگي و کيفيت کار و اشخاصي که در آنجا کار مي کنند.
نماي اوليه همه چيز بسيار منظم زيبا و پررونق نشان ميداد.من سعي کردم تمرکزخود را روي بخش آموزش قرار دهم و ازروند کارها با اطلاع شوم.در آن سال به نتايجي رسيدم و حالا فکر مي کنم مي توانيم در اين مورد صحبت کنيم.
در حا ل حاضر مسابقات مقدماتي جام جهاني فوتبال در جريان است.تعداد هشت تيم به مرحله نهايي رسيده اند.اگر به نيمکت اين تيمها نگاه کنيم مي بينيم که هفت تيم مربي غير آسيايي و تنها تيم کره شمالي مربي آسيايي دارد که يقينا آنهم بعلت کمبود بضاعت مالي در نزد اين کشور است.اگر تيمهاي مطرح آسيا را به جز اين هشت تيم هم ببينيم معلوم است که تمامي کشورهاي عربي مربي غير آسيايي دارند و همينطور کشورهاي شرق آسيا مثل تايلند – مالزي-سنگاپور و ...... .
چند مربي آسيايي مي شناسيد که توانسته باشد در کشورهاي ديگر يا قاره هاي ديگر کار مربيگري کند؟
پس ما به يک نتيجه فاجعه آميز مي رسيم: اينکه " در آسيا مربي نداريم". چرا؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟
در آخرين سميناري که ماه گذشته جهت مدرسان A.F.C در مالزي برگزار شد آقاي بن همام جمله اي را گفت که جاي تعمق بسيار دارد ايشان گفت: "کيفيت مربيان بستگي به کيفيت مدرسان دارد." اگر به اين جمله با ديد عميقي نگاه کنيم بايد بگوئيم که کنفدراسيون فوتبال آسيا در سي سال گذشته در اين زمينه چه کرده است؟
تا آنجا که من ميدانم حدود سي سال است که بخش آموزش A.F.C. تحت تسلط مدرسان مالزي است.پس چطور مسئولين A.F.C و F,I.F.A به اين مسئله مهم توجه نمي کنند که چرا بعد از گذشت اين همه سال ما در آسيا مربي نداريم؟ بطوريکه هر کشور آسيايي سعي مي کند از کشورهاي غير آسيايي(حتي آفريقا) مربي بياورد.حتي وقتي به مسابقات مقدماتي جام جهاني 2002هم بنگريم پنج کشور برتر آسيا هيچکدام مربي آسيايي نداشته اند.در مسابقات جام جهاني 2002 هم هيچکدام از چهار کشور آسيايي مربي آسيايي نداشته اند.
نتيجه گيري دراين بين بسيار ساده است:
1-هيچ برنامه ريزي مدت دار و هدفمندي در زمينه توسعه نيروي انساني در بخش مربيگري در A.F.C. نداشته ايم.
2-ميزان سرمايه گذاري در اين بخش در سي سال گذشته يا خوب نبوده يا به هدر رفته است.
3-قطعا مدرسان خوبي هم در آسيا نداريم.چون مي گوئيم که "کيفيت مربيان بستگي به کيفيت مدرسان دارد".
اگر به کشور خودمان نگاهي بياندازيم روزي يک مدرس آلماني بنام آقاي دتمار کرامر به ايران مي آيد .او حدود سه ماه در ايران کار مي کند.حاصل کار او تربيت مربياني بود که حدود سي سال فوتبال ايران را هدايت کرده و پيشرفت دادند و حتي در حال حاضر هم چند نفر از همان کلاس هنوز مشغول کار هستند.بسياري از موفقيتهاي فوتبال ما در سي سال گذشته حاصل زحمات شاگردان همين آقاي کرامر هستند.پس قبول مي کنيم که "کيفيت مربيان بستگي به کيفيت مدرسان دارد".
اما چگونه است که مدرس خوبي هم در آسيا نداريم؟به شرايط مدرسان A.F.C دقت کنيد.مهمترين فاکتوري که در اولويت اول قرار دارد دانستن زبان انگليسي براي مدرسان است.اين در حالي است که هر مدرسي به هر کشوري مي رودآنجا مترجم دارد يعني آنها به زبان انکليسي تدريس مي کنند ولي يک مترجم آنرا به زبان مردم همان کشور برمي کرداند.
وقتي اولويت اول زبان انگليسي است بنا بر اين قابليتهاي تخصصي در اولويتهاي بعدي قرار مي گيرد و مشکل از همين جا شروع مي شود.
البته ما نمي توانيم بگوئيم که براي يک مربي يا يک مدرس لازم نيست که زبان انگليسي بداند بلکه مي گوئيم بسيار هم مهم است.ولي مي گوئيم اگر اين مسئله مانع پيشرفت است پس چرا قوانيني در اين زمينه وضع نمي شود که مربيان و مدرسان کشورهاي عضورامجبور کند که زبان انگليسي را فرا بگيرند. مثل قانوني که براي داوران است.ما ميتوانيم بگوئيم هر کس در هر کشور آسيايي در کلاسهاي A.F.C. شرکت ميکند بايد تمام امتحانات
کنفرانسها و کوچينگ هاي خود را به زبان انگليسي بدهد و موظف کنيم که کلاسها در هر کشوري به زبان انگليسي و بدون مترجم برگزار شود.
فکر مي کنيد مشکل اين طرح تا چه مدت است؟
حدود دو سال پيش پيشنهادي به کميته آموزش وقت دادم مبني بر اينکه هر مربي که در کلاس “C” شرکت مي کند از مجموع سه کوچينگ خود يکي و در کلاس “B” دو کوچينگ و در کلاس ”A” سه کوچينگ و کنفرانس حود را به زبان انگليسي بدهند. بدين ترتيب ما طيف وسيعي از مربيان جوان را مجبور به يا دگيري انگليسي مي کنيم ولازم نيست که سي سال همچنان با يک مشکل زندگي کرده و از آن لطمه ببينيم.
بايد بپذيريم که سطح مربيگري در آسيا به هيچ وجه مطلوب نيست و دلايل آنرا هم ياد آور شديم.اگر بخواهيم در اين زمينه دنباله روي برنامه هاي A.F.C. باشيم سالهاي آينده را نيز از دست خواهيم داد ژاپنيها از حدود سه سال پيش و کره ايها از يک سال پيش برنامه هاي آموزشي خود را جدا از برنامه هاي A.F.C طراحي و اجرا کردند و به حتم در آيندهاي نزديک از ساير کشورهاي آسيايي پيشي خواهند گرفت.بنابراين بهتر است ما هم بيش از اين فرصت را از دست ندهيم.
در اين خصوص پيشنهاداتي دارم:
1-فدراسيون فوتبال مکان مناسب و ثابتي را به کميته آموزش اختصاص دهد.
2-بودجه آموزش از بودجه فدراسيون جدا شود.
3-برنامه هاي توسعه مربيگري در کشور را با توجه به شرايط مربيگري در کشور خودمان طراحي و تدوين کنيم.
4-به جاي هزينه براي مربي خارجي رويکرد منطقي به آوردن مدرسان خوب خارجي داشنه باشيم.
5-مجموعه مدرسان خود را با واقعيتهاي موجود در فوتبال کشور آشنا کنيم.
6-سر فصلهاي دوره هاي مربيگري نياز به باز نگري عميق دارد.
7-مربيان قديمي خود را که هنوز هم علاقه بکار دارند تشويق به تدريس کنيم و براي آنها دوره هاي مخصوص تدريس طراحي کنيم.
8-مدرسان جوان را تشويق به کار مربيگري کنيم و در اين زمينه به آنها کمک کنيم.
9-کميته اي از مدرسان انتخاب کنيم که در طول سال فعاليت کليه مربيان را زير نظر گرفته و آنها را ارزيابي و طبقه بندي نمايند.
10-در صورتيکه نمي خواهيم از مزاياي همکاري با کنفدراسيون محروم شويم ميتوانيم طرحي تهيه کنيم که برنامه هاي آموزشي خود را به موازات برنامه هاي A.F.C. اجرا کنيم در اين خصوص پيشنهادمي کنم سيکل برگزاري دوره ها را تغيير دهيم بطوريکه يک مربي براي اينکه به مدرک A-LICENCE برسدحداقل به دوازده سال زمان نياز داشته باشد.چه در آنصورت مجبور است حدود پانزده سال با مطالعه و به روز پيش برود.
بدين شکل که:
1-کلاس درجه سه فدراسيون فوتبال ايران
2-کلاس C A.F.C.
3-کلاس درجه دو فدراسيون فوتبال ايران
4-کلاس B A.F.C.
5-کلاس درجه يک فدراسيون فوتبال ايران
6-کلاس A A.F.C.
7-کلاس ويزه حرفه اي فدراسيون فوتبال ايران
8-کلاس حرفه اي PRO A.F.C.---U.E.F.A.
در بين هر کدام از اين کلاسها يک فاصله زماني دو ساله را بصورت کاملا فعال قائل باشيم.بنابراين يک دوره بيست ساله کاملا فعال و به روز را طراحي کرده ايم.
در آينده در زمينه مربيگري در ايران بيشتر خواهيم گفت.

با تشکر فراوان مجيد جلالي

هري پاتر و خاطرات لوسيوس

هري پاتر و خاطرات لوسيوس

فصل هشتم - آزمون جسم يابي

نوشته شده توسط پوريا پاشايي

هري چشمانش را بازكرد و نگاهي به اطرافش انداخت در اتاق رون واقع در پناهگاه بود. هيچكس آنجا نبود. او حس عجيبي داشت. گويي تازه متولد شده است. به فكر ابرفورت افتاد كه بامعجون جان پيچ هوريس اسلاگهورن به زندگي برگشته بود. اكنون او كسي شده بود مانند تمام افراد ديگر بدون هيچ جان پيچي. ياد آن خادم ابرفورت يعني باردا كه زندگي اش توسط ولدمورت و مرگخوارانش از هم پاشيده شده بود نه تنها باردا بلكه زندگي بسياري از مردم جادوگري توسط اين جادوگر خبيث و مرگ خواران بدتر از خودش از هم پاشيده شد. يكي از آنها خودش بود كه... در اين هنگام ورود هرميون او را از افكارش خارج كرد. پشت سر او رون وارد اتاق شد. هرميون گفت: اوه هري بالاخره به هوش آمدي خيلي نگرانت بوديم. چي شده بود؟ مگه قرار نبود به ديدار ابرفورت برويد؟!... هري با ناراحتي گفت: درسته ولي... مردد شد ابرفورت به او گفته بود كه به آنها بگويد كه به گردش رفته اند ولي حتما منظورش خانم و آقاي ويزلي بوده پس روبه رون و هرميون كرد و شروع به تعريف ماجرا كرد و درآخر به آنها گوشزد كرد كه اين ماجرا را براي هيچ كس تعريف نكنند. هرميون با خشم گفت: يعني گذاشتيد اون خودشو بكشه خيلي بيرحميد چرا اين كارو كرديد؟ هري با خشم گفت: اين دستور ابرفورت بود. هرميون با لحن بدي گفت: ابرفورت دستور داده بود. اون هم داره كارهاي احمقانه دامبلدور در آخر عمرشو تكرار مي كنه. هري فرياد زد: مي فهمي داري چي مي گي؟ هان. هرميون سرش را پايين انداخت: ببخشيد هري عصباني شدم. متاسفم. رون گفت: چه باحال يعني اسلاگي ابرفورتو با يه معجون ناقابل زنده كرد. هرميون نگاه تحقيرآميزي به رون انداخت. در همين لحظه صداي خانم ويزلي به گوش كه مي گفت بيايد بچه ها. ناهار آماده است. هري تعجب كرد تا آنجا كه يادش مي آمد ديشب حوالي 6 بعدازظهر بود كه به اينجا آمده بود يعني نزديك 15 ساعت خوابيده بود امكان نداشت. با اين حال با رون و هرميون به سمت پايين رفت. تنها خانم ويزلي و جيني روي ميز ناهارخوري نشسته بودند و كس ديگري نبود. هري با لحن متعجبي گفت: خانم ويزلي. آقاي ويزلي. بيل و بقيه كجا هستن. خانم ويزلي گفت: آرتور كه سركاره. بيل و فلور و نيمفادورا و ريموس هم خانه شان هستند. هري گفت: اوه... كاملا فراموش كرده بودم كه آنها ازدواج كرده اند. خانم ويزلي براي آن روز سوپ سبزيجات گذاشت بود و تاكيد خاصي داشت كه هري آن را داغ داغ بخورد چون براي سلامتي اش مفيد است! آنها در حال غذا خوردن بودند كه 4 جغد پرواز كنان وارد خانه شدند و بر روي ميز نشستند. هرميون به سمت آنها هجوم برد چون مي دانست كه از طرف هاگوارتز است. هري هم نامه خودش را از پاي جغد خردلي رنگي كه آنجا بود باز كرد. روي آن مشخصات هري نوشته شده بود. او نامه را باز كرد اولين كاغذ ليست كتابهاي سال هفتم بود را كنار انداخت و شروع به خواندن كرد
آقاي هري پاتر عزيز
بدين وسيله به اطلاع مي رسانيم كه جاي شما در مدرسه
علوم و فنون جادوگري هاگوارتز محفوظ است و شما مي توانيد
وارد دوره پيشرفته جادوگري شويد. فهرست كتابهاي درسي و
وسايل مورد نياز سال هفتم ضميمه اين نامه است. آغاز سال
تحصيلي جديد اول سپتامبر است. اگر مايل به ادامه تحصيل
در هاگوارتز هستيد تا روز بيستم آگوست جغدي براي ما بفرستيد
منتظر جغد شما هستيم. با تقديم احترامات م . مك گونگال
پ.ن به علت تغييرات گسترده اي كه در اساتيد صورت گرفته
صلاح ديديم شمارادر اطلاع قراردهيم.اساتيد امسال به شرح
زير هستند. مدير مدرسه. پروفسور مينروا مك گونگال
معاون مدرسه: پومونا اسپراوت
دفاع در برابر جادوي سياه: الستور مودي
تغيير شكل: نيمفادورا تانكس
وردهاي جادويي: كينگزلي شكلبولت
گياه شناسي: پومونا اسپراوت
ستاره شناسي و نجوم: پروفسور سينسترا
پيشگويي: سيبل تريلاني در همه پايه ها
رياضيات جادويي: پروفسور وكتور
علوم مشنگ ها: پروفسور اسكوالر
رموز باستاني: ژوزفين آيك
تاريخ جادوگري: هكتور وايلد
معجون سازي: هوريس اسلاگهورن
و روساي گروهها عبارتند از
گريفندور: نيمفادورا تانكس
اسليترين: هوريس اسلاگهورن
ريونكلا: پروفسور فليت ويك
هافلپاف: پومونا اسپراوت
ضمنا شركت در كلاسهاي دفاع در برابر جادوي سياه اجباري است
هري نامه را بست. رون گفت: چه خبره هكتور وايلد شده استاد تاريخ جادوگري هرميون كه حسابي عصباني شده بود: برداشتن آيك رو كردن معلم رموز باستاني. هري گفت: خب با اين حساب ما با مودي و تانكس و شكلبولت و اسلاگهورن و اسپراوت درس داريم ولي تو هرميون... و رون شروع به خنديدن كرد. هرميون با حالت تندي گفـت: خنده نداره. در اين هنگام جغد خردلي به دست هري نوك زد حتما جوابشو مي خواست هري مقداري از نانش را به آن داد و شروع به نوشتن نامه اي كرد كه در آن ورود به هاگوارتز را پذيرفته است. و آن را به پاي جغد بست. از آن پس همه در سكوت به خوردن ناهار خود ادامه دادند. تقريبا آخرهاي ناهار بود كه دو جغد وارد شدند كه يكي به نام رون و ديگري به نام هري بود. هري نامه را باز كرد و نگاهي به آن كرد و متوجه شد كه درباره آزمون جسم يابي هست طبق آن نامه اين آزمون روز 22 آگوست بود... امروز سيزده آگوست بود و اين امتحان تقريبا ده روز ديگه برگزار مي شد. هري پس از تشكر از خانم ويزلي به سمت اتاق رون رفت تا تكاليف تابستاني اش كه اصلا دست هم بهشان نزده بود برسد... روزها و ساعت ها گذشت و خانواده ويزلي اوقات نسبتا آرامي را در اين روزها گذراندند هري و رون در اين روزها تند وتند تكاليفشان را مي نوشتند البته با كمك هرميون گاهي اوقات هم وقتي هرميون به آنها كمك نمي كرد مقاله هاي او را كش ميرفتند و از آنها رونويسي مي كردند. تنها اتفاق مهم آن چند روز اين بود كه خبر رسيد
ماندانگاس فلچر به علت دزدي از يك مغازه از كوچه دياگون به يك سال حبس در آزكابان محكوم شده بود... صبح روز آزمون جسم يابي بود كه هري از خواب بيدار شد و نگاهي به ساعتش كرد. ساعت هفت و نيم بود خميازه اي كشيد و بلند شد و به سمت آشپزخانه رفت. خانم ويزلي و رون و هرميون در آنجا بودند هري وارد شد و خانم ويزلي گفت: صبح بخير هري جون. خوبي. بيا بشين يك ساعت ديگه آرتور مياد دنبالتون. هري بر روي ميز نشست و به خوردن صبحانه پرداخت. پس از پايان صبحانه به دستور خانم ويزلي به مرور اصول جسم يابي همراه هرميون پرداختند. هرميون براي هشتمين بار اصول را پرسيد و هري با بي حوصلگي گفت: انتخاب مقصد. اراده و آرامش. هرميون گفت: حالا تو رون الفهاي سه گانه يا سه تاء را بگو. رون كه حسابي عصبي شده بود گفت: توله سگ. تخم سگ! در اين هنگام خانم ويزلي سر رسيد و اخمي به او كرد وچشم غره رفت. و رون با پررويي تمام هنگامي كه مادرش از او رو برگرداند با شستش علامت زشتي به او نشان داد. در همين لحظه بود كه يكي در زد. و خانم ويزلي به سمت دررفت:پرسيدكيه؟وآقاي ويزلي گفت: بله.خانم ويزلي گفت:سوال من بزرگ ترين آرزوت چيه؟ آرتور سريع گفت: اينكه بفهمم هواپيما چه جوري رو هوا مي ايسته. و تو وقت تنهايي دوست داري چي صدات كنم؟ و خانم ويزلي با حرص گفت: مالي لرزونك. و رون پوزخندي زد. آقاي ويزلي در را باز كرد و گفت: بي درنگ زود بريم. و دست هري و رون را گرفت و با سرعت آنها را بيرون برد. و دستشان را گرفته و گفت: آماده شيد. و در اين هنگام حس خفگي و تاريكي هر سه را دربر گرفت و وقتي هري چشمانش را باز كرد آنجاها روبه روي باجه تلفن قرمزرنگي ايستاده بودند. آقاي ويزلي با سرعت وارد باجه شد. دستگاه تلفن به صورت كج بر ديوار باجه نصب بود آقاي ويزلي گوشي تلفن را برداشت و شماره را گرفت. در اين هنگام صداي بيروح زني گفت: به وزارت سحر و جادو خوش آمديد. خواهش مي كنم نام و كار خود را اعلام فرماييد. آقاي ويزلي با عجله گفت: آرتور ويزلي از اداره سوءاستفاده از سحر و جادو هستم و براي همراهي هري پاتر و رون ويزلي براي آزمون جسم يابي آمده ام. آنگاه دو نشان صادر شد كه روي آنها نوشته شده بود هري پاتر دانشجوي جسم يابي. و زن گفت: وزارت سحر و جادو روز خوبي را برايتان آرزو مي كند. آنگاه هري و رون وارد سالن ورودي وزارت سحر و جادو شدند آرتور ويزلي آنها را يكراست به سمت آسانسور آنجا برد و شماره شش را انتخاب كرد كه روي آن نوشته بود پس از مدتي آنها به طبقه ششم رسيدند و صداي زني به گوش رسيد كه گفت:سازمان حمل و نقل جادويي شامل اداره ي شبكه پرواز. اداره نظارت بر جارو. اداره رمزتاز و مركز آزمون غيب و ظاهر شدن. و در باز شد. در آن زمان وزارت سحر و جادو بسيار خلوت بود هري از آقاي ويزلي پرسيد: چرا اين جا اينقدر خلوته؟ آقاي ويزلي گفت: آخه اسكريم جيور همه را براي نگهباني و ماموريتي به جايي فرستاده و از مردم هم معمولا كسي به اينجا نمياد وضع بدي شده هري. خيلي بد. حتي مسولين سازمان ورزش و تفريحات جادويي هم به ماموريتي كه بيشتر به كاراگاهان مربوط است موظف شده اند در اين هنگام آنها به درب سالني رسيدند كه روي آن نوشته شده بود: سالن امتحان
دانشجويان عزيز از آوردن هر چيزي حتي قلم پر به جلسه امتحان خودداري كنيد. رون با تعجب گفت: قلم پر چرا؟ آقاي ويزلي سري تكان داد و گفت بريد ديگه داره دير ميشه. هري و رون وارد سالني شدند كه چندين ميز در آن بود هري و رون در جايي خالي پيش نويل لانگ باتم نشستند. در هنگامي كه هري مي خواست سر صحبت را با نويل باز كند. چهار جادوگر وارد شدند كه هري يكي از آنها را مي شناخت كه كسي نبود جز ويلكي توايكراس كه سال پيش جسم يابي را به آنها آموزش داده بود. در اين هنگام جادوگر قد بلندي كه كنار توايكراس ايستاده بود گفت: اين امتحان شما از صدنمره هست. چهل نمره تئوري و شصت نمره عملي هست. چهل نمره تئوري شما همين الان شروع شده و در عرض ده دقيقه تصحيح ميشود و حالا امتحان شروع مي شود و در عرض چند ثانيه برگه هايي بر روي ميز ظاهر شد. هري نگاهي به برگه اش انداخت در اين هنگام قلم هايي هم ظاهر شد كه توايكراس آنها را قلم هاي ضد تقلب مي خواند هري شروع به پاسخ سوال يك با عنوان ( الفهاي سه گانه در جسم يابي را بنويسيد )... پس از گذشت نيم ساعت برگه ها جمع شد و نوبت آزمون عملي شد و آزمون عملي اينگونه بود كه بايد در اتاقي آن طرف سالن غيب و ظاهر مي شدند. ممتحن گفت: با توجه به مسافتي كه با نقطه اصلي داريد نمره شما محاسبه مي شود. با شماره سه جسم يابي مي كنيد.1...2 و شماره 3 در اين هنگام صداهاي ترق ترقي به گوش رسيد. هري هم پس از انتخاب مقصد و اراده و آرامش ! غيب و ظاهر شد و در كمال تعجب ديد كه تنها چند سانتي متر با محل مشخص شده فاصله دارد ولي رون حدود دو متر دورتر از او بود. پس از امتحان عملي توايكراس گفت: خب چند دقيقه بيرون بايستيد تا نتيجه بيايد. پس از امتحان آنها بيرون ايستاده و منتظر نتيجه بودند. رون ناخن مي جويد و هري نيز بر روي در ضرب گرفته بود. پس از گذشت 10 دقيقه توايكراس شروع به توزيع نتايج كرد... هانا آبوت...سوزان بونز... تري بوت... نويل لانگ باتم... پانسي پاركينسون... و سرانجام هري پاتر... هري كارنامه اش را گرفت و متن آن اين بود: هري جيمزپاتر. نمره عملي 55 نمره تئوري 32 نمره كل 87 از صد نمره. نتيجه قبولي. هري بسيار خوشحال شد. نگاهي به كارنامه رون كرد نمره عملي 41 نمره تئوري 29 نمره كل 70 او نيز قبول شده بود.

پايان فصل هشتم

http://www.Potter7.blogfa.com

By Poorya Pashaei

سيستم‌های دفاعی در برابر حملات اينترنتی

سيستم‌های دفاعی در برابر حملات اينترنتی
‌سرويس‌دهندگان اينترنت و صاحبان سايت‌ها همواره يك نگراني دائمي در مورد نقاط ضعف و روزنه‌هاي نفوذ به سيستم‌ها دارند. اين نفوذها با استفاده از ضعف سيستم‌ها صورت مي‌پذيرد و براي دفاع در برابر آنها لازم است اطلاعات جامعي پيرامون آنها در دسترس باشد. اين مقاله نگاهي اجمالي بر انواع مختلف حملات اينترنتي و راهكارهاي جلوگيري از آنها دارد.
جلوگيري از سرويس‌دهي سرورها: از جمله حملاتي كه وب سرورهـــــا بسيار زياد گرفتـــــار آنها مي‌شونـــــد، جلوگيري از سرويس‌دهي (Denial of Service) است. اين نوع حملات بسيار رايج بوده، زيرا كاربران غير حرفه‌اي نيز مي‌توانند آنهـــــا را ايجاد كنند. به عنوان مثال بسياري از سرورها در بانك‌هاي الكترونيكي يا سرويس‌دهندگان پست‌الكترونيكي ممكن است به اين مشكل گرفتار شوند.
در اين نـــــوع از حملات اينترنتي، درخواست‌هايي جعلـــــي از يك يا چند منبع متفـــــاوت به سرور ارســـــال مي‌شود و بـــــا حجم زيـــــاد درخواست‌هـــــاي تقلبـــــي، سرور از پاسخ‌دهـــــي به درخواست‌هاي واقعي عاجز مي‌ماند. اين روش اغلب توسط هكرهــاي غيرحرفه‌اي مورد استفاده قرار مي‌گيرد كه برنامه‌هايي را به‌صورت ويروس، كرم‌هاي اينترنتي يا اسب‌هاي تروا مي‌نويسند تا وب سرور‌ها را از حالت سرويس‌دهي خارج كنند.

حملات DOS عمدتـــــا زيرساخت پروتكل TCP/IP را هدف قرار مي‌دهند و در سه نوع زير طبقه بندي مي‌شوند:
1- ‌حملاتـــــي كه از نواقص پيـــــاده سازي پشته TCP/IP استفاده مي‌كنند.
2- ‌حملاتي كه از نواقص خود پروتكل TCP/IP ‌استفاده مي‌كننــد.
3- ‌حملاتي كه از روش سعي و خطا استفاده مي‌كنند.
از جمله حملات نوع اول مي‌توان به Ping of Death و Teardrop ‌اشاره كرد. در روش Ping of Death، شخص مهاجم بسته‌هاي IP را بـــــا حجم‌هـــــاي غيراستانـــــدارد (خيلي بزرگ) روي شبكه مي‌فرستـــــد تا سرور از كـــــار بيفتد و بتوانـــــد از پشته آسيب پذير TCP/IP ‌و يا سيستم عامل استفاده كند.
اما در روش حمله Teardrop، سرور به وسيله بسته‌هـــــاي IP كه فيلدهاي offset آنها همپوشاني دارند، ‌بمباران مي‌شود. سرور يا روتر نمي‌تواند اين بسته‌ها را دور بيندازد و لذا شروع به بازسازي آنها مي‌كند كه همپوشاني فيلدها باعث بروز مشكل خواهد شد.
راهكار جلوگيري از اين نوع حملات، استفاده از ديوار آتش است كه جلوي بسته‌هاي IP ‌غيرمتعارف را مي‌گيرد و مانع بروز اشكال در سيستم مي‌شود.
رايج‌ترين حملات نوع دوم، تهاجم موسوم به SYN است. وقتي كه كامپيوتـــــري قصد برقراري ارتباط بـــــا يك كامپيوتر راه‌دور را دارد، ايـــــن عمل با فرآيندي موسوم بـــــه دست‌دهي سه‌مرحله‌اي (3Way Hand Shake) ‌صورت مي‌پذيـــــرد. بدين‌گونـــــه كه ابتدا كامپيوتر مبدا يك بسته SYN به كامپيوتر مقصد مي‌فرستد و كامپيوتر مقصد بـــــا دريافت بسته، يك تائيديه ACK ‌به مبدا مي‌فرستد و بدين ترتيب كامپيوتر مبدا مي‌تواند ارتباط مورد نياز را با كامپيوتر مقصد برقرار سازد. به طور واضح مشخص است كـــــه اگر كامپيوتـــــر راه دور گرفتار ازدحام بسته‌هاي SYN ‌شود، بايـــد براي هر SYN ‌يك بسته تاييد بفرستد و بدين ترتيب پهناي بانـــــد آن تلف خواهد شــد. حال اگر كامپيوتـــــر حقيقي تقاضـــــاي ايجاد ارتباط كند، بــه علت اشغال‌شدن پهنـــــاي بانـــــد، سرور امكـــــان سرويس‌دهـــــي به ساير كامپيوتر‌ها را نخواهد داشت.
اگر چه پهناي بانــدي كه در اين روش اشغال مي‌شود، اغلب محدود است ولي اگر حملات در حجم بالا صـــــورت پذيرد، مشكلات جدي را براي سرور فراهم مي‌كند.
با استفاده از ديوار آتش جلوي ايـــــن حملات را نيز مي‌توان گرفت.
در حملات نوع سوم شخص مهاجم با ارسال تعداد زيادي بسته‌هاي ICMP ‌(پروتكل كنترل پيام) روتر را مملو از اين بسته‌ها مي‌كند و از آنجائيكه تقريبا همه وب سرورها به اين نوع بسته‌ها پاسخ مي‌دهند، پهناي باند به طور كلي از بين مي‌رود و كاربران واقعي از ادامه كار عاجز مي‌مانند و ترافيك بسيار زيادي براي همه گره‌هاي شبكه ايجاد مي‌شود. امكان اين نـــــوع حملات را نيز مي‌توان بـــــا استفاده از ديوار آتش از بين برد.
اما حملات اينترنتي براي ممــانعت از سرويس دهي سرور‌ها محدود به موارد فوق نيست و تهاجماتي به صورت‌هاي زير نيز وجود دارد.
‌ازدحام بسته‌هاي UDP
در اين روش شخص مهاجم بسته‌هاي بلااستفاده‌اي از يك پـــــورت UDP ‌به پورت ديگر UDP روي كامپيوتـــــر مقصد منتقل مي‌كند و از آنجائيكه پروتكل UDP ‌وابسته به ارتباط نيست (Connection Less)، ازدحـــــام بستـــــه‌هـاي UDP، مشكل‌ساز مي‌شود.
‌بمباران سرور به وسيله نامه‌هاي الكترونيكي
ايـــــن روش اغلب بـــــه وسيله كاربـــران غيرحرفه‌اي استفاده مي‌شود و در آن شخص مهاجم هزاران نامه الكترونيكي را بـــــه يك آدرس خـــــاص مي‌فرستـــــد و باعث سرريز نامه‌ها مي‌شود. در اين روش وقتي تعداد نامه‌هاي الكترونيكي از حدمجاز سرورهاي SMTP تجاوز كند، باعث از كار افتادن سرور شده و سايـــــر كاربـــــران ISP ‌از ادامـــــه كار عاجـــــز مي‌شوند. اين نوع حملات به آساني قابل رديابي هستند و با يافتـــــن IP ‌مبدا نامه‌هـــــاي الكترونيكـــــي، مي‌توان بـــه ساير اطلاعات موردنياز دست يافت و جلوي حملات را گرفت.
‌بـــــاز شدن صفحـــــات اينترنتـــي بــــــــه صـــــــورت پشت سر هم
اين نوع از حملات نيز به وسيله كاربران غيرحرفه‌اي صورت مي‌پذيـــــرد. در اين روش مهاجمـــــان با برنامه‌هـــــاي كوچك به‌صورت تكـــــراري بعضي از صفحات اينترنتي را مرتبا و پشت سر هم فراخواني مي‌كنند. اين عمل نيز باعث اشغال بسيار زياد پهناي باند سرورها مي‌شود و كاربران ديگر را از ادامه كار باز مي‌دارد.
جهت رفع اين مشكل بايـــــد مديران شبكه بـــــه هر كاربر فقط امكان برقراري يك ارتباط را بدهند تا چنين مشكلاتي ايجاد نشود.
جلوگيري از سرويس دهي سرورهاي غيرمتمركز
اين نوع از حملات از جمله رايج‌ترين حملات اينترنتـــي است كه در آن هزاران يا ده‌ها هزار كامپيوتر آسيب خواهــــــد ديد. اغلب اين حملات بدين صورت است كه فايلي در كامپيوترهاي آسيب ديده مي‌نشيند و منتظر دستور فرد مهاجم مي‌ماند، وقتي كه شخص مهاجم دستور ازدحام بسته‌هاي كنترل پيام‌هـــــا را مي‌دهـــــد، بـــــه سرعت بسته‌هــاي ICMP ‌روي كامپيوترهـــــاي مختلف پخش‌شده و بـــــاعث از كارافتادن كامپيوترهاي راه دور مي‌شوند.
امروزه امكانات و برنامه‌هاي زيادي براي اين نوع حملات وجود دارد؛ به‌گونه‌اي كه ارتشي از فايل‌هاي جست‌وجوگر، سرويس‌ها و پورت‌هاي سرور را جست‌وجـــــو مي‌كنند تا نقاط ضعف آنها را پيدا كنند و به صورت گروهي حملاتي را بـــــه سرورهاي مختلف انجام دهنـــــد. حل ايـــــن مشكل به وسيله ايمـــــن سازي تك تك كامپيوترهـــــا ممكن نيست زيرا فيلتركردن و يا دنبال كـــــردن ترافيك حملات به علت شباهت آنها با ترافيك واقعي شبكه، بسيـــــار دشوار است. از آنجائيكه همواره تعداد بسيار زيادي از كامپيوترهـــــاي نـــــاامن روي اينتـــــرنت وجود دارد، ايــن كامپيوترها محل بسيار مناسبي براي ايجاد حملات جديد هستند.
از آنجائيكه حمله به سيستم‌هاي غيرمتمركز منجر به بروز مشكلات بسيار جدي مي‌شــود، لذا براي جلوگيري از آنها بايد اصول خاصي در نظر گرفته شود:
1- ‌استفاده از راهكارهاي غيرمتمركز براي سيستم‌هاي غيرمتمركز.
2-‌ اجتناب از راهكارهاي مضر براي كاربران قانوني.
3- ‌ايمن سازي سيستم در مقابل تهديدات داخلي و خارجي
4- ‌طراحـــي سيستم‌هاي عملي براي هماهنگي با مشكلات واقعي.
5- ‌ارائه راه‌حل‌هـــــاي قابل اجـــــرا در محيط‌هـــــاي كوچك و تعميم آنها به كل سيستم‌ها.

را‌ه‌حل‌هايـــــي كه براي حملات غيرمتمركـــــز ارائه مي‌شود، اغلب بـــــه‌صورت محدودكردن سرويس‌هـــــا و يا قطع آنها هستند كه مشكلاتي جدي براي فعايت‌‌هاي قانوني ايجاد مي‌كنند.
‌اما در اصل بايد براي جلوگيري از اين حملات، گره‌هايي را كه دچار مشكل شده‌اند، شناسايي و آنها را ايزوله كرد و يا از شبكه بيرون انـــــداخت و ايـــــن عمليات بايـــــد به ترتيبي صورت پذيرد كه بهترين نتيجه حاصل شود.
DefCOM ‌يكـــــي از سيستم‌هـــــاي دفاعـــــي در بــرابر اين حملات است كه از چندين گره امنيتي غيرمتجانس تشكيل شده است. اين گـــــره‌ها ترافيك شبكه را بـــــررسي كرده و سپس نرخ منـــــاسب ترافيك در شبكه را بـراي جلوگيري از ترافيك تقلبي مشخص مي‌كنند. درصورت حمله، كامپيوتر قرباني پيام خطـــــر مي‌دهد و كامپيوتر امنيتي آن را به همه كامپيوترهاي امنيتـــــي ديگر مي‌فرستـــــد تا همـــه در حالت تدافعـــــي قرار گيرنـــــد. از اين به بعد كامپيوترهاي امنيتي پيام‌هاي بيـــــن خـــــود را بـا برچسب خاصي مي‌فرستند تا ارتباطي امن بين خودشان برقرار شود; بدين ترتيب ريشه حمله را پيدا مي‌كننـــــد. در اين ارتباط، داده‌هاي شبكه با 3 نوع برچسب متفاوت ارسال و دريافت مي‌شوند:
1‌- ترافيك بدون برچسب كه تركيبي از داده‌هاي خوب و بد است.
2- ‌ترافيك كنترل شده كه با نرخ پايين مبادله مي‌شود.
3- ترافيك قانونـــــي كـه ترافيك مجاز شبكه است. بررسي روش‌هـــــاي مختلف حملات اينترنتـي و راهكارهاي مقابله با آنهـــــا نشان مي‌دهد كـــــه امكان برطرف كردن كامل آنها وجود ندارد و آنچه كـــــه مديران شبكه‌ها قادر به انجام آنها هستنـــــد، بررســـــي چگونگـــــي حملات اينترنتـــــي است تا تدابيري را جهت جلوگيري از تكرار آنها بينديشند.

اساسنامه تشكيل انجمن علمي دانشجويي

اساسنامه تشكيل انجمن علمي دانشجويي دانشگاهها و مراكز آموزش عالي
مقدمه
به منظور حمايت از فعاليت هاي خود جوش علمي و پژوهشي دانشجويان و شناسايي و جذب دانشجويان مبرز و علاقمند و هدايت آنها در مسير بالندگي علمي و فرهنگي و گسترش فرهنگ مشاركت و همكاريهاي گروهي در عرصه هاي پژوهشي، انجمن هاي علمي دانشجوئي دانشگاهها و مراكز آموزش عالي كشور تشكيل مي شود.
ماده 1- اهداف:
1-1- 1-1- تقويت خلاقيت و شكوفايي استعداد دانشجويان در عرصه هاي علمي، پژوهشي
2-1- 2-1- افزايش سطح مشاركت و روح همكاري و همياري و فعاليت هاي گروهي در ميان دانشجويان.
3-1- 3-1- شناسايي دانشجويان نخبه و ممتاز و بهره گيري از مشاركت آنان در ارتقاي فضاي علمي دانشگاه
4-1- 4-1- قانونمند كردن و نهادينه ساختن فعاليتهاي علمي و پژوهشي دانشجويي
ماده 2- اركان:
- - شوراي علمي مركزي دانشجويان دانشگاه
- - هسته هاي علمي دانشجوئي دانشكده ها
ماده 3- هسته هاي علمي دانشجويي دانشكده ها:
- - هسته هاي علمي دانشجويي دانشكده از دانشجويان زبده دوره هاي كارشناسي و كارشناسي ارشد كه معدل كل نيمسال قبلي آنها 16 و بالاتر باشد و دانشجويان دوره دكترا با معدل 17 و بالاتر تشكيل مي شود.
تبصره 1: دانشجويان جديدالورودي كه در آزمون سراسري رتبه 300 و كمتر از آن را به دست آورده اند مي توانند به عضويت هسته هاي علمي درآيند.
تبصره 2: شرط ادامه عضويت در هسته هاي علمي دانشجويي احراز حد نصاب علمي تعيين شده در اين ماده براي هر نيمسال تحصيلي مي باشد.
تبصره 3: حداقل تعداد اعضاء هسته هاي علمي نبايد كمتر از 5 نفر باشد.
ماده 4- شرح وظايف هسته هاي علمي دانشجويي دانشكده ها:
- - جذب دانشجويان زبده و ممتاز دانشكده ها در هسته هاي علمي
تبصره 1: دانش آموختگان زبده و ممتاز دانشگاه نيز با موافقت رياست دانشگاه مي توانند در جلسات هسته هاي علمي حضور يابند.
- - انتشار نشريات علمي دانشجويي
- - تعريف پروژه هاي تحقيقاتي و اجراي آن پس از تاييد شوراي علمي مركزي دانشجويان با پشتيباني معاونت دانشجويي دانشگاه
- - همكاري در امر ارتقاي سطح آموزشي دانشجويان و به ويژه دانشجويان مشروطي با هماهنگي با معاون آموزشي دانشگاه
- - همكاري با اعضاي هيات علمي دانشكده در اجراي پروژه هاي تحقيقاتي دانشگاه
- - تشكيل جلسات منظم بحث و تبادل نظر علمي
- - ارائه گزارش عملكرد (هر سه ماه يكبار) به شوراي علمي مركزي دانشجويان
- - برگزاري همايش ها و جشنواره هاي علمي و پژوهشي با تصويب شوراي علمي مركزي دانشجويان
تبصره 2: هسته هاي علمي دانشكده در اولين جلسه از ميان خود يك نفر را به عنوان دبير انتخاب مي نمايند. دعوت اعضا توسط دبير هسته صورت مي پذيرد.
ماده 5- شوراي علمي مركزي دانشجويان دانشگاه
1- 1- معاونت دانشجويي دانشگاه (رئيس شورا)
2- 2- مدير كل امور پژوهشي دانشگاه (دبير)
3- 3- مدير كل فرهنگي
4- 4- مدير كل امور آموزشي دانشگاه
5- 5- دبيران هسته هاي علمي دانشجويي دانشكده ها
تبصره: در صورت فقدان مديركل فرهنگي در دانشگاه، مدير كل امور دانشجويي در جلسات حضور مي يابد.
ماده 6- شرح وظايف شوراي علمي مركزي دانشجويان
- - اهتمام به انتشار نشريه علمي ـ دانشجويي دانشگاه
- - تصويب طرحهاي پژوهشي ارائه شده از سوي هسته هاي علمي دانشكده ها
- - برنامه ريزي براي بازديدهاي علمي دانشجويان از مراكز علمي كشور، موسسات صنعتي و فرهنگي
- - برنامه ريزي براي ارائه تسهيلات ويژه كمك آموزشي به اعضاء هسته هاي علمي
- - تصويب پيشنهادهاي هسته هاي علمي دانشكده ها براي برگزاري جشنواره ها و همايش هاي علمي دانشجويان در رشته هاي مختلف
- - ايجاد تسهيلات مناسب براي دستيابي اعضاء هسته هاي علمي به شبكه هاي اطلاع رساني علمي منطقه و جهان
- - پيشنهاد چاپ و انتشار آثار علمي برجسته دانشجويان به نهادهاي ذيربط با تاييد معاونت دانشجويي
- - ايجاد تسهيلات مناسب براي عضويت دانشجويان عضو هسته علمي در كتابخانه هاي ساير دانشگاهها و مراكز علمي
ماده 7- ساختار اجرايي:
دستورالعمل هاي اجرايي هسته هاي علمي دانشكده ها در اولين جلسه شوراي علمي مركزي دانشجويان به تصويب خواهد رسيد.
تبصره: مصوبات علمي و پژوهشي و شوراي علمي مركزي دانشجويان كه براي دانشگاه ايجاد تعهدات مالي خواهد نمود با تاييد معاون دانشجويي دانشگاه قابل اجرا مي باشد.
ماده 8- اين اساسنامه با يك مقدمه و 8 ماده و 7 تبصره در تاريخ 12/7/1377 به تصويب وزير محترم فرهنگ و آموزش عالي مي رسد و از تاريخ ابلاغ به دانشگاهها قابل اجرا مي باشد./ش

تاريخچه پرچم ملی ايران

تاريخچه پرچم ملی ايران



نخستين‌ اشاره‌ در تاريخ‌ اساطير ايران‌ به‌ وجود پرچم‌،به‌ قيام‌ كاوه‌ آهنگر عليه‌ ظلم‌ و ستم‌ آژي‌دهاك‌ )ضحاك‌( برمي‌گردد. در آن‌ هنگام‌ كاوه‌ براي‌ آنكه‌ مردم‌ را عليه‌ ضحاك‌ بشوراند، پيش‌بند چرمي‌ خود را بر سر چوبي‌ كرد و آن‌ را بالا گرفت‌ تا مردم‌ گرد او جمع‌ شدند. سپس‌ كاخ‌ فرمانرواي‌ خونخوار را درهم‌ كوبيد و فريدون‌ را بر تخت‌ شاهي‌ نشانيد.

فريدون‌ نيز پس‌ از آنكه‌ فرمان‌ داد تا پاره‌ چرم‌ پيش‌بند كاوه‌ را با ديباهاي‌ زرد و سرخ‌ و بنفش‌ آراستند و دس‌ر و گوهر به‌ آن‌ ازودند،آن‌ را درفش‌ شاهي‌ خواند وبدين‌سان‌ درفش‌ كاويان‌ پديد آمد. نخستين‌ رنگ‌هاي‌ پرچم‌ ايران‌ زرد و سرخ‌ و بنفش‌ بود،بدون‌ آنكه‌ نشانه‌يي‌ ويژه‌ بر روي‌ آن‌ وجود داشته‌ باشد. درفش‌ كاويان‌ صرفاص افسانه‌ نبوده‌ و به‌ استناد تاريخ‌ تا پيش‌ از حمله‌ اعراب‌ به‌ ايران‌،بويژه‌ در زمان‌ ساسانيان‌ و هخامنشيان‌ پرچم‌ ملي‌ و نظامي‌ ايران‌ را درفش‌ كاويان‌ مي‌گفتند،هرچند اين‌ درفش‌ كاوياني‌ اساطيري‌ نبوده‌ است‌.

جرير طبري‌،در كتاب‌ تاريخ‌ خود به‌ نام‌ الامم‌ والملوك‌ مي‌نويسد:درفش‌ كاويان‌ از پوست‌ پلنگ‌ درست‌ شده‌ ،به‌ درازاي‌ دوازده‌ ارش‌ كه‌ اگر هر ارش‌ را كه‌ فاصله‌ بين‌ نوك‌ انگشتان‌ دست‌ تا بندگاه‌ آرنج‌ است‌ 60سانتي‌متر فرض‌ كنيم‌، تقريباص پنج‌ متر عرض‌ و هفت‌ متر طول‌ مي‌شود. در اكثر كتب‌ تاريخي‌ آورده‌ شده‌ كه‌ درفش‌ كاويان‌ زمان‌ ساسانيان‌ از پوست‌ شيريا پلنگ‌ ساخته‌ شده‌ بود،بدون‌ آنكه‌ نقش‌ جانوري‌ بر روي‌ آن‌ باشد. هر پادشاهي‌ كه‌ به‌ قدرت‌ مي‌رسيد،تعدادي‌ جواهر به‌ آن‌ مي‌افزود. به‌ هنگام‌ حمله‌ اعراب‌ به‌ ايران‌ در جنگي‌ كه‌ در اطراف‌ شهر نهاوند درگرفت‌ درفش‌ كاويان‌ به‌ دست‌ آنان‌ افتاد و چون‌ آن‌ را همراه‌ با فرش‌ مشهور بهارستان‌ نزد عمر خليفه‌ مسلمانان‌ بردند،وي‌ از بسياري‌ گوهرها ،دس‌رها و جواهراتي‌ كه‌ به‌ درفش‌ آويخته‌ بود،دچار شگفتي‌ شد ،بطوري‌ كه‌ دستور داد تا آن‌ جواهر را برداشته‌ و آن‌ پوست‌ را بسوزانند.

با اشغال‌ ايران‌ به‌ دست‌ اعراب‌ مسلمان‌،ايرانيان‌ تا دويست‌ سال‌ هيچ‌ درفشي‌ يا پرچمي‌ نداشتند و تنها دو تن‌ از قهرمانان‌ ملي‌ ايران‌ زمين‌ ،يعني‌ بابك‌ خرمدين‌ و ابومسلم‌ خراساني‌ داراي‌ پرچم‌ بودند. ابومسلم‌ پرچمي‌ يكسره‌ سياه‌ رنگ‌ داشت‌ و بابك‌ سرخ‌رنگ‌،به‌ همين‌ روي‌ بود كه‌ طرفداران‌ اين‌ دو را سياه‌جامگان‌ و سرخ‌جامگان‌ مي‌خواندند. از آنجايي‌ كه‌ بزرگان‌ اسلام‌ تصويرپردازي‌ و نگارگري‌ را حرام‌ مي‌دانستند تا سالهاي‌ مديد هيچ‌ نقش‌ و نگاري‌ از جانداران‌ بر روي‌ درفش‌ها تصوير نمي‌شد.

در سال‌ 355 خورشيدي‌)976 ميلادي‌( كه‌ غزنويان‌،با شكست‌ دادن‌ سامانيان‌ ،زمام‌ امور را در دست‌ گرفتند،سلطان‌ محمود غزنوي‌ براي‌ نخستين‌ بار دستور داد نقش‌ يك‌ ماه‌ را بر روي‌ پرچم‌ كه‌ رنگ‌ زمينه‌ آن‌ يكسره‌ سياه‌ بود،زردوزي‌ كنند. سپس‌ در سال‌ 410 خورشيدي‌ )1031 ميلادي‌( سلطان‌ مسعود غزنوي‌ به‌ انگيزه‌ دلبستگي‌ به‌ شكار شير دستور داد نقش‌ و نگار يك‌ شير جايگزين‌ ماه‌ شود و از آن‌ پس‌ هيچ‌گاه‌ تصوير شير از روي‌ پرچم‌ ملي‌ ايران‌ برداشته‌ نشد تا انقلاب‌ ايران‌ در سال‌ 1357 )1979(.

افزوده‌ شدن‌ نقش‌ خورشيد بر پشت‌ شير:

در زمان‌ خوارزمشاهيان‌ يا سلجوقيان‌ سكه‌هايي‌ زده‌ شد كه‌ بر روي‌ آن‌ نقش‌ خورشيد بر پشت‌ آمده‌ بود،رسمي‌ كه‌ بسرعت‌ در مورد پرچم‌ها نيز رعايت‌ گرديد. در مورد علت‌ استفاده‌ از خورشيد دو ديدگاه‌ وجود دارد. يكي‌ اينكه‌ چون‌ شير گذشته‌ از نماد دلاوري‌ و قدرت‌،نشانه‌ ماه‌ مرداد )اسد(هم‌ بوده‌ و خورشيد در ماه‌ مرداد در اوج‌ بلندي‌ و گرماي‌ خود است‌،به‌ اين‌ ترتيب‌ همبستگي‌ ميان‌ خانه‌ شير )برج‌ اسد(با ميانه‌ تابستان‌ نشان‌ داده‌ مي‌شود. نظريه‌ ديگربر تاثير آيين‌ مهرپرستي‌ و يترائيسم‌ در ايران‌ دلالت‌ دارد و حكايت‌ از آن‌ دارد كه‌ به‌ دليل‌ تقدس‌ خورشيد در آيين‌،ايرانيان‌ كهن‌ ترجيح‌ دادند خورشيد بر روي‌ سكه‌ها و پرچم‌ بر پشت‌ شير قرار گيرد. در زمان‌ صفويان‌ كه‌ حدود 230 سال‌ بر ايران‌ حاكم‌ بودند،تنها شاه‌ اسماعيل‌ اول‌ و شاه‌ طهماسب‌ اول‌ بر روي‌ پرچم‌ خود نقش‌ شير و خورشيد نداشتند.

پرچم‌ ايران‌ در زمان‌ نادرشاه‌ افشار:

نادر كه‌ مردي‌ خودساخته‌ بود،توانست‌ با كوششي‌ عظيم‌ ايران‌ را از حكومت‌ ملوك‌ الطوايفي‌ رها ساخته‌ ،بار ديگر يكپارچه‌ ومتحد كند. سپاه‌ او از سوي‌ جنوب‌ تا دهلي‌،از شمال‌ تا خوارزم‌ و سمرقند و بخارا، و از غرب‌ تا موصل‌ و كركوك‌ بغداد و از سوي‌ شرق‌ تا مرز چين‌ پيشروي‌ كرد. در همين‌ دوره‌ بود كه‌ تغييراتي‌ درخور در پرچم‌ ملي‌ و نظامي‌ ايران‌ به‌وجود آمد. درفش‌ شاهي‌ يا بيرق‌ سلطنتي‌ در دوران‌ نادرشاه‌ از ابريشم‌ سرخ‌ و زرد ساخته‌ مي‌شد و بر روي‌ آن‌ تصوير شير و خورشيد هم‌ وجودداشت‌ اما درفش‌ ملي‌ ايرانيان‌ در اين‌ زمان‌ سه‌ رنگ‌ سبز و سفيد و سرخ‌ با شيري‌ در حالت‌ نيمرخ‌ و در حال‌ راه‌رفتن‌ داشته‌ كه‌ خورشيدي‌ نيمه‌برآمده‌ بر پشت‌ آن‌ بود و درون‌ دايره‌ خورشيد نوشته‌ بود «الملك‌ الله‌» . سپاهيان‌ نادر در تصويري‌ كه‌ از جنگ‌ وي‌ با محمد گوركاني‌ ،پادشاه‌ هند ، كشيده‌ شده‌،بيرقي‌ سه‌گوش‌ با رنگ‌ سفيد در دست‌ دارند كه‌ در گوشه‌ بالايي‌ آن‌ نواري‌ سبزرنگ‌ و در قسمت‌ پاييني‌ آن‌ نواري‌ سرخ‌رنگ‌ دوخته‌ شده‌ است‌. شيري‌ با دم‌ برافراشته‌ به‌ صورت‌ نيمرخ‌ در حال‌ راه‌رفتن‌ است‌ و در درون‌ دايره‌ خورشيد آن‌ باز هم‌ «الملك‌الله‌» آمده‌ است‌. براين‌ اساس‌ مي‌توان‌ گفت‌ پرچم‌ سه‌ رنگ‌ عهد نادر مادر پرچم‌ سه‌ رنگ‌ فعلي‌ ايران‌ است‌. زيرا در اين‌ زمان‌ بود كه‌ براي‌ نخستين‌ بار اين‌ سه‌ رنگ‌ بر روي‌ پرچم‌هاي‌ نظامي‌ و ملي‌ آمد،هرچند هنوز پرچمها سه‌گوش‌ بودند.


دوره‌ قاجارها،پرچم‌ چهارگوشه‌:

در دوران‌ آغامحمدخان‌ قاجار،سرسلسله‌ قاجاريان‌ ،چند تغيير اساسي‌ در شكل‌ و رنگ‌ پرچم‌ داده‌ شد،يكي‌ اينكه‌ شكل‌ آن‌ براي‌ نخستين‌ بار از سه‌ گوش‌ به‌ چهارگوشه‌ تغيير يافت‌ و دوم‌ اينكه‌ آغامحمدخان‌ به‌ دليل‌ دشمني‌ كه‌ با نادر داشت‌،سه‌ رنگ‌ سبز و سفيد و سرخ‌ پرچم‌ نادري‌ را برداشت‌ و تنها رنگ‌ سرخ‌ را روي‌ پرچم‌ گذارد. دايره‌ سفيدرنگ‌ بزرگي‌ در ميان‌ اين‌ پرچم‌ بود كه‌ در آن‌ تصوير شير و خورشيد به‌ رسم‌ معمول‌ وجودداشت‌. با اين‌ تفاوت‌ بارز كه‌ براي‌ نخستين‌ بار شمشيري‌ در دست‌ شير قرارداده‌ شده‌ بود. در عهد فتحعلي‌شاه‌ قاجار،ايران‌ داراي‌ پرچمي‌ دوگانه‌ شد . يكي‌ پرچمي‌ يكسره‌ سرخ‌ با شيري‌ نشسته‌ و خورشيد بر پشت‌ كه‌ پرتوها سراسر آن‌ را پوشانده‌ بود. نكته‌ شگفتي‌آور اينكه‌ شير پرچم‌ زمان‌ صلح‌ شمشير به‌ دست‌ داشت‌ در حالتي‌ كه‌ در پرچم‌ عهد جنگ‌ چنين‌ نبود. درزمان‌ فتحعلي‌شاه‌ كه‌ استفاده‌ از پرچم‌ سفيدرنگ‌ براي‌ مقاصد ديپلماتيك‌ و سياسي‌ مرسوم‌ شد، در تصويري‌ كه‌ يك‌ نقاش‌ روس‌ از ورود سفير ايران‌ «ابوالحسن‌خان‌ شيرازي‌» به‌ دربار تزار روس‌ كشيد، پرچمي‌ سفيدرنگ‌ منقوش‌ به‌ شير و خورشيد و شمشير،پيشاپيش‌ سفير در حركت‌ است‌. سالها بعد، اميركبير از اين‌ ويژگي‌ پرچم‌هاي‌ سه‌گانه‌ دوره‌ فتحعلي‌شاه‌ استفاده‌ كرد و طرح‌ پرچم‌ امروزي‌ را ريخت‌. براي‌ نخستين‌ بار در زمان‌ محمدشاه‌ قاجار )جانشين‌ فتحعلي‌شاه‌(تاجي‌ بر بالاي‌ خورشيد قرارداده‌ شد. در اين‌ دوره‌ هم‌ دو درفش‌ يا پرچم‌ به‌كار مي‌رفته‌ كه‌ بر روي‌ يكي‌ شمشير دو دم‌ حضرت‌ علي‌ و بر ديگري‌ شيروخورشيد قرار داشت‌ كه‌ پرچم‌ اولي‌ درفش‌ شاهي‌ و دومي‌ درفش‌ ملي‌ و نظامي‌ بود.

اميركبير و پرچم‌ ايران‌:

اميركبير بزرگمرد تاريخ‌ ايران‌، دلبستگي‌ ويژه‌يي‌ به‌ نادرشاه‌ داشت‌ و به‌ همين‌ سبب‌ بود كه‌ پيوسته‌ به‌ ناصرالدين‌شاه‌ توصيه‌ مي‌كرد شرح‌ زندگي‌ نادر را بخواند. اميركبير همان‌ رنگ‌هاي‌ پرچم‌ نادر را پذيرفت‌،اما دستور داد شكل‌ پرچم‌ مستطيل‌ باشد )برخلاف‌ شكل‌ سه‌گوشه‌ در عهد نادرشاه‌(و سراسر زمينه‌ پرچم‌ سفيد،با يك‌ نوار سبز به‌ عرض‌ تقريبي‌ 10 سانتي‌متر در گوشه‌ بالايي‌ و نواري‌ سرخ‌رنگ‌ به‌ همان‌ اندازه‌ در قسمت‌ پاييني‌ پرچم‌ دوخته‌ شود و نشان‌ شير و خورشيد و شمشير در ميانه‌ پرچم‌ قرار گيرد،بدون‌ آنكه‌ تاجي‌ بر بالاي‌ خورشيد گذاشته‌ شود،بدين‌ترتيب‌ پرچم‌ ايران‌ تقريباص به‌ شكل‌ و فرم‌ پرچم‌ امروزي‌ ايرن‌ درآمد.

انقلاب‌ مشروطيت‌ و پرچم‌ ايران‌:

با پيروزي‌ جنبش‌ مشروطه‌خواهي‌ در ايران‌ و گردن‌ نهادن‌ مظفرالدين‌شاه‌ به‌ تشكيل‌ مجلس‌،نمايندگان‌ مردم‌ در مجلس‌هاي‌ اول‌ و دوم‌ به‌ كار تدوين‌ قانون‌ اساسي‌ و متمم‌ آن‌ مي‌پردازند. در اصل‌ پنجم‌ متمم‌ قانون‌ اساسي‌ آمده‌ بود:الوان‌ رسمي‌ بيرق‌ ايران‌ ،سبز و سفيد و سرخ‌ و علامت‌ شير و خورشيد است‌. كاملاص مشخص‌ است‌ كه‌ نمايندگان‌ در تصويب‌ اين‌ اصل‌ شتابزده‌ بوده‌ اند زيرا اشاره‌يي‌ به‌ ترتيب‌ قرار گرفتن‌ رنگها،افقي‌ يا عمودي‌ بودن‌ آنها و اينكه‌ شيروخورشيد بر كداميك‌ از رنگها قرار گيرد،به‌ ميان‌ نيامده‌ بود. همچنين‌ درباره‌ وجود يا عدم‌ وجود شمشير يا جهت‌ روي‌ شير ذكري‌ نشده‌ بود. نمايندگان‌ نوانديش‌ در توجيه‌ رنگهاي‌ به‌ كار رفته‌ در پرچم‌ به‌ استدلالات‌ مختلفي‌ متوسل‌ شدند. بدين‌ ترتيب‌ كه‌ در مورد رنگ‌ سفيد به‌ اين‌ حقيقت‌ تاريخي‌ استناد شد كه‌ رنگ‌ سفيد مورد علاقه‌ زرتشتيان‌ است‌،اقليت‌ ديني‌ كه‌ هزاران‌ سال‌ در ايران‌ به‌ صلح‌ و صفا زندگي‌كرده‌اند و اينكه‌ سفيد نماد صلح‌ ،آشتي‌ و پاكدامني‌ است‌ سفيد بايد در زير رنگ‌ سبز قرار گيرد. رنگ‌ سبز هم‌ چون‌ رنگ‌ دلخواه‌ اسلام‌ و رنگ‌ اين‌ دين‌ است‌ بنابراين‌ پيشنهاد مي‌شود رنگ‌ سبز در بالاي‌ پرچم‌ ملي‌ ايران‌ قرار گيرد. در مورد رنگ‌ سرخ‌ نيز با اشاره‌ به‌ ارزش‌ خون‌ شهيد به‌ پاسداشت‌ آن‌ اشاره‌ گرديد. وقتي‌ نمايندگان‌ با اين‌ استدلال‌ مجاب‌ شده‌ بودند و زمينه‌ مساعد شده‌ بود، نوانديشان‌ حاضر در مجلس‌ سخن‌ را به‌ موضوع‌ نشان‌ شير و خورشيد كشاندند و اين‌ موضوع‌ را اين‌گونه‌ توجيه‌ كردند كه‌ انقلاب‌ مشروطيت‌ در مرداد )سال‌ 1285 هجري‌ شمسي‌ 1906 ميلادي‌( به‌ پيروزي‌ رسيد يعني‌ در برج‌ اسد )شير( از سوي‌ ديگر چون‌ اكثر ايرانيان‌ مسلمان‌ شيعه‌ و پيرو علي‌ هستند و اسدالله‌ از القاب‌ حضرت‌ علي‌ است‌أ بنابراين‌ شير هم‌ نشانه‌ مرداد است‌ و هم‌ نشانه‌ امام‌ اول‌ شيعيان‌ در مورد خورشيد نيز چون‌ انقلاب‌ مشروطه‌ در ميانه‌ ماه‌ مرداد به‌ پيروزي‌ رسيد و خورشيد در اين‌ ايام‌ در اوج‌ نيرومندي‌ و گرماي‌ خود است‌ پيشنهاد مي‌كنيم‌ خورشيد را نيز بر پشت‌ شير سوار كنيم‌ كه‌ اين‌ شيروخورشيد هم‌ نشانه‌ علي‌ )ع‌( باشد و هم‌ نشانه‌ ماه‌ مرداد و هم‌ نشانه‌ چهاردهم‌ مرداد يعني‌ روز پيروزي‌ مشروطه‌خواهان‌ و البته‌ وقتي‌ شير را نشانه‌ پيشواي‌ امام‌ اول‌ بدانيم‌ لازم‌ است‌ شمشير ذوالفقار را نيز به‌ دستش‌ بدهيم‌ . بدين‌ ترتيب‌ براي‌ نخستين‌ بار پرچم‌ ملي‌ ايران‌ بطور رسمي‌ در قانون‌ اساسي‌ به‌ عنوان‌ نماد استقلال‌ و حاكميت‌ ملي‌ مطرح‌ شد. در سال‌ 1336 منوچهر اقبال‌ نخست‌ وزير وقت‌ به‌ پيشنهاد هياتي‌ از نمايندگان‌ وزارتخانه‌هاي‌ خارجه‌،آموزش‌ وپرورش‌ و جنگ‌ طي‌ بخشنامه‌يي‌ ابعاد و جزييات‌ ديگر پرچم‌ را مشخص‌ كرد. بخشنامه‌ ديگري‌ در سال‌ 1337 در مورد تناسب‌ طول‌ و عرض‌ پرچم‌ صادر شد و طي‌ آن‌ مقرر گرديد طول‌ پرچم‌ اندكي‌ بيش‌ از يك‌ برابرونيم‌ عرضش‌ باشد.

سرانجام‌ پس‌ از انقلاب‌ سال‌ 57 در اصل‌ هجدهم‌ قانون‌ اساسي‌ جمهوري‌ اسلامي‌ مصوب‌ سال‌ 1358 )1979ميلادي‌( در مورد پرچم‌ گفته‌ شده‌ است‌ كه‌ پرچم‌ جمهوري‌ اسلامي‌ از سه‌ رنگ‌ سبز،سفيد و سرخ‌ تشكيل‌ مي‌شود و نشانه‌ جمهوري‌ اسلامي‌ در وسط‌ آن‌ قرار مي‌گيرد.
برگرفته از روزنامه اعتماد پنجشنبه ۲۱ اسفند ۱۳۸۲

آئين نامه شركت در همايشهاي علمي خارج از كشور

بسمه تعالي



وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشكي






آئين نامه شركت در همايشهاي علمي خارج از كشور








مقدمه:
به منظور گسترش تبادلات علمي بين‌المللي و افزايش توان پژوهشي و آموزشي اعضاي هيئت علمي و محققين دانشگاهها، دانشكده‌ها و مراكز تحقيقاتي علوم پزشكي كشور و همچنين سازمانهاي وابسته به وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي (كه در اين آئين نامه «دانشگاه» ناميده مي‌شود)متقاضيان واجد شرايط اين آئين نامه مي توانند با استفاده از تسهيلات مقرر در همايش‌هاي علمي بين‌المللي (كه در اين آئين‌نامه «همايش» ناميده مي‌شود) شركت نمايند.

ماده1- اعضاي هيئت علمي رسمي شاغل و بازنشسته دانشگاه، محققين غير عضو هيئت علمي شاغل در ستاد مركزي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و نيز دانشگاهها و دانشكده‌هاي علوم پزشكي و خدمات بهداشتي، درماني و ساير سازمانهاي وابسته به وزارت متبوع، دانشجويان دوره دكتري تخصصي (PhD) و دستياران تخصصي و فوق تخصصي و نيز دانشجويان فعال كميته‌هاي پژوهشي دانشجويي (به تشخيص شوراي پژوهشي دانشگاه) در صورت احراز شرايط مربوطه و با رعايت مقررات مندرج در اين آئين نامه مي‌توانند در همايشهاي علمي خارج از كشور شركت نمايند.

ماده2- شرايط و چگونگي شركت در همايش:
1-2- مدت زمان شركت حداكثر ده روز خواهد بود.
2-2- متقاضي مي‌بايست آشنايي كافي به زبان همايش علمي بنا به تشخيص دانشگاه داشته باشد.
3-2- موضوع همايش مي‌بايست بنا به تشخيص دانشگاه با مسئوليت، فعاليت و يا تخصص متقاضي مرتبط باشد.
4-2- امور مربوط به بانك، صدور بليط و گذرنامه با امضاء رئيس دانشگاه در استان مربوطه يا يكي از استانهاي نزديك كه به عنوان هسته مركزي تعدادي از استانهاي همجوار را تحت پوشش قرار داده است، انجام مي‌پذيرد.
1-4-2- براي داوطلبين گروه پزشكي شاغل رسمي در ستاد مركزي و شركت‌ها و سازمانهاي وابسته به وزارت متبوع مستقر درتهران بنا به پيشنهاد رئيس سازمان و يا معاونت مربوطه از طريق معاونت تحقيقات و فناوري اقدام خواهد شد.
5-2- در مورد افرادي كه بنا به تعهدات خدمتي ممنوعيت خروج از كشور دارند، كليه مراحل مربوط به اخذ تعهد به عهده دانشگاه ذيربط خواهد بود كه بايستي مدارك تكميل شده را جهت كسب مجوز از اداره گذرنامه به حوزه معاونت پژوهشي دانشگاه ارسال نمايند.
6-2- در مورد اعضاء غير هيئت علمي دانشگاهها و دانشكده‌هاي علوم پزشكي و خدمات بهداشتي و درماني و ساير متخصصين در صورت احراز شرايط و وجود اعتبار، از طريق معاونت تحقيقات و فناوري بر اساس مقررات اقدام خواهد شد.

ماده 3- تعداد دفعات مجاز شركت در همايش:
1-3- اعضاء هيئت علمي فقط يك بار در سال
2-3- اعضاي هيئتهاي ممتحنه و ارزشيابي (بورد) حداكثر دو بار در سال
3-3- اعضاء هيئت علمي و محققيني كه موفق به اخـذ جايـزه جشنواره رازي يـا خوارزمـي گرديده اند و نيز اساتيد نمونه كه هر ساله توسط وزارت متبوع انتخاب و معرفي مي‌گردند، تا سه سال متوالي حداكثر دو بار در سال (با احتساب حق يك بار در سال شركت در همايش‌هاي خارج از كشور با استفاده از امكانات ارزي اعضاء هيئت علمي)
4-3- اعضاء هيئت علمي بازنشسته فقط هر دوسال يك بار
5-3- محققين غير عضو هيئت علمي شاغل در ستاد مركزي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و نيز دانشگاههاي علوم پزشكي و خدمات بهداشتي و درماني و ساير سازمانهاي وابسته به وزارت متبوع در صورت وجود اعتبار و تهيه و ارائه مقاله تحقيقاتي مصوب هر سه سال يك بار و در صورت اخذ جايزه جشنواره‌هاي رازي يا خوارزمي يك بار در سال تا دو سال متوالي.
1-5-3- مقاله تحقيقاتي محققين غير عضو هيئت علمي شاغل در ستاد مركزي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و نيز ساير سازمانهاي وابسته به وزارت متبوع دركميته‌هاي ذيربط در معاونت تحقيقات و فناوري و مقاله تحقيقاتي محققين غير عضو هيئت علمي شاغل در دانشگاههاي علوم پزشكي و خدمات بهداشتي درماني در شوراي پژوهشي دانشگاه متبوع بررسي و در صورت تصويب جهت تصميم نهائي به معاونت تحقيقات و فناوري پيشنهاد خواهد شد.
6-3- دانشجويان دوره دكتري تخصصي (PhD) و دستياران تخصصي و فوق تخصصي و نيز دانشجويان فعال كميته‌هاي پژوهشي دانشجويي (به تشخيص شوراي پژوهشي دانشگاه) به شرط احراز ساير شرايط مربوطه در اين آئين نامه در طول دوره تحصيل خود در صورت وجود اعتبار فقط يك بار مي توانند با استفاده از تسهيلات مندرج در اين آئين نامه به پيشنهاد دانشگاه يا دانشكده علوم پزشكي مربوطه در همايش شركت نمايند.
1-6-3- دانشجويان دوره دكتري تخصي (PhD) و دستياران تخصصي و فوق تخصصي تا سقف 5 درصد تعداد دانشجويان مي‌توانند در همايش‌ها شركت نمايند (اعشار كمتر از يك روي عدد يك گرد مي‌شود. اعشار مربوط به اعداد بيشتر از يك براي كمتر از 5/0 و بالاتر، عدد بزرگتر منظور گردد.)
2-6-3- هر سال يك نفر از دانشجويان فعال كميته پژوهشي دانشجويي هر دانشگاه (به تشخيص شوراي پژوهشي دانشگاه) مي‌تواند در همايش شركت نمايد.

ماده 4- مراحل اجرائي شركت در همايش:
1-4- متقاضي مي‌بايست درخواست خود همراه با فرم ثبت نام در همايش و پذيرش مقاله را به معاونت پژوهشي دانشگاه ذيربط تسليم نمايد.
1-1-4- مقاله مورد نظر، مي‌بايست از نظر علمي و متودولوژي تحقيق به تصويب شوراي پژوهشي دانشگاه برسد.
2-4- حق ثبت نام اعضاي هيئت علمي از سهميه ارزي ساليانه متقاضيان كسر خواهد شد، مشروط بر آنكه حداكثر از ميزان سقف سهميه ارزي هر عضو هيئت علمي در سال تجاوز ننمايد.
3-4- ارسال هزينه ثبت نام قبل از سفر، براي شركت در همايش با تأييد دانشگاه مربوطه امكان پذير است.
4-4- پيش پرداخت جهت رزرو محل اقامت شركت كننده در همايش (قبل از سفر) با تأييد رئيس دانشگاه علوم پزشكي و خدمات بهداشتي درماني مربوطه امكان پذير مي‌باشد. بديهي است مبلغ پرداختي از ميزان مجاز كه توسط بانك مركزي براي مسافرت تخصيص مي‌‌يابد، كسر خواهد شد.
5-4- تأمين هزينه بليط (به ريال) طبق ضوابط مصوب هيئت وزيران مي‌باشد.

ماده 5- لازم است گزارش علمي سفر (بازخورد شركت در همايش) حداكثر دو ماه پس از مراجعت بر اساس فرم پيوست از طريق معاونت پژوهشي دانشگاه به معاونت تحقيقات و فناوري وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي ارسال گردد.

1-5- حوزه معاونت تحقيقات و فناوري وزارت متبوع، طي بولتني، گزارشات علمي سفرها را جهت استفاده ساير اعضاء هيئت علمي و محققين منتشر خواهد نمود.

ماده 6- چنانچه متقاضي به هر دليلي موفق به شركت در همايش نگردد، مي‌بايست نسبت به استرداد ارز دريافتي اقدام نمايد.

ماده 7- ميزان ارز متعلقه روزانه بر مبناي مصوبات مربوطه تعيين مي‌گردد كه شامل هزينه اقامت، غذا و ساير مخارج روزانه مي‌باشد.

ماده8- مسئوليت حسن اجراي اين آئين نامه به عهده معاونت پژوهشي دانشگاه بوده و مي‌بايست گزارش سالانه عملكرد خود را به معاونت تحقيقات و فناوري وزارت متبوع ارسال نمايند.

اين آئين نامه در 8 ماده و 23 بند در تارخ 24/10/1380 به تصويب وزير بهداشت، درمان و آموزش پزشكي رسيده و از تاريخ ياد شده لازم الاجرا بوده و آئين نامه و همچنين دستور‌العملهاي صادره قبلي لغو و بدون اعتبار اعلام مي‌گردد

سيستم آموزشي غلط و بسته خانواده ، مدرسه و دانشگاه

سيستم آموزشي غلط و بسته خانواده ، مدرسه و دانشگاه

بعضي از موقع ها بررسي يك سيستم وقتي در خارج آن نشسته اي به مراتب ساده تر از موقعي است كه در داخل آن با خود سيستم به كلنجار مشغول هستي . از موقعي كه به كانادا امده ام احساس مي كنم كه درك عميق تري نسبت به وضعيت فرهنگي ايران دارم و با توجه به مقايسه اي كه مي توانم فرهنگ ايران را با ساير فرهنگ ها كنم درك پيچيده تري از خواص فرهنگي ايران دارم. در اين نوشته سعي خواهم كرد به بعضي از مشكلات اصلي نظام آموزشي ايران بپردازم. اين پردازش به معني نفي بسياري از صفات پسنديده ايراني ها نيست.

سيستم ارزش گذاري غلط منجر به سيستم آموزسي غلط مي شود. آنچه كه كودك ايراني در مدارس و در خانواده بايد ياد بگيرد متاسفامه فاقد بعضي از ضروري ترين نيازهاي يك انسان است كه آن هم ناشي از سيستم غلط ارزش گذاري مي باشد. سيستم آموزشي از دو جهت غلط است. 1: آنچه كه به فرد ياد مي دهند . 2: آنچه كه فرد را به ياد گرفتن آن تشويق مي كند.
سيستم آموزشي خانواده و مدرسه در ايران سيستم آموزشي بسته و فاقد جندجانبه نگريست. به اين معني كه كودك در اين سيستم آموزشي فرصت امتحان بعضي از استعدادهاي خود را نمي يابد و به نوعي در بسياري از استعدادهاي خود سركوب مي شود و از طرف ديگر فرد به علت فرهنگ غلط ازرش كذاري از رفتن به سوي استعدادها و آرزوهاي خود نااميد مي شود.

1-آنچه كه به فرد ياد مي دهند: به طور مثال حس رهبري در كار گروهي به علت فقدان كارهاي گروهي در دبستان ها و ساير مقاطع دچار نخوت و افول مي شود و كلا كودك در سيستم آموزشي ايران ياد مي گيرد كه فردي عمل كند. در كنار آن دانش آموز ايراني در مدسه ياد نمي كيرد كه چگونه رفنار خود را براي كار كردن با جمع پيچيده و منعطف كتد. و همين عدم آموزش منجر به آن ميشود كه فرد در محيط هاي كار آينده خود به مشگل بر بخورد.
در سيستم آموزشي ايران بسياري از نيازهاي فردي يك انسان مورد توجه قرار نمي گيرد. به طور مثال چگونگي پرداختن به نياز هاي غريضي مثل تغذيه و مسائل جنسي در كتاب هاي درسي ايران جايي ندارد. آنچه كه بسيار خنده دار مي نمايد آن است كه مسايل جنسي كه از ديدگاه بسياري از روانسناسان غريزه اصلي يك انسان است به طور كامل در نظام آموزشي ايران حذف و مورد انكار قرار مي گيرد. حال سوال آن است كه جوان ايراني كجا و چگونه قرار است با روابط خود با جنس مخالف آشنا شود. ممكن است بسياري ندانند كه ريشه بسياري از مشكلات خانوادگي و اجتماعي ناشي از ندانستن حداقل اطالاعاتيست كه در كشورهاي پيشرفته دانستن آن بديهي مي نمايد(با اين كه بسياري از مردم در همين كشور هاي پيشرفته به دلايل مختلف مانند نفوذ كليساي كاتوليك اين اطلاعات لازم را ندارند) . به طور مثال معلمي كه كلاس صبح را خشمگينانه شروع مي كند، ناشي از آن مي تواند باشد كه شب خوبي سپري نكرده باشد و يا وجود عقده هاي جنسي در بسياري از زنان متاهل ايراني ناشي از براورده نشدن حداقل نيازهاي يك زن است كه اگر به او آموزش مي دادند او به ريشه بسياري ازمشكلات خود پي مي برد. در مورد مسئله تغذيه يك دانش آموز رشته رياضي فاقد آگاهي لازم از نيازهاي تغذيه روزانه خود مي باشد. به طور مثال يك فارغ التحصيل رياضي شايد نداند كه نياز روزانه او به انواع ويتامين به چه ميزان ميباشد. البته آنچه كه گفته شد به اين معني نيست كه غربي ها انسان ها ي سالمتري هستند كه آنها هم مشكلات خاص خود را دارند كه در جاي خود به آن پر داخته مي شود.
در كنار اين مسائل نظام آموزشي خانواده ايراني در ايجاد يك شخصيت كاري معمولا شكست مي خورد. ريشه شكست آن است كه خانواده ايراني فرزند خود را فردي پر توقع،مغرور و در عين حال بدون اعتماد به نفس كافي پرورش مي دهد و همين امر باعث مي شود كه جوانان ايراني در بازار كار تنها دنبال كارهاي باشد كه نيازي به فعاليت فراوان و خلاقيت زياد نداشته باشد و تنها سعي كند كاري راحت با كلاس و روزمره و نه لزوما مفيد انجام دهد. حتي اگر اين به قيمت آن باشد كه سالها وابسته مالي خانواده باشد. جدا از آن عدم وجود اعتماد به نفس كافي منجر به آن ميشود كه جوان هاي ايراني همه جيز را در آن ور مرزها ببينند. كه اين خود باعث مي شود كه بسياري از تكنولوژي ها و الگوريتم ها ي ما وارداتي باشد. وارد كردن علوم تكنولوژي و الگوريتم در حالت كلي كار مناسبي است اما وقتي كه به آنچه خود داريم واقف و معترف باشيم و بتوانيم آنچه را مي گيريم را هم نقد كنيم.
با اينكه خود من علاقه مند شديد علوم رياضي ميباشم برايم جاي بسي سوال است كه آيا يك دانش آموز رشته رياضي فيزيك بايد تا اين حد آشنا به مثلثات و هندسه باشد؟ آيا دانستن بسياري از مسائل روزمدده و اجتماعي براي او ضروري تر نيست؟ آيا نمي شد بسياري از اين مباحث را بعد از ورود او به دانشگاه به او تعليم داد؟ آيا وقتي اكثريت دانش آموزان مدارس قرار نيست وارد دانشگاه شوند مطالب ضروري تري براي ياد گرفتن براي آنها وجود ندارد؟
علوم انساني در ايران بيشتر از آنچه كه تحليل و ريشه يابي مسائل انساني و اجتماعي باشد، علومي حفظي است كه سعي دارد مطالب را به سبك مكتب خانه هاي قديم قطعي و حفظي بيان كند، در حالي كه واقعيت علوم انساني چيزي جز همين تحليل و بررسي و شك نيست.

2- آنچه كه فرد به ياد گرفتن آن تشويق مي شود: بزرگترين مشكل در اين سيستم بسته نا اميد كردن فرد از حركت به سوي استعدادهاي خود مي باشد. به طور مثال استعدادهاي هنري در سيستم آموزشي ايران نا خود آگاه سركوب مي شود. چرا كه فرد منزلت اجتماعي بالاتري در بسياري از رشته هاي علمي و مهندسي مي بيند كه اين منزلت نه ناشي از نياز اجتماعي بلكه ريشه در فرهنگ معيوب كشور دارد. چرا كه نياز به بسياري از رشته هاي هنري به مراتب بالاتر از بسياري از رشته هاي مهندسي است. از همه بدتر جايگاه پايين رشته هاي علوم انساني و اقتصادي در سيستم فرهنگي ايران است كه كاملا فرهنگ خلاف آن در كشور هاي پيشرفته دنيا برقرار است و بسياري بر اين عقيده اند كه اين يكي از كليدي ترين ريشه هاي عقب ماندگي ايران است. در كشور هاي صنعتي علاقه مردم به انتخاب رشته هاي بازرگاني، مديريت و اقتصاد كاملا بالاتر از رشته هايست كه در ايران به عنوان بهترين رشته ها و زينت افراد شناخته مي شوند.
سيستم ازرشگذاري غلط و منجمد در سيستم آموزشي ايران منجر به آن شده است كه ارزش رشته نه بر اساس نياز فرد يا اجتماع بلكه بر اساس فرهنگي غلط تعيين شود.
خلاقيت در سيستم آموزشي ايران مورد تشويق قرار نمي گيرد . چرا كه ارزش گذاري اجتماعي چنان منجمد و كوته نظرانه است كه فرد را از ترديد در بسياري از رفتارهاي اجتماعي باز مي دارد و او را تشويق مي كند كه فردي محافظه كار و همرنگ اطرافش باشد. سيستم خانواده ايراني مسير موفقيت را چنان مشخص مي بيند كه هر مسير ديگري را براي فرد يك جاده مه آلود توصيف ميكند و همين يگانگي راه موفقيت است كه جلوي نو آوري را درايراني مي بندد.اين در حالي است كه هر انسان ظرافت هاي روحي خود را دارد و مسير خوشبختي او در مسيري منحصر به فرد براي خود اوست. چه جنايتي بالاتر از آنكه ما انسان هاي آزاد را در قفس ارزشگذاري خود اسير كنيم كه هم به او ضربه زده ايم و هم به اجتماعي كه آنرا از كارايي او محروم كرده ايم.

جامعه ايراني چنان علاقمند به تبيين يك سيستم ملاك گذاري موفقيت كلاسه شده و جهان شمول است كه هر چيزي را درجه بندي مي كند. به طور مثال دانشگاه هاي كشور بدون توجه به قوت هاي فردي هر كدام داراي جايگاهي به نسبه ثابت در ليست ارزشگزاري انتخاب رشته داوطلبان ورود به دانشگاه مي باشد و اين امري بسيار خنده دار است چون هر داوطلب قاعدتا از تحصيل خود در دانشگاه بايد دنبال هدفي فردي باشد.
نمونه اي ديگر از سيستم ملاك گزاري، سيستم ارزشگزاري محلات يك شهر مي باشد. فكر مي كنم كه انتخاب محل زندگي جدا از اينكه ملاك هاي مشتركي بين همه مردم دارد داراي خصوصيات كاملا فردي مي باشد. به طور مثال نزديكي به محل كار ميزان علاقه به شلوغي، نزديكي به محل تحصيل فرزندان ، نزديكي به قوم و خويشان و بسياري از ملاك هاي ديگر بايد نقش موثرتري در انتخاب منزل يك خانواده داشته باشد. ولي متاسفانه به حدي سيستم ارزشگزاري ثابت و مشخص است كه خانواده ايراني پز و افه اجتماعي را در اكثر اوقات به راحتي خود ترجيح مي دهد.
نمونه اي ديگر از اين خاصيت فرهنگي عجيب ابراني در هنگام ارزيابي زندگي در كشودهاي خارجي نمود پيدا مي كند. با اينكه خود من قبول دارم كه فيلم ها و رسانه هاي خارجي نقش اساسي در ايجاد اين ارزيابي غلط دارند ولي اين خاصيت فرهنگ ايراني به نوعي در تشديد آن موثر است. چنان ايرانيان از زندگي خوب در آمريكا صحبت مي كنند و چنان در ارزبابي ها ي خود براي زندگي در خارج كشور آمريكا را مدينه فاضله مي دانند كه آدم شك مي كند كه گويا اينان سالهاست كه در آنجا زندگي كرده اند. اين در حالي است كه كمتر انسان متفكري زندگي در جامعه سرمايه داري و كاملا راست (از لحاظ فرهنگي و اجتماعي) و از لحاظ فرهنگي پايين و سنتي آمريكا را يك زندگي مطلوب مي داند. اين امر واضح مينمايد كه يك جامعه كاملا راست مثل آمريكا داراي فاصله طبقاتي عظيم و رفاه اجتماعي پايين مي باشد. كلا اين زود باوري و ظاهر نگري كه سبب آن مي شود كه عده اي آمريكا را از فيلم هاي آن بشناسند، ريشه در سيستم آموزشي ايران دارد كه جاي شك كردن را از جوانان مي گيرد و به او ياد نمي دهد كه هر ظاهري باطن بسيار پيچيده اي دارد.


حنيف بيات موحد
15 Jan. 2005

انرژی مثبت

در این قسمت نکاتی را به شما آموزش می دهیم که با به کارگیری آنها به راحتی بتوانید انرژی مثبت خود را به دیگران نیز انتقال دهید.
1- سلام و احوالپرسی با همکاران
شاید به نظرتان سلام و احوالپرسی با همقطاران یک امر بدیهی باشد، اما آنقدرها هم که شما تصور می کنید پیش پا افتاده نیست. این کار چند لحظه بیشتر وقت شما را نمی گیرد اما در عوض باعث می شود که در نظر دوستان و همکارانتان فرد خوش مشرب، جالب، و به یادماندنی جلوه کنید.
من در طول زندگی شغلی خود هم شغل های تمام وقت داشتم و هم به عنوان مشاور برای شرکتهای بسیاری در شهرهای بزرگ و مختلفی فعالیت داشتم. خیلی از افراد را میدیدم که با سر پایین و چهره ترشرویی رفت و آمد می کردند. یادم می آید یک بار برای شرکتی مشاوره می کردم. مدیر امور مالی هر روز صبح که می آمد مستقیم به سمت دفتر خود می رفت و حتی یک لحظه هم توقف نمی کرد که به افرادی که بر سر راهش قرار دارند نیم نگاهی بیندازد. حتما تا به اینجا خودتان متوجه شده اید که او یکی از افرادی بود که هیچ کس به او علاقه ای نداشت. شاید کار او با اعداد و ارقام قابل ستایش بود اما در روابط خود با مردم یک فاجعه بود.
2- لبخند
این کار هم شاید بدیهی باشد اما افراد بسیار کمی هستند که در زمینه شغلی این کار را انجام می دهند. زمانی که مشغول صحبت کردن با کارکنان هستید و یا در حال سخنرانی می باشید اجازه دهید هر چند وقت یکبار لبخندی بر روی لبانتان بنشیند. آنقدرها هم که فکر می کنید کار دشواری نیست. با مشاهده یک لبخند گرم هر کسی احساس بهتری هم نسبت به خود و هم نسبت به شما پیدا می کند.
به عنوان مربی ارتباطات من مدیران و کارفرمایانی را دیدم که به صورت خود یک ماسک می زنند و زمانی که در حال صحبت کردن با خدمه، کارکنان و همکارانشان هستند به سختی چهره هایشان تغییر می کند. اما موفق ترین مدیران کسانی هستند که اعتماد به نفس کامل داشته، از زندگی خود لذت ببرند و از اینکه در زمان مناسب لبخند ملیحی بر لبان خود آورند هیچ ترسی به دل راه نمی دهند.
3- تحسین و تشکر
سعی کنید به طور روزانه از افراد تشکر کنید. کسانی که کارهایشان را دور از انتظار انجام می دهند مستحق تشکر و تمجید شما می باشند. البته اگر این کار را در حضور سایرین انجا دهید که دیگر کارتان حرف ندارد!
ریچارد برنشن، مدیر یک موسسه اقتصادی که به دلیل شور و اشتیاق زیادش در کار مـعـروف شـده بـود در طـی مصاحبه خود با مجله "ثبت شرکت ها" به خبرنگار گفته بود "تعریف کردن از دیگران باعث می شود آنها رشد کنند، و انتقاد باعث می شود که ریشه تمام خلاقیت ها خشک شود." اغلب افراد به این دلیل که درآمد بالاتری داشته باشند شغل های خود را ترک می کنند و اولین دلیل استعفا نیز همین مورد می باشد. اما کنار آمدن از کار فقط به خاطر مسائل مالی نیست، عده دیگری از افراد نیز هستند که به این دلیل که به اندازه کافی تایید نشده و سایرین آنها را به رسمیت نمیشناسند مجبور می شوند که شغل خود را عوض کنند. یک رءیس شرکت که جزء میلیونرها هم هست "اسکات کوک" روزی به من گفت: " مردم به چیزی فراتر از حقوق سر ماه نیاز دارند" این گفته کاملا صحت دارد. افراد پایین مقام تر می خواهند که احساس کنند کارشان مفید است و از دید سازمان و کارفرمای خود افراد ارزشمندی هستند.
4- با همه به خوبی رفتار کنید
سعی کنید هر روز صبح در محل کار خود یک کار زیبا و دلپسند را در مورد یکی از همکاران خود انجام دهید به ویژه آنهایی که مقام پایین تری نسبت به شما دارند. برای مثال پیام تشکری برای آبدارچی که چای و شیرینی جلسه امروز را درست کرده بفرستید.
اگر فکر می کنید دیگران کارهای شما را زیر نظر ندارند من یک خبر برایتان دارم. مدیران، همقطاران و افراد پایین رتبه همه و همه چشم به کارهای شما دوخته اند و مرتبا در حال ارزیابی رفتار شما هستند. زمانی که سرمایه دار بزرگ "برنسن" را به یک برنامه تلویزیونی دعوت کرده بودن او صورت خود را آراسته بود و روی سر خود موی مصنوعی گذاشته بود، درست مثل اینکه قصد دارد در یک مسابقه زیبایی شرکت کند. او به شدت بر روی این امر تاکید می کرد و اظهار می داشت که از این طریق می توان تشخیص داد که افراد با اطرافیان خود چگونه برخورد می کنند و برای آنها در چه حد ارزش قائل هستند.
5- خونسردی خود را حفظ کنید
زمانی که مسائل جزئی بر وفق مراد شما پیش نرفت نباید به سرعت از کوره در روید و بگذارید چنین مواردی خونسردی شما را از بین ببرند. از یک زبان مثبت و خوش بینانه در گفته های خود استفاده کنید و حرکات بدن خود را کنترل کنید. به عبارت دیگر با سرعت به سمت جلو و عقب راه نروید و انگشتان و دستان خود را به هم نفشارید. محکم و استوار باشید و با قاطعیت صحبت کنید!
من روزی این شانس را پیدا کردم که با یکی از قهرمانان واقعی ارتش، مردی که شخصیتی شبیه به آنچه در فیلم های سینایی می بینید داشت. فرمانده ارشد "مت اورسمن" گفت که رهبران و فرماندهان باید در یک جو مملو از اعتماد به نفس زندگی کنند. یک رهبر بدون توجه به اتفاقاتی که در اطراف او در حال رخ دادن است، باید محکم و استوار " مثل یک کوه" بر سر جای خود بایستد. او می گوید حتی اگر راه حل مشکلی در همان لحظه به ذهنتان نمی رسد باز هم باید خونسردی خود را حفظ کنید و به دیگران القا کنید که همیشه کنترل تمام امور را به دست خود دارید. در چنین شرایطی آن جو اعتمادی که قبلا در مورد آن با شما صحبت کردیم به حقیقت میپیوندد. زمانی که در شرایط فشار خوش بین باشید می توانید تاثیر بی نهایت مثبتی را در ذهن دیگران از خود بر جای بگذارید. در جریان 11 سپتامبر، شهردار نیویورک "رادولف گالیانی" به عنوان یکی از افرادی که تسلط کاملی بر نفس خود دارد شناخته شد. او آنچنان تاثیری بر روی مردم گذاشت که تا به حال هیچ کجا دیده نشده بود. یکی از افرادی که تحت تاثیر شدید او قرار گرفته بود " اپرا وینفری" بود. اپرا در مورد او اینچنین می نویسد: "در روزهایی که برای همه سخت بود، او آنچنان اعتماد به نفسی داشت و آنچنان محکم و پر صلابت به خانواده های بازمندگان قوت قلب می داد که مردم به او لقب شهردار آمریکا دادند."
6- e-mailهای خود را شخصی (personalized) كنيد
زمانی که شما برای کسی نامه الکترونیکی می فرستید هیچ کس نمی تواند ظاهر و یا حرکات شما را ببیند، به همین دلیل به راحتی می تواند شما را یک فرد رک، متکبر و خودخواه تصور کند. به همین دلیل چند ثانیه بیشتر وقت بگذارید و نامه های را شخصی کنید.
به این مثال توجه کنید؛ به جای اینکه بنویسید "من گزارش را تا ساعت 2 بعد از ظهر می خواهم" از این جمله استفاده کنید "مهم است که گزارش شما امروز آماده شود، اگر آنرا تا اخرین مهلت "2 بعد از ظعر" به ما تحویل دهید، ممنون خواهیم شد." آیا به نظر شما دومی بهتر نیست؟ البته شاید کمی دارای اطناب و درازگویی باشد و معمولا نامه های ادارای باید مختصر و مفید باشند. اما اگر به دقت نگاه کنیم متوجه می شویم که آنقدرها هم که فکر می کردیم طولانی نیست و گذشته از آن می توانید از این طریق ارتباط خوبی را با خدمه خود برقرار کنید.
7- خیلی زود جلوی مشکلات را بگیرید
خیلی سریع باید راه حل مشکلات را پیدا کنید، به ویژه آن دسته از مسائلی که باعث بروز جر و بحث و دعوا می شوند. اگر شما سرپرست بخشی هستید وظیفه سنگین تری نسبت به حل مشکلات دارید. اگر یکی از کارمندان به شما خبر داد که یک خدمه مشغول انجام امور غیر اخلاقی است حرف او را جدی بگیرید. در مورد او تحقیق و پرس و جو کنید، با شخص مورد نظر گفتگو کنید و تمام مواد را ثبت و ضبط کنید! با این کار شما به عنوان شخصی که به مشکلات اجازه رشد نمی دهد شناخته خواهید شد.
رهبران موفق همیشه به سرعت مشکلات و موانع مختلف را بررسی کرده و در رفع آنها کوشش می کنند. به خاطر می آورم که در یک شرکت بیشتر کارمندان ایمان خود را به کارفرمای خود از دست داده بودند. پشت سر هم غیبت می کردند، همیشه در حال شایعه پراکنی بودند و با هم دست به یقه می شدند. کارفرما که مکررا از حضور در بین آنها خودداری می کرد، کنترل خود را در امور مختلف از دست داده بود و چیزی نگذاشت که هیچ فایده ای برای شرکت نداشت و پس از چندی شغل خود را از دست داد.
8- دور هم جمع شوید
کارمندان دوست دارند احساس کنند که شما به آنها و زندگی شخصی شان اهمیت می دهید. آنها را بعد از کار به مهمانی دعوت کنید و یا با هم به یک مسابقه بیس بال بروید. این کار خوش نیتی شما را به همکاران، خدمه و کارمندانتان ثابت می کند.
امتحان کنید: یک مهمانی کوچک و خودمانی ترتیب دهید، به همکارانتان mail بزنید و آنها را برای نهار به اتاق کنفرانس دعوت کنید. حتما نباید یک مهمانی بزرگ بگیرید. دور هم جمع شدن های کوچک و خودمانی باعث می شود کارکنان با هم اتحاد بیشتری پیدا کنند.
برای رسیدن به موفقیت، مثبت باشید
بالارفتن از پله های موفقیت شغلی نیازمند کمک دیگران نیز می باشد. رهبران حرفه ای و موفق کسانی هستند که بتوانند در میان همکاران و کارمندان خود شور و اشتیاق ایجاد کنند. اگر تنها مثبت فکر کنید کافی نیست، بلکه باید مثبت زندگی کنید.

سرعت اتصال اينترنت شما چقدر است؟

سرعت اتصال اينترنت شما چقدر است؟
در حال حاضر بسياري از شركتها خصوصا شركتهاي ارائه دهنده خطوط DSL و كابل براي سرعتهايي فراتر از مگابيت، تبليغ مي كنند .اين سرعتها چه معنايي دارند‚ يا مثلا سرعت يك اتصال k 56 يا k 28/8 چقدر است؟
چنانچه تازه به دنياي اينترنت يا كامپيوتر وارد شده ايد، شايد به سختي بپذيريد كه در سال 1978 مودمها با سرعت 110 يا 300 بيت در ثانيه كار مي كردند .جدول زير اگر چه دقيق نيست اما طرحي اجمالي از رشد چشمگير سرعت مودم ها را در چند سال اخير، ارائه مي كند.
براي مقايسه ، شبكه هاي محلي حداقل با سرعت 10 ميليون بيت در ثانيه كار مي كنند و به تدريج استفاده از سرعت 100 ميليون بيت در ثانيه ، متداول مي شود .
اما معني اين سرعتها چيست هر كاراكتر از 8 بيت تشكيل مي شود هر بيت يا صفر است يا يك و هر 8 بيت ، يك كاراكتر را مي سازد . حرف K كيلو، به معناي 1024 بيت است ، بنابراين يك مودم k 28 داراي سرعتي برابر با 28*1024 يا به عبارتي 28672 بيت در ثانيه (bps) است .
حال با تقسيم 28672 بر8 ، بيشترين تعداد كاراكتري كه مودم شما مي تواند درهر ثانيه انتقال دهد، مشخص مي شود كه برابر 3584 كاراكتر در هر ثانيه خواهد شد چنين سرعتي در دنياي امروز، فوق العاده كند محسوب مي شود علت آن را به صورت مختصر توضيح خواهيم داد.
حال ممكن است تصور كنيد كه در صورت استفاده از يك مودم 28k در هر ثانيه 3/5 هزار كاراكتر دريافت خواهيد كرد، اما اين طور نيست ، زيرا در وهله اول ، كيفيت خطوط تلفن به ميزان قابل ملاحظه اي بر سرعت ارتباط تاثير مي گذارد .در صورت پايين بودن كيفيت خطوط تلفن ، داده هايي كه كامپيوتر شما به اينترنت ارسال مي كند، با خطا دريافت مي شوند بنابراين سرور تقاضاي ارسال مجدد اطلاعات را مي دهد مي توانيد توسط وقفه هاي روي خط به كندي سرعت انتقال پي ببريد، به همين ميزان هر چه كيفيت خطوط بدتر باشد تعداد دفعاتي كه اطلاعات بايد ارسال شود، افزايش يافته و در نتيجه سرعت كمتر مي شود .

در وهله دوم ، در هر اتصال مقداري بار اضافي (overhead) وجود دارد كه در اصطلاح هندشيك (handshaking) ناميده مي شود و بدين معني است كه مودم از كامپيوتر سرور سوال مي كند، آيا داده ها را دريافت كرده است و سرور پاسخ مثبت يا منفي مي دهد .همچنين از تعدادي بيت براي مشخص كردن نوع مطالب ارسال شده يك نامه الكترونيكي يا يك سند وب يا هر چيزي ديگر استفاده مي شود كه اين موضوع نيز سرعت را كاهش مي دهد .
حال فرض كنيد كه با يك مودم 28/8k تنها با سرعت واقعي 20k بتوانيد اطلاعات مفيد را مبادله كنيد .البته وضع از اين هم بدتر است چرا كه اينترنت پر از مطالب بي ارتباط با محتواست. مثلا كوكيها (Cookies) يا آگهي هاي تبليغاتي ، تفاسير، خطاهاي وب و مطالب ديگري كه مزاحم گشت و گذار شما در وب مي شوند .براي مثال يك آگهي تبليغاتي معمولي ، حجمي به اندازه 7/5k دارد كه با استفاده از يك مودم با سرعت فرضي 20kbps به چند ثانيه زمان ، براي بارگذاري (load) در كامپيوتر، نياز دارد.
چه راه حلي وجود دارد‚ اول اينكه در صورت امكان يك خط DSL يا مودم كابلي براي اتصال به اينترنت اختيار كنيد .با اين كار اينترنت سرعت گشت و گذار در اينترنت تا چندين برابر، افزايش خواهد يافت در عين حال هزينه اين كار احتمالا برابر يا فقط كمي بيشتر از اتصال تلقني است. (دوم اينكه) اگر نمي توانيد از يك ارتباط سريعتر استفاده كنيد، يك نرم افزار مانع تبليغات (blocker) روي سيستم خود نصب كنيد تا آنها را پيش از انتقال به كامپيوتر شما حذف كنند .در حقيقت با اين كار،ازدريافت (download)تبليغات بي فايده ، خلاص خواهيد شد

فیلم سازی با "مووی میکر

فیلم سازی با "مووی میکر
فیلم سازی با "مووی میکر 2" ویندوز ساده و آسان است بشکلی که هر فردی میتواند فیلمهای خانوادگی را در کامپیوتر ادیت نماید و از تماشای آنچه ساخته لذت ببرد. فقط کافیست تا وقت داشته باشید و سناریویی را برای فیلم خود آماده کنید، کلیپهای فیلم را ادیت نمائید، موسیقی را بدان بیافزایید و اولین فیلمتان آماده است، آنرا تماشا کنید. یادتان باشد کامپیوترتان باید سرعت پروسسوری بالای 1.5 گیگاهرتز داشته باشد و هارد درایو با ظرفیت بالاتر از 80 گیگابایت مورد نیاز است و رم کامپیوتر هم هرچه بیشتر باشد بهتر است، لازم به یادآوریست که برنامه مووی میکر ویندوز فقط روی ویندوز اکس پی قابل اجراست.
قبل از آنکه بتوانید از امکانات برنامه Movie Maker ویندوز برای ادیت فیلم استفاده کنید باید فیلمی در کامپیوتر آماده داشته باشید. اگر این فیلم هم اکنون در کامپیوتر شما موجود است لطفا مطلب را از قسمت 2 ادامه دهید اما اگر باید فیلمتان را از بیرون کامپیوتر بدان وارد کنید مطلب را ادامه دهید.

قسمت 1 - وارد کردن فیلم به داخل کامپیوتر
اگر دوربینتان از نوع قدیمی و آنالوگ VHS است و یا فیلمتان روی نوار ویدئوی VHS قرار دارد برای انتقال فیلم به داخل کامپیوترتان نیاز به یک کارت گرافیکی مبدل آنالوگ به دیجیتال دارید. ساده ترین کار آنست که از یک کارت گرافیکی یا تلویزیونی معمولی با ورودی S-Video استفاده کنید نمونه ارزان این کارتها در قیمتهای حدود 100 دلار کانادا موجود است. در اینحالت باید صدای فیلم را از طریق کارت صوتی کامپیوتر، وارد آن کنید.
اگر دوربین سوپر 8 دارید این روش قابل استفاده نیست. میتوانید اول با یک دوربین فیلمبرداری دیجیتالی از آن فیلم بگیرید و سپس آنرا به کامپیوتر منتقل کنید. یعنی با یک پروژکتور آنرا روی پرده پخش نمایید و سپس با دوربین دیجیتالی از آن فیلمبرداری کنید. راه دیگر بهره گیری از مبدلهای دیجیتالی است که به DV Converter Boxes معروف هستند. این ابزار میتوانند فیلمهای آنالوگ شما را به دیجیتال تبدیل کنند و با اتصال فایروایر یا USB آنرا به کامپیوتر منتقل نمایند. هرچه Throughput این باکسها بالاتر باشد کیفیت فیلم انتقالی بهتر خواهد بود. سونی دوربین دیجیتالی بنام DCR-TRV11 دارد که دارای ورودی آنالوگ است و میتوانید از آن برای ورود فیلم آنالوگ و تبدیل آن به دیجیتال استفاده کنید.
استفاده از کارتهای PVR یا Personal Video Recorder امکانات بهتری پیش رویتان قرار میدهد. انواع این کارتها از Nvidia و ATI در بازار موجود است که دارای اتصالات VIVO به معنای ورودی و خروجی ویدیو هستند.
بسته به نمونه ایی که انتخاب کرده و با آن کار میکنید ممکن است کیفیت فیلم خروجی یا نهایی شما معادل VCD یا بالاتر باشد.
نمونه ای که میتواند داخل کامپیوتر نصب شود و ضمن داشتن قیمت بالاتر از کیفیت بالاتری نیز برخوردار است ATI All-In-Wonder 9800 Pro میباشد. کارتهای USB که ارزانتر هستند عبارتند از AVerMedia DVD EZMaker و Adaptec VideOh DVD و ADS Instant DVD و Pinnacle Studio MovieBox USB.

اگر دوربین دیجیتال دارید فقط به یک کارت فایروایر نیاز دارید تا داخل کامپیوتر نصب شود و آنگاه باید دوربین را به این کارت وصل کنید تا ترتیب انتقال داده شود.

قسمت 2 - ادیت فیلم
بقیه کار زیاد سخت نیست باید برنامه Movie Maker ویندوز را اجرا کنید. اگر این برنامه را ندارید میتوانید آنرا از این آدرس دانلود کنید.
http://www.microsoft.com/windowsxp/downloads/ updates/moviemaker2.mspx

حال باید ویدیو را import کنید. برای اینکار File را انتخاب کرده و Import را انتخاب کنید.

فیلم مورد نظر شما وارد مووی میکر میشود و سیستم آنرا بصورت خودکار به چندین کلیپ تقسیم میکند. با دابل کلیک کردن روی هر کلیپ، سیستم آنرا برایتان پخش میکند.
در قسمت پایین صفحه Storyboard قرار دارد. هر کلیپی را که انتخاب کردید گرفته و به Storyboard ببرید. برای اینکار روی هر کلیپ کلیک کنید و سپس آنرا به Storyboard دراگ نمائید. به ترتیب مورد نظرتان اینکار را برای تمام کلیپها انجام دهید.

اگر خواستید ردیف کلیپها را در Storyboard تغییر دهید کافیست آنها را به محل جدید دراگ نمائید.
حال میتوانید هر کلیپ را مطابق سلیقه خود بریده و قسمتهای اضافی را دور بریزید. برای اینکار به قسمت View بروید و انتخاب Storyboard را به Timeline عوض کنید.
سپس روی کلیپی که میخواهید ببرید کلیک کنید. در قسمت نمایش، شاخک حرکت فیلم را گرفته و حرکت دهید تا فیلم شروع به حرکت کند. در نقطه شروع برش، بیایستید. به منوی Clip بروید و روی Set Start Trim point کلیک کنید. حال حرکت شاخک را ادامه دهید تا به قسمت انتهای برش برسید. مجددا از منوی Clip انتخاب Set End Trim point را انجام دهید. حال میتوانید کلیپ بریده شده را تماشا کنید.
اضافه کردن صدا یا موسیقی به فیلم هم آسان است. ابتدا فایل موسیقی را به مووی میکر Import کنید درست مانند فایل فیلم. سپس آنرا به timeline دراگ کنید. فقط هنگام دراگ کردن باید آنرا به ردیف صوتی ببرید.
اگر روی فیلم در تایم لاین کلیک کنید و دکمه Play را بزنید، فیلم با صدای اصلی آن پخش میشود. اگر روی تراک صوتی وارد شده کلیک کنید، موسیقی وارد شده پخش میشود. برای ترکیب این دو باید روی تایم لاین کلیک راست کنید و Select all را انتخاب نمائید. حال فیلم با صدای اصلی و ترکیب موسیقی پخش میشود. برای کم و زیاد کردن صدای فیلم با موسیقی وارد شده، به منوی Edit بروید و انتخاب Audio Levels را انجام دهید. تنظیم را مطابق میلتان روی Audio Track و Video track انجام دهید.
حال همه چیز آماده است. کافیست تا فیلم را ذخیره کنید. روی منوی File بروید و انتخاب Save Movie را انجام دهید. حال باید کیفیت فیلم خروجی را تعریف کرده و منتظر بنشینید تا کار تمام شود. فیلم حاضر شده با برنامه مدیا پلییر ویندوز قابل پخش است.
با برنامه هایی که میتوانند روی CD بنویسند مانند Nero میتوانید این فیلم را تبدیل به VCD کرده و آنرا در هر تلویزیونی دیده و از هنر فیلمسازی خود لذت ببرید.

آيين نامه اجرايي كميسيون بررسي موارد خاص دانشگاهها

*آيين نامه اجرايي كميسيون بررسي موارد خاص دانشگاهها و موسسات آموزش عالي
كميسيون بررسي موارد خاص كه از اين پس به لحاظ اختصار كميسيون ناميده ومي شود در دانشگاهها موسسات آموزش عالي تشكيل دانشجوياني كه مورد خاص تشخيص داده مي شوند رسيدگي و رأي نهايي صادر نمايد .
ماده 1 – تعريف موارد خاص
موارد خاص به وضعيت دانشجوياني گفته مي شود كه جريان تحصيلي آنان به خاطر عللي خارج از اراده و اختيار آنها كه در تحصيلشان مؤثر بوده با مشكل مواجه گرديده و حل آن با مقررات و آيين نامه هاي موجود ممكن نيست و رسيدگي به مشكلات تحصيلي آنها و ارائه راه حل منطقي به بررسي بيشتر و قضاوت دقيقتر و همه جانبه نياز داشته باشد.
ماده 2 – اختيارات كميسيون
كميسيون مسائل مربوط به داشجويان شاغل به تحصيل و در حال اخراج آموزشي موسسه آموزش عالي را به صورت موردي و خاص بررسي مي كند و در چارچوپ اختيارات زير تصميم گيري و رأي خود را صادر مي نمايد .
الف – 1 : اجازه ادامه تحصيل به دانشجوياني كه با وجود رعايت ماده 27 آيين نامه آموزشي دوره هاي كارداني ، و كارشناسي مصوب اسفند 69 شوراي عالي برنامه ريزي در معرض اخراج قرار گرفته اند . بشرط آنكه ميانگين كلشان كمتر از ده نباشد و بعد از آن ديگر مشروط نگردند .
الف – 2 : اجازه انتقال موقت يا دائم از يك دانشگاه به دانشگاه ديگر به دانشجوياني كه براساس آيين نامه آموزشي موجود واجد شرايط انتقال نيستند در صورت موافقت كميسيون بررسي موارد خاص دانشگاههاي مبدأ و مقصد .
تبصره : انتقال دانشجويان مؤسسات آموزش عالي غيرانتفاعي ، نيمه متمركز و دانشگاه پيام نور به دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالي دولتي و نيز انتقال دانشجويان دوره شبانه به دوره روزانه مطلقا ممنوع است و توسط كميسيون قابل بررسي نمي باشد ، ولي كميسيون مي تواند تقاضاي انتقال دانشجويان از دوره روزانه به دوره شبانه ، دانشگاه پيام نور و مؤسسات آموزش عالي غير انتفاعي را مورد بررسي قرار داده و درباره آن تصميم گيري كند .
الف – 3 : موافقت با افزايش سنوات تحصيلي به مدت يك نيمسال براي دانشجويان دوره هاي كارداني و كارشناسي ناپيوسته و دو نيمسال براي دانشجويان دوره هاي كارشناسي و كارشناسي ارشد پيوسته اي كه حداكثر مدت مجاز تحصيل آنان برابر مقررات به پايان رسيده و ادامه تحصيل آنها از لحاظ ساير مقررات آموزشي مانعي نداشته باشد.
الف – 4 : موافقت با باز گشت به تحصيل دانشجوياني كه بدلايل موجه با ارائه مدرك مستدل حداكثر يكسال براي ثبت نام و ادامه تحصيل مراجعه ننموده اند و مشكلي از لحاظ خدمت نظام وظيفه ندارند .
تبصره : مدت غيبت اين قبيل دانشجويان جزو و سنوات تحصيلي آنان محسوب مي شود .
الف – 5 : موافقت با حداكثر يكسال مرخصي بدون احتساب در سنوات تحصيلي دانشجوياني كه با ارائه مدرك مستدل به بيماري حاد و مزمن مبتلا گرديده اند و يا خانم هايي كه دوران بارداري و زايمان را سپري مي نمايند و يا كساني كه با تأييد وزير مربوط به كارشان نياز مبرم مي باشد .
الف – 6 : موافقت با تغيير رشته دانشجويان از يك رشته به رشته اي ديگر در همان گروه آزمايشي و مقطع تحصيلي در صورتي كه دانشجو توانايي ادامه تحصيل در رشته فعلي خود را از دست داده باشد با حفظ حداقل نمره آزمون سراسري رشته مورد تقاضا در كل كشور در سهميه مربوط .
الف- 7 : موافقت با تغيير رشته دانشجويان از بك گروه آزمايشي به گروه آزمايشي ديگر در صورتي كه دانشجو توانايي ادامه تحصيل در كليه رشته هاي گروه آزمايشي خود را از دست داده باشد به شرط داشتن حداقل نسبت نمره آزمون سراسري رشته مورد تقاضا در كل كشور در سهميه مربوط.
ب – اختيارات مربوط به دانشجويان دوره كارشناسي ارشد ناپيوسته
ب – 1 : موافقت با يك نميسال افزايش سنوات تحصيلي براي دانشجوياني كه حداكثر مدت مجاز تحصيل آنان برابر مقررات به پايان رسيده و از لحاظ ساير مقررات آموزشي مجاز به ادامه تحصيل هستند .
ب – 2 : موفقت با حداكثر يك سال مرخصي بدون احتساب در سنوات تحصيلي دانشجوياني كه با ارائه مدرك مستدل به بيماري حاد و مزمن مبتلا گرديده اند و يا خانم هايي كه دوران بارداري و زايمان را سپري مي نمايند و يا كساني كه با تأييد وزير مربوط به كارشان نياز مبرم باشد .
ج - در كليه موارد اصول زير بايد رعايت شود .
1) حفظ كيفيت آموزشي
2) حفظ حداقل واحد مقرر و معدل لازم براي فراغت از تحصيل
3) حفظ حداقل نمره قبولي در هر درس
4) حفظ حداقل نمره قبولي آزمون و يا نسبت نمره آزمون سراسري حسب مورد در كل كشور در سهميه مربوط
5) عدم تغيير مقطع تحصيلي از پايين تر به بالاتر
ماده 3 – تركيب اعضاء
1) رئيس دانشگاه به عنوان رئيس كميسيون
2) معاون دانشجويي و فرهنگي دانشگاه بعنوان دبير كميسيون
3) معاون آموزشي دانشگاه
4) چهار نفر از اعضا هيئت علمي صاحب نظر و متعهد دانشگاه به پيشنهاد دبير كميسيون قرار دارند .
تبصره 2 : كليه اعضاء با حكم رياست دانشگاه منصوب مي شوند و رونوشت حكم آنان براي معاونت دانشجويي وزارت ارسال مي گردد.
ماده 4 – نحوه ارجاع پرونده ها به كميسيون
كميسيون وضعيت تحصيلي و درخواستهايي كه به يكي از دو طريق زير ارجاع گردد را مورد رسيدگي قرار مي دهد :
1 – مواردي كه پس از طرح در كميسيون آموزشي يا شوراي تحصيلات تكميلي دانشگاه با امضاء معاون آموزشي به كميسيون ارجاع شود .
2 – تقاضاي دانشجوياني كه به تشخيص رئيس دانشگاه ، معاون دانشجويي و يا معاون آموزشي به كميسيون ارجاع گردد.
تذكر 1 : جلسات كميسيون با حضور رئيس دانشگاه ، معاونين دانشجويي ، آموزشي و نصف بعلاوه يك اعضا رسميت مي يابد و تصميمات كميسيون با رأي مثبت به اضافه يك كليه اعضاء معتبر مي باشد .
تبصره : در صورت عدم امكان حضور رئيس دانشگاه جلسه با حضور نماينده تام الاختيار ايشان تشكيل خواهد شد .
تذكر 2 : جلسات كميسيون حداقل هر 15 روز يكبار و در صورت ضرورت بنابه تشخيص دبير كميسيون به صورت فوق العاده تشكيل مي شود .
تذكر 3 : صورت جلسات كميسيون با شرح وضعيت تحصيلي دانشجويان و دلايل خاص بودن آنها پس از امضاء كليه اعضاء حاضر در جلسه جهت تأييد رئيس دانشگاه ارسال مي گردد.
تذكر 4 : آراء صادره پس از امضاء رئيس دانشگاه و ابلاغ به معاون آموزشي لازم الاجر است .
تذكر 5 : دبير كميسيون پس از بررسي مقدماتي سوابق امر، موارد را جهت رسيدگي در كميسيون مطرح مي نمايد.
ماده 5 : گزارش به كميسيون مركزي بررسي موارد خاص
دبير كميسيون موطف است حداقل هر دو ماه يكبار گزارشي مكتوب از فعاليتها و مصوبات را به همراه صورت جلسات كميسيون به كميسيون مركزي بررسي موارد خاص مستقر در حوزه معاونت دانشجويي وزارت فرهنگ و آموزش عالي ارسال كند .
ماده 6 – موارد استثنايي
مواردي را كه از اختيارات كميسيون بررسي موارد خاص دانشگاه نمي باشد و كميسيون دانشگاه تشخيص مي دهد تا كميسيون مركزي موارد خاص رسيدگي گردد وضعيت تحصيلي دانشجو حسب فرم مربوط به همراه ساير مدارك با امضاء رياست دانشگاه به كميسيون مركزي بررسي موارد خاص ارسال شود .
تذكر : آراء كميسيون مركزي بررسي موارد خاص براي دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالي لازم الاجر است .
ماده 7 - آراء كميسيون بررسي موارد خاص دانشگاه در معاونت دانشجويي وزارت مورد بررسي قرار مي گيرد و چنانچه خارج از اختيارات كميسيون دانشگاه تشخيص داده شود به آن رسيدگي خواهد شد .
آين آيين نامه در 7 ماده در تاريخ 16 / 12 / 74 به تأييد وزير فرهنگ و آموزش عالي رسيد و از تاريخ تصويب جايگزين آيين نامه قبلي مي شود .

هکر ها چگونه وبلاگهای ما رو هک میکنند؟

همانطور که میدانید و اطلاع دارید جدیدا هک شدن وبلاگها توسط هکر ها رایج شده است.
به طوری که هر هکر یا گروه هکری کار هک خود را با هک وبلاگ ها آغاز میکند.
وبلاگ نیز میتوان گفت یک سایت رایگان است ولی آیا امنیت این وبلاگها بر عهده کیست؟
میتوان به اطمینان گفت 99%امنیت وبلاگها در دست صاحبان وبلاگ است.
ولی هکر ها چگونه وبلاگهای ما رو هک میکنند؟
1- هک کردن ایمیل صاحب وبلاگ
به طوری که هکر ایمیل صاحب وبلاگ را هک کرده بعد برای ورود به وبلاگ به قسمت فراموش کردن پسورد وبلاگ میرود.
در این قسمت باید ایمیل صاحب وبلاگ زده شه تا پسورد وبلاگ به این ایمیل انتقال پیدا کند.پس هکر با در دست داشتن نام وبلاگ و داشتن پسورد ایمیل شما میتواند خیلی راحت به وبلاگتان دست رسی پیدا کند.
2- ایمیل جعلی
حیله دیگر هکر ها فرستادن ایمیل جعلی برای صاحبان وبلاگ است.به گونه ای که به طور دروغ خودشان را صاحب ارائه دهنده سرویس وبلاگشان معرفی میکنند و میخواهند از آنها که پسورد خود را برای آنها ایمیل کنید.
3-استفاده از صفحه های تقلبی
بعضی مواقع به شما آدرسهای نا آشنا پیشنهاد میشود.بعد از باز کردن این آدرس ها صفحه ای شبیه صفحه لاگین(صفحه ورودی به وبلاگ شما که یوزر نیم و پسورد را میخواهد)باز میشود.ولی آیا هر صفحه شبیه به آن صفحه لاگین ما باید مشخصاتمان را وارد نماییم.؟؟؟؟خیر.زیرا امکان دارد این مشخصات ما برای افراد غیر معتمد فرستاده شود.
4-استفاده از باگهای
گاهی اوقات سرویس دهنده های وبلاگ نمیتوانند آن طور که باید امنیتشان را تامین کنند برای همین با پیدا شدن چند باگ (حفره امنیتی) راه هک کردن را برای هکر ها را باز میکنند.
ولی این امر خیلی کم دیده میشود و میتوان گفت امکان چنین اتفاقی خیلی به ندرت دیده میشود.
ولی راههای جلوگیری از هک شدن وبلاگهایمان:
1-در مرحله اول سعی کنید وبلاگ خود را از یک سرویس دهنده مطمئن و مناسب انتخاب نمایید
2-در نگه داشتن ایمیل خود توجه داشته باشید.(مقالات قبلی به این مبحث اشاره شده است)
3-این را بدانید هرگز و تحت هیچ شرایطی صاحبان سرویس دهنده از شما پسورد وبلاگتان را نمیخواهند.
4-همیشه سعی کنید همه موارد صفحه لاگین(آدرس بار و...)را کاملا چک کرده بعد یوزر نیم و پسورد خودتان را وارد نمایید
5-سعی کنید از یک پسورد مناسب استفاده کنید(اشاره شده در مقالات قبلی)
6-سعی کنید همیشه در پر کردن لیست اسم نویسی برای وبلاگ ایمیل با آی دی که در مسنجر از آن استفاده مینمایید تفاوت داشته باشد.
استفاده و مد نظر گرفتن موارد بالا درصد هک شدن وبلاگ خود را تا حد زیادی کاهش داده اید.

ابزارهاي اينترنتي

ابزارهاي اينترنتي


از اين برنامه ها در اداره ها براي پيغام رساني در شبكه هاي محلي و اينترنت استفده مي شود. Mailtonews 1.5 اين برنامه يك سرويس دهنده ي پستي است كه همچون سرويس دهنده ي خبري و يا گروه خبري عمل كرده و E-mail ها را كنترل مي كند. Mighty Linker 1.8 اين برنامه ابزار قدرتمندي براي ذخيره سازي و كار با لينك هاي اينترنتي است. Mobile 4 you 1.2.1.255 اين برنامه ي كمكي به چك كردن و ارسال E-mail به آدرس هاي پستي،‌ Pagerها و تلفن هاي همراه مي پردازد. Net Sender 3.5.6.1 اين برنامه، يك برنامه كمكي كوچك و كارآمد براي پيغام رساني در شبكه هايي است كه تحت ويندوزهاي NT، 2000 و يا XP اجرا مي شوند. Ping Plotter 2.40 اين برنامه ابزاري براي مشاهده و مقايسه ي سريع داده ها به صورت تاريخچه اي و گرافيكي است. Report Server For Win Gate 3.3 اين برنامه ابزاري براي تجزيه و تحليل فايل هاي گزارش در سرويس دهنده ي پروكسي Wingate مي باشد. Stealth KeySPY 2.0.0 اين برنامه ي خودكار براي ثبت محتواهاي محرمانه، به رمز درآوري داده ها و حتي ارسال فايل هاي گزارش به كار مي رود. URL Capture 1.3 اين برنامه تمام پنجره هاي مرورگر را به همراه آدرس هايشن ذخيره كرده و مي توان از طريق اين پنجره تمام آنها را بازگرداند. همچنين اين برنامه ليست آدرس هاي URL را باز مي كند. Web Proofs 1.6.2 از طريق اين برنامه مي توانيد عكس هاي خود را بر روي اينترنت قرار دهيد. TuneUp Utilities 2003 اين برنامه براي بهينه كردن عملكرد كامپيوتر، تصحيح اشكالات سيستم و سفارشي كردن تنظيمات آن به كار مي رود. Business Card Composer با استفاده از اين برنامه مي توان به ايجاد و چاپ كارت هاي تجاري پرداخت.

جايگاه سخت ‏افزار و نرم ‏افزار در مهندسي برق

جايگاه سخت ‏افزار و نرم ‏افزار در مهندسي برق

رضا بيات

چكيده
دنياي صنعتي آينده، جدا از كامپيوتر و كامپيوتر نيز جدا از مهندسي برق نيست. براي ايفاي نقشي مؤثر در دنياي آينده چه بايد كرد؟ مقالة حاضر تلاشي است براي جستجوي پاسخ، از طريق مطالعة اصول مشترك بين روشهاي اجراي پروژه‏ها و روشهاي آموزش.
در آغاز و پس از مرور گرايشهاي مهندسي برق، تعريفي از سيستم، سخت‏افزار (افزارگان) و نرم‏افزار (دستورگان) داده شده است. مهندسي برق سيستمي است كه ذهن مهندس را هدايت مـي‏كند. از اين ديدگـاه، برخي از دروس، سخت‏افـزار و برخي نـرم‏افـزار مهنـدسي بـرق اسـت. در تدريس سخت‏افزار، به دانشي از نرم‏افزار نياز است و بعكس.
همچنانكه در طراحي سيستمهـا بايد از روشهـايي ماننـد Emulation يا Simulation استفاده شـود، رونـد آموزش مهندسي بـرق نيز، با استفـاده از آزمايشگاه و كامپيوتر، قدرت و سرعت پيدا مي‏كند. اما متأسفانه در استفاده از اين ابزارها، به دلايل مختلفي - كه به‏اختصار بررسي شده است - موفقيتي ديده نمي‏شود.
به علت ضعفِ ديدگاهِ جامع‏نگر در تدوين سر‏فصلهاي دروس، براي مثال سالها است كه از كنار مبحث مهمي مانند نظرية آشوب بدون توجه گذشته‏ايم.
مجموعة اين عوامل موجب مي‏شود كه تعدادي از دانشجويان – كه توفيق ادامة راه را در صنعت به دست مي‏آورند – به دليل ضعف در ديد جامع‏نگرانه، با فراز و نشيبهاي متنوعي روبه‏رو شوند كه خاص صنعت است و دانشجويان قبلاً بايد با آنها آشنا شده باشد. در مقاله، چند نمونه از اين مشكلات - كه با كاربرد سخت‏افزار و نرم‏افزار مرتبط است - آورده شده است.
وظيفـة سيسـتم آموزشي آن است كه اين ديـد جامـع‏نگـر را به روشهـاي مناسبي تقويت كند. در پاييـن‏ترين سطح، گذراندن دروسي مانند “سيسـتمهاي انتقـال” و “بررسي سيستمهـاي قدرت،” به اين خواسته جامة عمل مي‏پوشاند.

بررسي حركت پرتابي

بررسي حركت پرتابي
حركت يك توپ واليبال پس از جداشدن از دست كسي كه آن را پرتاب كرده، توپ بسكتبالي كه به سوي سبد درحال حركت است، يك توپ تنيس پس از جداشدن از راكت و … حركت پرتابي هستند.
هنگامي كه توپي بوسيله شخصي پرتاب مي‌شود براي شناسايي حركت گلوله كافي است بردار مكان آن را در هر لحظه پيدا كنيم. به جاي معرفي بردار مكان ساده‌تر است كه مؤلفه‌هاي آن را روي محور و پيدا كنيم و اگر بتوانيم در هر لحظه و را پيدا كنيم، موضع گلوله از طريق معلوم بودن مختصات آن در هر لحظه به طور يكتايي مشخص مي‌شود.
بردار سرعت همواره بر مسير حركت مماس است و اندازه آن از رابطه بدست مي‌آيد. بردار سرعت را هم در هر لحظه مي‌توان به دو مؤلفه افقي و عمودي تجزيه كرد كه براي هر يك داريم و ، سپس براي بررسي حركت پرتابي ناگزيريم در حركت مستقل روي خط راست را مطالعه كنيم.
به محض جداشدن پرتابه از عامل پرتاب، تنها نيروي خارجي وارد برآن همان وزن است كه در راستاي محور و رو به پايين است و بنابراين با استفاده از قانون دوم نيوتون در حركت داريم: ، اگر اندازه شتاب جاذبه را با نشان دهيم:

از معادلات فوق آشكار است كه حركت تصوير ذره در راستاي محور يك حركت با شتاب ثابت است و همچنين حركت در راستاي محور يك محور مستقيم الخط يكنواخت است. پس با توجه به معادلات اين دو نوع حركت براي موضع تصوير برنامه در راستاي و داريم:

اگر زاويه پرتاب با سطح افق باشد داريم:

بنابراين:

اگر مقدار را از معادله اولي در دومي جايگزاري كنيم داريم:

همچنين در راستاي قائم مي‌توان معادله مستقل از زمان را بكار برد:

اگر در اين معادله را مساوي صفر قرار دهيم مختصه نقطه اوج (ارتفاع اوج) بدست مي‌آيد:

براي بدست آوردن زمان رسيدن پرتابه به نقطه اوج كافيست در معادله سرعت، قرار دهيم در اين صورت زمان اوج ( ) پيدا مي‌شود:


همچنين برد پرتابه از رابطه زير بدست مي‌آيد.
پرتاب افقي:
گلوله‌اي را در نظر مي‌گيريم كه از ارتفاعي بالاي سطح زمين به طور افقي پرتاب مي‌شود براي بدست آوردن معادلات اين حركت ميتوان در معادلات كلي بدست آمده را مساوي صفر قرار داد اما چون حركت هميشه در پايين محور صورت مي‌گيرد معمولاً جهت مثبت را به طرف پايين مي‌گيرند. و خواهيم داشت: با اين انتخاب دستگاه مختصات معادله اين مسير بصورت در مي‌آيد.
پرتاب تحت زاويه زير افق: در اين مورد نيز فرمول‌هاي كلي صحيح‌اند فقط بايد را با علامت منفي در آنها منظور كرد در اين حالت نيز براي سهولت مي‌توان جهت مثبت محور را به سمت پايين انتخاب كرد و را با علامت مثبت به كار برد.

بررسي حركت پرتابي

بررسي حركت پرتابي
حركت يك توپ واليبال پس از جداشدن از دست كسي كه آن را پرتاب كرده، توپ بسكتبالي كه به سوي سبد درحال حركت است، يك توپ تنيس پس از جداشدن از راكت و … حركت پرتابي هستند.
هنگامي كه توپي بوسيله شخصي پرتاب مي‌شود براي شناسايي حركت گلوله كافي است بردار مكان آن را در هر لحظه پيدا كنيم. به جاي معرفي بردار مكان ساده‌تر است كه مؤلفه‌هاي آن را روي محور و پيدا كنيم و اگر بتوانيم در هر لحظه و را پيدا كنيم، موضع گلوله از طريق معلوم بودن مختصات آن در هر لحظه به طور يكتايي مشخص مي‌شود.
بردار سرعت همواره بر مسير حركت مماس است و اندازه آن از رابطه بدست مي‌آيد. بردار سرعت را هم در هر لحظه مي‌توان به دو مؤلفه افقي و عمودي تجزيه كرد كه براي هر يك داريم و ، سپس براي بررسي حركت پرتابي ناگزيريم در حركت مستقل روي خط راست را مطالعه كنيم.
به محض جداشدن پرتابه از عامل پرتاب، تنها نيروي خارجي وارد برآن همان وزن است كه در راستاي محور و رو به پايين است و بنابراين با استفاده از قانون دوم نيوتون در حركت داريم: ، اگر اندازه شتاب جاذبه را با نشان دهيم:

از معادلات فوق آشكار است كه حركت تصوير ذره در راستاي محور يك حركت با شتاب ثابت است و همچنين حركت در راستاي محور يك محور مستقيم الخط يكنواخت است. پس با توجه به معادلات اين دو نوع حركت براي موضع تصوير برنامه در راستاي و داريم:

اگر زاويه پرتاب با سطح افق باشد داريم:

بنابراين:

اگر مقدار را از معادله اولي در دومي جايگزاري كنيم داريم:

همچنين در راستاي قائم مي‌توان معادله مستقل از زمان را بكار برد:

اگر در اين معادله را مساوي صفر قرار دهيم مختصه نقطه اوج (ارتفاع اوج) بدست مي‌آيد:

براي بدست آوردن زمان رسيدن پرتابه به نقطه اوج كافيست در معادله سرعت، قرار دهيم در اين صورت زمان اوج ( ) پيدا مي‌شود:


همچنين برد پرتابه از رابطه زير بدست مي‌آيد.
پرتاب افقي:
گلوله‌اي را در نظر مي‌گيريم كه از ارتفاعي بالاي سطح زمين به طور افقي پرتاب مي‌شود براي بدست آوردن معادلات اين حركت ميتوان در معادلات كلي بدست آمده را مساوي صفر قرار داد اما چون حركت هميشه در پايين محور صورت مي‌گيرد معمولاً جهت مثبت را به طرف پايين مي‌گيرند. و خواهيم داشت: با اين انتخاب دستگاه مختصات معادله اين مسير بصورت در مي‌آيد.
پرتاب تحت زاويه زير افق: در اين مورد نيز فرمول‌هاي كلي صحيح‌اند فقط بايد را با علامت منفي در آنها منظور كرد در اين حالت نيز براي سهولت مي‌توان جهت مثبت محور را به سمت پايين انتخاب كرد و را با علامت مثبت به كار برد.

قوانین اداره کار و امور اجتماعی

تعاريف كلي و اصول



ماده 1- كليه كارفرمايان ، كارگران ، كارگاهها، موسسات توليدي ، صنعتي ، خدماتي و كشاورزي مكلف به تبعيت از اين قانون مي باشند .



ماده 2- كارگر از لحاظ اين قانون كسي است كه به هر عنوان در مقابل دريافت حق السعي اعم از مزد، حقوق، سهم سود و ساير مزايا به درخواست كارفرما كار مي كند .



ماده 3- كارفرما شخصي است حقيقي يا حقوقي كه كارگر به درخواست و به حساب او در مقابل دريافت حق السعي كار مي كند. مديران و مسئولان و به طور عموم كليه كسانيكه عهده دار اداره كار كارگاه هستند نماينده كارفرما محسوب مي شوند و كارفرما مسئول كليه تعهداتي است كه نمايندگان مذكور در قبال كارگر به عهده مي گيرند . درصورتيكه نماينده كارفرما خارج از اختيارات خود تعهدي بنمايد و كارفرما آن را نپذيرد در مقابل كارفرما ضامن است .



ماده 4- كارگاه محلي است كه كارگر به درخواست كارفرما يا نماينده او در آنجا كار مي كند ، از قبيل موسسات صنعتي ، كشاورزي، معدني ، ساختماني ، ترابري ، مسافربري ، خدماتي ، تجاري ، توليدي ، اماكن عمومي و امثال آنها .



كليه تاسيساتي كه به اقتضاي كار متعلق به كارگاه اند ، از قبيل نمازخانه ، ناهارخوري ، تعاونيها ، شيرخوارگاه ، مهدكودك ، درمانگاه ، حمام ، آموزشگاه حرفه اي ، قرائت خانه ، كلاسهاي سواد آموزي و ساير مراكز آموزشي و اماكن مربوط به شورا و انجمن اسلامي و بسيج كارگران ، ورزشگاه و وسايل اياب و ذهاب و نظاير آنها جزء كارگاه مي باشند .



ماده 5- كليه كارگران ، كارفرمايان ، نمايندگان آنان و كارآموزان و نيز كارگاهها مشمول مقررات اين قانون مي باشند .



ماده 6- براساس بند چهار اصل چهل و سوم و بند شش اصل دوم و اصول نوزدهم ، بيستم و بيست وهشتم قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران ، اجبار افراد به كار معين وبهره كشي از ديگري ممنوع و مردم ايران از هر قوم و قبيله كه باشند از حقوق مساوي برخوردارند و رنگ ، نژاد ، زبان و مانند اينها سبب امتياز نخواهند بود و همه افراد اعم از زن ومرد يكسان در حمايت قانون قرار دارند و هركس حق دارد شغلي را كه به آن مايل است ومخالف اسلام و مصالح عمومي و حقوق ديگران نيست برگزيند .





فصل دوم



قرارداد كار





مبحث اول



تعريف قرارداد كارو شرايط اساسي انعقاد آن



ماده 7- قرارداد كار عبارتست از قرارداد كتبي يا شفاهي كه به موجب آن كارگر در قبال دريافت حق السعي كاري را براي مدت موقت يا مدت ، غيرموقت براي كارفرما انجام مي دهد .



تبصره 1- حداكثر مدت موقت براي كارهايي كه طبيعت آنها جنبه غير مستمر دارد توسط وزارت كارواموراجتماعي تهيه و به تصويب هيات وزيران خواهد رسيد .



تبصره 2- در كارهائي كه طبيعت آنها جنبه مستمر دارد، درصورتي كه مدتي در قرارداد ذكر نشود، قرارداد دائمي تلقي مي شود .



ماده 8- شروط مذكور در قرارداد كار يا تغييرات بعدي آن درصورتي نافذ خواهد بود كه براي كارگر مزايائي كمتر از امتيازات مقرر در اين قانون منظور ننمايد .



ماده 9- براي صحت قرارداد كار در زمان بستن قرارداد رعايت شرايط ذيل الزامي است :



الف – مشروعيت مورد قرارداد

ب – معين بودن موضوع قرارداد

چ – عدم ممنوعيت قانوني و شرعي طرفين در تصرف اموال يا انجام كار مورد نظر .



تبصره – اصل برصحت كليه قراردادهاي كار است ، مگر آنكه بطلان آنها در مراجع ذيصلاح به اثبات برسد .



ماده 10- قرارداد كار علاوه بر مشخصات دقيق طرفين ، بايد حاوي موارد ذيل باشد:



الف – نوع كار يا حرفه يا وظيفه اي كه كارگر بايد به آن اشتغال يابد .

ب – حقوق يا مزد مبنا و لواحق آن

ج – ساعات كار، تعطيلات و مرخصيها

د- محل انجام كار

ه – تاريخ انعقاد قرارداد

و- مدت قرارداد ، چنانچه كار براي مدت معين باشد .

ز- موارد ديگري كه عرف و عادت شغل يا محل ، ايجاب نمايد .



تبصره – در موارديكه قرارداد كار كتبي باشد قرارداد در چهار نسخه تنظيم مي گردد كه يك نسخه از آن به اداره كار محل ويك نسخه نزد كارگر و يك نسخه نزد كارفرما و نسخه ديگر در اختيار شوراي اسلامي كار و در كارگاههاي فاقد شورا در اختيار نماينده كارگر قرار مي گيرد .



ماده 11- طرفين مي توانند با توافق يكديگر مدتي را به نام دوره آزمايشي كار تعيين نمايند . در خلال اين دوره هريك از طرفين حق دارد، بدون اخطار قبلي و بي آنكه الزام به پرداخت خسارت داشته باشد، رابطه كار را قطع نمايد . در صورتيكه قطع رابطه كار از طرف كارفرما باشد وي ملزم به پرداخت حقوق تمام دوره آزمايشي خواهد بود و چنانچه كارگر رابطه كار را قطع نمايد كارگر فقط مستحق دريافت حقوق مدت انجام كار خواهد بود .



تبصره – مدت دوره آزمايشي بايد قرارداد كار مشخص شود . حداكثر اين مدت براي كارگران ساده و نيمه ماهر يكماه و براي كارگران ماهر و داراي تخصص سطح بالا سه ماه مي باشد .

ماده 12- هر نوع تغيير حقوقي در وضع مالكيت كارگاه ، از قبيل فروش يا انتقال به هر شكل ، تغيير نوع توليد، ادغام درموسسه ديگر، ملي شدن كارگاه ، فوت مالك و امثال اينها، در رابطه قراردادي كارگراني كه قراردادشان قطعيت يافته است موثر نمي باشد و كارفرماي جديد، قائم مقام تعهدات و حقوق كارفرماي سابق خواهد بود.



ماده 13- در مواردي كه كار از طريق مقاطعه انجام مي يابد ، مقاطعه دهنده مكلف است قرارداد خود را با مقاطعه كار به نحوي منعقد نمايد كه در آن مقاطعه كار متعهد گردد كه تمامي مقررات اين قانون را در مورد كاركنان خود اعمال نمايد .



تبصره 1- مطالبات كارگر جزء ديون ممتازه بوده و كارفرمايان موظف مي باشند بدهي پيمانكاران به كارگران را برابر راي مراجع قانوني از محل مطالبات پيمانكار، منجمله ضمانت حسن انجام كار ، پرداخت نمايند .



تبصره 2- چنانچه مقاطعه دهنده برخلاف ترتيب فوق به انعقاد قرارداد با مقاطعه كار بپردازد و يا قبل ا زپايان 45 روز از تحويل موقت ، تسويه حساب نمايد، مكلف به پرداخت ديون مقاطعه كار درقبال كارگران خواهد بود .







مبحث دوم



تعليق قرارداد كار



ماده 14- چنانچه به واسطه امور مذكور در مواد آتي انجام تعهدات يكي از طرفين موقتا متوقف شود، قرارداد كار به حال تعليق در مي آيد و پس از رفع آنها قرارداد كار با احتساب سابقه خدمت ( از لحاظ بازنشستگي و افزايش مزد) به حالت اول برمي گردد.



تبصره – مدت خدمت نظام وظيفه (ضرورت ،احتياط و ذخيره ) و همچنين مدت شركت داوطلبانه كارگران درجبهه ، جزء سوابق خدمت و كار آنان محسوب مي شود .



ماده 15- در موردي كه به واسطه قوه قهريه و يا بروز حوادث غيرقابل پيش بيني كه وقوع آن از اراده طرفين خارج است ، تمام يا قسمتي از كارگاه تعطيل شود و انجام تعهدات كارگر يا كارفرما بطور موقت غيرممكن گردد، قراردادهاي كار با كارگران تمام يا آن قسمت از كارگران كه تعطيل مي شود به حال تعليق در مي آيد تشخيص موارد فوق با وزارت كارواموراجتماعي است .



ماده 16- قرارداد كارگراني كه مطابق اين قانون از مرخصي تحصيلي و يا ديگر مرخصي هاي بدون حقوق يا مزد استفاده مي كنند ، درطول مرخصي و به مدت دوسال به حال تعليق در مي آيد .



تبصره – مرخصي تحصيلي براي دوسال ديگر قابل تمديد است .



ماده 17- قرارداد كارگري كه توقيف مي گردد و توقيف وي منتهي به حكم محكوميت نمي شود در مدت توقيف به حال تعليق در مي آيد و كارگر پس از رفع توقيف به كار خود باز مي گردد.



ماده 18- چنانچه توقيف كارگر به سبب شكايت كارفرما باشد واين توقيف در مراجع حل اختلاف منتهي به حكم محكوميت نگردد، مدت آن جزء سابقه خدمت كارگر محسوب مي شود و كارفرما مكلف است علاوه بر جبران ضرر و زيان وارده كه مطابق حكم دادگاه به كارگر مي پردازد ، مزد و مزاياي وي را نيز پرداخت نمايد .



تبصره – كارفرما مكلف است تا زماني كه تكليف كارگر از طرف مراجع مذكور مشخص نشده باشد ، براي رفع احتياجات خانواده وي ، حداقل پنجاه درصد از حقوق ماهيانه او را به طور علي الحساب به خانواده اش پرداخت نمايد .



ماده 19- در دوران خدمت نظام وظيفه قرارداد كار به حالت تعليق در مي آيد، ولي كارگر بايد حداكثر تا دوماه پس از پايان خدمت به كار سابق خود برگردد و چنانچه شغل وي حذف شده باشد در شغلي مشابه آن به كار مشغول مي شود .



ماه 20 – در هريك از موارد مذكور در مواد 15،16،17،19 چنانچه كارفرما پس از رفع حالت تعليق از پذيرفتن كارگر خودداري كند ، اين عمل در حكم اخراج غيرقانوني محسوب مي شود و كارگر حق دارد ظرف مدت 30 روز به هيات تشخيص مراجعه نمايد (درصورتيكه كارگر عذر موجه نداشته باشد) و هرگاه كارفرما نتواند ثابت كند كه نپذيرفتن كارگر مستند به دلايل موجه بوده است ، به تشخيص هيات مزبور مكلف به بازگرداندن كارگر به كار و پرداخت حقوق يا مزد وي از تاريخ مراجعه به كارگاه مي باشد و اگر بتواند آنرا اثبات كند به ازاء هرسال سابقه كار 45 روز آخرين مزد به وي پرداخت نمايد .



تبصره – چنانچه كارگر بدون عذر موجه حداكثر 30 روز پس از رفع حالت تعليق، آمادگي خود را براي انجام كار به كارفرما اعلام نكند و يا پس از مراجعه و استنكاف كارفرما، به هيات تشخيص مراجعه ننمايد ، مستعفي شناخته مي شود كه دراين صورت كارگر مشمول اخذ حق سنوات بازاء هرسال يكماه آخرين حقوق خواهد بود .





مبحث سوم



خاتمه قرارداد كار







ماده 21- قرارداد كار به يكي از طرق زير خاتمه مي يابد :



الف – فوت كارگر

ب – بازنشستگي كارگر

ج – از كارافتادگي كلي كارگر

د- انقضاء مدت در قراردادهاي كار بامدت موقت و عدم تجديد صريح يا ضمني آن

ه – پايان كار در قراردادهائي كه مربوط به كار معين است

و- استعفاي كارگر



تبصره – كارگري كه استعفا مي كند موظف است يكماه به كار خود ادامه داده و بدوا استعفاي خود را كتبا به كارفرما اطلاع دهد و درصورتيكه حداكثر ظرف مدت 15 روز انصراف خود را كتبا به كارفرما اعلام نمايد استعفاي وي منتقي تلقي مي شود و كارگر موظف است رونوشت استعفا و انصراف از آن را به شوراي اسلامي كارگاه و يا انجمن صنفي و يا نماينده كارگران تحويل دهد .



ماده 22- در پايان كار ، كليه مطالباتي كه ناشي از قرارداد كار ومربوط به دوره اشتغال كارگر در موارد فوق است ، به كارگر و درصورت فوت او به وارث قانوني وي پرداخت خواهد شد .



تبصره – تا تعيين تكليف وراث قانوني و انجام مراحل اداري و برقراري مستمري توسط سازمان تامين اچتماعي ، اين سازمان موظف است نسبت به پرداخت حقوق متوفي به ميزان آخرين حقوق دريافتي ، به طور علي الحساب و به مدت سه ماه به عائله تحت تكلف وي اقدام نمايد.



ماده 23- كارگر از لحاظ دريافت حقوق يا مستمري هاي ناشي از فوت، بيماري ، بازنشستگي ، بيكاري ، تعليق ، از كارافتادگي كلي و جزئي و يا مقررات حمايتي و شرايط مربوط به آنها تابع قانون تامين اجتماعي خواهد بود .



ماده 24- درصورت خاتمه قرارداد كار، كار معين يامدت موقت ، كارفرما مكلف است به كارگري كه مطابق قرارداد، يكسال يا بيشتر، به كار اشتغال داشته است براي هر سال سابقه ، اعم از متوالي يا متناوب براساس آخرين حقوق مبلغي معادل يكماه حقوق به عنوان مزاياي پايان كار به وي پرداخت مايد .



ماده 25- هرگاه قرارداد كار براي مدت موقت و يا براي انجام كار معين ، منعقد شده باشد هيچيك از طرفين به تنهائي حق فسخ آنرا ندارد.



تبصره – رسيدگي به اختلافات ناشي از نوع اين قراردادها در صلاحيت هيات هاي تشخيص و حل اختلاف است .



ماده 26- هر نوع تغيير عمده در شرايط كار كه برخلاف عرف معمول كارگاه و يا محل كار باشد پس از اعلام موافقت كتبي اداره كارواموراجتماعي محل، قابل اجراست .

درصورت بروز اختلاف، راي هيات حل اختلاف قطعي و لازم الاجرا است .



ماده 27- هرگاه كارگر در انجام وظائف محوله قصور ورزد و يا آئين نامه هاي انضباطي كارگاه را پس از تذكرات كتبي ، نقض نمايد كارفرما حق دارد درصورت اعلام نظر مثبت شوراي اسلامي كار علاوه بر مطالبات و حقوق معوقه به نسبت هرسال سابقه كار معادل يكماه آخرين حقوق كارگر را به عنوان (حق سنوات) به وي پرداخته و قرارداد كار را فسخ نمايد.

در واحدهائي كه فاقد شوراي اسلامي كار هستند نظر مثبت انجمن صنفي لازم است . در هرمورد از موارد ياد شده اگر مساله با توافق حل نشده به هيات تشخيص ارجاع ودرصورت عدم حل اختلاف از طريق هيات حل اختلاف رسيدگي و اقدام خواهد شد . در مدت رسيدگي مراجع حل اختلاف ، قرارداد كار به حالت تعليق در مي آيد .



تبصره 1- كارگاههائي كه مشمول قانون شوراي اسلامي كار نبوده و يا شوراي اسلامي كار و يا انجمن صنفي در آن تشكيل نگرديده باشد يا فاقد نماينده كارگر باشند اعلام نظر مثبت هيات تشخيص (موضوع ماده 185 اين قانون ) درفسخ قرارداد كار الزامي است .



تبصره 2- موارد قصور و دستورالعملها و آئين نامه هاي انضباطي كارگاهها به موجب مقرراتي است كه با پيشنهاد شورايعالي كار به تصويب وزير كار وامور اجتماعي خواهد رسيد .



ماده 28- نمايندگان قانوني كارگران و اعضاي شوراهاي اسلامي كار و همچنين داوطلبان واجد شرايط نمايندگي كارگران و شوراهاي اسلامي كار، در مراحل انتخاب قبل از اعلام نظر قطعي هيات تشخيص (موضوع ماده 22 قانون شوراهاي اسلامي كار) و راي هيات حل اختلاف ، كماكان به فعاليت خود در همان واحد ادامه داده و مانند ساير كارگران مشغول كار وهمچنين انجام وظايف و امور محوله خواهند بود .



تبصره 1- هيات تشخيص و هيات حل اختلاف پس از دريافت شكايت در مورد اختلاف فيمابين نماينده يا نمايندگان قانوني كارگران و كارفرما، فورا و خارج از نوبت به موضوع رسيدگي و نظر نهائي خود را اعلام خواهند داشت . درهرصورت هيات حل اختلاف موظف است حداكثر ظرف مدت يك ماه از تاريخ دريافت شكايت به موضوع رسيدگي نمايد.



تبصره 2- در كارگاههائي كه شوراي اسلامي كار تشكيل نگرديده و يا در مناطقي كه هيات تشخيص (موضوع 22 قانون شوراهاي اسلامي كار) تشكيل نشده و يا اينكه كارگاه موردنظر مشمول قانون شوراي اسلامي كار نمي باشد، نمايندگان كارگران و يا نمايندگان انجمن صنفي ، قبل از اعلام نظر قطعي هيات تشخيص (موضوع ماده 22 قانون شوراهاي اسلامي كار) و راي نهائي هيات حل اختلاف كماكان به فعاليت خود در همان واحد ادامه داده و مشغول كار و همچنين انجام وظايف و امور محوله خواهند بود .





مبحث چهارم



جبران خسارت از هر قبيل و پرداخت مزاياي پايان كار





ماده 29- درصورتيكه بنا به تشخيص هيات حل اختلاف كارفرما، موجب تعليق قرارداد از ناحيه كارگر شناخته شود كارگر استحقاق دريافت خسارت ناشي از تعليق را خواهد داشت و كارفرما مكلف است كارگر تعليقي از كار را به كار سابق وي باز گرداند.



ماده 30 – چنانچه كارگاه بر اثر قوه قهريه (زلزله ، سيل و امثال اينها) و يا حوادث غيرقابل پيش بيني (جنگ و نظايرآن ) تعطيل گردد و كارگران آن بيكار شوند پس از فعاليت مجدد كارگاه، كارفرما مكلف است كارگران بيكار شده را درهمان واحد بازسازي شده و مشاغلي كه در آن بوجود مي آيد به كار اصلي بگمارد .



تبصره – دولت مكلف است باتوجه به اصل بيست و نهم قانون اساسي و با استفاده ازدرآمدهاي عمومي و درآمدهاي حاصل از مشاركت مردم و نيز از طريق ايجاد صندوق بيمه بيكاري نسبت به تامين معاش كارگران بيكار شده كارگاههاي موضوع ماده 4 اين قانون و باتوجه به بند 2 اصل چهل وسوم قانون اساسي امكانات لازم را براي اشتغال مجدد آنان فراهم نمايد.

ماده 31- چنانچه خاتمه قرارداد كار به لحاظ از كارافتادگي كلي ويا بازنشستگي كارگر باشد ، كارفرما بايد براساس آخرين مزد كارگر به نسبت هر سال سابقه خدمت حقوقي به ميزان 30 روز مزد به وي پرداخت نمايد.

اين وجه علاوه بر مستمري از كارافتادگي ويا بازنشستگي كارگر است كه توسط سازمان تامين اجتماعي پرداخت مي شود .



ماده 32- اگر خاتمه قرارداد كار در نتيجه ، كاهش توانائيهاي جسمي وفكري ناشي از كار كارگر باشد(بنا به تشخيص كميسيون پزشكي سازمان بهداشت و درمان منطقه با معرفي شوراي اسلامي كار ويا نمايندگان قانوني كارگر) كارفرما مكلف است به نسبت هرسال سابقه خدمت ، معادل دوماه آخرين حقوق به وي پرداخت نمايد .



ماده 33- تشخيص موارد از كارافتادگي كلي وجزئي و يا بيماريهاي ناشي از كار يا ناشي از غيركار و فوت كارگر و ميزان قصور كارفرما در انجام وظايف محوله قانوني كه منجر به خاتمه قرارداد كار مي شود ، براساس ضوابطي خواهد بود كه به پيشنهاد وزيركارواموراجتماعي به تصويب هيات وزيران خواهد رسيد .































فصل سوم





شرايط كار







مبحث اول – حق السعي



ماده 34- كليه دريافتهاي قانوني كه كارگر به اعتبار قرارداد كار اعم از مزد يا حقوق، كمك عائله مندي ، هزينه هاي مسكن ، خواربار، اياب وذهاب ، مزاياي غيرنقدي ، پاداش افزايش توليد، سود سالانه و نظاير آنها دريافت مي نمايد را حق السعي مي نامند .



ماده 35- مزد عبارت است از وجوه نقدي يا غيرنقدي و يا مجموع آنها كه در مقابل انجام كار به كارگر پرداخت مي شود .



تبصره 1- چنانچه مزد با ساعات انجام كار مرتبط باشد ، مزد ساعتي و درصورتيكه براساس ميزان انجام كار و يامحصول توليد شده باشد ، كار مزد و چنانچه براساس محصول توليد شده و يا ميزان انجام كار در زمان معين باشد، كارمزد ساعتي ، ناميده مي شود .



تبصره 2- ضوابط ومزاياي مربوط به مزد ساعتي ، كارمزد ساعتي و كارمزد و مشاغل قابل شمول موضوع اين ماده كه با پيشنهاد شورايعالي كار به تصويب وزير كارواموراجتماعي خواهد رسيد تعيين مي گردد . حداكثر ساعات كار موضوع ماده فوق نبايد از حداكثر ساعت قانوني كار تجاوز نمايد .



ماده 36- مزد ثابت ، عبارست است از مجموع مزد شغل و مزاياي ثابت پرداختي به تبع شغل .



تبصره 1- در كارگاههائي كه داراي طرح طبقه بندي و ارزيابي مشاغل نيستند منظور از مزاياي ثابت پرداختي به تبع شغل ، مزايايي است كه برحسب ماهيت شغل يا محيط كار وبراي ترميم مزد در ساعات عادي كار پرداخت مي گردد از قبيل مزاياي سختي كار ، مزاياي سرپرستي ، فوق العاده شغل وغيره .



تبصره 2- در كارگاههائيكه طرح طبقه بندي مشاغل به مرحله اجراء درآمده است مزد گروه و پايه ، مزد مبنا را تشكيل مي دهد.



تبصره 3- مزاياي رفاهي و انگيزه اي از قبيل كمك هزينه مسكن ، خواربار و كمك عائله مندي ، پاداش افزايش توليد وسود سالانه جزو مزد ثابت و مزد مبنا محسوب نمي شود .



ماده 37- مزد بايد در فواصل زماني مرتب و در روز غيرتعطيل و ضمن ساعات كار به وجه نقد رايج كشور يا با تراضي طرفين به وسيله چك عهده بانك و با رعايت شرايط ذيل پراخت شود :



الف – چنانچه براساس قرارداد يا عرف كارگاه ، مبلغ مزد به صورت روزانه يا ساعتي تعيين شده باشد، پرداخت آن بايد پس از محاسبه در پايان روز يا هفته يا پانزده روز يكبار به نسبت ساعات كار و يا روزهاي كاركرد صورت گيرد.



ب – درصورتيكه براساس قرارداد يا عرف كارگاه ، پرداخت مزد به صورت ماهانه باشد ، اين پرداخت بايد در آخرماه صورت گيرد . در اين حالت مزد مذكور حقوق ناميده مي شود .



تبصره – در ماههاي سي و يكروزه مزايا و حقوق بايد براساس سي ويك روز محاسبه و به كارگر پرداخت شود .



ماده 38- براي انجام كار مساوي كه در شرايط مساوي در يك كارگاه انجام مي گيرد بايد به زن و مرد مزد مساوي پرداخت شود. تبعيض در تعيين ميزان مزد براساس سن ، جنس ، نژاد و قوميت و اعتقادات سياسي و مذهبي ممنوع است .





ماده 39- مزد و مزاياي كارگراني كه بصورت نيمه وقت و يا كمتر از ساعات قانوني تعيين شده است به كار اشتغال دارند به نسبت ساعات كار انجام يافته محاسبه و پرداخت مي شود .



ماده 40- در مواردي كه با توافق طرفين قسمتي از مزد به صورت غيرنقدي پرداخت مي شود ، بايد ارزش نقدي تعيين شده براي اينگونه پرداختها منصفانه و معقول باشد .



ماده 41- شورايعالي كار همه ساله موظف است ، ميزان حداقل مزد كارگران را براي نقاط مختلف كشور و يا صنايع مختلف با توجه به معيارهاي ذيل تعيين نمايد :



1- حداقل مزد كارگران باتوجه به درصد تورمي كه از طرف بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران اعلام مي شود.

2- حداقل مزد بدون آنكه مشخصات جسمي و روحي كارگران و ويژگي هاي كار محول شده را مورد توجه قرار دهد بايد به اندازه اي باشد تا زندگي يك خانواده ، كه تعداد متوسط آن توسط مراجع رسمي اعلام مي شود را تامين نمايد.



تبصره – كارفرمايان موظفند كه در ازاي انجام كار در ساعات تعيين شده قانوني به هيچ كارگري كمتر از حداقل مزد تعيين شده جديد پرداخت ننمايند و در صورت تخلف ، ضامن تأديه مابه التفاوت مزد پرداخت شده و حداقل مزد جديد مي باشند.



ماده 42- حداقل مزد موضوع ماده 41 اين قانون منحصرا بايد به صورت نقدي پرداخت شود . پرداختهاي غيرنقدي به هرصورت كه در قراردادها پيش بيني مي شود به عنوان پرداختي تلقي مي شود كه اضافه بر حداقل مزد است .



ماده 43- كارگران كارمزد براي روزهاي جمعه و تعطيلات رسمي و مرخصي ، استحقاق دريافت مزد را دارند و ماخذ محاسبه ميانگين كارمزد آنها در روزهاي كاركرد آخرين ماه كار آنهاست مبلغ پرداختي در هرحال نبايد كمتر از حداقل مزد قانوني باشد .



ماده 44- چنانچه كارگر به كارفرماي خود مديون باشد در قبال اين ديون وي ، تنها مي توان مازاد برحداقل مزد را به موجب حكم دادگاه برداشت نمود . در هرحال اين مبلغ نبايد از يك چهارم كل مزد كارگر بيشتر باشد .



تبصره – نفقه و كسوه افراد واجب النفقه كارگر از قاعده مستثني و تابع مقررات قانون مدني مي باشد .



ماده 45- كارفرما فقط در موارد ذيل مي تواند از مزد كارگر برداشت نمايد:



الف – موردي كه قانون صراحتا اجازه داده باشد.

ب – هنگامي كه كارفرما به عنوان مساعده وجهي به كارگر داده باشد .

ج – اقساط وامهائي كه كارفرما به كارگر داده است طبق ضوابط مربوطه .

د- چنانچه در اثر اشتباه محاسبه مبلغي اضافه پرداخت شده باشد .

ه – مال الاجاره خانه سازماني (كه ميزان آن با توافق طرفين تعيين گرديده است ) درصورتيكه اجاره اي باشد با توافق طرفين تعيين مي گردد.

و- وجوهي كه پرداخت آن از طرف كارگر براي خريد اجناس ضروري از شركت تعاوني مصرف همان كارگاه تعهد شده است .



تبصره – هنگام دريافت وام مذكور در بند ج با توافق طرفين بايد ميزان اقساط پرداختي تعيين گردد.



ماده 46- به كارگراني كه به موجب قرارداد يا موافقت بعدي به ماموريتهاي خارج از محل خدمت اعزام مي شوند فوق العاده ماموريت تعلق مي گيرد . اين فوق العاده نبايد كمتر از مزد ثابت يا مزد مبناي روزانه كارگران باشد . همچنين كارفرما مكلف است وسيله ياهزينه رفت و برگشت آنها را تامين نمايد .



تبصره – مأموريت به موردي اطلاق مي شود كه كارگر براي انجام كار حداقل 50 كيلومتر از محل كارگاه اصلي دور شود و يا ناگزير باشد حداقل يك شب در محل مأموريت توقف نمايد .



ماده 47- به منظور ايجاد انگيزه براي توليد بيشتر و كيفيت بهتر و تقليل ضايعات و افزايش علاقمندي وبالابردن سطح درآمد كارگران ، طرفين ، قرارداد دريافت و پرداخت پاداش افزاي توليد را مطابق آئين نامه اي كه به تصويب وزير كارواموراجتماعي تعيين مي شود منعقد مي نمايند .



ماده 48- به منظور جلوگيري از بهره كشي از كار ديگري وزارت كارواموراجتماعي موظف است نظام ارزيابي و طبقه بندي مشاغل را با استفاده از استاندارد مشاغل و عرف مشاغل كارگري در كشور تهيه نمايد و به مرحله اجراء در آورد .



ماده 49- به منظور استقرار مناسبات صحيح كارگاه با بازار كار در زمينه مزد ومشخص بودن شرح وظايف و دامنه مسئوليت مشاغل مختلف در كارگاه ، كارفرمايان مشمول اين قانون موظفند با همكاري كميته طبقه بندي مشاغل كارگاه و يا موسسات ذيصلاح ، طرح طبقه بندي مشاغل را تهيه كنند و پس از تاييد وزارت كارواموراجتماعي به مرحله اجراء در آورند .



تبصره 1- وزارت كارواموراجتماعي دستورالعمل و آئين نامه هاي اجرائي طرح ارزيابي مشاغل كارگاههاي مشمول اين ماده را كه ناظر به تعداد كارگران و تاريخ اجراي طرح است تعيين و اعلام خواهد كرد .



تبصره 2- صلاحيت موسسات و افرادي كه به تهيه طرحهاي طبقه بندي مشاغل در كارگاهها مي پردازند بايد مورد تائيد وزارت كارواموراجتماعي باشد .



تبصره 3- اختلافات ناشي از اجراي طرح طبقه بندي مشاغل با نظر وزارت كارواموراجتماعي در هيات حل اختلاف قابل رسيدگي است .



ماده 50- چنانچه كارفرمايان مشمول اين قانون در مهلت هاي تعيين شده از طرف وزارت كارواموراجتماعي مشاغل كارگاههاي خود را ارزيابي نكرده باشند . وزارت كارواموراجتماعي ، انجام اين امر را به يكي از دفاتر موسسات مشاور فني ارزيابي مشاغل و يا اشخاص صاحب صلاحيت (موضوع تبصره 2 ماده 49 ) واگذار خواهد كرد .



تبصره – كارفرما علاوه بر پراخت هزينه هاي مربوط به ا ين امر مكلف به پرداخت جريمه اي معادل 50% هزينه هاي مشاور به حساب درآمد عمومي كشور نزد خزانه داري كل است . از تاريخي كه توسط وزارت كارواموراجتماعي تعيين مي شود كارفرما بايد مابه التفاوت احتمالي مزد ناشي از اجراي طرح ارزيابي مشاغل را بپردازد .





مبحث دوم



مدت



ماده 51- ساعت كار در اين قانون مدت زماني است كه كارگر نيرو يا وقت خود را به منظور انجام كار در اختيار كارفرما قرار مي دهد . به غيراز مواردي كه در اين قانون مستثني شده است ساعات كار كارگران در شبانه روز نبايد از 8 ساعت تجاوز نمايد.



تبصره 1- كارفرما با توافق كارگران ، نماينده يا نمايندگان قانوني آنان مي تواند ساعات كار را در بعضي از روزهاي هفته كمتر از ميزان مقرر و در ديگر روزها اضافه براين ميزان تعيين كند به شرط آنكه مجموع ساعات كار هر هفته از 44 ساعت تجاوز نكند.



تبصره 2- در كارهاي كشاورزي كارفرما مي تواند با توافق كارگران نماينده يا نمايندگان قانوني آنان ساعات كار در شبانه روز باتوجه به كار، عرف و فصول مختلف تنظيم نمايد .



ماده 52- در كارهاي سخت و زيان آور و زيرزميني ، ساعات كار نبايد از شش ساعت در روز و 36 ساعت در هفته تجاور نمايد .



تبصره – كارهاي سخت وزيان آور و زير زميني به موجب آئين نامه اي خواهد بود كه توسط شورايعالي حفاظت فني وبهداشت تهيه و به تصويب وزراي كارواموراجتماعي و بهداشت ، درمان و آموزش پزشكي خواهد رسيد .



ماده 53- كار روز كارهائي است كه زمان انجام آن از ساعت 6 بامداد تا 22 مي باشد و كار شبانه كارهائي است كه زمان انجام آن بين 22 تا 6 بامداد قرار دارد .

كار مختلط نيز كارهائي است كه بخشي از ساعات انجام آن در روز و قسمتي از آن در شب واقع مي شود .

در كارهاي مختلط ، ساعاتي كه جزء كار شب محسوب مي شود كارگر از فوق العاده موضوع ماده 58 اين قانون استفاده مي نمايد .



ماده 54- كار متناوب كاري است كه نوعا در ساعات متوالي انجام نمي يابد . بلكه در ساعات معيني از شانه روز صورت مي گيرد .



تبصره – فواصل تناوب كار در اختيار كارگر است و حضور او در كارگاه الزامي نيست . در كارهاي متناوب ، ساعات كارو فواصل تناوب ونيزكار اضافي نبايد از هنگام شروع تا خاتمه جمعا از 15 ساعت درشبانه روز بيشتر باشد.

ساعت شروع و خاتمه كار وفواصل تناوب با توافق طرفين و نوع كار و عرف كارگاه تعيين مي گردد.



ماده 55- كار نوبتي عبارت است از كاري كه در طول ماه گردش دارد ، به نحوي كه نوبتهاي آن در صبح ياعصر يا شب واقع مي شود .



ماده 56- كارگري كه در طول ماه به طور نوبتي كار مي كند و نوبتهاي كار وي در صبح و عصر واقع مي شود 10% وچنانچه نوبتها در صبح و عصر و شب قرار گيرد ، 15% و درصورتيكه نوبتها به صبح وشب و يا عصر و شب بيفتد 5/22% علاوه بر مزد به عنوان فوق العاده نوبت كاري دريافت خواهد كرد.



ماده 57- در كار نوبتي ممكن است ساعات كار از 8 ساعت در شبانه روز وچهل و چهارساعت در هفته تجاوز نمايد، لكن جمع ساعات كار درچهار هفته متوالي نبايد از 176 ساعت تجاوز كند .



ماده 58- براي هر ساعت كار درشب تنها به كارگران غير نوبتي 35% اضافه بر مزد ساعت كار عادي تعلق مي گيرد .



ماده 59- در شرايط عادي ارجاع كار اضافي به كارگر با شرايط ذيل مجاز است :



الف – موافقت كارگر

ب – پرداخت 40% اضافه بر مزد هر ساعت كار عادي .



تبصره – ساعات كار اضافي ارجاعي به كارگران نبايد از 4 ساعت در روز تجاوز نمايد(مگر در موارد استثنائي با توافق طرفين ).



ماده 60- ارجاع كار اضافي با تشخيص كارفرما به شرط پرداخت اضافه كاي(موضوع بند ب ماده 59) و براي مدتي كه جهت مقابله با اوضاع و احوال ذيل ضروت دارد مجاز است و حداكثر اضافه كاري موضوع اين ماده 8 ساعت در روزخواهد بود (مگر در موارد استثنائي با توافق طرفين ).



الف – جلوگيري از حوادث قابل پيش بيني و يا ترميم خسارتي كه نتيجه حوادث مذكور است .

ب – اعاده فعاليت كارگاه ، درصورتيكه فعاليت مذكور به علت بروز حادثه يا اتفاق طبيعي از قبيل ، سيل ، زلزله و يا اوضاع و احوال غير قابل پيش بيني ديگر قطع شده باشد .



تبصره 1- پس از انجام كار اضافي در موارد فوق، كارفرما مكلف است حداكثر ظرف مدت 48 ساعت ، موضوع را به اداره كارواموراجتماعي اطلاع دهد تا ضرورت كار اضافي و مدت آن تعيين شود .



تبصره 2- درصورت عدم تاييد ضرورت كار اضافي توسط اداره كاروامور اجتماعي محل ، كارفرما مكلف به پرداخت غرامت و خسارات وارده به كارگر خواهد بود.



ماده 61- ارجاع كار اضافي به كارگراني كه كار شبانه يا كارهاي خطرناك سخت و زيان آور انجام مي دهند ممنوع است .







مبحث سوم





تعطيلات و مرخصي ها





ماده 62- روز جمعه ، روز تعطيل هفتگي كارگران با استفاده از مزد مي باشد .



تبصره 1- در امور مربوط به خدمات عمومي نظير آب ، برق ، اتوبوسراني و يا در كارگاههائيكه حسب نوع يا ضرورت كار و يا توافق طرفين، به طور مستمر روز ديگري براي تعطيل تعيين شود همان روز درحكم روزتعطيل هفتگي خواهد بود و به هر حال تعطيل يك روز در هفته اجباري است .

كارگراني كه به هر عنوان به اين ترتيب روزهاي جمعه كار مي كنند ، در مقابل عدم استفاده از تعطيل روز جمعه 40% اضافه بر مزد دريافت خواهند كرد .



تبصره 2- درصورتيكه روزهاي كار در هفته كمتر از شش روز باشد ، مزد روز تعطيل هفتگي كارگر معادل يك ششم مجموع مزد يا حقوق دريافتي وي در روزهاي كار در هفته خواهد بود .



تبصره 3- كارگاههائي كه با انجام 5 روز كار در هفته و 44 ساعت كار قانوني كارگرانشان از دو روز تعطيل استفاده مي كنند ، مزد هريك از دو روز تعطيل هفتگي برابر با مزد روزانه كارگران خواهد بود .



ماده 63- علاوه برتعطيلات رسمي كشور ، روز كارگر (11 ارديبهشت) نيز جزء تعطيلات رسمي كارگران به حساب مي آيد.



ماده 64- مرخصي استحقاقي سالانه كارگران با استفاده از مزد و احتساب چهار روز جمعه ، جمعا يكماه است . ساير روزهاي تعطيل جزء ايام مرخصي محسوب نخواهد شد . براي كار كمتر از يكسال مرخصي مزبور به نسبت مدت كار انجام يافته محاسبه مي شود .



ماده 65- مرخصي ساليانه كارگراني كه به كارهاي سخت و زيان آور اشتغال دارند 5 هفته مي باشد . استفاده از اين مرخصي ، حتي الامكان در دو نوبت و در پايان هر ششماه كار صورت مي گيرد .



ماده 66- كارگر نمي تواند بيش از 9 روز از مرخصي سالانه خود را ذخيره كند .



ماده 67- هر كارگر حق دارد به منظور اداي فريضه حج واجب در تمام مدت كار خويش فقط براي يك نوبت يك ماه به عنوان مرخصي استحقاقي يا مرخصي بدون حقوق استفاده نمايد .



ماده 68- ميزان مرخصي استحقاقي كارگران فصلي برحسب ماههاي كاركرد تعيين مي شود .



ماده 69- تاريخ استفاده از مرخصي با توافق كارگر و كارفرما تعيين مي شود درصورت اختلاف بين كارگر و كارفرما نظراداره كاروامور اجتماعي محل لازم الاجراء است .



تبصره – درمورد كارهاي پيوسته (زنجيره اي ) و تمامي كارهائيكه همواره حضور حداقل معيني از كارگران در روزهاي كار را اقتضا مي نمايد ، كارفرما مكلف است جدول زماني استفاده از مرخصي كارگران را ظرف سه ماه آخر هر سال براي سا ل بعد تنطيم و پس از تاييد شوراي اسلامي كار يا انجمن صنفي يا نماينده كارگران اعلام نمايد .



ماده 70- مرخصي كمتراز يك روز كار جزء مرخصي استحقاقي منظور مي شود .



ماده 71- درصورت فسخ ياخاتمه قرارداد كار يا بازنشستگي واز كارافتادگي كلي كارگر و يا تعطيل كارگاه مطالبات مربوط به مدت مرخصي استحقاقي كارگر به وي و در صورت فوت او به ورثه او پرداخت مي شود .



ماده 72- نحوه استفاده از مرخصي بدون حقوق كارگران و مدت آن و شرايط برگشت آنها به كار پس از استفاده از مرخصي با توافق كتبي كارگر يا نماينده قانوني او و كارفرما تعيين خواهد شد.



ماده 73- كليه كارگران در موارد ذيل حق برخورداري از سه روز مرخصي با استفاده از مزد را دارند :



الف – ازدواج دائم

ب- فوت همسر ، پدر، مادرو فرزندان .



ماده 74- مدت مرخصي استعلاجي ، با تائيد سازمان تامين اجتماعي ، جزء سوابق كار و بازنشستگي كارگران محسوب خواهد شد.







مبحث چهارم



شرايط كار زنان





ماده 75- انجام كارهاي خطرناك ، سخت و زيان آور و نيز حمل بار بيشتر از حد مجاز با دست و بدون استفاده از وسايل مكانيكي ، براي كارگران زن ممنوع است .

دستورالعمل و تعيين نوع وميزان اين قبيل موارد با پيشنهاد شورايعالي كار به تصويب وزير كارواموراجتماعي خواهد رسيد.



ماده 76- مرخصي بارداري و زايمان كارگران زن جمعا 90 روز است . حتي الامكان 45 روز از اين مرخصي بايد پس از زايمان مورد استفاده قرار گيرد . براي زايمان توامان 14 روز به مدت مرخصي اضافه مي شود .



تبصره 1- پس از پايان مرخصي زايمان ، كارگر زن به كار سابق خود باز مي گردد و اين مدت با تائيد سازمان تامين اجتماعي جزء سوابق خدمت وي محسوب مي شود .



تبصره 2- حقوق ايام مرخصي زايمان طبق مقررات قانون تامين اجتماعي پرداخت خواهد شد .



ماده 77- درمواردي كه به تشخيص پزشك سازمان تامين اجتماعي ، نوع كار براي كارگر باردار خطرناك يا سخت تشخيص داده شود، كارفرما تا پايان دوره بارداري وي ، بدون كسر حق السعي كار مناسبتر و سبكتري به او ارجاع مي نمايد .



ماده 78- در كارههائي كه داراي كارگر زن هستند كارفرما مكلف است به مادران شيرده تا پايان دوسالگي كودك پس از هرسه ساعت نيم ساعت فرصت شيردادن بدهد . اين فرصت جزء ساعات كار آنان محسوب مي شود و همچنين كارفرما مكلف است متناسب با تعداد كودكان و بادرنظر گرفتن گروه سني آنها مراكز مربوط به نگهداري كودكان (از قبيل شيرخوارگاه ، مهدكودك و ....) را ايجاد نمايد .



تبصره – آئين ناه اجرائي ، ضوابط تاسيس و اداره شيرخوارگاه و مهدكودك توسط سازمان بهزيستي كل كشور تهيه و پس از تصويب وزير كارواموراجتماعي به مرحله اجراء گذاشته مي شود .





















مبحث پنجم





شرايط كار نوجوانان





ماده 79- به كار گماردن افراد كمتر از 15 سال تمام ممنوع است .



ماده 80- كارگري كه سنش بين 15تا18 سال تمام باشد، كارگر نوجوان ناميده مي شود و در بدو استخدام بايد توسط سازمان تامين اجتماعي مورد آزمايشهاي پزشكي قرار گيرد .



ماده 81- آزمايش هاي پزشكي كارگر نوجوان ، حداقل بايد سالي يكبار تجديد شود و مدارك مربوط در پرونده استخدامي وي ضبط گردد . پزشك در باره تناسب نوع كار با توانائي كارگر نوجوان اظهارنظر مي كند و چنانچه كار مربوط را نامناسب بداند كارفرما مكلف است درحدود امكانات خود شغل كارگر را تغيير دهد .



ماده 82- ساعات كار روزانه كارگر نوجوان ، نيم ساعت كمتر از ساعات كار معمولي كارگران است . ترتيب استفاده از اين امتياز با توافق كارگر و كارفرما تعيين خواهد شد.



ماده 83- ارجاع هرنوع كار اضافي و انجام كار درشب و نيز ارجاع كارهاي سخت و زيان آور وخطرناك و حمل بار با دست ، بيش از حد مجاز و بدون استفاده از وسايل مكانيكي براي كارگر نوجوان ممنوع است .



ماده 84- در مشاغل و كارهائي كه بعلت ماهيت آن يا شرايطي كه كار در آن انجام مي شود براي سلامتي يا اخلاق كارآموزان زيان آور است ، حداقل سن كار 18 سال تمام خواهد بود. تشخيص اين امر با وزارت كارواموراجتماعي است


























فصل چهارم



حفاظت فني و بهداشت كار



مبحث اول



كليات





ماده 85- براي صيانت نيروي انساني و منابع مادي كشور رعايت دستورالعملهائي كه ازطريق شوراي عالي حفاظت فني (جهت تامين حفاظت فني ) و وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشكي (جهت جلوگيري از بيماريهاي حرفه اي و تامين بهداشت كار و كارگر و محيط كار) تدوين مي شود، براي كليه كارگاهها ، كارفرمايان ، كارگران و كارآموزان الزامي است .



تبصره – كارگاههائي خانوادگي نيز مشمول مقررات اين فصل بوده و مكلف به رعايت اصول فني وبهداشت كار مي باشند .



ماده 86- شورايعالي حفاظت فني مسئول تهيه موازين و آئين نامه هاي حفاظت فني مي باشد و از اعضاء ذيل تشكيل مي گردد:



1- وزير كارواموراجتماعي يامعاون او كه رئيس شورا خواهد بود

2- معاون وزارت صنايع

3- معاون وزارت صنايع سنگين

4- معاون وزارت كشاورزي

5- معاون وزات نفت

6- معاون وزارت معادن و فلزات

7- معاون وزارت جهاد سازندگي

8- رئيس سازمان حفاظت محيط زيست

9- دونفر از استادان با تجربه دانشگاه در رشته هاي فني

10- دونفر از مديران صنايع

11- دونفر از نمايندگان كارگران

12- مديركل بازرسي كار وزارت كاروامور اجتماعي كه دبير شورا خواهد بود .





تبصره 1- پيشنهادات شورا به تصويب وزير كارواموراجتماعي رسيده و شورا در صورت لزوم مي تواند براي تهيه طرح آئين نامه هاي مربوط به حفاظت فني كارگران د رمحيط كار وانجام ساير وظايف مربوط به شورا، كميته هاي تخصصي مركب از كارشناسان تشكيل دهد .



تبصره 2- آئين نامه داخلي شورا با پيشنهاد شورايعالي حفاظت فني به تصويب وزير كاروامور اجتماعي خواهد رسيد .



تبصره 3- انتخاب اساتيد دانشگاه ، نمايندگان كارگران و نمايندگان مديران صنايع مطابق دستوراالعملي خواهد بود كه توسط شورايعالي حفاظت فني تهيه و به تصويب وزير كارواموراجتماعي خواهد رسيد .



ماده 87- اشخاص حقيقي وحقوقي كه بخواهند كارگاه جديدي احداث نمايند و يا كارگاههاي موجود را توسعه دهند ، مكلفند بدوا برنامه كار و نقشه هاي ساختماني و طرحهاي موردنظر را از لحاظ پيش بيني در امر حفاظت فني و بهداشت كار، براي اظهارنظر و تائيد به وزارت كاوراموراجتماعي ارسال دارند . وزارت كاواموراجتماعي موظف است نظرات خود را ظرف مدت يك ماه اعلام نمايد . بهره برداري از كارگاههاي مزبور منوط به رعايت مقررات حفاظتي و بهداشتي خواهد بود .



ماده 88- اشخاص حقيقي يا حقوقي كه به ساخت يا ورود و عرضه ماشين مي پردازند مكلف به رعايت موارد ايمني وحفاظتي مناسب مي باشند .



ماده 89- كارفرمايان مكلفند پيش از بهره برداري از ماشينها ، دستگاهها، ابزار و لوازم كه آزمايش شده است آزمايشهاي لازم را توسط آزمايشگاهها و مراكز مورد تائيد شورايعالي حفاظت فني انجام داده و مدارك مربوطه راحفظ و يك نسخه از آنها براي اطلاع به وزارت كاروامور اجتماعي ارسال نمايند .



ماده 90- كليه اشخاص حقيقي ياحقوقي كه بخواهند لوازم حفاظت فني وبهداشتي را وارد يا توليد كنند، بايد مشخصات وسائل را جسب مورد همراه با نمونه هاي آن به وزارت كارواموراجتماعي ووزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشكي ارسال دارند و پس از تائيد ، به ساخت يا وارد كردن اين وسايل اقدام نمايند .



ماده 91- كارفرمايان و مسئولان كليه واحدهاي موضوع ماده 85 اين قانون مكلفند براساس مصوبات شوراي عالي حفاظت فني براي تامين حفاظت و سلامت وبهداشت كارگراان در محيط كار ، وسايل وامكانات لازم را تهيه و در اختيار آنان قرار داده و چگونگي كاربرد وسايل فوق الذكر را به آنان بياموزند و درخصوص رعايت مقررات حفاظتي و بهداشتي نظارت نمايند. افراد مذكور نيز ملزم به استفاده و نگهداري از وسايل حفاظتي وبهداشتي فردي و اجراي دستورالعملهاي مربوطه كارگاه مي باشند .



ماده 92- كليه واحدهاي موضوع ماده 85 اين قانون كه شاغلين در آنها به اقتضاي نوع كار در معرض بروز بيماريهاي ناشي از كار قرار دارند بايد براي همه افراد مذكور پرونده پزشكي تشكيل دهند و حداقل سالي يكبار توسط مراكز بهداشتي درماني از آنها معاينه و آزمايشهاي لازم را بعمل آورند و نتيجه را در پرونده مربوطه ضبط نمايند .





تبصره 1- چنانچه با تشخيص شوراي پزشكي نظر داده شود كه فرد معاينه شده به بيماري ناشي از كار مبتلا يا در معرض ابتلا باشد كارفرما ومسئولين مربوطه مكلفند كار او را براساس نظريه شوراي پزشكي مذكور بدون كاهش حق السعي در قسمت مناسب ديگر تعيين نمايند .



تبصره 2- درصورت مشاهده چنين بيماراني ، وزارت كارواموراجتماعي مكلف به بازديد و تائيد مجدد شرايط فني وبهداشت و ايمني محيط كار خواهد بود .



ماده 93- به منظور جلب مشاركت كارگران و نظارت برحسن اجراي مقررات حفاظتي و بهداشتي در محيط كار و پيشگيري از حوادث و بيماريها ، در كارگاههائي كه وزارت كارواموراجتماعي و وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشكي ضروري تشخيص دهند كميته حفاظت فني و بهداشت كار تشكيل خواهد شد .



تبصره 1- كميته مذكور از افراد متخصص در زمينه حفاظت فني وبهداشت حرفه اي و امور فني كارگاه تشكيل مي شود و از بين اعضاء دو نفر شخص واجد شرايطي كه مورد تائيد وزارتخانه هاي كاروامور اجتماعي و بهداشت ، درمان و آموزش پزشكي باشند تعيين مي گردند كه وظيفه شان برقراري ارتباط ميان كميته مذكور با كارفرما و وزارت كار واموراجتماعي و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي مي باشد .



تبصره 2- نحوه تشكيل وتركيب اعضاء براساس دستورالعملهائي خواهد بود كه توسط وزارت كارواموراجتماعي و وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشكي تهيه و ابلاغ خواهد شد .



ماده 94- در موارديكه يك يا چند نفر از كارگران يا كاركنان واحدهاي موضوع ماده 85 اين قانون امكان وقوع حادثه يا بيماري ناشي از كار را در كارگاه يا واحد مربوطه پيش بيني نمايند مي توانند مراتب را به كميته حفاظت فني وبهداشت كار يا مسئول حفاظت فني وبهداشت كار اطلاع دهند و اين امر نيز بايستي توسط فرد مطلع شده در دفتري كه به همين منظور نگهداري
مي شود ثبت گردد .



تبصره – چنانچه كارفرما يا مسئول واحد، وقوع حادثه يا بيماري ناشي از كار را محقق نداند موظف است در اسرع وقت موضوع را همراه با دلايل ونظرات خود به نزديكترين اداره كارواموراجتماعي محل اعلام نمايد . اداره كارواموراجتماعي مذكور موظف است در اسرع وقت توسط بازرسين كار به موضوع رسيدگي و اقدام لازم را معمول نمايد .



ماده 95- مسئوليت اجراي مقررات و ضوابط فني وبهداشت كار برعهده كارفرما يا مسئولين واحدهاي موضوع ذكر شده در ماده 85 اين قانون خواهد بود . هرگاه بر اثر عدم رعايت مقررات مذكور از سوي كارفرما يا مسئولين واحد ، حادثه اي رخ دهد ، شخص كارفرما يا مسئول مذكور از نظر كيفري و حقوقي و نيز مجازاتهاي مندرج در اين قانون مسئول است .



تبصره 1- كارفرما يا مسئولان واحدهاي موضوع ماده 85 اين قانون موظفند كليه حوادث ناشي از كار را در دفتر ويژه اي كه فرم آن را از طريق وزارت كارواموراجتماعي اعلام مي گردد ثبت و مراتب را سريعا به صورت كتبي به اطلاع اداره كاروامور اجتماعي محل برسانند .



تبصره 2- چنانچه كارفرما يا مديران واحدهاي موضوع ماده 85 اين قانون براي حفاظت فني وبهداشت كار وسايل و امكانات لازم را در اختيار كارگر قرار داده باشند و كارگر با وجود آموزشهاي لازم و تذكرات قبلي بدون توجه به دستورالعمل و مقررات موجود از آنها استفاده ننمايد كارفرما مسئوليتي نخواهد داشت .

درصورت بروز اختلاف ، راي هيات حل اختلاف نافذ خواهد بود .





مبحث دوم





بازرسي كار



ماده 96- به منظور اجراي صحيح اين قانون و ضوابط حفاظت فني ، اداره كل بازرسي وزارت كاروامور اجتماعي با وظايف ذيل تشكيل مي شود :



الف – نظارت براجراي مقررات ناظر به شرايط كار به ويژه مقررات حمايتي مربوط به كارهاي سخت و زيان آور وخطرناك ، مدت كار، مزد، رفاه كارگر، اشتغال زنان و كارگران نوجوان

ب – نظارت براجراي صحيح مقررات قانون كار و آئين نامه ها و دستورالعملهاي مربوط به حفاظت فني

ج – آموزش مسائل مربوط به حفاظت فني و راهنمائي كارگران ، كارفرمايان و كليه افرادي كه در معرض صدمات و ضايعات ناشي از حوادث وخطرات ناشي از كار قرار دارند .

د- بررسي و تحقيق پيرامون اشكالات ناشي از اجراي مقررات حفاظت فني و تهيه پيشنهاد لازم جهت اصلاح ميزان ها و دستورالعملهاي مربوط به موارد مذكور، مناسب با تحولات و پيشرفتهاي تكنولوژي

ه – رسيدگي به حوادث ناشي از كار در كارگاههاي مشمول و تجزيه و تحليل عمومي و آماري اينگونه موارد به منظور پيشگيري حوادث .



تبصره 1- وزارت بهداشت ، درمان وآموزش پزشكي مسئول برنامه ريزي ، كنترل، ارزشيابي و بازرسي در زمينه بهداشت كار و درمان كارگري بوده و موظف است اقدامات لازم را در اين زمينه بعمل آورد .



تبصره 2- بازرسي به صورت مستمر ، همراه با تذكر اشكالات و معايب و نواقص و در صورت لزوم تقاضاي تعقيب متخلفان در مراجع صالح انجام مي گيرد .



ماده 97- اشتغال در سمت بازرسي كار منوط به گذراندن دوره هاي آموزش نظري و علمي در بدو استخدام است .



تبصره – آئين نامه شرايط استخدام بازرسان كار و كارشناسان بهداشت كار با پيشنهاد مشترك وزارت كارواموراجتماعي

وزارت بهداشت ، درمان وآموزش پزشكي و سازمان امور اداري و استخدامي به تصويب هيئت وزيران خواهد رسيد اين شرايط به نحوي تدوين خواهد شد كه ثبات و استقلال شغلي بازرسان را تامين كند و آنها را از هرنوع تعرض مصون بدارد



ماده 98- بازرسان كار وكارشناسان بهداشت كار در حدود وظايف خويش حق دارند بدون اطلاع قبلي در هرموقع از شبانه روز به موسسات مشمول ماده 85 اين قانون وارد شده و به بازرسي بپردازند ونيز مي توانند به دفاتر و مدارك مربوطه در موسسه مراجعه و درصورت لزوم از تمام يا قسمتي از آنها رونوشت تحصيل نمايند .



تبصره – ورود بازرسان كار به كارگاههاي خانوادگي منوط به اجازه كتبي دادستان محل خواهد بود .



ماده 99- بازرسان كار وكارشناسان بهداشت كار حق دارند به منظور اطلاع از تركيبات موادي كه كارگران با آنها در تماس مي باشند و يا در انجام كار مورد استفاده قرار مي گيرند ، به اندازه اي كه براي آزمايش لازم است در مقابل رسيد، نمونه بگيرند وبه روساي مستقيم خود تسليم نمايند .



تبصره – ساير مقررات مربوط به چگونگي بازرسي كار مطابق آئين نامه اي خواهد بود كه با پيشنهاد شوراي عالي حفاظت فني وبهداشت كار حسب مورد به تصويب وزير كارواموراجتماعي و وزير بهداشت ، درمان وآموزش پزشكي خواهد رسيد .



ماده 100- كليه بازرسان كار وكارشناسان بهداشت حرفه اي ، داراي كارت ويژه حسب مورد با امضاء وزير كارواموراچتماعي يا وزير بهداشت ، درمان وآموزش پزشكي هستند كه هنگام بازرسي بايد همراه آنها باشد و درصورت تقاضاي مقامات رسمي يا مسئولين كارگاه ارائه شود .



ماده 101- گزارش بازرسان كار و كارشناسان بهداشت كار درموارد مربوط به حدود وظايف و اختياراتشان در حكم گزارش ضابطين دادگستري خواهد بود .



تبصره 1- بازرسان كارو كارشناسان بهداشت كار مي توانند ، به عنوان مطلع وكارشناس در جلسات مراجع حل اختلاف شركت نمايند .



تبصره 2- بازرسان كار و كارشناسان بهداشت كار نمي توانند در تصميم گيري مراجع حل اختلاف نسبت به پرونده هائيكه قبلا به عنوان بازرس در مورد آنها اظهارنظر كرده اند ، شركت كنند .



ماده 102- بازرسان كار و كارشناسان بهداشت كار نمي توانند در كارگاهي اقدام به بازرسي نمايند كه خود يا يكي از بستگان نسبي آنها تا طبقه سوم و يا يكي از اقرباي سببي درجه اول ايشان به طور مستقيم در آن ذينفع باشند .



ماده 103- بازرسان كار وكارشناسان بهداشت كار حق ندارند در هيچ مورد حتي پس از بركناري از خدمت دولت اسرار واطلاعات را كه به مقتضاي شغل خود به دست آورده اند و يا نام اشخاصي را كه به آنان اطلاعاتي داده يا موارد تخلف را گوشزد كرده اند ، فاش نمايند .



تبصره – متخلفين از مقررات اين ماده مشمول مجازاتهاي مقرر در قوانين مربوط خواهند بود .



ماده 104- كارفرمايان و ديگر كسانيكه مانع ورود بازرسان كارو كارشناسان بهداشت كار به كارگاههاي مشمول اين قانون گردند و يا مانع انجام وظيفه ايشان شوند يا از دادن اطلاعات ومدارك لازم به آنان خودداري نمايند ، حسب مورد به مجازاتهاي مقرر در اين قانون محكوم خواهند شد .



ماده 105- هرگاه در حين بازرسي ، به تشخيص بازرس كار يا كارشناس بهداشت حرفه اي احتمال وقوع حادثه و يا بروز خطر در كارگاه داده شود ، بازرس كار يا كارشناس بهداشت حرفه اي مكلف هستند مراتب را فورا و كتبا به كارفرما يا نماينده او و نيز به رئيس مستقيم خود اطلاع دهند .



تبصره 1- وزارت كارواموراجتماعي و وزارت بهداشت ، درمان وآموزش پزشكي ، حسب مورد گزارش بازرسان كار و كارشناسان بهداشت حرفه اي از دادسراي عمومي محل ودرصورت عدم تشكيل دادسرا از دادگاه عمومي محل تقاضا خواهند كرد فورا قرار تعطيل ولاك و مهر تمام يا قسمتي از كارگاه را صادر نمايد . دادستان بلافاصله نسبت به صدور قرار اقدام و قرار مذكور پس از ابلاغ قابل اجرست .

دستور رفع تعطيل توسط مرجع مزبور در صورتي صادر خواهد شد كه بازرس كار يا كارشناس بهداشت حرفه اي و يا كارشناسان ذيربط دادگستري رفع تواقص و معايب موجود را تائيد نموده باشند .



تبصره 2- كارفرما مكلف است در ايامي كه به علت فوق كار تعطيل مي شود مزد كارگران كارگاه را بپردازد .



تبصره 3- متضرران از قرارهاي موضوع اين ماده درصورت اعتراض به گزارش بازرس كار و يا كارشناس بهداشت حرفه اي و تعطيل كارگاه مي توانند از مراجع مزبور، به دادگاه صالح شكايت كنند و دادگاه مكلف است به فوريت و خارج از نوبت به موضوع رسيدگي نمايد . تصميم دادگاه قطعي و قابل اجراء است .



ماده 106- دستورالعملها و آئين نامه ها ي اجرائي مربوط به اين فصل به پيشنهاد مشترك وزارت كاوامور اجتماعي و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي به تصويب هيات وزيران خواهد رسيد












فصل پنجم





آموزش و اشتغال





مبحث اول



كارآموز و مراكز كارآموزي





1- مراكز كارآموزي



ماده 107- در اجراي اهداف قانون اساسي و به منظور اشتغال مولد و مستمر جويندگان كار ونيز بالا بردن دانش فني كارگران

وزارت كارواموراجتماعي مكلف است امكانات آموزشي لازم را فراهم سازد .



تبصره – وزارتخانه ها و سازمانهاي ذيفنع موظف به همكاريهاي لازم با وزارت كارو اموراجتماعي مي باشند .



ماده 108- وزارت اموراجتماعي موظف است برحسب نياز و باتوجه به استقرار نوع صنعت موجود درنقاط مختلف كشور براي ايجاد و توسعه مراكز كارآموزي ذيل در سطوح مختلف مهارت اقدام نمايد:



الف – مراكز كارآموزي پايه براي آموزش كارگران وكارجويان غيرماهر

ب- مراكز كارآموزي تكميل مهارت و تخصصهاي موردي براي بازآموزي ، ارتقاء مهارت وتعليم تخصصهاي پيشرفته به كارگران وكارجويان نيمه ماهر، ماهر و مربيان آموزش حرفه اي

ج - مراكز تربيت مربي براي آموزش مربيان مراكز كارآموزي

د- مراكز كارآموزي خاص معلولين و جانبازان با همكاري وزارتخانه ها و سازمانهاي ذيربط (مانند وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشكي ، بنياد شهيد، بنياد جانبازان و....)



ماده 109- مراكز آموزش مذكور در ماده 108 اين قانون از نظر مالي و اداري با رعايت قانون محاسبات عمومي به طور مستقل زير نظر وزارت كارواموراجتماعي اداره خواهند شد .



ماده 110- واحدهاي صنعتي ، توليدي و خدماتي به منظور مشاركت در امر آموزش كارگر ماهر و نيمه ماهر موردنياز خويش مكلفند نسبت به ايجاد مراكز كارآموزي جوار كارگاه و يا بين كارگاهي ، همكاريهاي لازم را با وزارت كارواموراجتماعي بعمل آورند .



تبصره 1- وزارت كارواموراجتماعي ، استانداردها و جزوات مربوط به امر آموزش در مراكز كارآموزي جوار كارگاه و بين كارگاهي را تهيه و در مورد تعليم و تامين مربيان مراكز مزبور اقدام مي نمايد.



تبصره 2- دستورالعملها و مقررات مربوط به ايجاد مراكز آموزي جوار كارگاه و بين كارگاهي برحسب مورد به پيشنهاد وزيركارواموراجتماعي به تصويب هيات وزيران خواهد رسيد .



ماده 111- علاوه بر تشكيل مراكز كارآموزي توسط وزارت كارواموراجتماعي ، آموزشگاه فني وحرفه اي آزاد نيز به منظور آموزش صنعت يا حرفه معين ، به وسيله اشخاص حقيقي يا حقوقي ، با كسب پروانه از وزارت كارواموراجتماعي تاسيس مي شود .



تبصره – آئين نامه مربوط به تشخيص صلاحيت فني وموسسات كارآموزي آزاد و صلاحيت مسئول و مربيان و نيز نحوه نظارت وزارت كارواموراجتماعي براين موسسات با پيشنهاد وزيركارواموراجتماعي به تصويب هيات وزيران خواهد رسيد .







2- كارآموز وقرارداد كارآموزي



ماده 112- از لحاظ مقررات اين قانون ، كارآموز به افراد ذيل اطلاق مي شود :



الف – كساني كه فقط براي فراگرفتن حرفه خاص ، بازآموزي يا ارتقاء مهارت براي مدت معين در مراكز كارآموزي و يا آموزشگاههاي آزاد آموزش مي بينند .

ب – افرادي كه به موجب قرارداد كارآموزي به منظور فراگرفتن حرفه اي خاص، براي مدت معين كه زايد بر سه سال نباشد، در كارگاهي معين به كارآموزي توام با كار اشتغال دارند، مشروط برآنكه سن آنها از 15 سال كمتر نبوده واز 18 سال تمام بيشتر نباشد .



تبصره 1- كارآموزان بند الف ممكن است كارگراني باشند كه مطابق توافق كتبي منعقده با كارفرما به مراكز كارآموزي معرفي مي شوند و يا داوطلباني باشند كه شاغل نيستند و راسا به مراكز كارآموزي مواجعه مي نمايند.



تبصره 2- دستورالعملهاي مربوط به شرايط پذيرش ، حقوق و تكاليف دوره كارآموزي داوطلبان مذكور در بند " ب " با پيشنهاد شورايعالي كار، به تصويب وزير كارواموراجتماعي مي رسد.



ماده 113- كارگران شاغلي كه مطابق تبصره يك ماده 112 براي كارآموزي در يكي از مراكز كارآموزي پذيرفته مي شوند ، از حقوق زير برخوردار خواهند بود:



الف- رابطه استخدامي كارگر درمدت كارآموزي قطع نمي شود و اين مدت از هر لحاظ جزء سوابق كارگر محسوب مي شود .

ب – مزد كارگر در مدت كارآموزي از مزد ثابت و يا مزد مبنا كمتر نخواهد بود .

ج – مزاياي غيرنقدي ، كمكها وفوق العاده هائيكه براي جبران هزينه زندگي و مسئوليتهاي خانوادگي به كارگر پرداخت مي شود در دوره كارآموزي كماكان پرداخت خواهد شد .



چنانچه كارفرما قبل از پايان مدت ، بدون دليل موجه مانع ادامه كارآموزي شود واز اين طريق خسارتي به كارگر وارد گردد، كارگر مي تواند به مراجع حل اختلاف مندرج در اين قانون مراجعه و مطالبه خسارت نمايد.



ماده 114- كارگري كه مطابق تبصره (1) ماده 112 براي كارآموزي در يكي از مراكز كارآموزي پذيرفته مي شود مكلف است :



الف – تا پايان مدت مقرر به كارآموزي بپردازد و به طور منظم در برنامه هاي كارآموزي شركت نموده و مقررات و آئين نامه هاي واحد آموزشي را مراعات نمايد و دوره كارآموزي را با موفقيت به پايان برساند .

ب – پس از طي دوره كارآموزي ، حداقل دوبرابر مدت كارآموزي در همان كارگاه به كار اشتغال ورزد.



تبصره – درصورتيكه كارآموز پس از اتمام كارآموزي حاضر به ادامه كار در كارگاه نباشد ، كارفرما مي تواند براي مطالبه خسارت مندرج در قرارداد كارآموزي به مراجع حل اختلاف موضوع اين قانون مراجعه وتقاضاي دريافت خسارت نمايد .



ماده 115- كارآموزان مذكور در بند " ب " ماده 112 ، تابع مقررات مربوط به كارگران نوجوان مذكور در مواد 79 الي 84 اين قانون خواهند بود ولي ساعت كار آنان از شش ساعت در روز تجاوز نخواهد كرد .



ماده 116- قرارداد كارآموزي علاوه بر مشخصات طرفين بايد حاوي مطالب ذيل باشد:



الف – تعهدات طرفين

ب – سن كارآموز

ج – مزد كارآموز

د- محل كارآموزي

ه – حرفه ياشغلي كه طبق استاندارد مصوب، تعليم داده خواهد شد

و- شرايط فسخ قرارداد (درصورت لزوم)

ز – هرنوع شرط ديگري كه طرفين در حدود مقررات قانوني ذكر آنرا در قرارداد لازم بدانند .



ماده 117- كارآموزي توام با كار نوجوانان تا سن 18 سال تمام (موضوع ماده 80 اين قانون ) درصورتي مجاز است كه از حدود توانائي آنان خارج نبوده و براي سلامت و رشد جسمي و روحي آنان مضر نباشد .



ماده 118- مراكز كارآموزي موظفند براي آموزش كارآموز ، وسائل وتجهيزات كافي را مطابق استانداردهاي آموزشي وزارت كارواموراجتماعي در دسترسي وي قرار دهند و به طور منظم و كامل ، حرفه موردنظر را به او بياموزند. همچنين مراكز مذكور بايد براي تامين سلامت و ايمني كارآموز در محيط كارآموزي امكانات لازم را فراهم آورند .











مبحث دوم





اشتغال





ماده 119- وزارت كارواموراجتماعي موظف است نسبت به ايجاد مراكز خدمات اشتغال درسراسر كشور اقدام نمايد . مراكز خدمات مذكور موظفند تا ضمن شناسائي زمينه هاي ايجاد كار و برنامه ريزي براي فرصت هاي اشتغال نسبت به ثبت نام و معرفي بيكاران به مراكز كارآموزي (درصورت نياز به آموزش ) ويا معرفي به مراكز توليدي، صنعتي ، كشاورزي و خدماتي اقدام نمايند .



تبصره 1- مراكز خدمات اشتغال در مراكز استانها موظف به ايجاد دفتري تحت عنوان دفتر برنامه ريزي و حمايت از اشتغال معلولين خواهند بود و كليه موسسات مذكور در اين ماده موظف به همكاري با دفاتر مزبور مي باشند .



تبصره 2- دولت موظف است تا درايجاد شركتهاي تعاوني (توليدي ، كشاورزي، صنعتي و توزيعي ) ، معلولين را از طريق اعطاي وامهاي قرض الحسنه درازمدت و آموزشهاي لازم وبرقراري تسهيلات انجام كار و حمايت از توليد يا خدمات آنان مورد حمايت قرار داده و نسبت به رفع موانع معماري در كليه مراكز موضوع اين ماده و تبصره ها كه معلولين در آنها حضور
مي يابند اقدام نمايد .



تبصره 3- وزارت كارواموراجتماعي مكلف است تا آئين نامه هاي لازم را در جهت برقراري تسهيلات رفاهي موردنياز معلولين شاغل در مراكز انجام كار با نظرخواهي از جامعه معلولين ايران و سازمان بهزيستي كشور تهيه و به تصويب وزير كاروامور اجتماعي برساند.





مبحث سوم





اشتغال اتباع بيگانه





ماده 120- اتباع بيگانه نمي توانند در ايران مشغول به كار شوند مگر آنكه اولا داراي رواديد ورود با حق كار مشخص بوده و ثانيا مطابق قوانين و آئين نامه هاي مربوطه ، پروانه كار دريافت دارند .



تبصره – اتباع بيگانه ذيل مشمول مقررات ماده 120 نمي باشند :



الف – اتباع بيگانه اي كه منحصرا در خدمت ماموريتهاي ديپلماتيك و كنسولي هستند با تائيد وزارت امور خارجه .

ب – كاركنان و كارشناسان سازمان ملل متحد و سازمانهاي وابسته به آنها با تائيد وزارت امور خارجه .

ج – خبرنگاران خبرگزاريها و مطبوعات خارجي به شرط معامله متقابل و تائيد وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي .

ماده 121- وزارت كارواموراجتماعي با رعايت شرايط ذيل در مورد صدور رواديد با حق كار مشخص براي اتباع بيگانه موافقت و پروانه كار صادر خواهد كرد :



الف- مطابق اطلاعات موجود در وزارت كارواموراجتماعي در ميان اتباع ايراني آماده به كار افراد داوطلب واجد تحصيلات و تخصص مشابه وجود نداشته باشد .

ب – تبعه بيگانه داراي اطلاعات و تخصص كافي براي اشتغال به كار موردنظر باشد .

ج – از تخصص تبعه بيگانه براي آموزش و جايگزيني بعدي افراد ايراني استفاده شود .



تبصره – احراز شرايط مندرج در اين ماده با هيات فني اشتغال است . ضوابط مربوط به تعداد اعضاء و شرايط انتخاب آنها ونحوه تشكيل جلسات هيات ، به موجب آئين نامه اي خواهد بود كه با پيشنهاد وزارت كارواموراجتماعي به تصويب هيات وزيران مي رسد .



ماده 122- وزارت كارواموراجتماعي مي تواند نسبت به صدور، تمديد وتجديد پروانه كار افراد ذيل اقدام نمايد :



الف – تبعه بيگانه اي كه حداقل ده سال مداوم در ايران اقامت داشته باشد .

ب – تبعه بيگانه اي كه داراي همسر ايراني باشد .

ج – مهاجرين كشورهاي بيگانه خصوصا كشورهاي اسلامي و پناهندگان سياسي به شرط داشتن كارت معتبر مهاجرت و يا پناهندگي و پس از موافقت كتبي وزارتخانه هاي كشور وامورخارجه .



ماده 123- وزارت امور اجتماعي مي تواند درصورت ضرورت و يا به عنوان معامله متقابل اتباع بعضي از دول و يا افراد بدون تابعيت را (مشروط برآنكه وضعيت آنان ارادي نباشد) پس از تائيد وزارت كاروامورخارجه و تصويب هيات وزيران از پرداخت حق صدور، حق تمديد و ياحق تجديد پروانه كار معاف نمايد .



ماده 124- پروانه كار با رعايت مواد اين قانون حداكثر براي مدت يك سال صادر يا تمديد و يا تجديد مي شود .



ماده 125- در مواردي كه به عنوان رابطه استخدامي تبعه بيگانه با كارفرما قطع مي شود كارفرما مكلف است ظرف پانزده روز ، مراتب را به وزارت كاروامور اجتماعي اعلام كند . تبعه بيگانه نيز مكلف است ظرف پانزده روز پروانه كار خود را در برابر اخذ رسيد، به وزارت كارواموراجتماعي تسليم نمايد. وزارت كارواموراجتماعي در صورت لزوم اخراج تبعه بيگانه را از مراجع ذيصلاح درخواست مي كند .



ماده 126- در مواردي كه مصلحت صنايع كشور اشتغال فوري تبعه بيگانه را به طور استثنائي ايجاب كند ، وزير مربوطه مراتب را به وزارت كارواموراجتماعي اعلام مي نمايد و با موافقت وزير كارواموراجتماعي براي تبعه بيگانه ، پروانه كار موقت بدون رعايت تشريفات مربوط به صدور رواديد با حق كار مشخص ، صادر خواهد شد .



تبصره - مدت اعتبار پروانه كار موقت حداكثر سه ماه است و تمديد آن مستلزم تاييد هيات فني اشتغال اتباع بيگانه خواهد بود .



ماده 127- شرايط استخدامي كارشناسان و متخصصين فني بيگانه موردنياز دولت با درنظر گرفتن تابعيت ومدت خدمت وميزان مزد آنها و باتوجه به نيروي كارشناس داخلي ، پس از بررسي واعلام نظر وزارت كاروامور اجتماعي و سازمان امور اداري و استخدامي كشور ، با تصويب مجلس شوراي اسلامي خواهد بود . پروانه كار جهت استخدام كارشناسان خارجي ، در هر مورد پس از تصويب مجلس شوراي اسلامي از طرف وزارت كارواموراجتماعي صادر خواهد شد.



ماده 128- كارفرمايان مكلفند قبل از اقدام به عقد هرگونه قراردادي كه موجب استخدام كارشناسان بيگانه مي شود ، نظر وزارت كارواموراجتماعي را درمورد امكان اجازه اشتغال تبعه بيگانه استعلام نمايند .



ماده 129- آئين نامه هاي اجرائي مربوط به اشتغال اتباع بيگانه از جمله نحوه صدور ، تمديد ، تجديد و لغو پروانه كار ونيز شرايط انتخاب اعضا، هيات فني اشتغال ، اتباع بيگانه مذكور در ماده 121 اين قانون ، با پيشنهاد وزير كاروامور اجتماعي به تصويب هيات وزيران خواهد رسيد












































فصل ششم



تشكل هاي كارگري و كارفرمائي





ماده 130- به منظور تبيلغ و گسترش فرهنگي اسلامي و دفاع از دستاوردهاي انقلاب اسلامي و در اجراي اصل بيست و ششم قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران كارگران واحدهاي توليدي ، صنعتي ، كشاورزي ، خدماتي وصنفي مي توانند نسبت به تاسيس انجمنهاي اسلامي اقدام نمايند .



تبصره 1- انجمنهاي اسلامي مي توانند به منظور هماهنگي در انجام وظايف و شيوه هاي تبليغي ، نسبت به تاسيس كانونهاي هماهنگي انجمنهاي اسلامي در سطح استانها و كانون عالي هماهنگي انجمنهاي اسلامي در كل كشور اقدام نمايند .



تبصره 2- آئين نامه چگونگي تشكيل ، حدود وظايف واختيارات و نحوه عملكرد انجمن هاي اسلامي موضوع اين ماده بايد توسط وزارتين كشور، كارواموراجتماعي و سازمان تبليغات اسلامي تهيه و به تصويب هيات وزيران برسد .



ماده 131- در اجراي اصل بيست وششم قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران و به منظور حفظ حقوق و منافع مشروع وقانوني وبهبود وضع اقتصادي كارگران و كارفرمايان ، كه خود متضمن حفظ منافع جامعه باشد ، كارگران مشمول قانون كار وكارفرمايان يك حرفه يا صنعت مي توانند مبادرت به تشكيل انجمنهاي صفي نمايند .



تبصره 1- به منظور هماهنگي در انجام وظايف محوله و قانوني انجمنهاي صنفي مي توانند نسبت به تشكيل كانون انجمنهاي صنفي در استان و كانون عالي انجمنهاي صنفي در كل كشور اقدام نمايند .



تبصره 2- كليه انجمنهاي صنفي و كانونهاي مربوطه به هنگام تشكيل موظف به تنظيم اساسنامه با رعايت مقررات قانوني وطرح وتصويب آن در مجمع عمومي و تسليم به وزارت كارواموراجتماعي جهت ثبت مي باشند .



تبصره 3- كليه نمايندگان كارفرمايان ايران در شورايعالي كار، شورايعالي تامين اجتماعي ، شورايعالي حفاظت فني وبهداشت كار ، كنفرانس بين المللي كار و نظائر آن توسط كانون عالي انجمنهاي صنفي كارفرمايان ، درصورت تشكيل انتخاب و در غير اين صورت توسط وزير كارواموراجتماعي معرفي خواهند شد .



تبصره 4- كارگران يك واحد ، فقط مي توانند يكي از سه مورد شوراي اسلامي كار، انجمن صنفي يا نماينده كارگران را داشته باشند .



تبصره 5- آئين نامه چگونگي تشكيل ، حدود وظائف و اختيارات و نحوه عملكرد انجمن هاي صنفي و كانونهاي مربوطه ، حداكثر ظرف مدت يكماه ا زتاريخ تصويب اين قانون ، توسط شورايعالي كار تهيه و به تصويب هيات وزيران خواهد رسيد .



تبصره 6- آئين نامه نحوه انتخابات نمايندگان مذكور در تبصره 3 اين ماده ظرف يكماه پس از تصويب اين قانون به تصويب وزير كارواموراجتماعي خواهد رسيد .



ماده 132- به منظور نظارت ومشاركت دراجراي اصل سي ويكم قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران و همچنين بر اساس مفاد مربوطه در اصل چهل وسوم قانون اساسي كارگران واحدهاي توليدي ، صنفي ، صنعتي ، خدماتي وكشاورزي كه مشمول قانون كار باشند ، مي توانند نسبت به ايجاد شركتهاي تعاوني مسكن اقدام نمايند .



تبصره – شركتهاي تعاوني مسكن كارگران هر استان مي توانند نسبت به ايجاد كانون هماهنگي شركتهاي تعاوني مسكن كارگران استان اقدام نمايند و كانونهاي هماهنگي تعاونيهاي مسكن كارگران استانها مي توانند نسبت به تشكيل كانون عالي هماهنگي تعاونيهاي مسكن كارگران كشور (اتحاديه مركزي تعاونيهاي مسكن كارگران – اسكان ) اقدام نمايند .

وزارتخانه هاي كارواموراجتماعي ، مسكن و شهرسازي واموراقتصادي و دارائي موظف به همكاري با اتحايه اسكان بوده و اساسنامه شركتهاي مذكور توسط وزارت كارواموراجتماعي به ثبت خواهد رسيد .



ماده 133- به منظور نظارت ومشاركت در اجراي مفاد مربوط به توزيع ومصرف در اصول چهل وسوم وچهل و چهارم قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران ، كارگران واحدهاي توليدي ، صنفي ، صنعتي ، خدماتي و يا كشاورزي كه مشمول قانون كار باشند ، مي توانند نسبت به ايجاد شركتهاي تعاوني مصرف (توزيع) كارگري اقدام نمايند.



تبصره – شركتهاي تعاوني مصرف (توزيع ) كارگران مي توانند نسبت به تاسيس كانون هماهنگي شركتهاي تعاوني مصرف كارگران استان اقدام نمايند و كانونهاي هماهنگي تعاونيهاي مصرف (توزيع ) كارگران استانها مي توانند نسبت به تشكيل كانون عالي هماهنگي تعاونيهاي مصرف كارگران " اتحاديه مركزي تعاونيهاي مصرف (توزيع ) كارگران – امكان" اقدام نمايند .



وزارتخانه هاي كارواموراجتماعي و بازرگاني و همچنين وزارتخانه هاي صنعتي موظف هستند تا همكاريهاي لازم را با اتحاديه امكان بعمل آورند و اساسنامه شركتهاي تعاوني مذكور توسط وزارت كارواموراجتماعي به ثبت خواهد رسيد .



ماده 134- به منظور بررسي و پي گيري مسائل و مشكلات صنفي واجتماعي و حسن اجراي آن قسمت از مفاد اصل بيست و نهم قانون اساسي كه متضمن حفظ حقوق و تامين منافع و بهره مندي از خدمات بهداشتي ، درماني و مراقبتهاي پزشكي مي باشد كارگران و مديران بازنشسته مي توانند به طور مجزا نسبت به تاسيس كانونهاي كارگران و مديران بازنشسته شهرستانها و استانها اقدام نمايند .



تبصره 1- كانونهاي كارگران و مديران بازنشسته استانها مي توانند نسبت به تاسيس كانونهاي عالي كارگران و مديران بازنشسته كشور اقدام نمايند .



تبصره 2- وزارتخانه هاي كارواموراجتماعي و بهداشت ، درمان و آموزش پزشكي و سازمان تامين اجتماعي موظف به همكاري با كانونهاي عالي كارگران و مديران بازنشسته كشور مي باشند .



ماده 135- به منظور ايجاد وحدت روش و هماهنگي در امور وتبادل نظر در چگونگي اجراي وظائف و اختيارات ، شوراهاي اسلامي كار مي توانند نسبت به تشكيل كانون هماهنگي شوراهاي اسلامي كار در استان و كانون عالي هماهنگي شوراهاي اسلامي كار در كل كشور اقدام نمايند .



تبصره – آئين نامه چگونگي تشكيل ، حدود وظائف و اختيارات ونحوه عملكرد كانونهاي شوراهاي اسلامي كار موضوع اين ماده بايد توسط وزارتين كشور و كار واموراجتماعي و سازمان تبليغات اسلامي تهيه و به تصويب هيات وزيران برسد.



ماده 136- كليه نمايندگان رسمي كارگران جمهوري اسلامي ايران در سازمان جهاني كار، هياتهاي تشخيص ، هياتهاي حل اختلاف ، شورايعالي تامين اجتماعي شورايعالي حفاظت فني ونظاير آن ، حسب مورد ، توسط كانون عالي شوراهاي اسلامي كار، كانون عالي انجمنهاي صنفي كارگران و يا مجمع نمايندگان كارگران انتخاب خواهند شد .



تبصره 1- آئين نامه اجرائي اين ماده با پيشنهاد شورايعالي كار به تصويب هيات وزيران خواهد رسيد .



تبصره 2- درصورتيكه تشكلهاي عالي كارگري و كارفرمائي موضوع اين فصل ايجاد نشده باشند ، وزير كارواموراجتماعي مي توانند نسبت به انتخاب نمايندگان مزبور در مجامع ، شوراها وهياتهاي عالي اقدام نمايد .



ماده 137- به منظور هماهنگي و حسن انجام وظائف مربوطه ، تشكل هاي كارفرمائي وكارگري موضوع اين فصل از قانون مي توانند بطور مجزا نسبت به ايجاد تشكيلات مركزي اقدام نمايند.



تبصره – آئين نامه هاي انتخابات شوراي مركزي و اساسنامه تشكيلات مركزي كارفرمايان وهمچنين كارگران ، جداگانه توسط كميسيوني مركب از نمايندگان شورايعالي كار ، وزارت كشور و وزارت كاروامور اجتماعي تهيه و به تصويب هيات وزيران خواهد رسيد .



ماده 138- مقام ولايت فقيه درصورت مصلحت ميتوانند در هريك از تشكلهاي مذكور نماينده داشته باشند .


































فصل هفتم





مذاكرات و پيمانهاي دسته جمعي كار





ماده 139- هدف از مذاكرات دسته جمعي ، پيشگيري و يا حل مشكلات حرفه اي و يا شغلي و يا بهبود شرايط توليد و يا امور رفاهي كارگران است كه ازطريق تعيين ضوابطي براي مقابله با مشكلات و تامين مشاركت طرفين در حل آنها و يا از راه تعيين و يا تغيير شرايط و نظائر اينها، در سطح كارگاه ، حرفه و يا صنعت با توافق طرفين تحقق مي يابد . خواستهاي طرح شده از سوي طرفين بايد متكي به دلائل و مدارك لازم باشد .



تبصره 1- هر موضوعي كه در روابط كار متضمن وضع مقررات و ايجاد ضوابط ازطريق مذاكرات دسته جمعي باشد، مي تواند موضوع مذاكره قرار بگيرد ، مشروط برآنكه مقررات جاري كشور واز جمله سياستهاي برنامه اي دولت ، اتخاذ تصميم در مورد آنها را منع نكرده باشد .



مذاكرات دسته جمعي بايد به منظور حصول توافق و حل وفصل مسالمت آميز اختلافات با رعايت شئون طرفين و با خودداري از هرگونه عملي كه موجب اختلال نظم جلسات گردد ، ادامه يابد .



تبصره 2- درصورتي كه طرفين مذاكرات دسته جمعي موافق باشند مي توانند از وزارت كارواموراجتماعي تقاضا كنند شخص بيطرفي را كه در زمينه مسائل كار تبحر داشته باشد و بتواند در مذاكرات هماهنگي ايجاد كند ، به عنوان كارشناس پيمانهاي دسته جمعي به آنها معرفي نمايد . نقش اين كارشناس كمك به هر دوطرف در پيشبرد مذاكرات دسته جمعي است .



ماده 140- پيمان دسته جمعي كار عبارت است از پيماني كتبي كه به منظور تعيين شرايط كار فيمابين يك يا چند (شورا يا انجمن صنفي و يا نماينده قانوني كارگران ) از يك طرف و يك چند كارفرما و يا نمايندگان قانوني آنها ا زسوي ديگر و يا فيمابين كانونها و كانونهاي عالي كارگري و كارفرمائي منعقد مي شود .



تبصره – درصورتي كه مذاكرات دسته جمعي كار منجر به انعقاد پيمان دسته جمعي كار شود، بايد متن پيمان در سه نسخه تنظيم و به امضاء طرفين برسد . دو نسخه از پيمان در اختيار طرفين عقد پيمان دسته جمعي قرار گرفته و نسخه سوم ظرف سه روز در قبال اخذ رسيد و به منظور رسيدگي و تائيد، تسليم وزارت كارواموراجتماعي خواهد شد .



ماده 141- پيمانهاي دسته جمعي كار هنگامي اعتبار قانوني و قابليت اجرائي خواهند داشت كه :



الف – مزايائي كمتر از آنچه در قانون كار پيش بيني گرديده است در آن تعيين نشده باشد .

ب – با قوانين و مقررات جاري كشور وتصميمات ومصوبات قانوني دولت مغاير نباشد .

ج – عدم تعارض موضوع يا موضوعات پيمان با بندهاي الف وب ، به تائيد وزارت كاروامور اجتماعي برسد .



تبصره 1- وزارت كارواموراجتماعي بايدنظر خود در مورد مطابقت يا عدم تطابق پيمان با بندهاي الف وب مذكور دراين ماده را ظرف 30 روز به طرفين پيمان كتبا اعلام نمايد .



تبصره 2- نظر وزارت كارواموراجتماعي در مورد عدم مطابقت مفاد پيمان جمعي با موضوعات بندهاي الف وب بايد متكي به دلائل قانوني ومقررات جاري كشور باشد . دلائل و موارد مستند بايد كتبا به طرفين پيمان ظرف مدت مذكور در تبصره يك همين ماده اعلام گردد .



ماده 142- درصورتيكه اختلاف نظر در مورد مواد مختلف اين قانون و يا پيمانهاي قبلي و يا هريك از موضوعات مورد درخواست طرفين براي انعقاد پيمان جديد ، منجر به تعطيل كار ضمن حضور كارگر در كارگاه و يا كاهش عمدي توليد از سوي كارگران شود ، هيات تشخيص موظف است براساس درخواست هريك از طرفين اختلاف و يا سازمانهاي كارگري و كارفرمايي ، موضوع اختلاف را سريعا مورد رسيدگي قرار داده و اعلام نظر نمايد .



تبصره – درصورتيكه هريك از طرفين پيمان دسته جمعي نظر مذكور را نپذيرد مي تواند ظرف مدت ده روز از تاريخ اعلام نظر هيات تشخيص (موضوع ماده 158) به هيات حل اختلاف مندرج در فصل نهم اين قانون مراجعه و تقاضاي رسيدگي و صدور راي نمايد .

هيات حل اختلاف پس از دريافت تقاضا فورا به موضوع اختلاف در پيمان دسته جمعي رسيدگي و راي خود را نسبت به پيمان دسته جمعي كار اعلام مي كند .



ماده 143- درصورتيكه پيشنهاد هيات حل اختلاف ظرف سه روز مورد قبول گزارش طرفين واقع نشود رئيس اداره كارواموراجتماعي موظف است بلافاصله گزارش امر را ، جهت اتخاذ تصميم لازم ، به وزارت كارواموراجتماعي اطلاع دهد درصورت لزوم هيات وزيران مي تواند مادام كه اختلاف ادامه دارد، كارگاه را به هرنحوي كه مقتضي بداند به حساب كارفرما اداره نمايد .



ماده 144- در پيمان هاي دسته جمعي كار كه براي مدت معيني منعقد مي گردد ، هيچيك از طرفين نمي تواند به تنهائي قبل از پايان مدت ، درخواست تغيير آن را بنمايد، مگر آنكه شرايط ا ستثنائي به تشخيص وزارت كارواموراجتماعي اين تغيير را ايجاب كند .



ماده 145- فوت كارفرما و يا تغيير مالكيت از وي ، دراجراي پيمان دسته جمعي كار موثر نمي باشد و چنانچه كار استمرار داشته باشد ، كارفرماي جديد قائم مقام كارفرماي قديم محسوب خواهد شد .



ماده 146- در كليه قراردادهاي انفرادي كار، كه كارفرما قبل از انعقاد پيمان دسته جمعي كار منعقد ساخته و پا پس از آن منعقد مي نمايد، مقررات پيمان دسته جمعي لازم الاتباع است ، مگر در مواردي كه قراردادهاي انفرادي از لحاظ مزد داراي مزايائي بيشتر از پيمان دسته جمعي باشند






































فصل هشتم





خدمات رفاهي كارگران





ماده 147- دولت مكلف است خدمات بهداشتي و درماني را براي كارگران و كشاورزان مشمول اين قانون و خانواده آنها فراهم سازد .



ماده 148- كارفرمايان كارگاههاي مشمول اين قانون مكالفند براساس قانون تامين اجتماعي ، نسبت به بيمه نمودن كارگران واحد خود اقدام نمايند .



ماده 149- كارفرمايان مكلفند با تعاونيهاي مسكن و درصورت عدم وجود اين تعاونيها مستقيما با كارگران فاقد مسكن جهت تامين خانه هاي شخصي مناسب همكاري لازم را بنمايند و همچنين كارفرمايان كارگاههاي بزرگ ملكف به احداث خانه هاي سازماني در جوار كارگاه و يا محل مناسب ديگر مي باشند .



تبصره 1- دولت موظف است با استفاده از تسهيلات بانكي و امكانات وزارت مسكن و شهرسازي ، شهرداريها و ساير دستگاههاي ذيربط همكاري لازم را بنمايد .



تبصره 2- نحوه وميزان همكاري و مشاركت كارگران ، كارفرمايان و دستگاههاي دولتي و نوع كارگاههاي بزرگ مشمول اين ماده طبق آئين نامه اي خواهد بود كه توسط وزارتين كارواموراجتماعي ومسكن وشهرسازي تهيه و به تصوب هيات وزيران خواهد رسيد .



ماده 150- كليه كارفرمايان مشمول اين قانون مكلفند ، در كارگاه ، محل مناسب براي اداي فريضه نماز ايجاد نمايند و نيز در ايام ماه مبارك رمضان براي تنظيم شعائر مذهبي و رعايت حال روزه داران ، بايد شرايط و ساعات كار را باهمكاري انجمن اسلامي و شوراي اسلامي كار و يا ساير نمايندگان قانوني كارگران طوري تنظيم نمايند كه ا وقات كار مانع فريضه روزه نباشد همچنين مدتي از اوقات كار را براي اداي فريضه نماز و صرف افطار يا سحري ، اختصاص دهند .



ماده 151- در كارگاههائي كه براي مدت محدود به منظور انجام كاري معين (راه سازي و مانند آن ) دور از مناطق مسكوني ايجاد مي شوند ، كارفرمايان موظفند سه وعده غذاي مناسب و ارزان قيمت (صبحانه ، نهار و شام ) براي كارگران خود فراهم نمايند ، كه حداقل يك وعده آن براي غذاي گرم باشد . در اين قبيل كارگاهها به اقتضاي فصل ، محل و مدت كار، بايد خوابگاه مناسب نيز براي كارگران ايجاد شود .



ماده 152- درصورت دوري از كارگاه وعدم تكافوي وسيله نقليه عمومي ، صاحب كار بايد براي رفت و برگشت كاركنان خود وسيله نقليه مناسب در اختيار آنان قرار دهد .



ماده 153- كارفرمايان مكلفند براي ايجاد و اداره امور شركتهاي تعاوني كارگران كارگاه خود ، تسهيلات لازم را ازقبيل محل ، وسائل كار و امثال اينها فراهم نمايند .



تبصره – دستورالعملهاي مربوط به نحوه اجراي اين ماده با پيشنهاد شورايعالي كار به تصويب وزير كارواموراجتماعي خواهد رسيد .



ماده 154- كليه كارفرمايان موظفند با مشاركت وزارت كارواموراجتماعي و سازمان تربيت بدني كشور، محل مناسب براي استفاده كارگران در رشته هاي مختلف ورزش ايجاد نمايند .



تبصره – آئين نامه نحوه ايجاد و ضوابط مربوط به آن و همچنين مدت شركت كارگران در مسابقات قهرماني ورزشي يا هنري و ساعات متعارف تمرين ، توسط وزارت كارواموراجتماعي و سازمان تربيت بدني كشور تهيه و به تصويب هيات وزيران خواهد رسيد .



ماده 155- كليه كارگاهها موظفند برحسب اعلام وزارت كارواموراجتماعي و با نظارت اين وزارت و سازمانهاي مسئول در امر سوادآموزي بزرگسالان ، به ايجاد كلاسهاي سوادآموزي بپردازند . ضوابط نحوه اجراي اين تكليف ، چگونگي تشكيل كلاس ، شركت كارگران در كلاس ، انتخاب آموزش ياران و ساير موارد آن مشتركا توسط وزارت كارواموراجتماعي و نهضت سوادآموزي تهيه و به تصويب هيات وزيران خواهد رسيد .



تبصره – شرط ورود كارگران به دوره هاي مراكز كارآموزي ، حداقل داشتن گواهينامه نهضت سوادآموزي يا معادل آن است .



ماده 156- دستوراالعملهاي مربوط به تاسيسات كارگاه از نظر بهداشت محيط كار مانند غذاخوري ، حمام و دستشوئي برابر آئين نامه اي خواهد بود كه توسط وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشكي تصويب و به مرحله اجراء در خواهد آمد



فصل نهم





مراجع حل اختلاف





ماده 157- هرگونه اختلاف فردي بين كارفرما و كارگر يا كارآموز كه ناشي از اجراي اين قانون و ساير مقررات كار ، قرارداد كارآموزي ، موافقت نامه هاي كارگاهي يا پيمانهاي دسته جمعي كار باشد ، در مرحله اول از طريق سازش مستقيم بين كارفرما و كارگر يا كارآموز و يا نمايندگان آنها در شوراي اسلامي كار ودرصورتيكه شوراي اسلامي كار در واحدي نباشد، از طريق انجمن صنفي كارگران و يا نماينده قانوني كارگران و كارفرما حل وفصل خواهد شد و در صورت عدم سازش از طريق هياتهاي تشخيص و حل اختلاف به ترتيب آتي رسيدگي و حل وفصل خواهد شد .



ماده 158- هيات تشخيص مذكور در اين قانون از افراد ذيل تشكيل مي شود :



1- يك نفر نماينده وزارت كاروامور اجتماعي

2- يك نفر نماينده كارگران به انتخاب كانون هماهنگي شوراي اسلامي كار استان .

3- يك نفر نماينده مديران صنايع به انتخاب كانون انجمنهاي صنفي كارفرمايان استان ، درصورت لزوم و باتوجه به ميزان كار هياتها ، وزارت كارواموراجتماعي مي تواند نسبت به تشكيل چند هيات تشخيص در سطح هر استان اقدام نمايند .



تبصره – كارگري كه مطابق نظر هيات تشخيص بايد اخراج شود ، حق دارد نسبت به اين تصميم به هيات حل اختلاف مراجعه واقامه دعوي نمايد .



ماده 159- راي هياتهاي تشخيص پس از 15 روز از تاريخ ابلاغ آن لازم الاجرا مي گردد ودرصورتي كه ظرف مدت مذكور يكي از طرفين نسبت به راي مزبور اعتراض داشته باشد اعتراض خود را كتبا به هيات حل اختلاف تقديم مي نمايد و راي هيات حل اختلاف پس از صدور قطعي و لازم الاجرا خواهد بود . نظرات اعضاء هيات بايستي در پرونده درج شود .



ماده 160- هيات حل اختلاف استان از سه نفر نماينده كارگران به انتخاب كانون هماهنگي شوراهاي اسلامي كار استان يا كانون انجمنهاي صنفي كارگران و يا مجمع نمايندگان كارگران واحدهاي منطقه و سه نفر نماينده كارفرمايان به انتخاب مديران واحدهاي منطقه و سه نفر نماينده دولت (مديركل كارواموراجتماعي ، فرماندار و رئيس دادگستري محل و يا نمايندگان آنها) براي مدت 2 سال تشكيل مي گردد. درصورت لزوم و با توجه به ميزان كار هياتها ، وزارت كارواموراجتماعي مي تواند نسبت به تشكيل چند هيات حل اختلاف درسطح استان اقدام نمايد .



ماده 161- هياتهاي حل اختلاف باتوجه به حجم كار و ضرورت به تعداد لازم در محل واحدهاي كارواموراجتماعي و حتي الامكان خارج از وقت اداري تشكيل خواهد شد .



ماده 162- هياتهاي حل اختلاف از طرفين اختلاف براي حضور در جلسه رسيدگي ، كتبا دعوت مي كنند . عدم حضور هريك از طرفين يا نماينده تام الاختيار آنها مانع رسيدگي و صدور راي توسط هيات نيست ، مگر آنكه هيات حضور طرفين را ضروري تشخيص دهد . دراين صورت فقط يك نوبت تجديد دعوت مي نمايد . در هرحال هيات حتي الامكان ظرف مدت يكماه پس از وصول پرونده ، رسيدگي و راي لازم را صادر مي نمايد .



ماده 163- هياتهاي حل اختلاف مي توانند درصورت لزوم از مسئولين و كارشناسان ، انجمنها و شوراهاي اسلامي واحدهاي توليدي ، صنعتي ، خدماتي و كشاورزي دعوت بعمل آورند و نظرات و اطلاعات آنان را درخصوص موضوع ، استماع نمايند .



ماده 164- مقررات مربوط به انتخاب اعضاء هياتهاي تشخيص و حل اختلاف و چگونگي تشكيل جلسات آنها توسط شورايعالي كار تهيه و به تصويب وزير كارواموراجتماعي خواهد رسيد .





ماده 165- درصورتيكه هيات حل اختلاف ، اخراج كارگر راغيرموجه تشخيص داد، حكم بازگشت كارگر اخراجي و پرداخت حق السعي او را از تاريخ اخراج صادر مي كند و در غيراينصورت (موجه بودن اخراج ) كارگر، مشمول اخذ حق سنوات به ميزان مندرج در ماده 27 اين قانون خواهد بود .



تبصره – چنانچه كارگر نخواهد به واحد مربوط باز گردد ، كارفرما مكلف است كه براساس سابقه خدمت كارگر به نسبت هرسال 45 روز مزد و حقوق به وي بپردازد .



ماده 166- آراء قطعي صادره از طرف مراجع حل اختلاف كار ، لازم اجراء بوده وبوسيله اجراي احكام دادگستري به مورد اجراء گذراده خواهد شد. ضوابط مربوط به آن موجب آئين نامه اي خواهد بود كه به پيشنهاد وزارتين كارواموراجتماعي و دادگستري به تصويب هيات وزيران مي رسد



فصل دهم





شورايعالي كار





ماده 167- در وزارت كارواموراجتماعي شورائي به نام شورايعالي كار تشكيل مي شود . وظيفه شورا انجام كليه تكاليفي است كه به موجب اين قانون و ساير قوانين مربوطه به عهده آن واگذار شده است . اعضاي شورا عبارتند از :



الف – وزير كارواموراجتماعي ، كه رياست شورا را به عهده خواهد داشت .

ب – دو نفر از افراد بصير ومطلع در مسائل اجتماعي و اقتصادي به پيشنهاد وزير كارواموراجتماعي و تصويب هيات وزيران كه يك نفر از آنان اعضاي شورايعالي صنايع انتخاب خواهد شد .

ج – سه نفر از نمايندگان كارفرمايان (يك نفر از بخش كشاورزي) به انتخاب كارفرمايان

د- سه نفر از نمايندگان كارگران (يك نفر ا زبخش كشاورزي ) به انتخاب كانون عالي شوراهاي اسلامي كار .



شورايعالي كار از افراد فوق تشكيل كه به استثناء وزير كارواموراچتماعي بقيه اعضاء آن براي مدت دو سال تعيين و انتخاب مي گردند و انتخاب مجدد آنان بلامانع است .



تبصره – هريك از اعضاء شركت كننده در جلسه داراي يك راي دهنده خواهند بود .



ماده 168- شورايعالي كار هر ماه حداقل يك بار تشكيل جلسه مي دهد .

درصورت ضرورت ، جلسات فوق العاده به دعوت رئيس و يا تقاضاي سه نفر از اعضاي شورا تشكيل مي شود . جلسات شورا باحضور هفت نفر از اعضاء رسميت مي يابد و تصميمات آن با اكثريت آراء معتبر خواهد بود .



ماده 169- شورايعالي كار داراي يك دبيرخانه دائمي است . كارشناسان مسائل كارگري و اقتصادي و اجتماعي و فني دبيرخانه ، مطالعات مربوط به روابط و شرايط كار و ديگر اطلاعات موردنياز را تهيه و در اختيار شورايعالي كار قرار مي دهند .



تبصره – محل دبيرخانه شورايعالي كار در وزارت كارواموراجتماعي است . مسئول دبيرخانه به پيشنهاد وزير كارواموراجتماعي وتصويب شورايعالي كار انتخاب مي شود ، كه به عنوان دبير شورا، بدون حق راي در جلسات شورايعالي كار شركت خواهد كرد .



ماده 170- دستورالعملهاي مربوط به چگونگي تشكيل ونحوه اداره شورايعالي كار و وظائف دبيرخانه شورا و همچنين نحوه انتخاب اعضاء اصلي و علي البدل كارگران و كارفرمايان در شورايعالي كار به موجب مقرراتي خواهد بود كه حداكثر ظرف دو ماه از تاريخ تصويب اين قانون توسط وزير كارواموراجتماعي تهيه و به تصويب هيات وزيران خواهد رسيد




































فصل يازدهم





جرائم و مجازاتها





ماده 171- متخلفان از تكاليف مقرر در اين قانون ، حسب مورد مطابق مواد آتي با توجه به شرايط و امكانات خاطي و مراتب جرم به مجازات حبس يا جريمه نقدي و يا هر دو محكوم خواهند شد .



درصورتيكه تخلف از انجام تكاليف قانوني سبب وقوع حادثه اي گردد كه منجر به عوارضي مانند نقض عضو و يا فوت كارگر شود، دادگاه مكلف است علاوه بر مجازاتهاي مندرج دراين فصل ، نسبت به اين موارد طبق قانون تعيين تكليف نمايد .



ماده 172- كار اجباري باتوجه به ماده 6 اين قانون به هر شكل ممنوع است و متخلف علاوه بر پرداخت اجرت المثل كار انجام يافته و جبران خسارت ، باتوجه به شرايط و امكانات خاطي و مراتب جرم به حبس از 91 روز تا يكسال و يا جريمه نقدي معادل 50 تا 200 برابر حداقل مزد روزانه محكوم خواهد شد هرگاه چند نفر به اتفاق يا ازطريق يك موسسه ، شخصي را به كار اجباري بگمارند هريك از متخلفان به مجازاتهاي فوق محكوم و مشتركا مسئول پرداخت اجرت المثل خواهند بود . مگر آنكه مسبب اقوي از مباشر باشد، كه دراين صورت مسبب شخصا مسئول است .



تبصره – چنانچه چند نفر به طور جمعي به كار اجباري گمارده شوند ، متخلف يا متخلفين علاوه بر پرداخت اجرت المثل ، باتوجه به شرايط و امكانات خاطي و مراتب جرم به حداكثر مجازات مذكور در اين ماده محكوم خواهند شد .



ماده 173- متخلفان از هريك ازموارد مذكور در مواد 149-151-152-153-154-155و قسمت دوم ماده 78، علاوه بر رفع تخلف ، در مهلتي كه دادگاه با كسب نظر نماينده وزارت كارواموراجتماعي تعيين خواهد كرد ، باتوجه به تعداد كارگران و حجم كارگاه ، در كارگاههاي كمتر از 100 نفر براي هربار تخلف به پرداخت جريمه نقدي از هفتاد تا يكصدو پنجاه برابر حداقل مزد روزانه رسمي يك كارگر در تاريخ صدور حكم محكوم خواهند شد و به ازاي هر صدنفر كارگر اضافي در كارگاه ، 10 برابر حداقل مزد به حداكثر جريمه مذكور اضافه خواهد شد.



ماده 174- متخلفان از هريك از موارد مذكور در مواد 38-45-59 و تبصره ماده 41، براي هرمورد تخلف حسب مورد علاوه بر رفع تخلف يا تاديه حقوق كارگر و يا هر دو در مهلتي كه دادگاه با كسب نظر نماينده وزارت كاروامواجتماعي تعيين خواهد كرد، به ازاي هر كارگر به ترتيب ذيل محكوم خواهند شد :



1- براي تا 10 نفر ، 20تا 50 برابر حداقل مزد روزانه يك كارگر

2- براي تا 100 نفر نسبت به مازاد 10 نفر ، 5 تا 10 برابر حداقل مزد روزانه يك كارگر

3- براي بالاتر از 100 نفر نسبت به مازاد 100نفر، 2 تا 5 برابر حداقل مزد روزانه يك كارگر



ماده 175- متخلفان از هريك از موارد مذكور در مواد 78 (قسمت اول ) 80-81-82-92 براي هر مورد تخلف حسب مورد علاوه بر رفع تخلف يا تاديه حقوق كارگر و يا هر دو درمهلتي كه دادگاه با كسب نظر نماينده وزارت كارواموراجتماعي تعيين خواهد كرد، به ازاي هركارگر به ترتيب ذيل محكوم خواهند شد :



1- براي تا 10نفر، 30 نا 100 برابر حداقل مزد روزانه يك كارگر

2- براي تا 100 نفر نسبت به مازاد 10 نفر، 10 تا 30 برابر حداقل مزد روزانه يك كارگر

3- براي بالاتر از 100 نفر نسبت به مازاد 100 نفر ، 5 تا 10 برابر حداقل مزد روزانه يك كارگر .



درصورت تكرار تخلف، متخلفان مذكور به 1/1 تا 5/1 برابر حداكثر جرائم نقدي فوق و يا به حبس از 91 روز تا 120 روز محكوم خواهند شد .



ماده 176- متلخفان از هريك از موارد مذكور در مواد 52-61-75-77-79-83-84 و91 براي هر مورد تخلف حسب مورد علاوه بر رفع تخلف يا تاديه حقوق كارگر يا هر دو در مهلتي كه دادگاه با كسب نظر نماينده وزارت كارواموراجتماعي تعيين خواهد كرد، به ازاي هر كارگر به ترتيب ذيل محكوم خواهند شد :



1- براي تا 10نفر ، 200 تا 500 برابر حداقل مزد روزانه يك كارگر

2- براي تا 100 نفر نسبت به مازاد 10 نفر ، 20 تا 50 برابر حداقل مزد روزانه يك كارگر

3- براي بالاتر از 100 نفر نسبت به مازاد 100 نفر ، 10 تا 20 برابر حداقل مزد روزانه يك كارگر



درصورت تكرار تخلف ، متخلفان مذكور به حبس از 91 روز تا 180 روز محكوم خواهند شد .



ماده 177- متخلفان از هريك از موارد مذكور در مواد 87-89 (قسمت اول ماده ) و 90 براي هر مورد تخلف حسب مورد علاوه بر رفع تخلف يا تاديه حقوق كارگر و يا هر دو در مهلتي كه دادگاه با كسب نظر نماينده وزارت كاروامور اجتماعي تعيين خواهد كرد ، به حبس از 91 تا 120 روز و يا جريمه نقدي به ترتيب ذيل محكوم خواهند شد :



1- در كارگاهها تا 10 نفر ، 300 تا 600 برابر حداقل مزد روزانه يك كارگر

2- در كارگاههاي 11 تا 100نفر ، 500 تا 1000 برابر حداقل مزد روزانه يك كارگر

3- در كارگاههاي 1000 نفر به بالا ، 800 تا 1500 برابر حداقل مزد روزانه يك كارگر .



درصورت تكرار تخلف ، متخلفان به حبس از 121 روز تا 180 روز محكوم خواهند شد .



ماده 178 – هركس ، شخص يا اشخاص را با اجبار و تهديد وادار به قبول عضويت در تشكلهاي كارگري يا كارفرمائي نمايد ، يا مانع از عضويت آنها در تشكلهاي مذكور گردد و نيز چنانچه از ايجاد تشكلهاي قانوني و انجام وظايف قانوني آنها جلوگيري نمايد، باتوجه به شرايط و امكانات خاطي و مراتب جرم به جريمه نقدي از 20 تا 100 برابر حداقل مزد روزانه كارگر در تاريخ صدور حكم يا حبس از 91 روز تا 120 روز و يا هر دو محكوم خواهد شد .



ماده 179- كارفرمايان يا كساني كه مانع ورود وانجام وظيفه بازرسان كار و ماموران بهداشت كا ربه كارگاههاي مشمول اين قانون گردند يا از دادن اطلاعات و مدارك لازم به ايشان خودداري كنند ، در هر مورد با توجه به شرايط وامكانات خاطي به پرداخت جريمه نقدي از 100 تا 300 برابر حداقل مزد روزانه كارگر پس از قطعيت حكم و درصورت تكرار به حبس از 91 روز تا 120 روز محكوم خواهند شد .



ماده 180- كارفرمايانيكه بر خلاف مفاد ماده 159 اين قانون از اجراي به موقع آراء قطعي و لازم اجراي مراجع حل اختلاف اين قانون خودداري نمايند ، علاوه بر اجراي آراء مذكور ، باتوجه به شرايط و امكانات خاطي به جريمه نقدي از 20 تا 200 برابر حداقل مزد روزانه كارگر محكوم خواهند شد .



ماده 181- كارفرمايانيكه اتباع بيگانه را كه فاقد پروانه كارند و يا مدت اعتبار پروانه كارشان منقضي شده است به كار گمارند و يا اتباع بيگانه را در كاري غيراز آنچه در پروانه كار آنها قيد شده است بپذيرند و يا در مواردي كه رابطه استخدامي تبعه بيگانه با كارفرما قطع مي گردد مراتب را به وزارت كاروامور اجتماعي اعلام ننمايند ، باتوجه به شرايط و امكانات خاطي و مراتب جرم به مجازات حبس از 91 تا 180 روز محكوم خواهند شد .



ماده 182- كارفرمايانيكه برخلاف مفاده ماده 192 اين قانون از تسليم آمار و اطلاعات مقرر به وزارت كارواموراجتماعي خودداري نمايند ، علاوه بر الزام به ارائه آمار و اطلاعات موردنياز وزارت كارواموراجتماعي ، در هر مورد با توجه به شرايط وامكانات خاطي و مراتب جرم به جريمه نقدي از 50 تا 250 برابر حداقل مزد روزانه كارگر محكوم خواهند شد.



ماده 183- كارفرمايانيكه برخلاف مفاد ماده 148 اين قانون از بيمه نمودن كارگران خود داري نمايند، علاوه بر تاديه كليه حقوق متعلق به كارگر (سهم كارفرما) باتوجه به شرايط و امكانات خاطي و مراتب جرم به جريمه نقدي معادل دو تا ده برابر حق بيمه مربوطه محكوم خواهند شد .



ماده 184- در كليه مواردي كه تخلف از ناحيه اشخاص حقوقي باشد ، اجرت المثل كار انجام شده و طلب وخسارات بايد از اموال شخص حقوقي پرداخت شود ، ولي مسئوليت جزائي اعم از حبس ، جريمه نقدي و يا هر دو حالت متوجه مديرعامل يا مدير مسئول شخصيت حقوقي است كه تخلف به دستور او انجام گرفته است وكيفر در باره مسئولين مذكور اجرا خواهد شد.



ماده 185- رسيدگي به جرائم مذكور در مواد (171تا 184 در صلاحيت دادگاههاي كيفري دادگستري است ، رسيدگي مذكور در دادسرا و دادگاه خارج از نوبت به عمل خواهد آمد .



ماده 186- جرائم نقدي مقرر در اين قانون به حساب مخصوصي در بانك واريز خواهد شد و اين وجوه تحت نظر وزير كارواموراجتماعي به موجب آئين نامه اي كه به تصويب هيات وزيران مي رسد، جهت امور رفاهي ، آموزشي و فرهنگي كارگران به مصرف خواهد رسيد .
























فصل دوازدهم





مقررات متفرقه





ماده 187- كارفرمايان مكلفند پس از پايان قرارداد كار بنا به درخواست كارگر، گواهي انجام كار با قيد مدت ، زمان شروع و پايان ونوع كار انجام شده را به وي تسليم نمايند .



ماده 188- اشخاص مشمول قانون استخدام كشوري يا ساير قوانين و مقررت خاص استخدامي و نيز كارگران كارگاههاي خانوادگي كه انجام كار آنها منحصرا توسط صاحب كار و همسر و خويشاوندان نسبي درجه يك از طبقه اول وي انجام مي شود ، مشمول مقررات اين قانون نخواهند بود .



تبصره – حكم اين ماده مانع انجام تكاليف ديگري كه در فصول مختلف ، نسبت به موارد مذكور تصريح شده است نمي باشد.



ماده 189- دربخش كشاورزي ، فعاليتهاي مربوط به پرورش و بهره برداري از درختان ميوه ، انواع نباتات ، جنگلها، مراتع ، پاركهاي جنگلي و نيز دامداري و توليد و پرورش ماكيان وطيور، صنعت نوغان ، پرورش آبزيان و زنبور عسل و كاشت ، داشت و برداشت و ساير فعاليتها در كشاورزي ، به پيشنهاد شورايعالي كار و تصويب هيئت وزيران مي تواند از شمول قسمتي از اين قانون معاف گردد .



ماده 190- مدت كار، تعطيلات و مرخصي ها، مزد يا حقوق صيادان ، كاركنان حمل ونقل (هوائي ، زميني و دريائي ) خدمه و مستخدمين منازل ، معلولين و نيز كارگراني كه طرز كارشان بنحوي است كه تمام يا قسمتي از مزد ودرآمد آنها بوسيله مشتريان يا مراجعين تامين مي شود و همچنين كارگراني كه كار آنها نوعا در ساعات متناوب انجام مي گيرد، در آئين نامه هائي كه توسط شورايعالي كار تدوين وبه تصويب هيات وزيران خواهد رسيد تعيين مي گردد . در موارد سكوت مواد اين قانون حاكم است .



ماده 191- كارگاههاي كوچك كمتر از ده نفر را مي توان برحسب مصلحت موقتا از شمول بعضي از مقررات اين قانون مستثني نمود . تشخيص مصلحت و موارد استثناء به موجب آئين نامه اي خواهد بود كه با پيشنهاد شورايعالي كار به تصويب هيات وزيران خواهد رسيد .



ماده 192- كارفرمايان موظفند در مهلت مقرر، آمار و اطلاعات موردنياز وزارت كارواموراجتماعي را طبق آئين نامه اي كه به تصويب وزير كارواموراجتماعي مي رسد تهيه و تسليم نمايند .



ماده 193- وزارت كاوراموراجتماعي و وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشكي حسب مورد به منظور تامين كادر متخصص سرپرستي درصورت لزوم به افرادي كه در واحدها بعنوان سرپرست تعيين شده اند ، آموزشهاي لازم را در زمينه مسائل ناظر به روابط انساني ، روابط كار و ايمني و بهداشت كار خواهند داد .



آئين نامه مربوط توسط شورايعالي كار تهيه و حسب مورد به تصوب وزراي كاروامور اجتماعي و بهداشت درمان و آموزش پزشكي مي رسد .



ماده 194- كارفرمايان كارخانه ها مكلفند در زمينه آموزش نظامي كارگران واحدهاي خود، با نيروي مقاومت بسيج سپاه پاسداران انقلاب اسلامي همكاريهاي لازم را مبذول دارند .



تبصره – آئين نامه اجرائي اين ماده با همكاري مشترك وزارتين كارواموراجتماعي و دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح ، تهيه و به تصويب هيات وزيران خواهد رسيد.



ماده 195- به منظور تشويق نيروهاي كارگري مولد، متخصص ، مخترع و مبتكر، وزارت كارواموراجتماعي مكلف است همه ساله به طرق مقتضي در مورد انتخاب كارگران نمونه سال اقدام نمايد .



تبصره – ضوابط اجرائي اين ماده وچگونگي تشويق كارگران نمونه ونحوه اجراي آن و پيش بيني هزينه هاي متعارف مربوط ، توسط وزارت كاروامور اجتماعي تعيين خواهد گرديد .



ماده 196- وزارت كاراموراجتماعي مكلف است در جهت آگاهي و شكوفائي فكري بيشتر كارگران و رشد كارهاي علمي ، عملي ، تخصصي در زمينه هاي علم وصنعت ، كشاورزي و خدماتي ، فيلم ، اسلايد و آموزشهاي لازم ديگر را تدارك ببيند و اين امكانات را از طريق راديو، تلويزيون و رسانه هاي گروهي و يا هر نحو ديگري كه لازم باشد در اختيار آنان قرار دهد .



ماده 197- دولت مكلف است باتوجه به امكانات خود براي كارگراني كه قصد داشته باشند از شهر به روستا مهاجرت كنند و به كار كشاورزي بپردازند تسهيلات لازم را فراهم نمايد .



ماده 198- وزارت كارواموراجتماعي مي تواند درموارد ضرورت براي تنظيم نيروي كار ايرانيان خارج از كشور ، در نمايندگي هاي جمهوري اسلامي ايران ، وابسته كار منصوب نمايد .



تبصره 1- وابسته كار، توسط وزير كارواموراجتماعي تعيين و پس از موافقت وزير امور خارجه منصوب واعزام مي گردد.



تبصره 2- وزارتين كارواموراجتماعي وامور خارجه و سازمان امور اداري و استخدامي موظفند پس از تصويب اين قانون آئين نامه اجرائي موضوع اين ماده را تهيه و به تصويب هيات وزيران برسانند .



ماده 199- وزارت كارواموراجتماعي مكلف است ظرف شش ماه از تاريخ تصويب اين قانون ، آئين نامه هاي اجرائي مربوط را تهيه و به تصويب مراجع مذكور در اين قانون برساند .



تبصره – آن دسته از آئين نامه هاي اجرائي قانون كار مصوب 26/12/1337 كه با مقررات اين قانون مغاير نباشد، تا تصويب آئين نامه هاي موضوع اين ماده قابل اجرا مي باشند .



ماده 200- با تصويب اين قانون و آئين نامه اجرائي آن ، قوانين كار و كار كشاورزي مغاير اين قانون لغو مي گردند .



ماده 201- وزارت كارواموراجتماعي بايد كليه حقوق و تكاليف مذكور در اين قانون را با روشهاي مناسب به اطلاع كارگران و كارفرمايان برساند .



ماده 202- وزارت كارواموراجتماعي مكلف است سازمان و تشكيلات خود را در ارتباط با قانون كار جديد، طراحي و به تصويب سازمان امور اداري واستخدامي كشو برساند .



ماه 203- وزارت كارواموراجتماعي و دادگستري مامور اجراي اين قانون مي باشند .



تبصره – مفاد اين ماده رافع تكاليف و مسئوليتهائي نخواهد بود كه در اين قانون و يا ساير قوانين به عهده وزارتخانه هاي ذيربط و موسسات وكارگاههاي دولتي مشمول اين قانون نهاده شده است .



قانون فوق كه در تاريخ دوم مهرماه يكهزارو سيصد وشصت وهشت به تصويب مجلس شوراي اسلامي رسيده و موادي از آن مورد اختلاف مجلس و شوراي نگهبان قرار گرفته است ، درجلسات متعدد مجمع تشخيص مصلحت نظام بررسي نگهبان و با اصلاح و تتميم مواد



3-7-8-13-15-20-24-26-27-29-31-32-33-41-46-51-52-53-56-58-59-60-62-64-65-66-67-69-70-73-81-105- 108-110-111-112-113-114- 118-119-130-131-135-136-137- 138- 143-151- 154- 155- 158-159-160-166- كل فصل مجازاتها _(مواد 171-172-173-174-175-176-177-178-179-180-181-182-183-184-185-186) -188-189-190-191-202و 203 مشتمل بر دويست وسه ماده ويكصد و بيست ويك تبصره در تاريخ بيست و نهم آبان ماه يكهزار وسيصد وشصت و نه به تصويب نهائي مجمع تشخيص مصلحت نظام رسيد .





اكبر هاشمي رفسنجاني



رئيس مجمع تشخيص مصلحت

اساسنامه انجمن صنفي كارفرمايان

اساسنامه انجمن صنفي كارفرمايان

كليات

ماده 1- در اجراي ماده ( 131) قانون كارجمهوري اسلامي ايران وآئين نامه اجرائي مربوط به انجمنهاي كارفرمائي و وطائف و اختيارات و اهداف مندرج دراين بخش و تحقق بخشيدن به آن و به منظور حفظ حقوق و منافع مشروع و قانوني و بهبود وضع اقتصادي كارفرمايان كه خود متضمن حفظ منافع جامعه نيز ميباشد انجمن صنفي كارفرمايان انبوه سازان مسكن تشكيل ميگردد .
ماده 2- نام انجمن صنفي ، انجمن صنفي انبوه سازان مسكن ميباشد .
ماده 3-مركز اصلي و حوزه فعاليت ، تهران- خيابان آفريقا ، چهارراه جهان كودك ، خيابان شهيد صانعي ، شماره 32 طبقه دوم ، ميباشد ولي حوزه فعاليت انجمن سراسر كشور است .
تبصره : هرزمان كه ايجاب نمايد هيئت مديره ميتواند اقامتگاه قانوني انجمن صنفي را تغيير و مراتب را ضمن انتشار در روزنامه به اطلاع وزارت كارو امور اجتماعي برساند.
ماده 4 - اهداف انجمن
1- تشويق حرفه اي سازي وايجاد بستر مناسب براي سرمايه گذاري وانبوه سازي مسكن
2- اعمال كنترل بر ورود سازندگان غير متخصص در زمينه فعاليت هاي انبوه سازي با هدف ارتقاي كيفيت توليد مسكن و حفظ منافع ملي
3- ترويج سياست هاي ملي مسكن و بهينه سازي ، انبوه سازي ، ارزان سازي ، گسترش فن آوري نوين و افزايش كيفيت ساخت در توليد مسكن
4- انتقال تجربيات انبوه سازان از طريق ارتباط اعضاي صنف با يكديگر
5- دفاع از حقوق اجتماعي و حيثيت حرفه اي انبوه سازان و سرمايه گذاران مسكن و ارائه مشكلات و نقطه نظرات انجمن صفني به دستگاههاي اجرائي ذيربط و مشاركت در تدوين سياست ها و آئين نامه هاي اجرائي بخش مسكن با رعايت حقوق بهره برداران مسكن .
6- تشكيل بانك اطلاعات ساختمان و مسكن و بررسي بازار مسكن كشور براي برنامه ريزي و هدايت توليد مسكن
7- همكاري و مشاركت و تلاش براي اصلاح قوانين و مقررات و انجام اقدامات لازم براي تسهيل و امنيت فعاليت انبوه سازان و سرمايه گذاران مسكن .
8- گسترش و آموزش آخرين پديده هاي فن آوري در بين اعضاء و ترويج رعايت الگوهاي مناسب در جهت حفظ منافع بهره برداران و نگهداري واحدهاي مسكوني .
9- برنامه ريزي به منظور رشد واعتلاي حرفه هاي سرمايه گذاري و توليد انبوه مسكن و حرفه هاي وابسته
10- ايجاد راهكارهاي مناسب براي بهره گيري از حرفه هاي زير مجموعه انبوه سازي
11- ايجاد ارتباط با انجمن هاي مرتبط حرفه اي در داخل و خارج از كشور
12- تشويق اعضاء و همكاري در تاسيس شركت تعاوني انبوه سازان و سرمايه گذاران مسكن
13- كسب مجوزات لازم و ضروري كه موجب تسهيل و تشويق سرمايه گذاري و جلب و جذب و دوام سرمايه در امر انبوه سازي مسكن ميشود .
14- كسب مجوزات لازم براي واردات و يا صادرات ابزار ، ماشين آلات و قطعات و كالاهاي مرتبط با انبوه سازي با كسب مجوزات رسمي .
ماده 5 - عضويت در انجمن انبوه سازان مسكن : بر اساس تبصره ماده 2 آئين نامه چگونگي تشكيل ، حدود وظائف و اختيارات و چگونگي عملكرد انجمن هاي صنفي وكانون هاي مربوطه موضوع ماده 131 قانون كار جمهوري اسلامي ايران ، حرفه / صنعت مورد اشتغال اعضاء بشرح زير ميباشد .

شرايط عضويت و منابع مالي
ماده 6 - عضويت كليه كارفرمايان واجد شرايط در انجمن صنفي آزاد است وهيچكس را نميتوان به قبول عضويت در انجمن صنفي مجبور يا در صورت دارا بودن شرايط از قبول عضويت آن منع كرد ، شرايط عضويت به شرح ذيل ميباشد :
1- داشتن تابعيت جمهوري اسلامي ايران
2- متدين به يكي از اديان رسمي
3- قبول و تعهد اجراي مقررات اين اساسنامه
4- اقامت در حوزه فعاليت انجمن صنفي
5- پرداخت وروديه وحق عضويت تعيين شده بطور مرتب
6- نداشتن پيشينه كيفري كه موجب محروميت از حقوق اجتماعي باشد .
7- شاغل بودن در صنعت انبوه سازي به تشخيص انجمن
تبصره 1 : هر يك از اعضاء كه شرايط عضويت انجمن صنفي را از دست دهد از عضويت در انجمن صنفي مستعفي شناخته ميشود و ليكن ملزم به انجام تعهدات قبلي است .
تبصره 2 : تعيين و يا تغيير ضوابط عضويت در انجمن صنفي از اختيارات مجمع عمومي بوده و هيات مديره طبق ضوابط مصوب مجمع عمومي ملزوم به پذيرش عضويت متقاضيان ميباشد ، چنانچه به دليل واجد شرايط نبودن بعضي از متقاضيان ، تقاضاي عضويت آنها از سوي هيات مديره پذيرفته نگردد ، متقاضي ميتواند اعتراض خود را در اولين جلسه مجمع عمومي مطرح و تصميمات مجمع در اين مورد قطعي و لازم الاجراء است .
ماده7- شرايط تعليق از عضويت يا سلب عضويت از اعضاء
1- آراء صادره از دادگاه قضائ? درباده محروميتت از حقوق اجتماع? عضو
2- تغيير شغل به نحو? که مغاير ماده 4 اين اساسنامه باشد.
3- عدم پرداخت حق عضويت با توجه به ماده 10 اين اساسنامه و به مدت حداکثر يکسال
4- عدم رعايت مفاد اساسنامه
ماده 8 - منابع مالي انجمن صنفي از طريق دريافت وروديه حق عضويت كمك هاي مالي وساير امكانات و منابع مالي تامين ميشود كه ميزان و نحوه دريافت آنها را مجمع عمومي تعيين خواهد كرد .
1- حق عضويت ماهيانه / ساليانه اعضاء در هر سال به پيشنهاد هيات مديره و تصويب مجمع عمومي تعيين خواهد شد .
تبصره 1 : دريافت و جمع آوري هرگونه كمك ، وروديه و حق عضويت بايد به موجب قبض هاي شماره داراي صورت گيرد كه به امضاء رئيس هيات مديره يا دبير وخزانه دار انجمن صنفي رسيده باشد .
ماده 9 - كليه اعضاء انجمن صنفي موظفند هر ماهه / ساله حق عضويت خود را به انجمن صنفي پرداخت و رسيد دريافت نمايند .
تبصره : هيات مديره انجمن صنفي نميتواند منابع مالي انجمن صنفي را خارج از حدود مقرر در اين اساسنامه مصرف نمايد .
ماده 10 - چنانچه هر كي از اعضاء در مدت يكسال بدون عذر موجه از پرداخت حق عضويت خودداري نمايند ، از طرف خزانه دار به آنان كتباً اخطار ميشود . در صورتي كه حداكثر ظرف سه ماه پس از اخطار ، عضور مورد اشاره اقدام به پرداخت حق عضويت ننمايد از عضويت در انجمن اخراج و قبول مجدد عضويت آنان مستلزم تصويب مجمع عمومي خواهد بود .
تبصره : تشخيص موجه يا غير موجه بودن عذر اعضاء با مجمع عمومي است .

اركان انجمن صنفي
ماده 11- اركان انجمن صنفي عبارتست از :
1- مجمع عمومي 2- هيئت مديره 3- بازرسان
ماده 12- مجمع عمومي عاليترين ركن انجمن صنفي است ، كه از اجتماع اعضاي حقيقي تشكيل ميشود و داراي دونوع اجلاس است :
1- مجمع عمومي عادي 2- مجمع عمومي فوق العاده
ماده 13- مجمع عمومي عادي : جلسات مجمع عمومي با حضور نصف بعلاوه يك اعضاء رسميت خواهد داشت ودر صورتي كه اين حد نصاب حاصل نشود در مرحله دوم به فاصله 15 روز با حضور حداقل يك سوم اعضاء رسميت ميابد .
تبصره 1: تصميمات مجمع عمومي عادي در مرحله اول با آراء حداقل نصف بعلاوه يك افراد حاضر معتبر خواهد بود نصاب لازم براي تصميم گيري در مجمع عمومي مرحله دوم اكثريت نسبي آراء حاضران ميباشد .
تبصره 2: در صورت استنكاف هيات مديره از دعوت مجمع عمومي بازرس يا بازرسان ميتوانند راساً نسبت به دعوت مجمع عمومي اقدام نمايند . همچنين در صورت خودداري بازرسان از دعوت مجمع عمومي ( حداكثر دو ماه پس از پايان مهلت هيات مديره ) يك سوم از اعضاء مي‌‌توانند نسبت به دعوت مجمع عمومي اقدام نمايند .
ماده 14 - وظائف مجمع عمومي عادي بشرح زير ميباشد :
1- رسيدگي واظهار نظر نسبت به گزارش هيات مديره و بازرسان
2- بررسي و تصويب تراز مالي انجمن صنفي
3- انتخاب اعضاء هيات مديره و بازرسان
4- تعيين روزنامه كثيرالانتشار يا محلي به منظور درج آگهي هاي مربوط به انجمن صنفي
5- تعيين خط مشي انجمن صنفي
6- تصميم گيري در مورد همكاري و يا ائتلاف باساير تشكل هاي كارگري و كارفرمائي
7- شور اخذ تصميم در مورد كليه مسائلي كه در دستور جلسه مجمع قراردارد مشروط به آنكه در صلاحيت مجمع عمومي فوق العاده نباشد .
ماده 15 - مجمع عمومي فوق العاده ، بنا به دعوت هيات مديره يا بازرسان و يا به تقاضاي كتبي حداقل نيمي از اعضاء تشكيل مي شود و اختيارات آن بشرح زير است :
1- تغيير و اصلاح اساسنامه
2- عزل انفرادي يا اجتماعي اعضاء هيات مديره و يا بازرسان
3- تصويب الحاق به كانون و يا پايان دادن به همكاري با كانون و يا انجمن هاي صنفي ديگر
4- انحلال انجمن صنفي و انتخاب اعضاي هيات تصفيه
ماده 16 - جلسات مجمع فوق العاده با حضور حداقل دو سوم اعضاء رسميت مي يابد و تصميمات آن با حداكثر سه چهارم آراء حاضرين نافذ خواهد بود .
تبصره : چنانچه مجمع فوق العاده با اول نصاب لازم را بدست نياورد با دوم به فاصله حداقل 20 روز با حضور حداقل نصف بعلاوه يك اعضاء رسميت يافته و تصميمات آن با حداكثر سه چهارم آراء حاضرين نافذ و معتبر خواهد بود .
ماده 17 - هيات مديره و بازرسان مي توانند در مواقع ضروري مجمع عمومي عادي را بطور فوق العاده دعوت نمايند .
تبصره: فاصله بين تاريخ انتشار آگهي دعوت و تشكيل مجمع عمومي حداقل 20 و حداكثر 40 روز خواهد بود . آگهي هاي دعوت بايد در روزنامه كثيرالانتشار معيين شده در اساسنامه درج شود .
ماده 18 - اخذ راي در مجامع عمومي علني است بجز مواردي كه در اساسنامه پيش بيني شده و يا نسبت به آن در مجمع عمومي اخذ تصميم بعمل آيد .
ماده 19 - حق راي در مجامع عمومي غير قابل انتقال به ديگري است .
ماده 20 - انتخاب هيات مديره و بازرسان انجمن صنفي با راي كتبي و مخفي بايد صورت گيرد .
تبصره : هيچ عضوي اعم از حقوقي يا حقيقي نمي تواند بيش از يك شخص حقيقي بعنوان نماينده به مجمع معرفي نمايد و هيچ نماينده اي نمي تواند نمايندگي بيش از يك عضو را درارا باشد ضمناً منتخب اعم از هيات مديره و بازرسان در مدت در مدت مصرح در اين اساسنامه بجز در موارد پيش بيني شده ثابت خواهند ماند .
ماده 21 - ترتيب تشكيل و اداره جلسات مجمع عمومي
1- مجامع عمومي توسط هيات رئيسه اي مركب از يك رئيس يك نايب رئيس يك منشي و دو ناظر اداره مي شود رياست مجمع عمومي با رئيس هيات مديره خواهد بود مگر در مواقعي كه انتخاب يا عزل بعضي از مديران با كليه آنها در دستور جلسه باشد كه در اين صورت عدم حضور رئيس هيات مديره رياست جلسه به عهده مسن ترين عضو هيات مديره خواهد بود .
2- هر گاه در مجمع عمومي شور و اخذ تصميم در موضوعات مطروحه در دستور جلسه خاتمه نيابد ،‌هيات رئيسه محمع با تصويب اعضاء مي تواند اعلام نتفس نموده و تاريخ جلسه بعد راكه حداكثر از سه هفته متجاوز نباشد تعيين نمايد . تمديد جلسه نياز به دعوت و انتشار آگهي مجدد نخواهد داشت و نصاب لازم جهت رسميت جلسه همان نصاب قبلي ميباشد .
3- از مذاكرات و تصميمات و تصميمات مجمع عمومي صورتجلسه اي توسط منشي تنظيم و به امضاء هيات رئيسه مجمع خواهد رسيد .
4- كليه صورتجلسات ، ليست اسامي حاضرين در مجمع ، اعلام نتايج انتخابات ، نسخ اساسنامه تصويبي و تائيد صحت انتخابات بايد به امضاء هيات رئيسه و يا در صورت نياز هيات نظارت برسد .
5- مجامع عمومي نماينده قانوني كليه اعضاء بوده وتصميمات آن در مورد تمام اعضاء ، اعم از حاضرين يا غائبين نافذ خواهد بود .
ماده 22 - هيات مديره مسئول اداره امور انجمن صنفي و حفظ حقوق و منافع مشروع و قانوني اعضاء ميباشد كه براي مدت 3 سال از بين اعضاء انتخاب ميگردند و انتخاب مجدد آنان بلامانع است .
تبصره : تا تعيين هيئت مديره جديد كليه مسئوليت ها برعهده اعضاي هيئت مديره قبلي خواهد بود .
ماده 23 - اعضاي هيات مديره در اولين جلسه اي كه حداكثر يك هفته پس از قطعي شدن انتخابات تشكيل ميشود از بين خود يك نفر بعنوان رئيس يك نايب رئيس و يك دبير و يك منشي و يك نفر خزانه دار انتخاب و ضمن تنظيم و امضاء صورتجلسه اي اسامي انتخاب شدگان را جهت اطلاع اعضاء و همچنين انجام تشريفات قانوني و صدور كارت شناسائي به وزارت كار و امور اجتماعي تسليم مينمايند .
تبصره : هيات مديره ميتواند در صورت لزوم به پيشنهاد دبير يك نفر را بعنوان قائم مقام تمام وقت انتخاب نمايد .
ماده 24 - جلسات هيات مديره با حضور اكثريت اعضاء رسميت يافته و تصميمات آن با اكثريت آراء حاضرين معبر خواهد بود .
ماده 25 - هيات مديره مكلف است حداكثر ظرف دو ماه پس از دريافت گواهي ثبت انجمن صنفي از وزارت كار وامور اجتماعي حسابي به نام انجمن صنفي و با امضاء مشترك رئيس هيات مديره يا دبير و خزانه دار در يكي از بانكهاي كشور باز و وجوه متعلق به انجمن را در حساب بانكي مزبور واريز نمايد .
ماده 26 - رئيس هيات مديره يا دبير و خزانه دار مشتركا صاحبان امضاء مجاز ، اسناد ومدارك مالي وكلاً مسئولان اداري ومالي انجمن بوده و حفظ كليه اموال ، دارائي ها و اسناد واوراق بهادار و دفاتر مالي به عهده آنان ميباشد .
تبصره : كليه مكاتبات اداري و اوراق عادي با امضاء رئيس هيات مديره يا دبير و مهر انجمن و كليه اسناد مالي و اوراق رسمي و بهادار و قراردادهاي تعهد آور كه به تصويب هيات مديره رسيده باشد با امضاء مشتكر رئيس هيات مديره ، يا دبير و خزانه دار و ممهور به مهر انجمن صنفي معتبر خواهد بود .
ماده 27 - در صورت استعفاء ، فوت و يا فقدان صلاحيت هر يك از اعضاء هيات مديره به جاي آنان اعضاء علي البدل با توجه به تقدم آرا ء جايگزين عضو مزبور خواهند شد .
ماده 28 - هيات مديره انجمن صنفي مكلف است دست كم سه ماه قبل از پايان دوره ، مجمع عمومي را براي تجديد انتخابات دعوت نمايند .
ماده 29- وظائف و اختيارات هيئت مديره
1- اجراي مصوبات مجمع عمومي
2- حفظ حقوق و منافع مشروع و قانوني اعضاء و انجمن
3- افتتاح و يا بستن حساب در بانكها
4- خريدو فروش اموال منقول و غير منقول مشروط برآنكه به منظور جلب نفع نباشد .
5- حضور در مراجع قانوني و حل اختلاف به نمايندگي از سوي اعضاء و انجمن و دفاع از حقوق آنان و طرح و يا پاسخگوئي به دعاوي حقوقي وجزائي با حق صلح و سازش و ساير اختيارات منجمله تعيين وكيل
6- انعقاد قراردادهاي دستجمعي به نمايندگي از اعضاء و يا انجمن با ساير تشكلهاي كارگري و كارفرمائي با رعايت قوانين و مقررات مربوط و همچنين آئين نامه و اساسنامه انجمن صنفي
7- استخدام ، عزل و نصب كارمندان اداري
8- دعوت مجامع عمومي طبق مقررات اساسنامه
9- تهيه وارائه گزارش ساليانه به مجمع عمومي
10- تهيه و تنظيم تراز مالي و همچنين پيش‌بيني بودجه سال آتي جهت ارائه به مجمع عمومي
11- تدوين آئين نامه‌هاي داخلي
12- تعيين ميزان حق عضويت اعضاء براساس جدول تعيين شده از طرف مجمع عمومي
13- اعلام كتبي تشكيل جلسات مجمع عمومي 15 روز قبل از انعقاد جلسه به وزارت كار واموراجتماعي
14- تاسيس و تقويت شركت‌هاي تعاوني و ايجاد امكانات رفاهي براي اعضاء‌
15- تشكيل كميته ها از قبيل :
الف : كميسيون حقوقي
ب : كميسيون حل اختلاف
ج : كميسيون بررسي و تدوين آئين نامه‌ها
د : كميسيون آمار واطلاعات
ه : كميسيون رفاهي
و : كميسيون تداركات و پشتيباني
ز : كميسيون فن آوري و تحقيقات
ح : كميسيون روابط عمومي و انتشارات و تبليغات
تبصره 1 : هيات مديره ميتواند درصورت لزوم تعداد كميسيون ها را افزايش و يا كاهش داده و يا درهم ادغام نمايد .
تبصره 2 : مدير ميتواند از اعضاء مجرب صنف 5 نفر را بعنوان مشاور هيات مديره و همچنين به تعداد مورد لزوم براي عضويت در از ميان داوطلبين تعيين نمايد .
تبصره 3 : هيات مديره كميسيون ذكر شده را با عضويت تعداد مورد لزوم از ميان داوطلبان تشكيل ميدهد .
ماده 30- وظاثف رثيس هيات مديره:
1- اداره جلسات هيات مديره
2- دعوت اعضاء هيات مديره به تشکيل منظم جلسات
3- مراقبت در حسن جريان امور انجمن صنف?
4- ا بلاغ تضميمات مجمع عموم? و هيات مديره به دبير و ساير مسئولان انجمن صنف? جهت اجراء
ماده 31- دبير انجمن رياست امور دبير خانه را عهده دار بوده و مسئول تشکيلات اجرائ? است و وظائف او بشرح زير ميباشد.
1- استخدام يا به کارگماردن کارکنان ادار? انجمن و در صورت لزوم استخدام مشاور و کارشناس پس از تصويب هيات مديره
2- انجام مکاتبات و نامه ها? ادار? انجمنت و نظارت بر حسن اجرا? مقررات داخل? انجمن صنف?
3- گشايشت حساب جار? انجمن باتفاق خزانه دار و رئيس هيات مديره در يک? از بانکها? مجاز و واريز وجوه انجمن به حساب مذکور و برداشت از آن
4- اجرا? مصوبات و تصميمات هيات مديره و مجمع عموم? و انجام امور جار? وادار? انجمن صنف?
5- ثبت صورتجلسات هيات مديره در دبيرخانه انجمن طبق آئين نامه مصوب هيات مديره.
6- حفظ و نگهدار? اسناد و مدارک مال? وادار? و دفتر مشخصات کامل اعضاء انجمن صنف?.
7- تهيه و تنظيمت کارت عضويت با امضاء خود و رئيس هيات مديره و يا خزانه دار و مهر رسم? انجمن صنف?.
8- امضاء چک ها و اسناد و اوراق بهادار به اتفاق خزانه دار و ممهور به مهر انجمن در صورت تصويب هيات مديره.
9- دبير در دوره فترت مکلف است مقدمات دعوت وتشکيل مجمع عموم? را برابر مقررات برا? انجام انتخابات فراهم و چنانچه انتخابات مجدد حداکثر در فاصله شش ماه از پايان مدت اعتبار مسئولان انجمن بعمل نيايد. ميبايد به اتفاف بازرسان مراتب را جهت تعيين تکليف به وزارت کار و امور اجتماع? اطلاع دهد.
ماده 23- خزانه دار مسئول امور مال? انجمن صنف? است و امضاء کليه چکها و اسناد مال? و اوراق بهادار بر عهده او و رئيس هيات مديره يا دبير بوده و ساير وظائف و? به شرح زير ميباشد.
1- اداره امور مال? انجمن، تنظيم دفاتر و اسناد، صورتحساب مال? و رسيدگ? و حفظ حسابها.
2- وصول و جمع آور? وروديه، حق عضويت ها و کمکها? مال? در مقابل قبص رسيد.
3- تهيه و تنظيم دفاتر مخصوص مال?.
4- تهيه و تنظيم ترازنامه انجمن صنف? جهت ارائه به هيات مديره و بازرسان
5- رسيدگ? به صحت اسناد و مدارک ارائه شده در مورد پرداخت ها توسط اعضاء انجمن صنف?
6- نظارت بر خريد و فروش و هر نوع عمل مال?
7- حفظ اموال منقول ، غير منقول و اسناد مال? انجمن صنف?
8- پيش بين? بودجه سال آت? و تسليم آن به هيات مديره جهت بررس? و تصويب
تبصره 1 : خزانه دار موظف است در هر مورد بنا به تقاضا? بازرس يا بازرسان کليه دفاتر و اسناد مال? انجمن صنف? را برا? رسيدگ? در محل انجمن صنف? در اختيار آنان قرار دهد .
تبصره 2 : در صورت انقضاء دوره هيات مديره خزانه دار و رئيس هيات مديره يا دبير موظف خواهند بود امور مال? انجمن را تا قطعيت انتخابات مجدد کماکان اداره نمايد
ماده 33- مجمع عموم? تعداد 3 نفر بعنوان بازرس اصل? و 1 نفر را بعنوان بازرس عل? البدل برا ? مدت يک سال انتخاب م? نمايد تا بر اساس وظائف خود عمل نمايند. انتخابات مجدد آنان بلامانع است.
ما ده 34- وظائف و اختيارات بازرس يا بازرسان
1- نظارت و رسيدگ? به دفاتر، اوراق و اسناد مال? و مراقبت در حسن جريان امور مال? انجمن صنف?
2- رسيدگ? و گواه? گزارش مال? جهت ارائه به مجمع عموم?
3- رسيدگ? به شکايات اعضاء و در صورت لزوم تهيه گزارش برا? ارائه به هيات مديره يا مجمع عموم?
4- اقدام به دعوت و تشکيل مجمع عموم? در صورت لزوم بر طبق تبصره 2 ماده 13 اين اساسنامه.
5- تهيه و ارائه گزارش عملکرد خود به مجمع عموم?
6- اعلام انحلال انجمن صنف? به وزارت کار و امور اجتماع? و ساير مراجع ذيربط در صورت? که بر اساس تبصره ماده 28 اساسنامه هيات مديره اقدام به تجديد انتخابات ننموده باشد.
ماده 35- شرايط انتخاب اعضاء هيئت مديره و بازرسان
1- داشتن تابعيت دولت جمهوري اسلامي
2- نداشتن سابقه محكوميت كيفري كه موجب محروميت از حقوق اجتماعي گردد
3- مشهور به حسن شهرت و امانتداري
4- حداقل ده سال سابقه كار
5- عضو انجمن صنفي باشد
6- متدين به يكي از اديان رسمي كشور
7- داشتن سواد مهندسي
تبصره : براي انتخاب بازرسان در رشته هاي مرتبط داشتن شرايط بند 7 الزامي نميباشد

انحلال و مقررات مربوط به آن
ماده 37- مسئولان انجمن صنف? موظفند مدارک، دفاتر و اسناد مورد نياز وزارت کار و امور اجتماع? را در اختيار وزارتخانه مذکور قرار دهند.
ماده 38- در موارد زير انجمن صنف? منحل ميگردد
1- بر اساس تصميم متخذه در جلسه مجمع منحل ميگردد.
2- بر اساس را? صادره از طرف مراجع قضائ?.
3- در صورت گذشت 6 ماه از پايان مدت اعتبار هيات مديره و عدم تجديد انتخابات آن
تبصره: در صورت اقدام هيات مديره، بازرسان و يا يک سوم اعضاء برا? دعوت مجمع عموم? جهت تجديد انتخابات مهلت ها? مقرر در اين اساسنامه برا? دعوت و تشکيل مجمع عموم? مربوط جزء ضرب الاجل مذکور در بند 3 ماده فوق منظور نخواهد شد.
ماده 39- از تاريخ انحلال انجمن صنف? اختيارات مسئولان خاتمه يافته هيات تصفيه منتخب ( که از بين مسثولان با اعضاء انتخاب ميشود ) امر تصفيه را بعهده ميگيرد. بازرس يا بازرسان انجمن پس از انحلال عنوان ناظر تصفيه را خواهند داشت. مدت ماموريت هيات تصفيه از تاريخ انتخاب يکسال خواهد بود.
تبصره: در صورت عدم انتخاب هيات تصفيه وظيفه آن به عهده رئيس هيات مديره و بازرسان خواهد بود.
ماده 40- انحلال انجمن صنف? موجب تضييع حق يا اسقاط تگليف دو طرف قرار داد پيمانها? دسته جمع? منعقد شده قبل? نخواهد بود.
ماده 41- در صورت انحلال انجمن صنف? کليه دارائيها? آن پس از تصفيه ديون و اداء تعهدات وزارت کار و امور اجتماع? به تشکيل کارفرمائ? کانون تحويل خواهد شد.
ماده 42- هر گونه تغيير در مفاد اساسنامه بايد به اطلاع وزارت کار برسد.
ماده 43- ساير موارد? که در اين اساسنامه پيش بين? نشده تابع مقررات آئين نامه سازمانها? کار فرمائ? وزارت کار و امور اجتماع? و ديگر مقررات مربوطه خواهد بود.

الگوي بين‌المللي ICDL

طرح آموزش فراگير فناوري اطلاعات در ايران
(مبتني بر الگوي بين‌المللي ICDL)


دفتر همكاريهاي فن‌آوري
E-Mail: [e-mail]


چكيده

مدتي است كه بحث بحران اشتغال در كشور مطرح شده است كه دليل عمده آن رسيدن موج جمعيتي دهه شصت به مرزهاي ورود به دانشگاه و بازار كار است. توسعه تكنولوژي و بويژه تكنولوژي اطلاعات مي‌تواند كمك قابل توجهي به حل اين مشكل بنمايد و شغلهاي متنوع و بسياري در اين حوزه ايجاد كند. براي توسعه و گسترش فناوري اطلاعات در جامعه، اولبن قدم ايجاد مهارت و توانايي استفاده عموم مردم از كامپيوتر شخصي و فناوري اطلاعات در هر شغل و حرفه‌اي است. امري كه در ادبيات آموزشي "سواد كامپيوتري" ناميده مي‌شود. اين مقاله بنا دارد ضمن تعريف سواد كامپيوتري، بر اساس الگوي بين‌المللي گواهينامه كاربري كامپيوتر در اروپا طرحي براي آموزش فراگير فناوري اطلاعات در كشور ارائه نمايد. اين طرح مي‌تواند در آموزش و پرورش، سازمان آموزش فني و حرفه‌اي، دانشگاه جامع علمي - كاربردي و ساير مراكزي كه مي‌خواهند توانايي افراد را در استفاده از كامپيوتر شخصي ارتقا دهند بكار گرفته شود.

كليد واژه : آموزش كامپيوتر و فناوري اطلاعات، سواد كامپيوتري، گواهينامه كاربري كامپيوتر در اروپا، ECDL/ICDL
" مقدمـــه :
در مقطع كنوني كشور ما در شرايط ويژه‌اي بسر مي‌برد كه وجه اصلي اين شرايط را مي‌توان تركيب خاص جمعيتي دانست. موج جمعيتي دهه شصت هجري شمسي، اكنون به مرزهاي ورود به دانشگاه و بازار كار رسيده است و موجب شده كه براي حفظ درصد بيكاري موجود(حدود 10%) لازم باشد سالانه بيش از هشتصد هزار فرصت شغلي ايجاد شود در حاليكه در طي سالهاي گذشته بيش از سيصد هزار فرصت شغلي ايجاد نشده است. واقعيت اينست كه بحران اشتغال در پيش است و اين در حالي است كه عمدتا توجه كمي در مديران و مسئولين اجرايي كشور به اين مسئله وجود دارد و هنوز اتفاق نظر در راه حل آن و هماهنگي و اراده ملي در تحقق آن وجود ندارد. بررسي شرايط جديد بين‌المللي نشان مي‌دهد كه راه توسعه كشور و عبور مطمئن از اين بحران، توانمندي تكنولوژي است. به گونه‌اي كه ضمن پاسخ به به نيازهاي داخل كشور، صدور كالاهاي با تكنولوژي بالا (كه داراي ارزش افزوده بالايي است) و صدور خدمات فني و مهندسي را دربر داشته باشد.]1[
يكي از تكنولوژيهايي كه مي‌تواند در اين عرصه نقش بازي كند "تكنولوژي اطلاعات" است. توسعه اين فناوري تاثير بسيار گسترده‌اي در توسعه ساير تكنولوژيها، افزايش بهره‌وري سازمانها و مراكز، بهبود ارائه خدمات به مردم و ايجاد شغلهاي جديد و متنوع دارد.
تفاوت عمده توسعه اين فناوري نسبت به ساير فناوريها را مي‌توان ضرورت فراگير شدن استفاده از اين فناوري در سطح وسيعي از جامعه دانست كه از يك طرف بدون آن بازار لازم در كشور ايجاد نمي شود و از طرف ديگر ايجاد مشاغل جديد نيز بدون آموزش مهارتهاي لازم به متقاضيان ممكن نيست. همين واقعيتهاست كه مفهوم "سواد كامپيوتري" را وارد ادبيات آموزش در بسياري از كشورها كرده است.
اين مقاله بنا دارد طرحي براي آموزش سواد كامپيوتري در كشور ارائه دهد. در ابتداي طرح، مفهوم سواد كامپيوتري مطرح شده، سپس نارسائيهاي عمده آموزش كامپيوتر در كشور بررسي شده و پس از آن مبتني بر الگوي بين‌المللي "گواهينامه كاربري كامپيوتر در اروپا" طرح پيشنهادي آموزش فراگير كامپيوتر و فناوري اطلاعات، متناسب با نيازها و مقتضيات كشور ارائه مي‌شود. مخاطبان اين طرح بسيار گسترده بوده و طيف وسيعي از جامعه از جمله، دانش‌آموزان، دانشجويان، كارمندان، كارجويان و صاحبان حرف و مشاغل را دربر مي‌گيرد.

" مفهوم سواد كامپيوتري :
مفهوم سواد كامپيوتري مدتي است كه وارد ادبيات آموزش در بسياري از كشورها شده است. به اين معني كه در دنياي فعلي و آتي كسي كه نتواند از كامپيوتر براي بدست آوردن مطالب مورد نياز خود يا انجام كارهاي روزمره عادي و حرفه‌اي خويش استفاده كند مرتباً نيازمند كمك از ديگران خواهد بود. بنابراين همانطور كه باسواد شدن همه شهروندان، اهميت قابل توجهي در رشد فردي و اجتماعي آن جامعه دارد، ضروري است هر شهروند در جامعه، حداقل دانش و مهارت مورد نياز براي استفاده از فناوري اطلاعات و كامپيوتر شخصي را دارا باشد.
براي رسيدن به اين هدف ابتدا بايد حداقل دانش و مهارت مورد نياز تعريف شده سپس مراكز آموزشي - مبتني بر اين اصول - داوطلبان را آموزش داده و در نهايت بر مبناي يك امتحان استاندارد، صلاحيت فرد بررسي شده و در صورت شايستگي، گواهينامه معتبر و پذيرفته شده در سطح كشور به متقاضي اعطا شود. اين متن بنا دارد به اين مهم بپردازد.
" نارسائيهاي عمده آموزش كامپيوتر:
سه نارسايي عمده در آموزش كامپيوتر و فن‌آوري اطلاعات مشاهده مي‌شودكه در ذيل هريك از اين نارساييها بررسي مي‌شود:
الف- عدم تمايز روشن بين آموزش كامپيوتر با هدف تربيت كاربران و استفاده‌كنندگان از كامپيوتر و آموزش كامپيوتر با هدف تربيت متخصصين كامپيوتر
اگر هدف آموزش، تربيت كاربران براي استفاده هرچه بهتر از كامپيوتر شخصي باشد بايد آموزشهايي مدنظر قرار گيرد كه كامپيوتر را به عنوان ابزاري در خدمت مهارتهاي فردي و حرفه‌اي قرار ‌دهد و اين قابليت را در فرد تحت تعليم بوجود ‌آورد كه در صورت نياز بتواند آن را به راحتي با كاربردهاي خاص حرفه موردنياز عجين كند. واضح است كه با اين هدف، آموزش برنامه‌نويسي نه تنها مفيد نبوده بلكه تبعاتي نيز دربر دارد.
اگر هدف آموزش، تربيت متخصصان كامپيوتر باشد، در اينصورت لازم است تخصص مورد نظر از جمله برنامه‌نويسي، تعمير و نگهداري و مونتاژ، مديريت و نگهداري شبكه و غيره مشخص شده و متناسب با آن دوره آموزشي تدوين شود.( تفاوت بين اين دو هدف آموزشي، مشابه همان تفاوتي است كه مي‌توان بين راننده اتومبيل و مكانيك اتومبيل قائل شد). در طرح مورد نظر نگارنده، هدف، تربيت كاربران و استفاده‌كنندگان از كامپيوتر است و نه متخصصان كامپيوتر.
در رابطه با مهارتها و آموزشهاي مورد نياز استفاده‌كنندگان كامپيوتر سؤالات ذيل قابل طرح است:
1- مهارتهاي پايه استفاده از كامپيوتر در هر حرفه و فن چيست؟
2- چه نوع آموزشهايي براي اين كاربران ضرورت دارد؟

ب- عدم فراگيري مهارتهاي فردي براي استفاده از كامپيوتر
كامپيوتر ابزاري است كه در خدمت مهارتهاي فردي و حرفه‌اي قرار مي‌گيرد. به عنوان مثال اگر كسي نحوه نوشتن يك نامه اداري را بلد نباشد بهترين ابزار ( از قلم و خودنويس و كاغذ گرفته تا كامپيوتر و چاپگر) تنها شكل كار را بهبود مي‌بخشد و كمكي به محتواي متن ارسالي نمي‌كند. بنابراين لازم است كه از برخوردار بودن فرد متقاضي از مهارتهاي فردي و حرفه‌اي اطمينان حاصل نموده و يا در صورت نياز اين مهارتها، همراه با آموزش كامپيوتر، فرا گرفته شود. مثال روشن در اين زمينه، آموزش صفحه گسترده‌ها به مديران است. نرم‌افزارهاي صفحه گسترده، ابزار بسيار مناسبي براي مديران از شركتهاي كوچك گرفته تا سازمانهاي بزرگ و بين‌المللي براي تجزيه و تحليل اطلاعات است. اما معمولاً مديران در كشور ما آشنايي كافي با نحوه تجزيه و تحليل اطلاعات ندارند و نمي‌توانند آمار و اطلاعات و جداول در اختيار قرار گرفته را به شكل مناسبي جمع‌بندي نموده و با استفاده از آنها، تصميمات عادي، مهم و يا استراتژيك را اتخاذ نمايند. با اين فرض، آموزش يك صفحه گسترده مانند Excel به آنها كمك زيادي نخواهد كرد و بجاي اينكه اين برنامه كاربردي را يك سيستم منسجم و به‌هم‌پيوسته و كاملاً موردنياز احساس كنند، آن را اجزاي گسسته‌اي مي‌بينند كه غايت كاربرد آن روشن و واضح نيست. اين امر يكي از دلايل ناكاميهاي 75% از نظامهاي بزرگ و گسترده اطلاعات است. ]2[
مهارتهاي پايه براي استفاده از كامپيوتر در هر حرفه و كار را چنين مي‌توان برشمرد :
" مهارتهاي اوليه : مهارتهايي هستند كه موردنياز هر فرد مي‌باشد. (فارغ از اينكه ابزار كمك‌كننده به آن چيست) اين مهارتها عبارتند از:
- اصول نامه‌نگاري و نگارش
- جستجو و يافتن اطلاعات و مطالب
- سازماندهي اطلاعات
- تجزيه و تحليل مطالب
- ارائه مطالب
" مهارتهاي ثانويه : مهارتهايي هستند كه براي استفاده از كامپيوتر در ارتقاء مهارتهاي اوليه لازم است. اين مهارتها عبارتند از:
- مباني كامپيوتر و فن‌آوري اطلاعات
- تايپ و سرعت حركت انگشتان براي سهولت كار با كامپيوتر
- زبان انگليسي ( در حد فهميدن دستورات و پيغامهاي برنامه‌ها و استفاده از اينترنت كه عموماً به زبان انگليسي است).

ج- استاندارد نبودن آموزشهاي ارائه‌شده و در نتيجه نبودن يك مدرك معتبر
اگر آموزشهاي ارائه‌شده در مؤسسات و مراكز مختلف آموزشي استاندارد نباشد، طبيعتاً نمي‌توان انتظار وجود يك مدرك روشن و معتبر را داشت كه بر مبناي آن حد مهارت دارنده مدرك، مشخص و تضمين شود و ملاك اطميناني براي استخدام افراد در شغلهاي مبتني بر كامپيوتر باشد. در اين رابطه سؤالات ذيل مطرح است :
1- شركت يا مؤسسه‌اي كه مي‌خواهد افراد را در حرفه‌هاي مبتني بر كامپيوتر استخدام كند چگونه متوجه شود كه شخص متقاضي مهارت لازم را داراست؟
2- آيا آموزش كامپيوتر در سطح كشورها استاندارد شده است؟
3- آيا مرجعي وجود دارد كه علاوه بر يك كشور در ساير كشورها نيز اعتبار داشته و مدرك آن قابل قبول باشد؟
گواهينامه كاربري كامپيوتر در اروپا سعي كرده است كه به سؤالات فوق پاسخ كاملي بدهد. مرجعي كه ابتدا در اروپا و با تاييد كميسيون اروپا گسترش پيدا كرده و به تدريج در بسياري از كشورهاي آمريكايي، آسيايي و آفريقايي نيز مورد پذيرش قرار مي‌گيرد.

" گواهينامه كاربري كامپيوتر (ECDL\ICDL)
گواهينامه كاربري كامپيوتر در اروپا ECDL)) كه در سطح بين‌المللي ICDL ناميده مي‌شود تضمين مي‌كند كه دارنده آن، دانش مفاهيم پايه فناوري اطلاعات را دارا بوده و صلاحيت و توانايي استفاده از كامپيوتر شخصي و كاربردهاي عمومي كامپيوتر را دارا مي‌باشد.
به بيان ديگر اين گواهينامه، نشان مي‌دهد كه دارنده آن يك امتحان تئوري كه دانش او را در مفاهيم پايه فناوري اطلاعات ارزيابي مي‌كند و شش امتحان عملي كه شايستگي فرد را در استفاده از كامپيوتر شخصي و كاربردهاي عمومي كامپيوتر ارزيابي مي‌كند با موفقيت گذرانده است. ICDL يك گواهينامه پذيرفته‌شده بين‌المللي است كه توسط شركتها، موسسات ، مراكز دولتي به عنوان مدركي براي استخدام متقاضيان تلقي شود و تضمين مي‌كند كه متقاضي و يا كارمند دانش و مهارت لازم براي استفاده از كامپيوتر شخصي و كاربردهاي عمومي آن را برابر با سرفصلهاي پذيرفته شده بين‌المللي داراست .
هدف كلي برنامه ICDL بهبود و پيشرفت در سطوح پايه فناوري اطلاعات و لايه‌هاي بالاتر آن در استفاده از كامپيوتر شخصي در سطح اروپا و بين‌الملل است.اين استاندارد توسط بنياد ICDL گسترش پيدا كرد. نقش اين بنياد، تشويق و هماهنگي توسعه مفاهيم ICDL است. بنياد ICDL بر شيوه آموزش و ارزيابي اين الگو در اروپا و سطح بين‌المللي نظارت دارد.
بنياد ICDL يك سازمان غيرانتفاعي است كه با هدف هماهنگي مفاهيم پايه ICDL در اروپا تشكيل شده و كشورهايي كه عضو جامعه اطلاع‌رساني حرفه‌اي اروپا CEPIS هستند، بر اين گواهينامه صحه گذاشته‌اند و در محدوده اروپا براي هركدام از اين كشورها معتبر است. در خارج از اروپا لازم است سازمانهاي گواهي‌دهنده توسط بنياد ICDL ارزيابي‌شده و گواهي صلاحيت براي آنها صادر شده باشد.

الف) اهداف ICDL :
1- ترويج و پرورش سواد كامپيوتري براي همه
2- افزايش سطح دانش فناوري اطلاعات و سطح صلاحيت فني استفاده از كامپيوترهاي شخصي و كاربردهاي عمومي آن براي همه شهروندان در سطح اروپا و بين‌الملل.
3- تضمين اين امر كه كاربران كامپيوتر در استفاده از كامپيوتر شخصي مهارت كافي را دارند.
4- افزايش بهره‌وري همه كاربراني كه در كارشان، نياز به استفاده از كامپيوتر دارند.
5- بهتر نمودن بازگشت سرمايه‌گذاري در فناوري اطلاعات.
6- مهيا نمودن يك شرايط پايه براي اينكه همه مردم ، فارغ از نوع تحصيلات و تجربيات قبلي‌شان بتوانند عضو يك جامعه اطلاعاتي باشند.
ب) ويژگيها و فوايد ICDL :
امروزه، مهارتهاي كامپيوتري اهميت روزافزوني براي مردم در كليه امور زندگي پيدا كرده است. ICDL يك گواهينامه فناوري اطلاعات براي همه شهروندان است و براي همه كساني كه به آن نياز دارند (و يا علاقه‌مند به آن هستند) دانش فني استفاده از كامپيوتر شخصي را مي‌آموزد. اين گواهينامه براي همه مردم - در هر كاري كه انجام مي‌دهند - و افراد جوياي كار در هر سني كه هستند مناسب است. بعضي از ويژگيهاي مفيد ICDL را چنين مي‌توان برشمرد :
1- گواهينامه مهارت براي استفاده از فناوري اطلاعات براي همه
2- يك روش ابتكاري و ملموس براي اندازه‌گيري و تاييد مهارتهاي هر فرد
3- يك الگو براي آموزش و يادگيري در جامعه اطلاعاتي
4- يك مدل بسيار موثر براي ارزيابي فارغ‌التحصيلان آموزش فناوري اطلاعات
5- اطلاع‌رساني به عموم مردم براي مشاركت فعال در توليد و توزيع اطلاعات
6- يك صلاحيتنامه منعطف و قابل دسترسي كه امكان تحرك و پويايي دارنده آن را افزايش مي‌دهد.

ج‌) مخاطبان ICDL :
مخاطبان ICDL عموم افرادي است كه مي‌خواهند به شايستگي از كامپيوتر شخصي استفاده ببرند: از جمله كاركنان و كارمندان، دانش‌آموزان و شهروندان. اين گواهينامه مدركي براي احراز صلاحيت آنها در استخدام ، ارتقاء و بهبود شغل مي‌باشد ( براساس مهارت موردنياز در استفاده از كامپيوتر). با اين تعريف ICDL محدوده وسيعي از جمعيت يك جامعه را براي آموزش و ارزيابي مدنظر قرار دارد.

د‌) استاندارد ICDL :
يكي از ويژگيهاي اصلي ICDL استاندارد كردن آموزش و ارزيابي استفاده كنندگان كامپيوتر شخصي در سطح عموم مردم است. اين استاندارد در سه بخش جلوه پيدا كرده است:
1- سيلابس استاندارد كه شرح كاملي از محدوده دانش و مجموعه مهارتهاي لازم -كه توسط اين استاندارد پوشانده مي‌شود - را نشان مي‌دهد.
2- مجموعه سؤالات و تستهاي استاندارد كه در ارزيابي اين استاندارد استفاده مي‌شود.
3- راهنماي تدريس و ارزيابي گواهينامه ICDL
نصيب كاربران كامپيوتر از اين استاندارد، گواهينامه كاربري كامپيوتر (ICDL) و كارتهاي مهارت كامپيوتر است . ( براي هر بخش از بخشهاي هفتگانه يك كارت مهارت صادر ميشود و درصورت اخذ كليه كارتهاي مهارت، گواهينامه ICDL صادر مي‌گردد).
پيروي از استاندارد ICDL و برنامه‌هاي توسعه آن، توسط بنياد ICDL مراقبت و تضمين مي‌شود.

هـ) سطح ICDL :
ICDL يك گواهينامه دانش و مهارت در سطح پايه استفاده از كامپيوتر شخصي است كه اين امر در سيلابس (با جزئيات كامل) مشخص شده است به اينصورت كه ابتدا فهرستي از دانش پايه موردنياز در سيلابس بخش اول و سپس مهارتهاي موردنياز براي استفاده كاربردي از كامپيوتر شخصي (در سيلابهاي بخش دوم تا هفتم) بيان گرديده است.
" مهارت اول : مفاهيم پايه فناوري اطلاعات
در اين مهارت داوطلب لازم است كه ساختمان فيزيكي كامپيوتر شخصي را بشناسد و مفاهيم پايه فناوري اطلاعات ازجمله : ذخيره كردن داده‌ها، حافظه ، كاربردهاي نرم‌افزاري مبتني بر كامپيوتر در جامعه، كاربرد شبكه‌هاي اطلاعاتي در پردازش و توزيع اطلاعات را بداند . داوطلب همچنين بايد درك كند كه چرا و چگونه سيستمهاي مبتني بر فناوري اطلاعات در هر سازمان و شركتي برپا شده است. علاوه بر اين لازم است داوطلب به امنيت اطلاعات و موضوعات حقوقي و قانوني مرتبط با كامپيوتر نيز توجه كافي داشته باشد.


" مهارت دوم : استفاده از كامپيوتر و مديريت فايلها

در اين مرحله داوطلب لازم است نشان دهد دانش و صلاحيت لازم براي استفاده از عملكرد پايه كامپيوتر شخصي و سيستم عاملش را داراست، وي همچنين بايد قادر باشد بطور موثر با محيط روميزي(Desktop) سيستم عامل كار كند. او همچنين بايد قادر باشد كه فايلها و فهرستها و زيرفهرستها را مديريت و سازماندهي نمايد و بداند چگونه آنها را كپي كند، انتقال دهد و حذف نمايد. داوطلب همچنين بايد قادر باشد با شماهاي روميزي (Icon) به خوبي كار كرده و پنجره‌ها را اداره نمايد. علاوه بر اينها وي بايد بتواند از ابزارهاي جستجو، ويرايش و مديريت چاپ كه همراه سيستم عامل است به خوبي استفاده نمايد.

" مهارت سوم : واژه‌پردازها

در اين مهارت داوطلب لازم است نشان دهد توانايي استفاده از كاربردهاي واژه‌پردازها در كامپيوتر شخصي را داراست، او بايد درك توانايي انجام دستورات پايه مرتبط با ايجاد، شكل‌دادن و اتمام يك متن در واژه‌پرداز را داشته باشد. همچنين داوطلب بايد نشان دهد صلاحيت لازم براي استفاده از قابليتهاي پيشرفته‌تر واژه پردازها مانند ايجاد جداول استاندارد، استفاده از عكس و تصوير در يك متن، آوردن و انتقال يك شي در متن و استفاده از ابزارهاي ايجاد و تركيب پست الكترونيك را داراست.

" مهارت چهارم : صفحه‌گسترده‌ها

در اين مهارت لازم است داوطلب مفاهيم پايه صفحه‌گسترده‌ها را فهميده و نشان دهد توانايي استفاده از كاربردهاي صفحه گسترده در كامپيوتر شخصي را داراست. او بايد دانش و توان انجام دستورات پايه مرتبط با توسعه، شكل‌دادن و استفاده از يك صفحه گسترده را دارا باشد. همچنين بايد بتواند اعمال رياضي و منطقي استاندارد را با استفاده از فرمولها و توابع پايه انجام دهد. داوطلب همچنين بايد نشان دهد صلاحيت لازم را براي استفاده از قابليتهاي پيشرفته‌تر صفحه‌گسترده‌ها مانند آوردن و اتصال يك شي و ايجاد نمودارها داراست.

" مهارت پنجم : بانكهاي اطلاعاتي

در اين مهارت لازم است داوطلب مفاهيم پايه بانكهاي اطلاعاتي را فهميده و نشان دهد توانايي استفاده از بانكهاي اطلاعاتي در كامپيوتر شخصي را داراست. اين مهارت به دو بخش تقسيم مي‌شود اولين بخش، مهارت و توانايي داوطلب در طراحي يك بانك اطلاعات ساده با استفاده از بسته‌هاي نرم‌افزاري استاندارد است و دومين بخش، توانايي او را براي بازيابي اطلاعات از يك بانك اطلاعات ايجاد شده (با استفاده از ابزارهاي موجود درخواست و جستجو ، انتخاب و مرتب‌سازي) ارزيابي مي‌كند. همچنين داوطلب بايد قادر به ايجاد و اصلاح گزارشها باشد.



" مهارت ششم : ارائه مطالب

در اين مهارت لازم است داوطلب، شايستگي خود را در استفاده از ابزارهاي ارائه مطالب در كامپيوتر شخصي نشان دهد. او بايد قادر باشد وظايفي همچون ايجاد، شكل دادن و آماده كردن مطالب براي ارائه و نمايش را انجام دهد. وي همچنين بايد توانايي ايجاد ارائه‌هاي متفاوت متناسب با مخاطبان و موقعيتهاي مختلف را دارا بوده و بتواند اعمال پايه براي كار با گرافيك و نمودارها و استفاده از انواع موثر نمايش اسلايد را انجام دهد.

" مهارت هفتم : اطلاعات و ارتباطات

اين مهارت به دو بخش تقسيم مي‌شود : در بخش اول (اطلاعات) داوطلب لازم است توانايي انجام امور پايه جستجو در وب را با استفاده از نرم‌افزارهاي كاربردي و موتورهاي جستجوي رايج داشته باشد. همچنين بايد بتواند نتايج جستجو را بررسي نموده و صفحات موردنظر خود را نشان كند و گزارشات جستجو و صفحات وب را چاپ نمايد. در بخش دوم (ارتباطات) داوطلب بايد قادر باشد از نرم‌افزارهاي پست الكترونيك براي ارسال و دريافت پيام، الحاق كردن يك فايل به پيام، سازماندهي و مديريت پيامها در فهرست و زيرفهرستها استفاده نمايد]3[

و) طول مدت دوره آموزش ICDL
طول مدت دوره آموزش ICDL در كشورهاي مختلف مي‌تواند متفاوت باشد. در جدول ذيل يك الگوي عمومي براي مدت زمان آموزش ترسيم شده است:
رديف مهارت ICDL تعداد ساعات لازم براي آموزش
1 مفاهيم پايه فناوري اطلاعات 16
2 استفاده از كامپيوتر و مديريت فايلها 8
3 واژه‌پردازها 24
4 صفحه‌گسترده‌ها 28
5 بانكهاي اطلاعاتي 28
6 ارائه مطالب 28
7 اطلاعات و ارتباطات 12

" طرح پيشنهادي (مبتني بر كاربري كامپيوتر)
به نظر مي‌رسد در كشور ما تفاوتهايي با كشورهاي اروپايي وجود داشته باشد كه لازم است كاربري كامپيوتر متناسب با نيازها و ويژگي‌هاي كشور ما بهنگام شود. بخشي از اين تفاوتها و ويژگيها عبارتند از :
الف) در بيشتر اين كشورها زبان مادري، انگليسي است ولي در كشور ما عموماً آشنايي كافي با زبان انگليسي وجود ندارد.
ب‌) به نظر مي‌رسد در اين كشورها بطور عمومي ، آشنايي بيشتري با سيستم عامل ويندوز و كار با صفحه كليد ( مهارت تايپ) وجود دارد، بنابراين در سيلابسهاي ICDL تاكيد كمتري بر روي اين دو مقوله شده است.
با توجه به اين تفاوتها در طرح پيشنهاد مي‌شود كه موارد ذيل به سيلابس اضافه شود.
1- در هر هفت سرفصل پيشنهادي در هر بخش، كلمه‌ها و جملات انگليسي و كليدي مورد نياز نيز مورد تاكيد قرار مي‌گيرد.
2- ساعات تدريس سيلابس دوم ( استفاده از كامپيوتر و مديريت فايلها) از 8 ساعت به 16 ساعت افزايش پيدا خواهد كرد ( بدليل آشنايي كمتر كاربران با سيستم عامل) و بخش جملات كليدي زبان انگليسي در پيغامها و دستورات سيستم عامل ويندوز به آن اضافه خواهد شد.
3- ساعات تدريس سيلابس سوم (واژه‌پردازها) از 24 ساعت به 28 ساعت افزايش پيدا كرده و 4 ساعت اول آن به آموزش تايپ اختصاص خواهد يافت.
4- ساعات تدريس سيلابس هفتم ( اطلاعات و ارتباطات) از 12 ساعت به 16 ساعت افزايش پيدا كرده و چهار ساعت آن به آموزش نرم‌افزارهاي مترجم كه مي‌تواند در مطالعه و خواندن صفحات وب به زبان انگليسي كمك نمايد، اختصاص خواهد يافت.
5- با توجه به نوع مطالب ارائه شده، ميتوان اين هفت قسمت را به سه بخش عمده تقسيم نموده و آنها را طي سه مرحله آموزش داد. نماي كلي از دوره ها با توجه به پيشنهادات تكميلي در ذيل نشان داده شده است:

مفاهيم پايه فناوري اطلاعات 16
سطح اول


استفاده از كامپيوتر و مديريت پرونده‌ها 16
تايپ و واژه‌پردازها 28

ارائه مطالب 28
سطح دوم


اطلاعات و ارتباطات 16

صفحه گسترده 28
سطح سوم

بانكهاي اطلاعاتي 28


(جمع ساعات تدريس: 152 ساعت)

نمودار1 : نظام پيشنهادي آموزش كامپيوتر و فن‌آوري اطلاعات مبتني بر ICDL

" جمع‌بندي و نتيجه‌گيري :
به نظر مي‌رسد نظام ICDL مي‌تواند نقطه اتكايي براي آموزش فراگير كامپيوتر و فن‌آوري اطلاعات خصوصا در آموزش و پرورش، سازمان آموزش فني و حرفه‌اي و دانشگاه جامع علمي - كاربردي باشد. وزارت آموزش و پرورش كه بيش از بيست ميليون نفر از سرمايه هاي نيروي انساني اين كشور را تحت پوشش قرار دارد از جايگاه بسيار مهمي برخوردار است.]4[
در آموزش و پرورش، اين طرح مي‌تواند جايگزين آموزش الگوريتم و برنامه‌نويسي بيسيك - كه تنها مورد نياز كساني است كه بعدا در دانشگاه پذيرفته شده و در رشته مهندسي كامپيوتر و يا رشته‌هاي مرتبط ادامه تحصيل مي‌دهند- گردد.
در سازمان آموزش فني و حرفه‌اي، هم اكنون 31 عنوان رشته آموزشي مرتبط با كامپيوتر وجود دارد كه هفت عنوان آن مي‌تواند مبتني بر گواهينامه كاربري و با هدف آموزش كاربران كامپيوتر با تغييراتي در سرفصلها بصورت منسجم در آيد. بقيه رشته‌ها نيز مي‌توانند دسته‌بندي شده و تحت عنوان آموزش تخصصي با گرايشهايي مانند برنامه نويسي، طراحي گرافيك و انيميشن، مديريت شبكه، تعمير ونگهداري كامپيوتر شخصي و غيره در بيايند.
در دانشگاه جامع علمي - كاربردي اخيرا مفهومي به نام پودماني مطرح شده است كه از مجموعه دروس بهم پيوسته تشكيل شده است و فراگيران مي‌توانند با گذراندن چند پودماني در زمانهاي مختلف موفق به اخذ فوق ديپلم گردند. طرح آموزش كاربري كامپيوتر در ايران مي‌تواند در اين دانشگاه بصورت يك پودماني و معادل 9 واحد دانشگاهي مطرح شود.
در پايان لازم بذكر است كه درصورت لزوم مي‌توان با بنياد ICDL ارتباط برقرار نمود و زمينه‌هاي لازم براي اضافه شدن كشور ايران به فهرست كشورهاي عضو و گرفتن امتحانهاي استاندارد و ارائه مدرك بين‌المللي به پذيرفته‌شدگان را فراهم نمود. علاوه بر موارد فوق با توجه به تغييرات و تحولات سريع در عرضه فن‌آوري اطلاعات، ويرايشهاي جديدتري از استاندارد ICDL عرضه خواهد شد كه به پويا و به‌روز بودن آموزش فن‌آوري اطلاعات در ايران كمك مي‌كند. در مرحله اجراء ابتدا لازم است مربيان آموزش در رابطه با نحوه آموزش ICDL دوره ديده و مهارت و بصيرت لازم براي تدريس در اين دوره را پيدا نمايند. علاوه بر اين، مربيان مورد نظر بايد اطلاعات و مهارت كافي در رابطه با كاربردهاي اين ابزار در ساير زمينه‌ها مانند سازماندهي و مديريت و تجزيه و تحليل اطلاعات داشته و درصورت نياز بتوانند آن مهارتهاي پايه را نيز تدريس نمايند. ( مانند اصول نامه‌نگاري، فن ارائه مطالب، نحوه تجزيه و تحليل اطلاعات و غيره).
منابع و مآخذ:
1- توكلي، عليرضا " روشهاي مناسب انتقال تكنولوژي به كشور " پايان نامه كارشناسي ارشد مهندسي سيستمهاي اقتصادي- اجتماعي از دانشگاه علم و صنعت ايران، 1379
2- پروفسور لاودن، كنث سي"نظامهاي اطلاعات مديريت" ترجمه دكتر عبدالرضا رضايي‌نژاد،انتشارات رسا، چاپ دوم 1378
3- اينترنت: سايت بنياد ICDL\ECDL
WWW.ICDL.ORG
WWW.ECDL.COM

4- " خلاصه آمارهاي پايه‌اي كشور" مركز آمار ايران، فروردين 1380

CNG؛ چالش‏هاي تازه

CNG؛ چالش‏هاي تازه


تجربيات جهاني
خودروهاي مجهز به سوخت گاز طبيعي (NGV) از خودروهايي كه سوخت آنها با ديزل بهبود يافته تأمين مي‎شود، بسيار پاكيزه‎ترند. زيرا سوخت نقش مهمي در كاهش ذرات معلق دارد كه دليل عمده آلودگي در شهرهاي بزرگ به شمار مي‎آيند. كشورهاي بسياري در سراسر جهان برنامه‎هاي NGV را در سطوح مختلف موفقيت به اجرا گذارده‎اند. حال اين پرسش مطرح است كه چگونه مي‎توان برنامه‎هاي يادشده را به گونه‎اي تنظيم كرد كه در دراز مدت عملي و قابل اجرا باشند؟
گاز طبيعي، سوختي جايگزين است كه پاكيزه مي‎سوزد و قابليت مشهودي در كاهش آلودگي‎هاي مضر به ويژه ذرات معلق حاصل از عملكرد وسايل نقليه دارد. ذرات معلق آلاينده‎اي كه از اگزوز وسايل نقليه خارج مي‎شوند، بيشتر از اين رو حائز اهميت‏اند كه نزديك سطح زمين ـ جايي كه انسان‎ها در آن زندگي و فعاليت مي‎كنند ـ باقي مي‎مانند. اين ذرات معلق براي سلامت بسيار زيان‎آورند. با توجه به دلايلي از اين دست، گروهي از محققان در سراسر دنيا مباحثي را درباره جايگزيني گاز طبيعي به عنوان سوخت خودروها مطرح كردند. به نظر مي‎رسد كشور ما با در اختيار داشتن دومين ذخاير عظيم گاز طبيعي در جهان از يك سو و دست به گريبان بودن با مشكل آلودگي هوا در شهرهاي بزرگ به ويژه تهران از سوي ديگر، موقعيتي استثنايي براي استفاده از اين سوخت جايگزين داشته باشد. اما آيا داشتن ذخاير گاز طبيعي، به تنهايي براي اجراي موفق اين برنامه كافي است؟
با بهره‎گيري از تجربيات ديگر كشورها در زمينه گاز طبيعي فشرده، مي‎توان در اين راه با اطمينان بيشتر گام برداشت. اين يادداشت به بررسي موارد موفقيت يا ناكامي اجراي برنامه‎هاي گاز طبيعي فشرده در كشورهاي جهان مي‎پردازد و دلايل اين شكست‎ها را از نظر مي‎گذراند.

كاربران
براساس اطلاعات گردآوري شده از سوي انجمن بين‎المللي خودروهاي مجهز به سوخت گاز طبيعي (IANGV)، از آگوست 2000 تا آگوست 2001، حدود 5/1 ميليون خودرو در بيش از 4000 پايگاه تبديل سوخت در سراسر جهان به گاز طبيعي مجهز شده‎اند1. (جدول 1)



كشور تعداد خودروها آمار جايگاه‎هاي سوختگيري
آرژانتين 1،164،839 1154
برزيل 668،305 518
پاكستان 475،000 500
ايتاليا 381،250 460
هند 222،306 192
ايالات متحده امريكا 130،000 1300
كل جهان 3،471،441 6800
جدول 1 ـ شش بازار عمده NGV در جهان

در اين ميان 14 كشور بيش از 10000 خودروي گاز طبيعي سوز داشتند كه بيشتر آنها را خودروهاي بنزين سوز تبديلي تشكيل مي‎دادند.

انواع NGV
با توجه به منبع سوخت، سه نوع NGV وجود دارد:
1. دو سوخته، يعني خودرو با سوخت گاز طبيعي يا بنزين كار مي‎كند.
2. سوخت دوگانه كه در آن خودرو يا تنها با بنزين كار مي‎كند و يا با بنزين و گاز طبيعي. در حالت دوم، از مخلوط بنزين براي احتراق گاز طبيعي استفاده مي‎شود. به طور طبيعي نياز به شروع و توقف چرخه كاركرد اتوبوس‎هاي شهري جانشين كردن ديزل با گاز طبيعي را محدود مي‎كند. سوخت دوگانه در مواردي كه هدف، كاهش ميزان ذرات آلاينده خروجي است، روشي نامناسب است.
3. دِ ديكيتد (Dedicated) ،كه در آن، خودرو تنها با سوخت گاز طبيعي كار مي‎كند.
گفتني است هر سه گونه مي‎توانند از ابتدا با هدف استفاده از گاز طبيعي با تجهيزات اصلي سازنده (Original Equipment Manufacturing) OEM توليد شده باشند و يا اين كه از نوع بنزيني يا ديزل به گاز طبيعي سوز تبديل شوند.
هر يك از اين دو روش، هزينه فزاينده‎اي در مقايسه با خودروهايي كه از سوخت‎هاي مايع استفاده مي‎كنند، ايجاد مي‎كند كه اين هزينه اضافي بايد با صرفه‎جويي در هزينه‎هاي عملكرد خودرو به ويژه سوخت ارزان‎تر پوشش داده شود خودروهاي گازسوز كارخانه‏اي (OEM)ها از انواع تبديل شده مناسب‎تر اما گران‎ترند. در سال 1998 تعداد 43 مركز OEM در سراسر جهان NGVها را به منظور كاهش ذرات آلاينده خروجي توليد مي‎كردند. تبديل خودروها در شرايط نامناسب (مانند انجام ناقص يا نادرست آن) مشكل عمده زيربنايي گسترش اين سيستم در شهرهاست و حتي مي‎تواند اهداف استفاده از گاز طبيعي را دچار نقصان كند.
مطابق يك برآورد، 50 تا 70 درصد از خودروهاي تبديل شده در كشورهاي توسعه يافته ممكن است انتظارات را برآورده نكنند زيرا بسياري از آنها براي اجراي مؤثر برنامه‎هاي NGV نيازمند بازسازي موتور و تعميرات اساسي ديگرند. بنابراين بهتر است خودرو از ابتدا توسط سازنده اصلي براي كاركرد با گاز طبيعي توليد شود. به عبارت ديگر OEMها نسبت به نوع تبديلي، كارايي بهتر و عملكرد قابل قبول‎تري دارند2.

دلايل جايگزيني
تنوع منابع انرژي، دليلي تاريخي گزينش گاز طبيعي به عنوان سوخت موتورهاست. در سال 2000 نسبت ذخاير به برداشت گاز طبيعي 62 سال برآورد شد كه 63 درصد بيش از ذخاير نفتي است و تا 38 سال ديگر دوام مي‎آورد3.
ذرات آلاينده خروجي از موتورهاي گاز طبيعي سوز بسيار كمتر است و اين، يكي ديگر از دلايل مطلوبيت گاز طبيعي به شمار مي‎آيد. اين نكته به ويژه در مقايسه با خودروهاي داراي سوخت ديزل تبديلي، نمود بيشتري دارد. امروزه علت اصلي تبديل سوخت خودروها از ديزل به گاز طبيعي همين مورد اخير است. گرچه جايگزيني ديزل با گاز طبيعي تنها هنگامي مؤثر واقع مي‎شود كه تمركز ذرات معلق آلاينده توسط ضايعات خروجي ديزل مورد تأييد قرار گيرد. تمركز اين ذرات معلق، نوعي از آلودگي است كه بيشترين آسيب را به سلامت هواي محيط‎هاي شهري مي‎رساند و در بيشتر شهرهاي بزرگ به ويژه در كشورهاي توسعه يافته و در حال توسعه ديده مي‎شود.

مزايا و معايب خودروهاي گازسوز
مزاياي NGVها به قرار زير است:
1. آلاينده خروجي بسيار كمتر توليد مي‎كنند.
2. توكسين‎هاي (Toxins) هواسوز آنها ناچيز است.
3. اكسيدهاي گوگرد خروجي از آنها (SOX) قابل چشم‏پوشي است.
4. موتورهاي NGV نسبت به انواع ديزل بي سر و صداترند و با لرزش و ارتعاش كمتري كار مي‎كنند.

معايب NGVها نيز موارد زير را در بر مي‎گيرد:
1. توزيع و ذخيره سازي گاز طبيعي به صرف هزينه بيشتري نياز دارد.
2. قيمت خودرو افزايش مي‎يابد.
3. امكان طي مسافت كمتري وجود دارد.
4. مخزن سوخت آنها سنگين‎تر است.
5. پتانسيل عملكرد و كارايي آنها در مقايسه با سوخت‎هاي مايع، مشكلات بيشتري دارد.
با توجه به ذرات آلاينده خروجي، توجه به اين نكته حائز اهميت است كه خودروهاي بنزيني با فناوري پيشرفته (مجهز به كاتاليست‎هاي سه راهه) آن قدر پاكيزه‎اند كه به ويژه در مورد ذرات خروجي از آنها، سوخت مصرفي (چه مايع و چه گاز) نقش نسبتاً كمتري ايفا مي‎كند. با توجه به اين بحث، تبديل خودروي بنزيني پيشرفته به خودروي گازسوز حتي مي‎تواند به جاي كاهش ميزان ذرات خروجي، سبب افزايش آنها شود.
خودروهاي گازسوز، مزاياي مشهودي نسبت به خودروهاي ديزل با سوخت تبديلي دارند. داده‎هاي نمونه‎اي كه در زمينه مقايسه گاز طبيعي فشرده CNG با ديزل در ايالات متحده جمع‎آوري شده است، در جدول 2 ديده مي‎شود.

جدول 2: بهبود ذرات آلاينده خروجي با جايگزيني اتوبوس‎هاي مجهز به سوخت ديزل تبديلي با CNG6
سوخت Co(g/km) NOX(g/km) PM(g/km)
ديزل 4/2 21 38/0
CNG 4/0 9/8 012/0
درصد كاهش 84 58 97

هنگامي كه در زمينه جايگزيني CNG به عنوان سوخت مصرفي خودروها كار مي‎شد، «ديزل پاك در امريكاي شمالي و اروپا تحت آزمايش‎هاي ناوبري قرار مي‎گرفت و استفاده از آن در نيمه پاياني دهه 90 اجباري مي‎شد تا بر آينده توسعه بلندمدت خودروهاي گازسوز تأثير بگذارد. فناوري ديزل پاك در بستر كاهش ميزان سولفور در سوخت ديزل حركت مي‎كند (تركيب سولفوري كمتر از 005/0 درصد و حتي در حالت كامل كمتر از 001/0 درصد) تا امكان استفاده از تجهيزات عملياتي بر روي خروجي اگزوز خودروها را كاربردي كند. اين تجهيزات، تله‎هاي ويژه‎اي را براي كاهش ذرات ريز و آلاينده خروجي ايجاد مي‎كردند و از كاتاليست‎هاي deNox براي كاهش اكسيدهاي نيتروژن (Nox)ها بهره مي‎جستند. اطلاعات محدود قابل دسترسي مشخص مي‎كند كه CNG در مقايسه با فناوري «ديزل پاك»، در مورد ذرات آلاينده خروجي، مزاياي چنداني ندارد.

جدول 3
چرخه كاركرد چرخه‎هاي كاركرد اتوبوس در نقاط عادي نيويورك چرخه كاركرد در مناطق تجاري و مركزي*
ديزل پاك CNG ديزل پاك CNG
مواد خالص 011/0 015/0 044/0 023/0
NOX 15 16 32 43
مجموع هيدروكربن‎ها 10 042/0 42 038/0
* اتوبوس‏هاي با وظايف سنگين (مدل سال 1999) كه از ديزل شامل 30 واحد در ميليون (ppm) سولفور در سوخت آنها استفاده مي‎شد و سيستم فيلتر جانسون ميتز با بازيافت پيوسته ذرات بر روي آنها نصب شده بود (اما كاتاليست‎هاي NOX نداشتند) و اتوبوس‏‎هاي CNG (مدل سال‎هاي 1996 و 1998 و 1999) مجهز به كاتاليست‎هاي اكسيداسيون.
- كليه واحدها گرم بر كيلومتر gr/km مي‏باشد.

مشكلات فني بسياري بر سر راه گسترش ديزل پاك وجود دارد كه شامل فرايندهاي پالايش براي توليد گازوئيل با سولفور فراخفيف در تقابل با هزينه به كارگيري فناوري‎هاي تبديلي است. با توجه به اين مشكلات، به نظر مي‎رسد ديزل پاك سال‎ها راه در پيش دارد تا به مرحله كاربرد گسترده در كشورهاي در حال توسعه برسد. امروزه CNG، تنها سوخت پاك جايگزين باقيمانده براي استفاده در موتورهاي سنگين پركاربرد به منظور بهبود ساختارهاست.

دو نمونه
آرژانتين و نيوزيلند دو رهبر جهاني در بازار NGV هستند. امروزه بازار ‌آرژانتين در حالي بزرگترين بازار جهان است كه بازار NGV نيوزيلند در اواخر دهه 1980 رو به افول گذاشت8.

1 . آرژانتين
آرژانتين برنامه به كارگيري خودروهاي مجهز به CNG را در سال 1984 گسترش داد و سپس شبكه‎هاي گسترده‎اي از خطوط لوله گاز طبيعي در بيشتر شهرهاي اين كشور ايجاد شد. دولت هيچ اجباري براي استفاده از CNG اعمال نكرد و در عوض، تبديل سوخت به طور كلي با اخذ ماليات‎هاي سنگين از بنزين صورت گرفت.
بهاي سوخت در دسامبر 1999، معادل 04/1 دلار امريكا به ازاي هر ليتر بنزين مرغوب و نيم دلار امريكا براي هر ليتر گازوئيل بود؛ در حالي كه اين رقم معادل 33/0 دلار امريكا براي هر مترمكعب NGV (يا حدود 41/0 دلار امريكا براي هر كيلوگرم از آن) محاسبه مي‎شد. با توجه به اين قيمت‎ها، بازپرداخت هزينه تبديل سوخت از بنزين به CNG توسط مالكان مي‎توانست در چند ماه بسته به شمار نهايي كيلومترهاي پيموده شده در يك سال انجام شود. بيشتر خودروهاي CNGسوز آن دسته از خودروهايي بودند كه سوخت آنها از بنزين به CNG تبديل شده بود. مالكان خودروهاي ديزل از تبديل سوخت به گاز طبيعي، كمتر استقبال كردند و با توجه به زمان بازپرداخت هزينه‎ها، تعداد اندكي از ديزل به CNG تبديل شدند زيرا تفاوت قيمت گازوئيل و CNG براي پوشش هزينه NGV در يك دوره زماني معقول، كافي نبود. در نتيجه امروزه هيچ اتوبوسي با سوخت CNG براي كاربردهاي معمولي در آرژانتين وجود ندارد و گازوئيل براي دور نگه‏داشتن بازار تاكسي‎ها از CNG نيز فعالانه رقابت مي‎كند. برخلاف آنچه در آرژانتين روي داد، دولت نيوزيلند در برنامه‎هاي CNG فعالانه مشاركت كرد. دولت اين كشور توازن مالي ويژه‎اي در هر دو زمينه تبديل سوخت و ايجاد پايگاه‎هاي سوخت‎گيري به وجود آورد و به اين دليل شمار خودروهاي مجهز به سوخت CNG هر سال دو برابر شد. دليل عمده اين افزايش، گسترش توانايي صنايع براي مشاركت در اين موضوع بود. صنعت با مشاهده تقاضا براي تبديل، به شدت وارد عمل شد. در آن زمان، كيفيت اولويت ثانويه تلقي مي‎شد و از اين رو CNG به سوخت درجه دومي تبديل شد كه تنها به دليل ارزان بودن مورد استفاده قرار مي‎گرفت. وقتي نيروي كار جديد دولتي، سازماندهي مجدد اقتصاد را با ترسيم برنامه‎هاي صنعت CNG آغاز كرد، بازار NGV به طور كامل نابود شد. امروزه تعداد خودروهاي گازسوز حدود 1555 دستگاه است؛ در حالي كه زماني اين رقم 100000 دستگاه بود و در نيوزيلند حتي به 110000 دستگاه نيز رسيد.

مشاهدات جهاني
تجربيات متعددي در زمينه جايگزيني گاز طبيعي فشرده به عنوان سوخت خودروها در سراسر جهان به دست آمده است. اين تجربيات ـ چه موفقيت‎آميز و چه ناكام ـ حاوي نكاتي هستند كه راه را براي ادامه اين روند در ديگر كشورها هموار مي‎كنند. با مطالعه اين تجربيات و دقت در مشتركات آنها، مي‎توان به بعضي از اين موارد پي برد:
ـ تبديلات ناقص و نادرست مي‎تواند به توليد آلاينده‎هاي بيشتر، مشكلات كاركرد و حتي تصادفات منجر شود. نتايح تست آلاينده‎هاي خروجي اين خودروهاي تبديلي در كشورهاي صنعتي نشان مي‎دهد، اين گونه خودروها از خودروهاي مدل جديد همان سال آلاينده‎ترند كه خود، رخدادي ناخوشايند به شمار مي‎آيد.
ـ خودروهايي كه كاركرد ساليانه بالايي دارند و مي‎توانند بر مسائل اقتصادي حمل و نقل به طور گسترده تأثير بگذارند، با توجه به سازماندهي‎هاي زيربنايي براي تغيير سوخت، آموزش رانندگان و كاركنان بخش‎هاي تعمير و نگهداري و همچنين هزينه سوخت مصرفي، براي NGV مناسب‎ترند. توجه به فعاليت‎هاي عمده ساختاري و مزاياي عمومي NGVها به ويژه در روزهاي آغازين پياده سازي برنامه NGV مؤثر است.
ـ گزارش‎هاي ارائه شده از اتوبوس‎هاي مجهز به سوخت NG با عملكرد ضعيف كه اوايل دهه 1990 توليد شده‎‏اند، حاكي است اين اتوبوس‎ها نه تنها پرهزينه‎ترند بلكه براي تعمير و نگهداري هم به 30 تا 40 درصد هزينه بيشتر نياز دارند و اعتمادپذيري را نيز به طور مشهودي كاهش مي‎دهند. در حالي كه امروزه بسياري از اين موانع و مشكلات برطرف شده، فناوري موتورهاي NG براي كاركردهاي سنگين هنوز نيازمند پالايش بيشتر است.
‌ـ به اين نكته هم نيز بايد توجه كرد كه برنامه‎هاي موفق اتوبوس‎هاي NG برپايه OEM بنيان نهاده شده است و براي اتوبوس‎هاي تبديلي مناسب نيستند. تبديل سوخت خودروها از ديزل به گاز طبيعي عموماً رضايت مشتري را جلب نمي‎كند.
ـ در بيشتر موارد، كساني كه با استفاده از اتوبوس‎هاي ترانزيت در كشورهاي توسعه يافته به فعاليت مي‏پردازند، بيشتر به فكر درآمد خويش هستند. در نتيجه با اين تبديل، نه امكان تعمير اتوبوس‎ها به درستي فراهم مي‎شود، نه مسؤولان اجرايي مي‎توانند هزينه گران‎تر اتوبوس‎هاي NG را (شامل آموزش گسترده كليه كاركنان درباره آشنايي با فناوري جديد و پذيرش امكان نياز به تعميرات بيشتر به دليل خرابي افزون‎تر اين نوع اتوبوس‎ها) تقبل كنند. آلايندگي اتوبوس‎هاي ديزل با توجه به نوع سوخت مصرفي آنها اجتناب ناپذير است اما مشكلاتي از اين دست وجود دارد كه ممكن است به شكست برنامه‎ اتوبوس‎هاي NG بينجامد.
در اينجا خوب است به تجربه يكي از شركت‎هاي ترانزيت درباره جايگزيني سوخت خودروهايش اشاره كنيم. تجربه‎اي كه در شركت حمل و نقل فينيكس امريكا رخ داد5، مؤيد اين نكته است: آموزش، آموزش و باز هم آموزش.
شركت حمل و نقل فينيكس ابتدا با مقاومت رانندگان، تعميركاران، دست اندركاران امور سوخت و تا حدي اتحاديه روبه رو شد. براي غلبه بر اين مشكل، شركت آموزش به كاركنان را ـ از مديران رده بالا تا كارگران شستشوي اتوبوس‎ها ـ در دستور كار خود قرار داد. پيشرفت عمده‎اي كه با انجام اين كار به دست آمد، اين بود كه پس از آموزش، آنها رانندگان و تعميركاران مجربي داشتند كه مي‎توانستند تغييرات اتوبوس‎ها را هنگام كار و نيز حين اقدامات تعمير و نگهداري پيشگيرانه، مشاهده كنند و گزارش دهند. مزيت ديگر اين بود كه سازندگان نهايي و قطعه سازان اتوبوس‎ها مجبور به مشاركت و همكاري توأمان با پيمانكاران بخش‎هاي سرويس و تعمير و نگهداري شدند.
ـ تعداد مراكز سوخت و NGV بايد به گونه‎اي تنظيم شود كه در درازمدت درخواست پذيرفته نشده‎اي مبني بر تغيير سوخت، باقي نماند. در روزهاي آغازين اجراي برنامه‎هاي NGV ممكن است دولت فشارهايي از خارج اعمال كند، مثلاً اجازه تأسيس كارگاه‎هاي تبديل يا جايگاه‎هاي سوخت‎گيري را در مناطقي صادر كند كه پيش از آن مجاز به اين كار نبودند (مانند آرژانتين) و يا دستگاه‎هاي كوچكي را براي زماني محدود ايجاد كند.
بررسي تجربيات ديگر كشورها نشان مي‎دهد كه يك سلسله شرايط مقدماتي براي اجراي موفقيت‎آميز برنامه‎هاي CNG در درازمدت ضروري است كه از آن جمله مي‎توان به ايجاد خطوط لوله گاز طبيعي براي برآورده كردن نيازهاي كاربران اشاره كرد. همچنين بايد استانداردهاي نظارتي و اجباري كافي در زمينه كارايي و ايمني تجهيزات تدوين شود و به مورد اجرا درآيد. لازم است مقررات مالياتي به صورتي تنظيم شوند كه با جايگزيني سوخت خودروها با گاز طبيعي، بهاي معمول سوخت جديد تقريباً نصف قيمت سوخت‎هاي مايع باشد. به اين ترتيب علاوه بر تشويق مالكان خودروها به تبديل سوخت، امكان بازپرداخت هزينه‎هاي مصرف شده توسط آنها نيز در فاصله زماني معقول فراهم مي‎شود. از آنجا كه ماليات سوخت ديزل در همه كشورهاي ‌آسيايي پايين است، جايگزين كردن ديزل با NG در اين كشورها با مشكلات بيشتري رو به روست؛ مشكلي كه كمتر در مورد خودروهاي بنزيني رخ مي‎دهد. در پايان، توجه به اين نكته نيز حائز اهميت است كه اجراي برنامه‎هاي اجباري براي جايگزيني CNG از نظر اقتصادي نامطلوب است و شكست برنامه‏هاي CNG را محتمل مي‎كند. اميد است با استفاده از اين تجربيات و موارد مشابه ديگر، راه براي اجراي اين برنامه در كشور ما هموارتر شود و در آينده‎اي نزديك از عوايد اقتصادي و زيست محيطي اين طرح بهره‎مند شويم.

فهرست منابع
1- The GVR-Gas Vehicle Report-Number 28-May 2004
2- IANGV.2001, "International Natural Gas Vehicle Statistics," August available at "http://www.iangv.org/html/ngv/stats.html"
3- Impco Technologies.2000.Alternative Fuels Presentation to the World Bank
4- bp.2001.bp Statistical Review of world energy June 2001, available at: "http://www.iangv.org/html/ngv/stats.html"
5- World Bank. 2001. "Vehicle Air Pollution: Setting priorities." South Asia Urban Air Quality Management Briefing Note. No.1. October, Washington. D.C.
6- http://www.iangv.org/html/ngv/stats.html
7- http://www.bp.com/centres/energy/index.asp
8- CNG Fuel System Integrity, February 8.2001, Transport Canada Safety and Security

روش ذخيره سازي و رمز گذاري روي CD

روش ذخيره سازي و رمز گذاري روي CD
1- اطلاعات چگونه ذخيره مي شود؟
در كتاب The Compact Disc Handbook از Ken pohlmann آمده است، رسانه هاي Write-once شبيه به ديسك هاي Play back-only ساخته مي شوند. همانند CD هاي معمولي، آنها از يك لايه بنيادين پلي كربنيك، يك لايه منعكس كننده و يك لايه محافظ استفاده مي كنند لايه ضبط كننده در بين لايه بنيادين و لايه منعكس كننده قرار دارد كه تركيبي از يك رنگ اصلي است... برخلاف CD هاي معمولي، يك تراك مارپيچي از قبل شيار دار شده، براي راهنمايي ليزر ضبط كننده در طول تراك مارپيچي استفاده مي شود، اين امر طراحي سخت افزاري recorder را آسان مي سازد و سازگاري ديسك را تضمين مي نمايد.
CD-R از بالا به پايين اينگونه لايه گذاري شده است:
] اختياري [ برچسب
] اختياري [ پوشش ضد خش و يا قابل چاپ
لاك الكل عاري از اشعه فرابنفش
لايه منعكس كننده
رنگ پليمري ساختماني
زير لايه پلي كربنيك
در CD هاي " سبز" و " طلايي" طلاي واقعي وجود دارد، اگر CD-R را رو به منبع نورنگاه داريد، باريكي آن آنقدر هست كه قابل رويت باشد. به خاطر داشته باشيد كه داده ها به سمت برچسب نزديكترند، تا سمتي كه پلاستيك شفاف قرار دارد و داده ها از آنجا خوانده مي شوند. اگر CD-R از پوشش فوقاني سختي برخوردار نباشد، همچون "Infoguard " Kodak ، خراشيدن سطح فوقاني بسيار ساده است و CD-R را به صورت غيرقابل مصرف در مي آورد.
يك ليزر در CD recorder يكسري سوراخ به نام " چاله" در لايه رنگي ديسك ايجاد مي كند. فضاي بين اين چاله ها " زمين " خوانده مي شود. الگوي چاله ها و زمين ها اطلاعات را بر روي CD رمزگذاري مي كند و به آنها اجازه مي دهد تا روي CD player كامپيوتر بازيابي شوند.
ديسك ها از داخل ديسك به خارج نوشته مي شوند، با نگاه كردن به ديسكي از داخل ديسك به خارج نوشته مي شوند. با نگاه كردن به ديسكي كه آن را Write كرده ايد، مي توانيد به صحت اين مسئله بر روي يك CD-R پي ببريد، همچنان كه به سمت خارج پيش مي رويد اين تراك مارپيچ 22188 چرخش دورتادور CD به همراه 600 چرخش تراك در هر ميليمتر ايجاد مي كند. اگر مارپيچ ها را باز كنيد. طول آن به 5/3 مايل مي رسد. ساختار يك CD-RW متفاوت است:
] اختياري[ برچسب
] اختياري[ پوشش ضد خش و يا قابل چاپ
لاك الكل عاري از اشعه فرابنفش
لايه منعكس كننده
لايه عايق بالايي
لايه ضبط كننده
لايه عايق پاييني
زير لايه پلي كربنيك
2- چگونه مي توان فهميد كه ديسك در چه فرمتي است؟
معمولا با نگاه كردن به بسته بندي و با خود ديسك مي توان به فرمت آن پي برد:
o ديسك هاي CD-DA داراي يك لوگو " Compact Disc Digital Audio " هستند.
o ديسك هاي CD+G شامل كلمات "CDGraphics " مي باشند.
o ديسك هاي CD-I داراي لوگو " Compact Disc Digital Video و يا كلمات "Video CD " مي باشند.
Video CD با CD-Video فرق مي كند. CD-V يك فرمت آنالوگ است مانند Laser Disc و ويدئو قابل ديدن با درايو CD-ROM نيست.
3-محافظت در برابر كپي گرفتن چگونه كار مي كند؟
راه هاي متعددي وجود دارد. يك تكنيك ساده و معمولي افزايش طول چند فايل روي CD است، بگونه اي كه آنها با صدها مگابايت طول ظاهر شوند. اگر طول فايل را بسيار بزرگتر از آنچه كه واقعا هست در تصوير ديسك قرار دهيد، اين كار عملي است. در واقع اين فايل با بسياري از فايل هاي ديگر منطبق مي شود. تا جايي كه برنامه كاربردي از طول فايل آگاه است، نرم افزار بخوبي كار مي كند. اگر كاربر سعي كند فايل ها را روي ديسك سخت خود كپي نمايد، يا يك كپي ديسك به ديسك را صورت دهد، تلاش با شكست مواجه خواهد شد، زيرا CD چند گيگابايت از داده ها را نگاه مي دارد . يك راه حل عملي كه كنترل كافي بر روي recorder و نرم افزار master كننده دارد، نوشتن داده هاي ناقص در بخش ECC از سكتور داده هاست. سخت افزار استاندارد CD-ROM به طور خودكار خطاها را تصحيح مي كند و مجموعه هاي مختلفي از داده ها را بر روي ديسك مقصد مي نويسد. سپس reader ، كل سكتور را به عنوان داده هاي خام Load مي كند، بدون آنكه به تصحيح خطا بپردازد: حتي اگر نتواند داده هاي اصلي تصحيح نشده را بيابيد، اما مي داند كه يك نسخه تصحيح شده را مي خواند. در جايي كه مكانيزم درايو و ميان افزار بخوبي تعريف مي شوند، اين تنها چيز با دوام بر روي سيستم هاست، همچون كنسول هاي بازي.
يك روش نه چندان پيچيده ولي موثر فشرده سازي يك CD نقره ايي با داده هايي فراتر از آنچه كه يك CD ، 74 دقيقه اي مي تواند Write كند. بنابراين كپي كردن ديسك نياز به فضاهاي خالي خاصي دارد، براي جبران اين فضا، داده ها را جا به جا مي كند، ديسك را هك مي نمايد يا ديسك هاي نقره ايي را با داده هاي سرقت رفته فشرده سازي مي كند. اگر اين كار ادامه يابد ديسك روي برخي درايوها غيرقابل خواندن مي شود. يك فضاي خالي Overburn شده 80 دقيقه اي قادر به نگهداري هر مقدار اطلاعاتي است كه بتوانيد با اطمينان در يك ديسك بگنجانيد.
روش خانه هاي نرم افزاري PC ، از فاصله بين تراك هاي صوتي استفاده مي كند و علائم شاخص را در محل هاي غير منتظره باقي مي گذارد. اين ديسك ها قابل كپي گرفتن از طريق اكثر نرم افزارها نيستند و نسخه برداري از آنها روي درايوهايي كه از ضبط disc-at-once پشتيباني نمي كنند، ممكن است امكانپذير نباشد.
روش ديگر ،ديسك هاي غير استاندارد با تراك كوتاهتر از 4 ثانيه است. اكثر نرم افزارهاي ضبط كننده و در حقيقت برخي recorder ها، كپي ديسك با چنين تراكي را رد مي كنند، يا تلاش مي كنند آن را كپي نمايند ولي با شكست مواجه مي شوند. يك برنامه كاربردي محافظت شده وجود تراك مورد نظر و اندازه آن را كنترل مي كند. به هر حال برخي recorder ها ممكن است موفق شوند، بنابراين اين كار ساده ايي نيست. قرار دادن تراك هاي چندگانه داده ها در بين تراك هاي صوتي يك CD ، كپي كننده هاي ديسك را سر در گم خواهد كرد. گاهي اوقات كپي يك ديسك برچسب هاي Volume متفاوتي دارد. اين مسئله معمولا فقط در كپي هاي فايل به فايل روي مي دهد، نه كپي هاي تصوير ديسك، بنابراين كنترل نام ديسك به طور حاشيه اي مفيد است اما چندان موثر نيست، تغيير فهرست مطالب بگونه ايي كه ديسك بزرگتر از آنچه كه هست به نظر برسد، برخي از برنامه هاي كپي را متقاعد خواهد كرد كه ديسك منبع بسيار بزرگ است.
سيستم Laserlok از سايت http://www.diskxpress.com\ ادعا مي كند كه قادر است با كمترين هزينه از نسخه برداري غيرقانوني ديسك جلوگيري نمايد. Disk Guard ، يك ابتكار جديد است كه متعلق به TTR Technology مي باشد آنها ادعا مي كنند كه قادرند امضايي را بر روي CD هاي فشرده و CD-R ها است، اما بدون سخت افزار خاص قابل نسخه برداري نيست. يك برنامه مي تواند با كنترل كردن اين امضاء در جهت محافظت در برابر كپي گرفتن استفاده نمايد و در صورت عدم حضور امضاء از اجرا صرف نظر كند.
4- ديسك MultiSession چيست؟
يك Session ، يك سگمنت ضبط شده است كه ممكن است شامل يك يا چند تراك از هر نوعي باشد. الزامي وجود ندارد كه CD recorder كل Session را به يكباره Write كند، اما آخرين Session روي ديسك بايد بسته شود. قبل از آنكه يك CD صوتي استاندارد يا CD-ROM Player آن را تشخيص دهد. Session هاي اضافي مي توانند تا زماني كه * ديسك * بسته مي شود و يا اينكه فضاي خالي وجود نداشته باشد، اضافه گردند. MultiSession Writing ، اولين بار در ديسك هاي photo CD استفاده شد، كه اجازه مي داد تا تصويرهاي اضافي ضميمه گردند. امروزه، اغلب با ديسك هاي MultiSession پيوندي و گاهي اوقات هم براي ديسك هاي CD-Extra بكار مي رود. وقتي كه CD داده ها را در درايو CD-ROM خود قرار مي دهيد، سيستم عامل آخرين Session ديسك را مي يابد و دايركتوري را از آن مي خواند . اگر CD از نوع فرمت ISO-9660 باشد- ورودي هاي دايركتوري مي تواند هر فايلي را روي CD هدف قرار دهد بدون توجه به نوع Session اي كه در قالب آن نوشته شده است. اكثر برنامه هاي معروف تكثير كننده CD به شما اجازه مي دهند تا يك يا چند Session اخير را به Session اي كه تازه نوشته شده پيوند دهيد. اين امر موجب مي شود كه فايل هاي Session هاي قبلي بدون اشغال فضاي اضافي بر روي CD در آخرين Session ظاهر شوند. همچنين مي توانيد با قرار دادن نسخه جديد در اخرين Session بدون افزودن پيوند به نسخه قديمي تر ، نسخه جديد را در آخرين Session قرار دهيد.
در عوض، زماني كه يك CD صوتي را در CD Player معمولي قرار دهيد، تنها به اولين Session توجه مي شود. به همين دليل Write هاي MultiSession در مورد CD هاي صوتي كار نمي كنند، اما در صورت روي دادن چنين اتفاقي اين محدوديت به يك مزيت تبديل مي شود. اين محدوديت بدين معني نيست كه شما بايد كل CD صوتي را به يكباره Write كنيد. توجه داشته باشيد كه تركيب Session هاي (CD-ROM ) MODE-1 و ( CD-ROM\XA ) MODE-2 روي يك ديسك منفرد جايز نيست. شما مي توانيد چنين چيزي را ايجاد كنيد. اما تشخيص آن براي درايوهاي CD-ROM دشوار خواهد بود.
5- كانال هاي زيركد چه هستند؟
8 كانال زيركد وجود دارد ( P,Q,R,S,T,U,V,W ) روش دقيق رمزگذاري فراتر از گنجايش اين مقاله است، اما متذكر مي شويم كه داده ها به طور يكسان در سرتاسر CD توزيع مي شوند و هر كانال مي تواند حدود 4MB را نگاه دارد.
كانال زير كد Q را مي توان با recorder هاي JVC\Pinnacle كنترل كرد، اما ظاهرا زياد كاربرد ندارند. كانال زيركد Q ، شامل اطلاعات مفيدي است كه در اكثر recorder ها قابل خواندن و نوشتن هستند. منطقه داده هاي كاربر شامل 3 نوع داده زير كد- Q است: اطلاعات موقعيتي، عدد كاتالوگ رسانه ها و كد ISRC . فرم هاي ديگري براي فعال ساختن MultiSession بكار مي روند و TOC را شرح مي دهند. CD Player هاي صوتي از اطلاعات موقعيتي براي نشان دادن زمان جاري استفاده مي كنند و داراي اطلاعاتي در مورد شاخص و يا تراك هستند. زماني كه ضبط Disc-At-Once انجام مي دهيد، اين اطلاعات قابل كنترل هستند.
ISRC كه توسط صنعت ضبط استفاده مي شود، كشور مبدا ، مالك، سال انتشار و عدد سريال تراك ها را بيان مي كند و ممكن است در هر تراكي متفاوت باشد. ISRC اختياري است و بسياري از CD ها از آن استفاده نمي كنند. عدد كاتالوگ رسانه ها شبيه به ISRC است، اما در هر ديسك ثابت مي باشد. توجه داشته باشيد كه اينها با كدهاي UPC فرق مي كنند. كانال هاي زير كد R-W ، براي متن و گرافيك در برنامه هاي كاربردي خاص همچون CD+G ( W\graphics CD كه توسط Sega CD پشتيباني مي شوند) استفاده مي شوند. Philips كاربرد جديدي به نام ITTS را تدبير كرده است، اين كاربرد Player هاي كاملا مجهز را قادر مي سازد تا متن و گرافيك را روي ديسك هاي صوتي Red Book نمايش دهند. اخير ترين نتيجه اين تكنولوژي " CD-Text " است كه راهي را براي گنجاندن داده هاي ديسك و تراك بر روي يك CD صوتي استاندارد، فراهم مي سازد.
6- آيا فيلدهاي CD Identifier ( شناسه CD ) كاربرد وسيعي دارند؟
هم اكنون، تعداد سازندگاني كه از اين فيلدها استفاده مي كنند چندان زياد نيست و اينكه تمام دستگاه ها قادر به خواندن تمام فيلدها نيستند. برنامه هايي كه CD هاي صوتي را شناسايي مي كنند، به طور خودكار يك ID را بر مبناي كميت و طول تراك هاي صوتي محاسبه مي كنند.
7- سوزاندن يك CD-R چقدر طول مي كشد؟
اين زمان بستگي به آن دارد كه شما چه مقدار داده را مي خواهيد بسوزانيد و اينكه سرعت درايو شما چقدر است. سوزاندن 650MB داده حدود 74 دقيقه در 1X ، 37 دقيقه در 2X و 19 دقيقه در 4X ، زمان مي برد،اما شما بايد براي "Finalize "‌كردن ديسك ، يك يا دو دقيقه اي را بيافزاييد. بخاطر داشته باشيد كه براي تك سرعته 150kb\ ، دو سرعته ثانيه 300kb\ و به همين ترتيب است. اگر شما نصف اين داده ها را داريد، سوزاندن در نصف اين زمان تمام خواهد شد.
8- تفاوت بين disc-at-once و Track-at-Once در چيست؟
دو روش اساسي براي Write كردن يك CD-R وجود دارد.(DAO ) Disc-At-Once ، كل CD را در يك مرحله و احتمالا تراك هاي چندگانه را Write مي كند. تمام سوزاندن بايد بدون وقفه كامل شود و امكان اضافه كردن اطلاعات بيشتر وجود ندارد. Track-At-Once ( TAO ) موجب مي شود تا Write كردن در جند مرحله صورت بگيرد. براي هر ديسك، يك حداقل طول تراك 300 بلاك و يك حداكثر 99 تراك و همچنين كمي سربار اضافي در رابطه با توقف و آغاز ليزر وجود دارد. از آنجايي كه براي هر تراك ليزر خاموش و روشن مي شود، reader چند بلاك به نام بلاك هاي run-out و run-in در بين تراك ها باقي مي گذارد اگر كار به درستي صورت بگيرد، بلاك ها خاموش و معمولا غيرقابل توجه خواهند بود. CD ها و تراك هايي كه با يكديگر اجرا مي شوند " توقف"‌قابل توجهي را خواهند داشت. برخي از تركيبات نرم افزار و سخت افزار ممكن است در اين فاصله چيزهاي زائدي را بر جاي بگذارند، كه موجب كليك آزار دهنده در بين تراك ها مي گردد. برخي درايوها و يا بسته هاي نرم افزاري ممكن است به شما اجازه ندهد تا اندازه فاصله بين تراك هاي صوتي را هنگام ضبط كردن در مد Track-At-Once كنترل كنيد، بنابراين 2 ثانيه فاصله براي شما برجاي مي گذارد. برخي از recorder ها همچون philips CDD 2000 ، ضبط " Session-at-once " را مي پذيرند. اين امر كنترل disc-at-once بر روي فاصله هاي بين تراك ها را براي شما فراهم مي سازد و اجازه Write كردن در بيش از يك Session را به شما مي دهد. و اين در زماني كه ديسك هاي CD Extra را Write مي كنيد، مي تواند مفيد واقع شود. مواردي وجود دارد كه ضبط disc-at-once ضروري است. براي مثال، گاهي اوقات ممكن است بدون استفاده از مد disc-at-once ، ساختن كپي هاي پشتيبان يكسان از برخي از ديسك ها، مشكل يا غير ممكن باشد. همچنين برخي از دستگاه هاي master كننده CD ممكن است ديسك هايي كه در مد Track-at-once ضبط شده اند، را نپذيرد، زيرا فاصله بين تراك ها به صورت خطا به نمايش در خواهند آمد.
ضبط disc-at-once كنترل بيشتري را بر روي ايجاد ديسك، بخصوص CD هاي صوتي دارد، اما هميشه مناسب يا ضروري نيست. ايده خوبي است كه recorder اي بگيريد كه هم از ضبط disc-at-once هم از ضبط Track-at-once پشتيباني كند.
9- تفاوت هاي بين ضبط كردن از يك تصوير و on-the-fly ؟
بسياري از CD-R هايي كه بسته هاي نرم افزاري ايجاد مي كنند، امكان انتخاب بين ايجاد يك تصوير كامل از CD بر روي ديسك و انجام آنچه كه نوشتن به صورت "on-the-fly " نام دارد، را به شما مي دهد. هر روش مزاياي مختص خود را دارد.
فايل هاي تصوير CD گاهي اوقات CD هاي مجازي يا VCD خوانده مي شوند. اينها كپي هاي كاملي از داده ها هستند، به طوري كه روي CD ظاهر خواهند شد و بنابراين لازم است كه درايو سخت شما فضاي كافي براي نگاه داشتن اين CD كامل را داشته باشد. زماني كه از فضاي خالي 74 دقيقه اي استفاده مي كنيد، اين مقدار مي تواند به اندازه 650MB براي CD-ROM يا MB 747 براي ديسك صوتي باشد. اگر شما داراي هر دو تراك صوتي و داده ها بر روي CD خود هستيد، يك تصوير فايل سيستم ISO-9660 براي تراك داده ها و يك يا چند تصوير 16-bit 44.1KHz با صداي استريو براي تراك هاي صوتي وجود دارد.
ضبط on-the-fly اغلب از يك " تصوير مجازي " استفاده مي كند كه در آن كليه فايلها آزمايش شده و Lead-out مي شوند، اما تنها مشخصات فايل ذخيره مي گردد نه داده ها . زماني كه Write,CD مي شود، محتواي فايل ها خوانده مي شوند. اين روش به فضاي كمتر درايو سخت نياز دارد و ممكن است در زمان صرفه جويي كند، اما خطر buffer underrun را افزايش مي دهد. با وجود نرم افزارهاي متعدد، انعطاف پذيري اين روش نيز بيشتر مي شود، بنابراين افزودن، حذف كردن و بهم آميختن فايل ها در يك تصوير مجازي آسانتر از يك تصوير طبيعي است. CD اي كه از يك فايل تصوير ايجاد مي شود با CD اي كه با ضبط on-the-fly ايجاد شده، يكسان است با اين فرض كه هر دو فايل هاي مشابه را در مكان هاي مشابهي قرار دهند. انتخاب بين اين دو به تمايل كاربر و ظرفيت سخت افزار بستگي دارد.
10- يك CD Player چگونه مي داند كه از تراك هاي داده ها جهش كند؟
براي هر تراك فلگ ها زير كد وجود دارد.
داده ها: اگر Set شود، تراك شامل داده ها مي گردد. در غير اين صورت تراك شامل audio است.
مجاز به كپي ديجيتال: كه توسط SCMS بكار مي رود.
4Audio كاناله: استاندارد 4audio,Red Book كاناله را مجاز مي داند، گرچه تعداد ديسك هايي كه از آن استفاده مي كنند بسيار اندك هستند.
Pre-Emphasis : در صورتي set مي شود كه audio با pre-emphasis ضبط شده باشد.
دو مورد آخر بندرت استفاده مي شوند.
11- چگونه CD-RW با CD-R مقايسه مي شود؟
CD-RW مخفف CD-ReWritable است. CD-RW به طور معمول CD-Erasable ( CD-E ) خوانده مي شود. تفاوت بين CD-RW و CD-R اينست كه ديسك هاي CD-RW را مي توان Erase كرد و دوباره Write نمود، در حالي كه ديسك هاي CD-R تنها يكبار Write مي شوند. غير از اين تفاوت ديسك هاي CD-RW از تكنولوژي تغيير فاز استفاده مي شوند. درايوهاي CD-RW درست مانند ديسك هاي CD-R استفاده مي شوند. درايوهاي CD-RW از تكنولوژي تغيير فاز استفاده مي كنند. بجاي ايجاد" حباب ها" و تغيير شكل در لايه رنگ recording ، حالت مواد در لايه ضبط كننده ار فرم شفاف به فرم غيرشفاف تغيير مي كند. حالت هاي متفاوت داراي شاخص هاي انكساري متفاوت هستند و بنابراين به طور نوري قابل تشخيص اند.
اين ديسك ها نه تنها از طريق درايوهاي استاندارد CD-R ، قابل Write شدن نيستند، بلكه قابل خواندن از طريق اكثر CD reader ها قديمي تر هم نمي باشند. تمام درايوهاي CD-RW مي توانند در CD-R ها Write شوند و انتظار مي رود اكثر درايوهاي جديد CD-ROM از CD-RW پشتيباني كنند. CD Player هاي كمي قديمي تر و اكثر CD Player هاي جديد مي توانند ديسك هاي CD-RW را اداره كنند. اگر بخواهيد بر روي رسانه ها CD,CD-RW هاي صوتي ايجاد كنيد، مطمئن باشيد كه Player شما از عهده آنها بر خواهد آمد. براي يك درايو DVD ، خواندن ديسك هاي CD-RW بسيار گرانتر از CD-R هستند. اين مسئله در تصميم گيري هاي تجاري، خود يك عامل محسوب مي شود. در تعداد دفعاتي كه ديسك مي تواند Write شود، محدوديت وجود دارد ، اما تعدا اين دفعات نسبتا بالاست.
12- Finalizing ( پايان بخش) چه كاري انجام مي دهد؟
ديسكي كه شما مي توانيد داده ها را به آن بيافزاييد باز است. تمام داده ها در Session جاري نوشته مي شوند. زماني كه عمل Write كردن به پايان مي رسد، شما Session را مي بنديد. اگر بخواهيد يك ديسك MultiSession بسازيد، همزمان Session جديدي را باز مي كنيد. اگر Sessoin جديد را باز نكنيد، بعدا ديگر نمي توانيد Session اي را باز نماييد، بدين معني كه اضافه كردن داده هاي بيشتر به CD-R غيرممكن است. كل ديسك بسته مي شود. فرآيند تغيير يك Session از باز به بسته "Finalizing " ، " fixating " يا فقط بستن Session خوانده مي شود. زماني كه آخرين Session را مي بنديد، شما ديسك را fixate,finalize و يا بسته ايد.
يك ديسك تك Ssession اي داراي 3 ناحيه اصلي است: Lead-in ، كه شامل فهرست مطالب (Table of contexts ) يا TOC است، ناحيه برنامه، به همراه تراك هاي صوتي و يا داده ها، و Lead-out ، كه هيچ چيز معناداري در خود ندارد. ناحيه Lead-in و Lead-out يك ديسك باز هنوز نوشته نشده است. اگر داده ها را در يك ديسك Write مي كنيد و Session را باز مي گذاريد- TOC كه محل تراك ها را به CD Player يا درايو CD-ROM مي گويد- در يك ناحيه مجزا به نام Program Memory Area يا PMA نوشته مي شود. CD recorder ها تنها وسايلي هستند كه PMA را مشاهده مي كنند، به همين دليل است كه شما نمي توانيد داده هاي خود را در يك Session باز بر روي دستگاه استاندارد Playback ببينيد. CD Player ها چگونه تراك صوتي را نخواهند يافت و درايوهاي CD-ROM تراك داده را نخواهند ديد. وقتي كه Session پايان يافت، TOC در ناحيه Lead-in نوشته مي شود و موجب مي گردد دستگاه هاي ديگر ديسك را تشخيص دهند.
اگر Session جاري را ببنديد و Session جديدي را باز كنيد، Lead-in,Session بسته شده شامل پيوندي به Session, Lead-in بعدي خواهد بود. CD Player سيستم استريو يا ماشين شما درباره پيوند يك Lead-in بعدي چيزي نمي داند، بنابراين تنها مي تواند تراك ها را در اولين Session ببيند. درايو CD-ROM شما ديسك هاي Multi Session را بسته به ظرفيتش وآنچه سيستم عامل مي گويد مي شناسد مگر آنكه شكسته يا خيلي قديمي باشد و به راحتي اولين Session و آخرين Session هاي ما بين آنها را باز مي گرداند. برخي درايوها CD-ROM ، بخصوص مدل هاي خاص NEC ، Session هاي باز هستند و زماني كه سعي مي كنند تا Lead-in را از Session اي كه هنوز باز است بخوانند، اشكال تراشي مي كنند. آنها در هر Session ، زنجيره پيوندها را در Lead-in ها دنبال مي كنند، اما زماني كه به آخرين Session مي رسند، نمي توانند يك TOC معتبر بيابد و دچار سردرگمي مي شوند. اگرچه اين درايوها از Multi-Session پشتيباني مي كنند، اما قبل از آنكه آنها ديسك را با موفقيت بخوانند، لازم است آخرين Session بسته باشد. خوشبختانه اكثر درايوها به اين صورت رفتار نمي كنند. اگر از ضبط disc-at-once استفاده مي كنيد، Lead-in در آغاز اين فرايند نوشته مي شود، زيرا محتويات TOC زودتر شناحته مي شوند. با وجود اكثر recorder ها، هيچ راهي براي تشخيص اينكه آيا نياز به افزودن Session اضافي هست يا خير وجود ندارد، بنابراين ايجاد يك ديسك MultiSession با ضبط DAO معمولا امكان پذير نيست. اگر از ويندوز 95 و يا NT استفاده مي كنيد، ويژگي (AIN ) CD-R.Auto Insert Notification را به محض اينكه TOC نوشته شد، مي يابد. اين امر معمولا فرآيند Write كردن را با شكست مواجه مي كند. اكثر بسته هاي نرم افزارهاي ضبط CD به همين دليل به طور خودكار AIN را غيرفعال مي كنند. در مد Track-at-once ، فرايند Write كردن در هنگام پايان يافتن با شكست مواجه مي شود. در مد disk-at-once ، اين فرايند در ابتداي فرايند Write كردن دچار مشكل مي شود. در هر دو مورد آزمون Write كردن موفقيت اميز است، زيرا TOC در مرحله آزمايشي نوشته نمي شود.
ديسك هاي Packet-Written از همين قوانين با توجه به باز و بسته بودن Session ها پيروي مي كنند، به همين دليل قبل از آنكه روي يك درايو CD-ROM خوانده شوند بايد پايان بپذيرند.
13-MultiRead به چه معناست؟
لوگر MultiRead نشان مي دهد كه يك CD يا Player DVD مي تواند تمام فرمت هاي موجود CD را شامل CD-ROM ، CD-DA و CD-RW بخواند. وجود اين لوگر در يك درايو CD به اين معني نيست كه درايو مي تواند DVD را بخواند.
14- اگر عمل ضبط كردن با شكست مواجه شد،آيا ديسك قابل استفاده است؟
اين مسئله به آنچه كه ضبط شده و چگونگي ضبط شدن آن بستگي دارد. اگر اين خرابي در هنگام Write كردن Lead-in باشد، يعني قبل از آنكه هيچ داده ايي نوشته شود، احتمالا ديسك قابل استفاده نيست. درايوهاي Sony داراي امكان ترميم ديسك هستند كه Session جاري را مي بندند و اين اجازه را به شما مي دهند تا داده هاي اضافي تماس با ديسكي كه بخشي از آن نوشته شده سرباز مي زنند.
اگر خرابي ها در هنگام پايان يافتن ديسك روي دهند، ممكن است فايل تصحيح باشند. گاهي اوقات TOC قبل از خراب شدن نوشته مي شود و ديسك مي تواند همان گونه كه هست استفاده شود. گاهي اوقات مي توانيد از امكان Finalize disc از منوي برنامه استفاده كنيد كه اين ترفند را انجام مي دهد. مواقع ديگر recorder از مواجه شدن با ديسكي كه بخشي از آن پايان يافته سرباز مي زند و شما دچار مشكل مي شويد . خرابي هايي كه در اواسط Write كردن يك CD-ROM رخ مي دهند احتمالا ارزش اظمينان كردن ندارند. بخشي از داده ها آنجا خواهند بود و بخشي ديگر خير. دايركتوري ديسك ممكن فايل هاي بيشتري از آنچه كه واقعا وجود دارند را نشان دهد و شما تا زماني كه آنها را نخوانيد، نخواهبد فهميد كه كداميك از انها واقعا وجود دارند.
CD هاي صوتي كه در مد disk-at-once ضبط شده اند، موارد خاصي هستند. از آنجايي كه TOC از قسمت جلو نوشته مي شود، ديسك در يك CD Player استاندارد قابل خواندن است، حتي اگر فرآيند Write كردن تمام نشده باشد. شما مي توانيد Track ها را تا جايي كه ضبط كردن دچار مشكل مي شود، اجرا كنيد.
15-چرا recorder ها در ابتداي تراك هاي صوتي بايت هاي 00 را قرار مي دهند؟
اين پديده براي كاربراني كه سعي مي كنند صورت ديجيتالي را از يك CD-R استخراج كنند،آشناست. با وجود چند صد بايت 0 كه در جلو قرار گرفته شده، نيتجه كپي گرفتن از يك CD صوتي اغلب يك كپي دقيق از داده هاي صوتي اصلي است. از انجايي كه اين نشان دهنده افزايش شايد 1/100 ام ثانيه سكوت در آغاز ديسك است، اما در واقع قابل توجه نيست.
عدد واقعي بايت ها به آرامي از ديسكي به ديسك ديگر درج مي شود، اما يك recorder به طور معمول تقريبا همان عدد را درج مي كند. اين عدد معمولا كمتر از يك سكتور است. طبق اظهارات يك مهندس از Yamaha ، علت اين مشكل، عدم همگام سازي بين داده هاي صوتي وكانال هاي زيركد مي باشد. مشكلاتي نظير جريان داده ها كه يافتن آغاز يك بلاك را در هنگام خواندن دشوار مي سازد، نوشتن داده ها و شناسايي اطلاعات را نيز در همگام سازي دشوار مي سازد. طبق گفته اين مهندس، عدم تغيير ميان افزار يا درايو الكترونيكي مي تواند در حل مشكل موثر باشد. ايجاد كپي از كپي هاي CD هاي صوتي، در يك فاصله بتدريج بزرگتر صورت مي گيرد، اما احتمالا حتي پس از چندين نسل غير قابل توجه مي باشد.
- چه تعداد تراك و چه تعداد فايل مي توان داشت؟
شما مي توانيد بالاتر از 99 تراك داشته باشيد. زيرا عدد تراك به صورت يك عدد دو رقمي اعشاري كه با "01 " آغاز مي شود ذخيره مي گردد و تجاوز از آن هم امكان پذير نيست.
ماكزيمم تعداد فايل ها بستگي به فايل سيستمي دارد كه شما استفاده مي كنيد. در ISO-9660 شما محدوديت تعداد فايل نخواهيد داشت. در عمل DOS و ويندوز با ديسك به عنوان يك فايل سيستم FAT16 رفتار خواهند كرد، بنابراين تعداد فايل ها به حدود 65000 فايل محدود مي شود.
17- آيا SCMS مانع از كپي گرفتن مي شود؟
SCMS همان Serial Copy Management System است. هدف اين است كه به مشتريان اجازه داده شود تا بتوانند يكي كپي از روي اصل بگيرند، اما نه يك كپي از روي كپي ديگر. رسانه هاي ضبط آنالوگ همچون كاست هاي صوتي و نوار ويدئويي VHS ، با هر كپي تنزل كيفيتي پيدا مي كنند. رسانه هاي ديجيتالي نيز تا حدودي از اين خسارت نسلي رنج مي برند، بنابراين صنعت ضبط ويژگي را مي افزايد كه داراي تاثير شبكه اي اين چنيني باشد.
در صورتي كه از تجهيزات صوتي در حد مصرف كننده استفاده مي كنيد،SCMS شما را تحت تاثير قرار خواهد داد. تجهيزات و recorder هاي حرفه اي كه به كامپيوتر شما وصل هستند، محدود نمي شوند. سيستم با رمزگذاري كار مي كنيد، بدون توجه به اينكه آيا موارد محافظت مي شوند يا نه اينكه آيا ديسك مورد نظر ديسك اصلي است يا خير. رمزگذاري تنها با يك بيت خاموش و يا روشن و يا اينكه با متناوب ساختن هر 5 قاب صورت مي گيرد. مقدار به صورت زير كنترل مي شود:
o مواد محافظت نشده: اجازه كپي گرفتن وجود دارد. داده هاي نوشته شده نيز بدون محافظت شدن علامت گذاري مي شوند.
o مواد محافظت شده،ديسك اصلي: اجازه كپي گرفتن وجود دارد. داده هاي نوشته شده به عنوان يك كپي شناخته مي شوند.
o مواد محافظت شده ،دو نسخه اي: اجازه كپي گرفتن وجود ندارد.
سخت افزارهاي " SCMS Stripper " ابتدا در ارتباط با بسته DAT استفاده مي شد كه بيت هاي SCMS را از يك ارتباط S\PDIF بيرون مي آورد. مي توان با تبديل صوت به فرمت آنالوگ يا خارج كردن آن از اين فرمت،آن را پاك كرد ولي باز هم كيفيت كاهش خواهد يافت. اگر از يك CD recorder صوتي مصرف كننده استفاده مي كنيد، SCMS مانع از اين مي شود كه از كپي هاي مواد محافظت شده كپي تهيه كنيد. ولي مانع از آن نمي شود كه از ديسك اصلي كه خريداري نموده ايد و يا از ديسك هاي محافظت نشده،يك كپي بگيريد.
18- آيا عدد سريال روي ديسك توسط recorder ثبت مي شود؟
به طور معمول،خير. اما ظاهرا برخي CD recorder هاي صوتي جديدتر يك عدد سريال را مي نويسند.
19- چگونه Filename هاي طولاني را به روي يك ديسك بياوريم؟
روش هاي مختلفي براي اين كار وجود دارد كه اكثر آنها تنها با برخي سيستم عامل ها كار مي كنند براي جزئيات بيشتر به سايت http://www.adaptec.com\tools\compatibility\cdercfilename.html مراجعه كنيد. آوردن نام فايلهايي با حروف تركيب بزرگ و كوچك بر روي يك ديسك نيز مشكلي مشابه است. سوزاندن يك ديسك ISO-9660 با نام فايلهايي با حروف كوچك پيشنهاد نمي شود،زيرا برخي سيستم ها قادر به دستيابي به اين فايل ها نيستند حتي اگر اين فايل ها در Listing دايركتوري آمده باشند. "mkhybrid " و نسخه هاي اخير "mkisofs " به ترتيب قادرند CD هايي ايجاد كنيد كه هر دو پسوند Joliet و Rock Ridge را شامل مي شوند.
1-19- ISO-9660
Levell ISO-9660 نام هايي را تعريف مي كند، كه با قرارداد 3+8 رعايت كنند،نام هايي كه كاربران MS-DOS سال هاست ازآن رنج مي برند: 8 كاراكتر براي نام، يك نقطه، به همراه 3 كاراكتر براي نوع فايل كه همگي با حروف بزرگ مي آيند. تنها كاراكترهاي مجاز Z تا A ،9 تا 0 ، ،.، و ،-، مي باشند. يك عدد نسخه فايل نيز وجود دارد كه با ،؛، از نام فايل جدا مي گردد و معمولا هم ناديده گرفته مي شود. فايل ها بايد محدوده پيوسته اي از سكتورها را اشغال كنند. اين موجب مي شود تا فايل با يك بلاك آغازين و يك شماره مشخص گردد . ماكزيمم عمق دايركتوري 8 است.
ISO-9660 2 Level موجب انعطاف پذيري بيشتري در نام فايل ها مي شود، اما در برخي سيستم ها قابل استفاده نيست،بخصوص MS-DOS .
Level 3 ISO-9660 فايل هاي ناپيوسته را مجاز مي داند و در صورتي كه فايل در بسته هاي چندگانه با نرم افزار Packet writing نوشته شده باشد، مفيد واقع مي شود. برخي برنامه هاي ايجاد CD به شما اجازه مي دهند تا انتخاب كنيد كه CD شما چقدر مطابق با استاندارد ISO-9660 باشد. براي مثال Easy-CD-Pro95 مي تواند نام فايل هايي كه مطابق با ISO-9660 هستند محدود كند يا مجموعه كامل نام فايل هاي معتبر MS-DOS را بپذيرد. مجموع مشخصات ISO-9660 لازم مي داند كه تمام فايل ها در ابتدا با دايركتوري به ترتيب حروف الفبا نمايش داده شوند، بدون توجه به اينكه چگونه در CD-ROM ضبط شده اند. شما نمي توانيد فايل ها را بر روي ديسك مرتب كنيد، زيرا ISO-9660 reader آنها را قبل از نمايش مرتب مي كند.
2-19 - Rock Ridge
پسوندهاي Rock Ridge در ISO-9660 ، روشي را براي نام فايل هاي تركيبي طولاني همچون UNIX و پيوندهاي سمبليك تعريف مي كنند تا پشتيباني شوند.
از آنجايي كه اين هنوز يك فايل سيستم ISO-9660 است، فايل ها مي توانند توسط ماشين هايي كه از Rock Ridge پشتيباني نمي كنند نيز خوانده شوند، آنها فقط فرم طولاني نام ها را نمي بينند. سيستم هاي UNIX و Rock Ridge پشتيباني مي كنند. Windows,DOS و Mac تاكنون از ان پشتيباني نمي كردند. كپي هاي استاندارد Rock Ridge و System Use Sharing Protocol را مي توان در سايت ftp:\\ftp.ymi.com\pub\rockridge\ يافت.
3-19- HFS
HFS همان Hierarchical File System است كه توسط مكينتاش بكار مي رود. HFS بجاي فايل سيستم ISO-9660 بكار مي رود و ديسك را در سيستم هايي كه از HFS پشتيباني نمي كنند، قابل استفاده مي سازد.
هم اكنون، سيستم هايي كه مي توانند CD-ROM هاي HFS را بخوانند از اين قرارند: مكينتاش،Amiga كامپيوترهاي شخصي كه Linux يا OS\2 را اجرا مي كنند، Apple llgs و ماشين هاي SGL كه Irix را اجرا مي كنند . مولفان بسته هاي نرم افزاري مكينتاش و ويندوز اجازه مي دهند تا ايجاد CD هاي هيبريد به همراه هر دو فايل سيستم ISO-9660 و HFS باشند. Apple برخي از پسوندهاي ISO-9660 را تعريف كرده است كه به فايل هاي مكينتاش اجازه مي دهند تا با انواع فايلها و Creator ها در CD-ROM هاي ISO-9660 وجود داشته باشند.
4-19- Joliet
مايكروسافت استاندارد خود را با نام joliet ايجاد كرده است. Joliet هم اكنون از جانب ويندوز 95 و ويندوز NT پشتيباني مي شود. زماني كه از ويندوز 95 بر روي يك CD-R پشتيبان تهيه مي كنيد، اين استاندارد مفيد واقع مي شود. چرا كه ديسك هنوز به صورت ISO-960 قابل خواندن است اما نام فايلهاي طولاني را تحت ويندوز 95 نشان مي دهد. حدود نام فايلهاي 64,JOLIET كاراكتر است.
مجموعه مشخصات را مي توانيد در سايت: http://www.ms4music.com\devl\dvjoliet.html بيابيد. نسخه هاي اخير Linux از پشتيباني Joliet برخوردارند. نسخه هاي قديمي تر به patch نياز دارند، براي اطلاع از جزييات بيشتر به سايت زير مراجعه كنيد:
http://www-plateau.cs.berkeley.edu\people\chaffee\joliet.html براي Patch كردن پشتيباني Joliet در OS\2 به سايت زير برويد:
http://service.software.ibm.com\os2ddpak\html\miscellb\os2warp\updatedc\index.html برخي درايوهاي Creative CD-ROM با CD-ROM هايي كه داراي نام فايلهاي Jolit هستند مشكل دارند. بنابراين ممكن است شما به يك كپي روز شده Sbided95.exe نياز داشته باشيد كه در سايت http://www.ctlsg.creaf.com\wwwnew\tech\ftp\ftp-cd.html موجود است.
5-19- Romeo
نرم افزار Easy-CD Pro متعلق به Adaptec ، اجازه مي دهد ديسك ها در فرمت Romeo ايجاد شوند. اين مسئله به واقع هرگز درك نشد.
6-19- ISO\IEC 13346, ISO\IEC 13490
اينها استانداردهاي جديد هستند كه مي خواهند جايگزين ISO-9660 شوند. مجموعه مشخصات فايل سيستم UDF براساس ISO\IEC است.
20- چگونه مي توان ديسك CD-I را در يك كامپيوتر شخصي به كار برد؟
پاسخ كوتاه اينكه: شما قادر به انجام اين كار نيستيد مگر انكه يك برد افزودني CD-I داشته باشيد، حتي اگر يك CD-reader سازگار با استانداردCD-I داشته باشيد، هنوز در راه شما چند مانع وجود دارد. فايل سيستم بكار رفته ISO-9660 نيست، و Cdi-Player ها بر مبناي يك 680*0 CPU هستند و داراي سخت افزار خاصي براي ويدئو و audio مي باشند.
پاسخ بلند اينكه: اين بستگي به نوع ديسك و منظور شما از استفاده دارد. ديسك هاي Photo CD و Video CD ، ديسك هاي " Bridge Formal " CD-ROM\XA هستند كه در CD-I player ها همانند كامپيوترها و player هاي اختصاصي اجرا مي شوند. اينها از سيستم فايل ISO-9660 استفاده مي كنند و قابل خواندن با نرم افزار photo CD موجود و player هاي MPEG-1 مي باشند.
ديسك هاي Digital Video از philips كه قبل از ژوئن 1994 ساخته شده اند در فرمت CD-I هستند، نه فرمت Video CD . اگر درايو CD-ROM شما از خواندن هاي سكتور خام 2352 بيتي پشتيباني مي كند، اين امكان وجود دارد تا تراك ها را از يك ديسك با فرمت Green Book بيرون بكشيد و داده هاي صوتي يا MPEG ويدئو را استخراج نماييد. VCD Power Player از CyberLink ( http://www.cyberlink.com.tw\ ) مي تواند فيلم هاي CD-I را مستقيما خارج از يك ديسك Green Book اجرا نمايد.
21- چگونه مي توان عناوين ديسك و تراك را از يك CD صوتي استخراج كرد؟
CD هاي معمولي Red Book شامل اين اطلاعات نيستند. CD Player هاي صوتي نرم افزاري نظير آنهايي كه توسط Adaptec يا مايكروسافت عرضه شده، شما را ملزم مي سازد تا اين اطلاعات را تايپ كنيد كه بعد اين اطلاعات در يك بانك اطلاعاتي روي درايو سخت شما ذخيره مي شود. اين ديسك ها از طريق محاسبه امضايي كه بر مبناي افست هاي تراك و ديگر فيلدهاست شناخته مي شوند. http://www.cddb.com\ به عنوان بانك اطلاعاتي اينترنتي اطلاعات CD عمل مي كند.
فرمت هاي جديدتر همچون CD Extra ، لازم مي دانند كه اين اطلاعات به CD اضافه گردد. برخي CD Player هاي جديد با عنوان "CD-Text Ready "‌تبليغ مي شوند. اين CD Player ها از داده هاي CD-Text Ready " تبليغ مي شوند. اين CD Player ها از داده هاي CD-Text كه در كانال هاي زيركد P-W نهفته شده اند براي نشان دادن داده هاي عنوان ديسك و تراك استفاده مي كنند.
22- چگونه مي توان بيش از 74 دقيقه Audio يا MB 650 از داده ها را Writ كرد؟
CD-R ها يك تراك مارپيچ از پيش فرم يافته دارند و آدرس هاي سكتور در رسانه هاي CD-R ، hard-coded شده اند، بنابراين هيچگونه انعطاف پذيري وجود ندارد. هر ديسك يك مقدار از پيش تعيين شده از داده ها را نگاه مي دارد.
اكثر ديسك ها كمي بيشتر از 74 دقيقه را نگاه مي دارند. اين مقدار بستگي به مارك ديسك ، نوع ديسك و شايد حتي recorder مورد استفاده دارد. در برخي موقعيت ها مي توانيد از ظرفيت ذكر شده ديسك تجاوز كنيد. از آنجايي كه CD ها در يك مارپيچ Write مي شوند،مقدرا داده هايي كه مي توانيد به ديسك بدهيد به اين بستگي دارد كه اين شيارها چقدر نزديك بهم در فضا جاي گرفته اند. يك CD دارد كه اين شيارها چقدر نزديك بهم در فضا جاي گرفته اند. يك CD صوتي استاندارد Red Book يا CD-ROM Yellow Book طوري طراحي شده كه حداكثر 74 دقيقه از داده ها را Write مي كند. با استفاده از patch تنگ تر تراك روي شيار مارپيچ در glassmaster ،سازندگان مي توانند داده هاي بيشتري را روي ديسك قرار دهند. از نظر تئوري اين كار مي تواند استفاده از اين ديسك ها را براي برخي CD reader ها دشوارتر سازد. CD-R 80 دقيقه اي نيز وجود دارد، اما داراي قيمت بالايي هستند و ممكن است در تمام سيستم ها كار نكنند. برخي منابع مي گويند كه طولاني ترين CD-R ممكن به دليل روش رمزگذاري آخرين زمان آغاز Lead-out ، 79 دقيقه و 59 ثانيه با طول بلاك 74 مي باشد، اما برخي recorder ها ممكن است حتي مقادير بزرگتري را بپذيرند.
امتحان كردن، ساده ترين روش براي جاي دادن اطلاعات بيشتر بر روي CD نيست. در مورد CD هاي صوتي شما مي توانيد يك يا دو تراك را كه خيلي مورد توجه شما نيستند،حذف كنيد. در مورد CD داده ها ممكن است بتوانيد برخي تصاوير و يا داده هاي تكراري را حذف نماييد.
با استفاده از عملكرد"Speed " از Sound Forge يا Cool Edit مي توان سرعت استخراج فايل هاي WAV را تا 3 % بالا برد. احتمالا نتيجه اين كار بهتر است و عمل Write كردن در 77 دقيقه صورت مي گيرد. اگر داراي يك ضبط mono هستيد، مي توانيد با ضبط كردن نصب صدا روي تراك چپ و نصف ديگر روي تراك راست، طول CD را دو برابر كنيد. صدا به صورت دو فايل mono ضبط خواهد شد و سپس در يك فايل استريو مجزا با يك ويراستار صدا شبيه Cool Edit ادغام مي شود (با 96 Cool Edite : اولين تك فايل را Load كنيد. از "Convert Semple Type " براي تبديل به Stereo استفاده نماييد. تراك راست و Delete Seletion را انتخاب نماييد و از Mix paste براي Load كردن تراك راست از دومين فايل استفاده كنيد يا فقط دومين كپي از Cool Edit را با تراك ديگر اجرا نماييد و از فرمان هاي Copy و Paste استفاده كنيد.) شخصي كه CD را اجرا مي كند نياز دارد تا براي انتخاب تراك چپ يا راست از يك " توازن" استفاده نمايد. مسئله اي كه در رابطه با اين روش وجود دارد اينست كه ماركرهاي تراك براي هر دو تراك بكار مي روند، بنابراين ايجاد دستيابي تصادفي به بخش هاي خاص نياز به مهارت دارد.
23- آيا CD-R 80 دقيقه اي كارايي خوبي دارند؟
در كل اينكه آنها خوب كار مي كنند. گزارشات حاصله از افرادي كه از CD-ROM هاي 80 دقيقه اي استفاده كرده اند، نشان مي دهد كه سازگاري آن با درايوهاي مختلف CD-ROM بسيار خوب است. به هر حال گفته هاي زير را كه از جانب نمايندگي TDK است بخاطر بسپاريد:
" CD-R80 يك محصول خاص است كه توسط TDK توليد شده تا نيازهاي برنامه كاربردي توليدكنندگان نرم افزار و استوديوهاي موسيقي را بر آورده سازد. براي رسيدن به 80 دقيقه زمان ضبط آن، Pitch تراك و ميزان تغيير سرعت اسكن كردن بايد به حداقل برسد، تا حاشيه خطا بين درايو و رسانه كاهش يابد. اين به معني سازگاري محدود بين برخي CD-Recorder ها و CD-ROM Recorder هاست. اگر قصد استفاده از اين مدت زمان ضبط را داريد، لطفا با سازنده سخت افزار خود اين موضوع را كنترل نماييد. استفاده از CD-R80 ، خطري است كه از جانب خود فرو پذيرفته مي شود و هيچ ضمانتي از جانب TDK وجود ندارد." اينكه استفاده از ديسك هاي 80 دقيقه اي بهتر است يا " Overburn " كردن، اين موضوعي است كه بحث هاي بسياري را برانگيخته است. هر دوي اينها در درايوهاي مختلف CD-ROM مشكلاتي را به همراه دارند و تمام recorder ها قادر به اجراي يكي و يا ديگري نيستند. اگر از درايو سخت خود پشتيبان تهيه مي كنيد يا داده هاي با ارزش را Write مي نماييد. از هيچيك از انها اتفاده نكنيد. به سراغ همان CD-R 74 دقيقه اي برويد و تا‌ آنجايي كه مجاز هستيد ضبط كنيد.
24- چگونه مي توان ظرفيت ديسك را افزايش داد (Overburn كردن) ؟
ظرفيت يك ديسك طوري برآورده مي شود كه فضاي كافي براي نگاه داشتن حداقل 74 دقيقه از داده هاي صوتي Red Book و 90 ثانيه خاموشي ديجيتالي را داشته باشد. اين منطقه خاموشي "Lead-out " نام دارد و به گونه اي افزوده مي شود كه يك CD Player مي فهمد كه به انتهاي ديسك رسيده است بخصوص زماني كه به سرعت جلو مي رود. وقتي كه يك برنامه ضبط،ظرفيت دقيق ديسك را به شما مي گويد، اين شامل منطقه اي كه براي Lead-out رزرو شده نمي شود. با نصب درست و البته پذيرفتن خرابي هاي Write كردن مي توانيد داده هايي را در اين منطقه رزرو شده و احتمالا در چند بلوك پس از انتهاي ان قرار دهيد. اين اغلب به " Overburn " كردن يك ديسك باز مي گردد. برخي مارك ها به اندازه 78 دقيقه از داده ها را نگاه مي دارند، اما اين اندازه از نوعي ديگر متفاوت است.
البته شما به يك recorder درست و يك نرم افزار مناسب نيز نيازمنديد. Teac CD-R55S ،Plextor PX-R412C ، Yamaha 4xx\4xxx و Memorex\Dysan CRW-1622 براي Write كردن موفق ديسك هاي صوتي بسيار طولاني بكار برده مي شوند.
به نظر نمي رسد دستگاه هاي اخير HP,Philips و Ricoh تمايلي به انجام اين كار داشته باشند. در مورد Panasonic هم مطمئن نيستم. بازبيني ميان افزار ممكن است حائز اهميت باشد. Recorder اي كه قادر به انجام اين نوع Write كردن نيست، صفحه راهنما را رد مي كند. براي Write كردن چنين ديسكي،لازم است از برنامه اي استفاده نماييد كه ظرفيت مجاز ديسك را كنترل نمي نمايد. Easy CD Creator ، براي جلوگيري از اشتباه شما اجازه نمي دهد تا بيش از آنچه كه مجاز هستيد، Write كنيد. CDRWIN به شما هشدار مي دهد كه Write كردن ممكن است با شكست مواجه شود، اما به هر حال به شما اجازه مي دهد تا به كار ادامه دهيد. Nero ( Expert Features ) مزيتي دارد به نام " enable oversize " كه اجازه Write كردن طولاني تر را مي دهد. مجموعه بزرگي از تراك هاي صويت را جمع آوري مي كند و Write كردن را آغاز مي نمايد. بتدريج recorder سعي مي كند پس از انتهاي ديسك را Write كند و فرآيند Write كردن با شكست مواجه خواهد شد. حال ديسك را نشان مي دهد، اجرا نماييد. زماني كه موسيقي پايان مي يابد، زمان را يادداشت كنيد. اين ظرفيت مطلق ديسك است. اكثر و يا تمام CD Player زمان كامل ديسك را زماني كه ابتدا ديسك را در آنها قرار مي دهيد، نشان مي دهند، اين مقدار مشخص مي كند كه شما چقدر مجاز به Write كردن هستيد، نه اينكه در واقع چقدر Write شده است. يك راه مطمئن براي تعيين " ظرفيت فراتر" بدون Write كردن ديسك وجود دارد، اما منطقي است كه بپذيريم كه ظرفيت يك ديسك در يك جعبه 10 تايي، نماينده بقيه است. بايد امكان Write كردن يك CD-ROM به همان روش Write كردن يك CD صوتي وجود داشته باشد، اما فضا بايد به گونه ايي محاسبه شود كه خرابي در Write كردن زماني رخ دهد كه Write-Lead-out شده باشند، در غير اين صورت، فايل هايي كه بايد بر روي ديسك باشند، به واقع وجود نخواهند داشت. ضبط كردن در مد DAO ممكن است براي اطمينان از اينكه Write-Lead-out شده است، مفيد باشد. بدون فهرست مطالب، ديسك بلا استفاده است. به هر حال احتمال دارد كه شما بتوانيد ديسك را حتي بعد از خرابي در Write كردن، پايان دهيد. بسته به ديسك و Player شما ممكن است دريافتن تراك هايي كه نزديك به پايان ديسك هستند، دچار مشكل شويد. همچنين CD Player شما وقتي كه به انتهاي ديسك مي رسد، ممكن است رفتار عجيب و غريبي داشته باشد. آن بخش از سطح ديسك كه پس از انتهاي منطقه رزرو شده براي Lead out است احتمالا قابل اطمينان نيست. تلاش براي استفاده بيش از 90 ثانيه فراتر از ظرفيت ديسك مي تواند مشكل ساز باشد.

اساس‌نامه‌يِ کانون وب‌لاگ‌نويسانِ ايران

اساس‌نامه‌يِ کانون وب‌لاگ‌نويسانِ ايران

فصلِ نخست: كليات
ماده‌يِ 1- نام و نام اختصار?
نام: کانون وب‌لاگ‌نويسانِ ايران.
نام اختصار?: پن‌لاگ.
کانون وب‌لاگ‌نويسان ايران در اين سند از اين پس با نام اختصار?‌اش پن‌لاگ ناميده مي‌شود.
ماده‌يِ 2- هويت:
پن‌لاگ نهادي است فرهنگي، ‌اجتماع?، صنفي، غيرِانتفاعي و مجاز?.
ماده‌يِ 3- مدت:
پن‌لاگ برايِ مدتِ نامحدود تشكيل مي‌شود.
ماده‌يِ 4- هدف:
هدف پن‌لاگ عبارت است از:
الف: تحقق آزاديِ انديشه و نشر آزاد بيان در فضا? اينترنت؛
ب: اعتلايِ وب‌لاگ‌نويس?؛
پ: ارائه‌? خدمات پشتيباني فن?، و آموزش‌ها? هنر?، ادب? به اعضا.
ماده‌يِ 5- مركزِ اصلي و شعبه‌ها:
مركزِ اصليِ پن‌لاگ سايت? اينترنت? به نشان?‌?ِ www.PenLog.com است. پن‌لاگ مي‌تواند در صورتِ لزوم برايِ گسترشِ فعاليت‌هايِ خود با تصويبِ شورا? دبيران سايت‌ها? ديگر? نيز داير كند.
تبصره‌: چنان‌چه اين سايت فيلتر شود. شورا? دبيران م?‌تواند سايت‌ها? ديگر? به صورت آينه‌اي تاسيس کند.
فصلِ دوم: عضويت
ماده‌يِ 6- انواعِ عضويت:
عضويت در پن‌لاگ سه گونه است: پيوسته، هم‌بسته و افتخاري.
ماده‌يِ 7- عضويتِ پيوسته:
اشخاص زير مي‌توانند به عضويتِ پيوسته‌يِ پن‌لاگ درآيند:
اول- امضاكنندگانِ اين اساس‌نامه و منشور پن‌لاگ كه مؤسسان پن‌لاگ شمرده مي‌شوند؛
دوم- شخصي كه از زمانِ تصويبِ اين اساس‌نامه به تشخيصِ شورا? دبيرانِ پن‌لاگ طبقِ شرايط و ضوابطِ زير واجدِ صلاحيتِ لازم برايِ عضويتِ پيوسته‌يِ پن‌لاگ باشد:
الف- علاوه بر ارسالِ ايميل درخواستِ عضويت، به نشانه‌يِ پاي‌بندي به آرمان‌هايِ کانون وب‌لاگ‌نويسانِ ايران منشورِ کانون وب‌لاگ‌نويسانِ ايران و اين اساس‌نامه‌ را امضا كند.
تبصره‌? 1: در صورتِ ردِ درخواست عضويت و اعتراضِ متقاضي، مجموعه‌يِ شورا? دبيران، اصلي و جانشين (علي‌البدل)، در باره‌يِ آن تصميم مي‌گيرند. در صورتِ اعتراضِ دوباره، موردِ اعتراضي به مجمعِ عموميِ پن‌لاگ ارجاع مي‌شود تا به طور علني موردِ رسيدگي قرار گيرد. تصميمِ مجمعِ عمومي قطعي خواهد بود.
ب- دستِ‌كم دارايِ يک وب‌لاگ شخص? و نام حقيق? يا مستعار ثابت و شناخته شده باشد.
پ- دستِ‌كم يک ماه از تاسيس وب‌لاگ‌اش گذشته باشد و دستِ‌كم 5 مطلب منتشر شده داشته باشد.
تبصره‌يِ 2: نويسندگان وبلاگ‌ها? گروه? بايد نويسنده‌? ثابت اين وب‌لاگ‌ها باشند و دستِ‌كم در يک ماه قبل از تقاضا? عضويت 3 مطلب منتشر شده در آن وب‌لاگ داشته باشند.
تبصره‌?ِ 3: چگونه‌گ? عضويت و تعليق و سلب عضويت براساس مواد همين اساسنامه و با توجه به منشور پن‌لاگ در آيين‌نامه‌? اجراي?‌ عضويت تدوين خواهد شد.
ماده‌يِ 8- عضويتِ هم‌بسته:
متقاضيانِي که با نام مشخص و ثابتِ (حقيق? يا مستعار) در بخش نظرخواه? وب‌لاگ‌ها نظر م?‌دهند يا به صورت مورد? در ساير وب‌لاگ‌ها مطالب خود را منتشر م?‌کنند به تشخيصِ شورا? دبيران و پس از احراز شرايط بند الف ماده‌?ِ 7 عضوِ هم‌بسته‌يِ پن‌لاگ خواهند شد.
تبصره‌: اعضايِ هم‌بسته در صورتِ دارا بودن شرايطِ مربوط به عضويتِ پيوسته، مي‌توانند با رعايتِ مقرراتِ اين اساس‌نامه درخواست عضويتِ پيوسته كنند. به اين تقاضاها به ترتيبِ مقرر در همين اساس‌نامه رسيدگي خواهد شد.
ماده‌يِ 9- عضويتِ افتخاري:
عضويتِ افتخاريِ پن‌لاگ به، شخصيت‌هايِ ادبي و سياسي و فرهنگي و اجتماعي و هنري و علمي‌ي? كه در راهِ تحققِ اهداف و آرمان‌ها? پن‌لاگ فعاليتِ مؤثر داشته باشند، اعطا خواهد شد:
ماده‌يِ 10- روال عضويت:
روال عضويتِ پيوسته و هم‌بسته و افتخاري به شرحِ زير است:
الف- متقاضيِ عضويتِ پيوسته‌يِ پن‌لاگ بايد درخواست عضويت خود را هم‌راه با نشان? وب‌لاگ خود به نشاني پست الكترونيكي منش?ِ پن‌لاگ، که در سايتِِ پن‌لاگ درج شده است، ارسال كند.
ب- متقاضيِ عضويتِ هم‌بسته‌يِ پن‌لاگ بايد درخواست عضويت را هم‌راه با نشان? وب‌لاگ‌هاي? که در آن ها نظرداده است يا به طور مورد? مطلب نوشته است به نشاني پست الكترونيكي منش?ِ پن‌لاگ، که در سايتِِ پن‌لاگ درج شده است، ارسال کند.
پ- پس از دريافت نامه‌ي متقاض? مبن? بر پذيرش اساس‌نامه و منشور و اعلام ساير شرايط عضويت، منش? پن‌لاگ به وي پاسخ مي‌دهد و تاييد مجدد متقاض? به منزله‌? امضا? اساس‌نامه و منشور تلق? م?‌شود و درخواست مربوطه برا? اعضا? شورا? دبيران ارسال م?‌شود. ارسال درخواست برا? شورا? دبيران ازطريق پست الكترونيكي به اطلاع متقاض? رسيده و نام و نشاني وب‌لاگ (برا? اعضا? پيوسته) و نام و نشاني پست الكترونيكي (برا? اعضا? هم‌بسته) به عنوان متقاض? در سايت درج م?‌شود. پس از تاييد عضويت و مشخص شدن نوع عضويت، نخست تاييد عضويت به اطلاع متقاض? م?‌رسد و سپس در سايت رسم? پن‌لاگ درج م?‌شود.
ت- شورا? دبيران پس از دريافت نهاي? درخواست عضويت، حداکثر طي ده روز موظف است پاسخ خود را توسط منش? پن‌لاگ به متقاض? ابلاغ کند. نظر شورا? دبيران در قالب سه گزينه اعلام م?‌شود:1- تاييد 2- تاييد مشروط 3- رد. دلايل رد يا تاييد مشروط بايد در نامه‌ي ابلاغيه درج شود.
تبصره‌يِ 1: چنان‌چه در روند بررسي صلاحيت متقاضي نياز به نامه‌نگاري يک? يا تمام? اعضا? شورا? دبيران با متقاض? باشد، نامه‌نگاري‌ها کلا و تنها از طريق نشانه‌ي پست الكترونيكي منش?ِ پن‌لاگ صورت م?‌گيرد.
تبصره‌يِ 2: متقاض? م?‌تواند درخواست کند نام وي پيش از تاييد نهاي? عضويت‌اش در سايت پن‌لاگ درج نشود. اما پس از تاييد نهاي? و رسميت يافتن عضويت درج نام و نشاني وب‌لاگ يا نام مستعار و نوع عضويت الزام? است.
تبصره‌?ِ 3: چنانچه 5 نفر از اعضا? پيوسته نسبت به رد درخواست عضويت متقاض? عضويت هم‌بسته توسط شورا? دبيران معترض باشند م?‌توانند در خواست کنند موضوع پذيرش عضويت اين متقاض? در نخستين مجمع عموميِ عادي يا مجمع عموم? عاد? به طورِ فوق‌العاده مطرح شود. تصميم مجمع لازم الاجرا است.
تبصره‌يِ 4: لوگو هايِ عضويتِ اعضايِ پيوسته و هم‌بسته و شماره‌‌? عضويت آنان توسطِ شورا? دبيران صادر خواهد شد.
پ- اعطايِ عضويتِ افتخاريِ پن‌لاگ موكول به پيش‌نهادِ كتبيِ لااقل 15 نفر از اعضايِ پيوسته‌يِ پن‌لاگ و تصويبِ شورا? دبيران است.
فصلِ سوم: حقوق و وظايفِ اعضا
ماده‌يِ 11- پيش‌بردِ آرمان‌هايِ پن‌لاگ:
هر عضوِ پن‌لاگ متعهد مي‌شود كه برايِ پيش‌بردِ آرمان‌هايِ پن‌لاگ و رعايتِ مفادِ اين اساس‌نامه و اعتلايِ منزلتِ پن‌لاگ فعالانه بكوشد.
ماده‌يِ 12- نصب لوگو.
اعضا? پيوسته م?‌توانند به نحو? که خود صلاح م?‌دانند لوگو عضويت‌شان در پن‌لاگ را در وب‌لاگ خود نصب کنند.
ماده‌يِ 13- حقِ رأي برا? ارکان اجراي?:
حقِ رأي دادن و حقِ انتخاب شدن در اركانِ اجراييِ پن‌لاگ فقط از آنِ اعضايِ پيوسته است.
ماده‌يِ 14- حقِ رأي برا? بيانيه‌ها و ساير فعاليت‌ها? جمع?:
تمام عضوهاي پيوسته، هم‌بسته و افتخار? م?‌توانند در مباحث مربوط به نوشتن بيانيه‌ها و تومارها و... شرکت کنند و از حقِ رأي برابر برخوردارند.
ماده‌يِ 15- منابع مال?:
نيازها? مال? پن‌لاگ از محل کمک‌ها? مورد? و داوطلبانه‌? اعضايِ پن‌لاگ تامين م?‌شود. اعضاء مجبور به پرداخت حقِ عضويتِ نيستند.
فصلِ چهارم: تعليق يا سلبِ عضويت
ماده‌يِ 16- مواردِ تعليق يا سلبِ عضويت:
شورا? دبيرانِ پن‌لاگ مي‌تواند در هر يك از مواردِ زير عضويتِ اعضايِ پيوسته‌يِ پن‌لاگ را معلق و عضويتِ اعضايِ هم‌بسته را معلق يا سلب كند:
الف- مبادرت به اقداماتِ مخالف آرمان‌هايِ اعلام شده در منشورِ پن‌لاگ وب‌لاگ‌نويسانِ ايران يا مخلِ فعاليت‌هايِ جاريِ پن‌لاگ.
ب- از دست دادن شرايط عضويت مانند تعطيل? وب‌لاگ يا ننوشتن مطلب جديد، بدون عذر موجه، به مدت طولان? (بيش از سه ماه).
ماده‌يِ 17- ترتيبات وآثار سلبِ عضويت:
الف- شورا? دبيران بايد مواردِ تخلفِ يا موارد سلب شرايط عضويت را به عضوِ متخلف ابلاغ كند و مهلتِ كافي (به تشخيصِ شورا? دبيران) برايِ ادايِ توضيح يا دفاع به او بدهد.
ب- در صورتي كه توضيحات يا دفاعِ عضوِ موردِ بحث به نظرِ شورا? دبيران قانع كننده نباشد، شورا? دبيران به عضو مربوطه پيش‌نهاد استعفا م?‌دهد چنان‌چه عضو با پيش‌نهاد استعفا موافقت نكرد عضويت و? به حالت تعليق درآمده و موضوع برا? تصميم نهاي? به مجمع عموم? ارجاع م?‌شود.
پ- در فاصله‌يِ اعلامِ تعليقِ عضويتِ عضوِ پيوسته توسطِ شورا? دبيران تا اخذِ تصميمِ نهايي در مجمعِ عموم?، كليه‌يِ حقوق و تكاليفِ عضوِ پيوسته به حالِ تعليق در مي‌آيد. در صورتِ عدمِ تصويبِ تصميمِ شورا? دبيران توسطِ مجمعِِ عمومي، عضويتِ عضوِ موردِ بحث بلافاصله به صورتِ عادي برخواهد گشت.
ت- تصميمِ شورا? دبيران در موردِ تعليقِ عضويتِ اعضايِ هم‌بسته، كه ممكن است برايِ مدتِ معين يا بدونِ مدت باشد، و هم‌چنين سلبِ عضويتِ اعضايِ هم‌بسته قطعي است. در صورتي كه تعليقِ عضويتِ هم‌بسته بدونِ ذكرِ مدت باشد، رفعِ آن به موجبِ تصويبِ مجدد شورا? دبيران ميسر خواهد بود. در هر حال تصميمات مجمع عموم? فقط توسط مجمع عموم? قابل تغيير است.
ث- در صورتي كه در مجمعِ عموم? تصميمِ شورا? دبيران برايِ تعليقِ عضويت تأييد يا رد شود، رفعِ تعليق در صورتي كه بدونِ ذكرِ مدت باشد يا تعليق مجدد فقط با مجمعِ عموم? مجدد ديگر ميسر خواهد بود.
ج- لغو عضويت اعضا? هم‌بسته توسط شورا? دبيران چنان چه مورد اعتراض 5 عضو پيوسته باشد، در مجمع عموم? طرح خواهد شد و تصميم مجمع عموم? نافذ است.
چ- چنان چه پس از تعليق عضويت يک? از اعضا قرار شد موضوع به مجمع عموم? عاد? ارجاع شود و مجمعِ عموم? عاد? در سه ماه آينده تشکيل نم?‌شود، در اولين فرصت ممکن برا? رسيده‌گ? به اين موضوع به تنهاي? يا در کنار موارد ديگر مجمع عموميِ عادي به طورِ فوق‌العاده تشکيل خواهد شد.

فصلِ پنجم: اركانِ پن‌لاگ
ماده‌يِ 18- تعدادِ اركان:
اركانِ تصميم‌گيري و اجراييِ پن‌لاگ عبارت اند از: مجامع عمومي و شورا? دبيران و شورا? بازرسان و مسئولِ امورِ عمومي (منشيِ پن‌لاگ) و مسئول امور فن? (سرپرست سايت)، كميسيون‌هايِ پن‌لاگ(مانند: کميسيون روابط عموم?، تومارها و بيانيه‌ها، کميسيون انتشارات، کميسيون گردهماي?‌ها...) به تعيينِ شورا? دبيران و تاييد مجمع عموم?.
تبصره‌: چنانچه مسايل مال? پن‌لاگ گسترده شود با تغيير اساس نامه در مجمع فوق‌العاده به ترتيب? که در اين اساس نامه مقرر شده است ارکان مربوط به مسئولينِ امورِ مالي و بازرسِ مالي ايجاد و مواد مرتبط با آنان تبيين خواهد شد.
ماده‌يِ 19- مجامعِ عمومي:
مجمعِ عموم? عالي‌ترين مرجعِ پن‌لاگ است كه از جمعِ كليه‌يِ اعضايِ پيوسته‌يِ پن‌لاگ به دو صورت عادي و فوق‌العاده تشكيل مي‌شود.
الف- مجمعِ عموميِ عادي به دو صورت، سالانه يا به طورِ فوق‌العاده تشكيل مي‌شود. مجمعِ عموميِ عاديِ سالانه در تيرماهِ هر سال به دعوتِ شورا? دبيران تشكيل مي‌شود. را?‌گير?ِ عموميِ عادي به طورِ فوق‌العاده در موقع مقتضي به دعوتِ شورا? دبيران يا تقاضايِ كتبيِ بيست نفر يا يك پنجم از اعضايِ پن‌لاگ (جز در موردِتصريح شده در ذيلِ ماده‌يِ 25 اين اساس‌نامه) برايِ رسيد‌گي به مواردِ مشخص و با اعلامِ قبليِ دستورِ صورت خواهد گرفت. دعوت برايِ شرکت در مجمعِ عمومي بايد حداقل ده روز قبل از ايجاد صفحه‌? مجمعِ عموم? و با ذكرِ روز و ساعت باز شدن صفحه‌? مجمع و نشان? آن -که بايد از زيرشاخه‌ها? سايت پن‌لاگ باشد- در سايت پن‌لاگ درج شود و با پست الكترونيكي به اطلاع تمام اعضا برسد و در سايت‌ها? خبر? و وب‌لاگ‌ها? داوطلب درج شود.
ب- مجمعِ عموميِ فوق‌العاده به دعوتِ شورا? دبيران يا درخواست يك سومِ اعضايِ پن‌لاگ ازطريق پست الكترونيكي، در مواقعِ لازم برايِ رسيد‌گي به مواردِ مشخص و با اعلامِ قبلي‌ِ دستور جلسه تشكيل خواهد شد.
ماده‌يِ 20- اداره‌يِ مجامعِ عمومي:
برا? تشکيل مجمعِ عمومي، عادي يا فوق‌العاده، نخست صفحه‌ا? در يک? از زير شاخه‌ها? سايت پن‌لاگ تشکيل م?‌شود. اين صفحه دارا? مشخصات زير است:
1- عنوان مجمع: مجمع عموم? عاد?، عموميِ عادي به طورِ فوق‌العاده، مجمع عموم? فوق‌العاده.
2- تعداد اعضا? پيوسته‌? غير معلق دار? حق را?.
3- نام و لوگو? مسئول صفحه که از طرف شورا? دبيران معرف? م?‌شود.
4- نام و لوگوها? بازرسان را?‌‌گير? که از ميان دو نفر از بازرسان را?‌گير? پن‌لاگ توسط خود آنان انتخاب و توسط دبير شورا? بازرسان معرف? م?‌شوند.
5- روز و ساعت تشکيل صفحه و روز و ساعت بسته شدن قسمت نظرخواه? و را?‌گير? صفحه، زمان آغاز و پايان مجامع عموم? توسط شورا? دبيران تعيين م?‌شود و نبايد کم تر از سه روز يا بيشتر از 15 روز باشد.
6- متن دستور.
7- قسمت نظرخواه?.
8- قسمت را?‌گير?.
9- آرا? داده شده پيش از بسته شدن صفحه، توسط بازرسان و مسئول صفحه مورد بررس? قرار م?‌گيرد و گزارش و نتيجه‌? را?‌گير? حداکثر 24 ساعت پس از بسته شدن صفحه در همان صفحه و در سايت پن‌لاگ درج م?‌شود و ازطريق پست الكترونيكي برا? تمامِ اعضا ارسال م?‌شود.
تبصره‌? 1: مدت باز بودن صفحه‌? مجامع فوق‌العاده دست كم 10 روز و حداکثر يک ماه خواهد بود.
تبصره‌? 2: چنان‌چه دستور مجمع عموم? موضوع ماده‌? 25 (بركناري شورا? دبيران) باشد، تعيين زمان و مدت و مديريت مجمع به عهده‌ي شورا? بازرسان خواهد بود. چنان چه دستور مجمع بركناري شورا? بازرسان باشد (ماده‌? 25) وظايف بازرس? را شورا? دبيران به عهده خواهند داشت.
تبصره‌? 3: چنانچه بركناري مسئولِ امورِ فن?(سرپرست سايت) و مسئول امور اداري (منشيِ پن‌لاگ) در دستور قرار داشته باشد شورا? دبيران جانشين‌ها? موقت برا? اين مسئوليت‌ها تعيين م?‌کند.
تبصره‌? 4: بركناري شورا? دبيران و شورا? بازرسان و مسئولِ امورِ فن?(سرپرست سايت) و مسئول امور اداري (منشيِ پن‌لاگ) به‌طور هم‌زمان و در يک مجمع ممکن و ميسر نيست.
ماده‌يِ 21- نصاب و اكثريتِ مجامعِ عمومي:
نصاب و اكثريتِ لازم برايِ رسميتِ جلسات مجمعِ عمومي و اعتبارِ تصميماتِ گرفته شده در آن‌ها به شرحِ زير است:
الف- مجامع عموميِ عادي، سالانه يا به طورِ فوق‌العاده: پس از تشکيل صفحه‌? مربوطه و بازشدن نظرخواه? رسميت پيدا م?‌کند. پس از بسته شدن صفحه چنان چه بيش از نصفِ اعضايِ پن‌لاگ در را?‌گير? شرکت کرده باشند نتايج مربوطه معتبر و قابل اجراست. در صورتي كه پس از بسته شدن صفحه‌? مربوطه حدِ نصابِ مزبور حاصل نشود، صفحه برايِ بارِ دوم و در تاريخي كه نبايد زودتر از ده روز و ديرتر از بيست روز پس از بسته شدنِ صفحه‌?‌ِ اول باشد با حضورِ بيش از يك‌سومِ اعضا تشكيل خواهد شد و در صورتي كه حدِ نصابِ مزبور نيز حاصل نشود، مجمع برايِ بارِ سوم و طبقِ شرايطِ زمانيِ پيش‌گفته دعوت خواهد شد و با حضورِ بيش از ده نفر رسميت خواهد يافت.
ب- صفحات مجامع عموميِ فوق‌العاده پس از بسته شدن با دارا بودن را? دستِ کم دو سومِ اعضايِ پن‌لاگ رسميت مي‌يابد. در صورتي كه پس از دعوتِ اول حدِ نصاب حاصل نشود، صفحه برايِ بارِ دوم و در تاريخي كه نبايد زودتر از ده روز و ديرتر از بيست روز پس از بسته شدن صفحه‌‌يِ اول باشد، تشکيل خواهد شد و پس از بسته شدن با دارا بودن را? نصفِ اعضايِ پن‌لاگ نتايج رسميت خواهد يافت. در صورتِ عدمِ حصولِ اين نصاب، تشکيل فقط يك بارِ ديگر به ترتيبِ مذكور تجديد مي‌شود و به هر حال رسميتِ نتايج منوط به را? بيش از نصفِ اعضايِ پن‌لاگ خواهد بود.
تصميماتِ مجمعِ عموميِ فوق‌العاده با اكثريتِ لااقل دو سومِ اعضايِ شرکت کننده در را?‌گير? معتبر است.
تبصره‌? 1: حدِ نصاب يا اكثريتِ لازم برايِ رسميتِ جلسات و اعتبارِ تصميماتِ مجامع عمومي، فقط بر اساسِ تعدادِ اعضايي احراز مي‌شود كه حقِ رأي دارند و عضويتِ آن‌ها سلب يا معلق نشده است.
تبصره‌? 2: اعضا? هم‌بسته و افتخار? در نظرخواه? صفحات مجامع عموم? م?‌توانند نظر بدهند ول? حق را? ندارند.
تبصره‌? 3: اعتبار تصميمات مجامع عاد? که در دستور آن انتخاب اعضا? شورا? دبيران يا شورا? بازرسان قيد شده باشد هر چند برا? بار سوم (و با رعايت ترتيبات بند الف همين ماده) تشکيل شود وقت? معتبر است که تعداد اعضا? را? دهنده دست‌کم بيش‌تر از دو برابر منتخبين باشد.
ماده‌ي ‌ِ 22- وظايف و اختياراتِ مجامعِ عمومي:
وظايف و اختياراتِ مجامعِ عمومي به شرحِ زير است:
الف- مجمعِ عموميِ عادي به استثنايِ مواردي كه در صلاحيتِ خاصِ مجمعِ عموميِ فوق‌العاده است بالاترين ركنِ پن‌لاگ و دارايِ وظايف و اختياراتِ ذيل است بدونِ قيدِ انحصار:
يك) انتخابِ شورا? دبيران (ده عضوِ اصلي و پنج عضوِ جانشين)، شورا? بازرسان را?‌گير? (پنج عضوِ اصلي و پنج عضوِ جانشين) مسئولِ امورِ فن?( سرپرست سايت) و مسئول امور اداري (منشيِ پن‌لاگ).
دو) بركناركردن يک? يا تمام? اعضا? شورا? دبيران يا شورا? بازرسان طبق ماده‌? 25 همين اساسنامه.
سه) بركناركردن مسئولِ امورِ فن?(سرپرست سايت) و مسئول امور اداري (منشيِ پن‌لاگ). طبق ماده‌? 25 همين اساسنامه.
چهار) تاييد يا رد و تثبيت يا انحلال کميسيون‌ها.
پنج) بررس? يا تغيير و تصويب آيين‌نامه‌ها? داخل? پن‌لاگ.
شش) بررسي و تصويبِ گزارشِ عمل‌كردِ شورا? دبيران در فاصله‌يِ دو مجمعِ عمومي و ارائه‌يِ خطِ مشي برايِ هدايتِ فعاليت‌هايِ پن‌لاگ.
هفت) تصميم‌گيري راجع به كليه‌يِ گزارش‌هايِ پن‌لاگ، و بررسي و اظهارِ نظر در موردِ كليه‌يِ نظرها يا پيش‌نهادهايِ اصلاحي يا انتقادي.
هشت) تصويبِ برنامه‌هايِ آينده‌يِ پن‌لاگ.
نه) بررسي و تصميم‌گيري درباره‌يِ مسائلي كه شورا? دبيران در باره‌يِ آن‌ها به توافق نرسيده و رسيده‌گي به آن‌ها را به مجمعِ عمومي ارجاع كرده است.
ده) تصميم‌گيري در موردِ ادامه‌يِ تعليق يا سلبِ عضويتِ اعضايِ پيوسته يا سلب عضويت اعضا? هم‌بسته (که مورد اعتراض 5 عضو پيوسته قرار گرفته باشند) بر اساسِ مفادِ موادِ 16 و 17 اين اساس‌نامه.
ب- تصميم‌گيري در مواردِ زير فقط در صلاحيتِ مجمعِ عموميِ فوق‌العاده‌يِ پن‌لاگ است:
يك) تغيير يا اصلاحِ اساس‌نامه‌يِ پن‌لاگ.
دو) تغيير يا اصلاحِ منشورِ کانون ‌وب‌‌لاگ‌نويسان ايران.
سه) انحلالِ پن‌لاگ.
تبصره: چگونه‌گ? نامزد?، تبليغات، نحوه‌? را?‌گير? در مورد انتخاب ارکان پن‌لاگ در آيين‌نامه جداگانه‌ي? تدوين خواهد شد.
ماده‌يِ 23- شورا? دبيران:
شورا? دبيرانِ پن‌لاگ مركب از 9 عضوِ اصلي و 4 عضوِ‌جانشين است كه همه‌گي را مجمعِ عموميِ عاديِ سالانه انتخاب مي‌كند.
ماده‌يِ 24- مدتِ تصديِ شورا? دبيران:
اعضايِ شورا? دبيران برايِ مدتِ يك سال انتخاب مي‌شوند و تجديدِ انتخابِ آن‌ها برايِ دو دوره‌يِ متوالي بلامانع است. هيچ يك از اعضايِ شورا? دبيران حق ندارد اختياراتِ خود را به ديگري تفويض كند.
ماده‌يِ 25- بركناري دبيران:
بركناري هر يك از اعضايِ شورا? دبيران در فاصله‌يِ دو مجمعِ عموميِ عاديِ سالانه تنها توسطِ مجمعِ عموميِ عادي به طورِ فوق‌العاده ميسر خواهد بود.
تشكيلِ مجمعِ عموميِ عادي به طورِ فوق‌العاده برايِ اين موردِ خاص منوط به درخواست 30 نفر يا يک سوم اعضا? پيوسته‌? پن‌لاگ ازطريق پست الكترونيكي است.
ماده‌يِ 26- جانشينيِ دبيران
در صورتِ فوت، استعفا، ازدست دادن شرايط ، يا بركناري هر يك از دبيرانِ جاي‌گزين، نفرِ بعدي به ترتيبِ تقدمِ آرا جايِ او را خواهد گرفت. در صورتي كه پيش از پايانِ مدتِ تصديِ شورا? دبيران، شمارِ دبيرانِ اصلي و جانشين به ده نفر كاهش يابد، شورا? دبيران موظف است جلسه‌يِ مجمعِ عموميِ عاديِ به طور فوق‌العاده‌يِ پن‌لاگ را براي تكميلِ تعدادِ اعضايِ اصلي و انتخابِ دبيرانِ جانشينِ تازه دعوت كند.
تبصره: غيبتِ ناموجهِ بيش از پنج جلسه‌يِ پياپي يا هفت جلسه‌يِ ناپياپيِ دبيرانِ اصلي و جانشين به منزله‌يِ استعفا از شورا? دبيران تلقي مي‌شود.
ماده‌يِ 27- نصابِ رسميت جلساتِ شورا? دبيران:
جلساتِ شورا? دبيران با حضورِ تمام اعضاي اصلي و جانشين در فضا? مخصوص اين کار در اتاق گفت وگوي اينترنتي تشكيل مي‌شود. اما در هر حال اين جلسات وقتي رسميت خواهد داشت كه دستِ كم پنج نفر از دبيرانِ اصلي در آن حضور داشته باشند. در هر جلسه در صورتي كه تعدادِ دبيرانِ اصليِ حاضر كم‌تر از پنج نفر باشد، به تعدادِ لازم از دبيرانِ جانشين تا رسيدن به حدِ نصابِ پنج نفر به‌ ترتيبِ تقدمِ آرا‌ به دبيرانِ اصليِ حاضر اضافه خواهند شد و رأيِ آن‌ها در طولِ آن جلسه در حكمِ رأيِ اعضايِ اصلي خواهد بود.
تصميماتِ شورا? دبيران با اكثريتِ مطلقِ آرايِ اعضايِ اصلي، يا در حكمِ اصلي در هر جلسه، گرفته مي‌شود.
تبصره‌: بحث و گفت‌وگو پيرامون مسايل پن‌لاگ م?‌تواند به صورت نامه‌هاي الكترونيكي گروه? تمام اعضا? اصل? و جانشين صورت پذيرد اما را?‌گير? حتما بايد درجلسه‌? برخط( آن‌لاين) صورت پذيرد.
ماده‌يِ 28- تنظيمِ صورت‌جلساتِ شورا? دبيران
نامه‌هاي الكترونيكي و مذاكرات و تصميماتِ اتخاذ شده در هر جلسه‌يِ شورا? دبيران در بايگان? سايت ذخيره م?‌شود و خلاصه‌? آن به شکل صورت‌جلسه تهيه مي‌شود و پس از تاييد تمام دبيرانِ حاضر در آن جلسه در سايت درج م?‌شود.
ماده‌يِ 29- وظايف و اختياراتِ شورا? دبيران:
شورا? دبيران پس از مجامعِ عمومي، عالي‌ترين مرجعِ پن‌لاگ است و مسئوليتِ اداره‌يِ امورِ جاريِ پن‌لاگ را در چهارچوبِ منشورِ پن‌لاگ و اين اساس‌نامه و تصميماتِ مجامعِ عمومي به عهده دارد، و جز در مواردي كه در صلاحيتِ خاصِ مجامعِ عمومي است حقِ تصميم‌گيري در باره‌يِ تمام مسائل پن‌لاگ را دارد كه اهمِ آن بدونِ قيدِ انحصار به شرحِ زير است:
الف- اداره‌? سايت پن‌لاگ.
ب- نمايند‌گيِ تام‌الاختيارِ پن‌لاگ برا? امضا? تومارها، بيانيه‌ها، مذاکره‌ها و تبادل نظر با ساير نهادها.
پ- تصويب نهاي? کليه آيين‌نامه‌ها? پن‌لاگ.
ت- برنامه‌ريزي و اقدام برايِ تحقق بخشيدن به آرمان‌هايِ پن‌لاگ.
ث- برگزاريِ سخن‌راني و بحث و گفت‌وگو در سايتِِ پن‌لاگ يا هر محلِ ديگري مانند اتاق‌هاي گفت وگوي اينترنتي، پال‌تاک و فضاها? مجاز? ديگر.
ج- بررسيِ مسائل روز در محدوده‌يِ منشورِ پن‌لاگ و اعلامِ نظرِ پن‌لاگ در باره‌يِ آن‌ها.
چ- پيش‌نهاد يا اجرايِ فعاليت‌هايِ فرهنگي، ادبي، هنري و انتشاراتي در حدودِ اساس‌نامه‌ و منشورِ پن‌لاگ و تشكيلِ كميسيون‌هايِ لازم برايِ اين‌گونه فعاليت‌ها و تصويب شرحِ وظايف و آيين‌نامه‌هايِ آن‌ها.
ح- تعليق يا سلبِ عضويتِ اعضا بر اساسِ مفادِ موادِ 16 و 17 همين اساس‌نامه.
د- بررسيِ درخواست‌هاي عضويت و صدورِ لوگوي عضويت برايِ اعضا.
ذ- تشکيل تجمعات يا فعاليت‌ها? مرتبط با اهداف پن‌لاگ در فضا? واقع? و غير مجاز?.
ماده‌يِ 30- شورا? بازرسان را?‌گير?:
شورا? بازرسان مسئوليت نظارت بر تمام را?‌گير?‌هاي داخل? پن‌لاگ را برعهده دارند.
تبصره: انتخاب، بركناري يا جانشين? شورا? بازرسان مانند شورا? دبيران است.
ماده‌يِ 31- مسئولِ امورِ دفتري و اداري (منشيِ پن‌لاگ):
منشيِ پن‌لاگ برايِ مدتِ يك‌سال از طرفِ مجمعِ عموميِ عاديِ سالانه انتخاب مي‌شود و تجديدِ انتخابِ او برايِ دو دوره‌يِ متوالي بلامانع است.
ماده‌يِ 32- وظايفِ منشيِ پن‌لاگ:
منشيِ پن‌لاگ عهده‌دارِ انجامِ امورِ دفتري و اداري و هم‌آهنگيِ امورِ عموميِ پن‌لاگ و مسئولِ نگه‌داريِ پرونده‌هايِ مختلفِ پن‌لاگ است.
منشيِ پن‌لاگ در جلساتِ شورا? دبيران شركت و صورت‌جلسات را در فايل? ذخيره م?‌کند. اين فايل پس از تاييد اعضايِ حاضر در جلسه در سايت ذخيره و درج م?‌شود.
ماده‌يِ 33- تعيينِ جانشين يا بركناري منشي:
در صورتِ فوت يا استعفا يا غيبت يا سلب يا تعليقِ عضويتِ منشي، وظايفِ او تا تعيينِ منشيِ جديد از طرفِ مجمعِ عمومي بر عهده‌يِ كسي خواهد بود كه شورا? دبيران برايِ انجامِ وظايفِ منشي‌گريِ پن‌لاگ از بينِ اعضايِ پن‌لاگ انتخاب مي‌كند.
تبصره: بركناري منش? تنها توسط مجمع عموم? ميسر است اما شورا? دبيران م?‌تواند به طور موقت و تا تشکيل اولين مجمع عموم? منشي را بركنار کند. چنانچه تا زمان تشکيل مجمع عموم? عاد? پس از بركناري منش? توسط شورا? دبيران بيش از سه ماه باشد، شورا? دبيران موظف است به اين منظور مجمع عموم? عاد? به طور فوق‌العاده را تشکيل دهد.
ماده‌يِ 34- وظايفِ مسئولِ امورِ فن?(سرپرست سايت):
اداره‌? سايت پن‌لاگ از حيث مسايل فن? به عهده‌? مسئول امور فن? است. مسئول فن? زير نظر شورا? دبيران فعاليت م?‌کند اما بايد به مجمع پاسخ‌گو باشد.
تبصره: بركناري و نصب و تعيين جانشين مسئول فن? مانند منش? پن‌لاگ است و مواد و تبصره‌ها? مربوط به منش? پن‌لاگ در مورد مسئول فن? هم نافذ است.
ماده‌يِ 35- كميسيون‌ها
كميسيون‌ها؛ گروه‌هاي تخصصي متشكل از اعضا? پن‌لاگ هستند. فعاليت‌هاي فرهنگي و اجتماع? و اجرايي و صنفي پن‌لاگ در جهت نيل به هدف‌هاي آن توسط كميسيون‌هايي با مشخصات تعريف شده در زير صورت مي‌گيرد:
1) تشكيل كميسيون‌ها به پيشنهاد شورا? دبيران و تصويب مجمع عمومي صورت مي‌گيرد.
2) شورا? دبيران مي‌تواند نسبت به تاسيس كميسيون‌هاي جديد يا ادغام كميسيون‌ها در يك ديگر اقدام كند اما بايد در اولين مجمع عمومي عادي موضوع را به تصويب برساند.
3) حذف كميسيون‌ها‌ي? كه تاسيس آن به تاييد مجمع عمومي رسيده باشد فقط توسط مجمع عمومي ممكن است.
4) كليه‌ي مصوبات كميسيون‌ها از جمله آيين‌نامه‌هاي اجرايي و شرح وظايف آن‌ها بايد به تصويب شورا? دبيران‌ برسد.
5) اعضا? هم‌بسته و افتخار? هم م?‌توانند عضو كميسيون‌ها شوند و از حق را? و نظر برابر با اعضا? پيوسته برخوردار هستند.
6) دبير كميسيون‌ توسط اعضاي آن انتخاب و يا معزول مي‌شود.
7) هر عضو شورا? دبيران نظارت بر فعاليت‌ها? يک يا چند كميسيون‌ را به عهده م?‌گيرد.
تبصره‌? 1: حدود وظايف، اختيارات و تركيب اعضا و نحوه‌ي تشكيل جلسات بر اساس آئين‌نامه‌هاي داخلي هر كميسيون‌ تعيين مي‌شود.
تبصره‌? 2: کليه مصوبات كميسيون‌ها قبل از اجرا بايد به تصويب شورا? دبيران برسد.

فصلِ ششم: اداره‌يِ پن‌لاگ در دوره‌هايِ بحرانِ احتمالي
ماده‌يِ 36- دوره‌يِ فترت
در صورتي كه به دليلِ بروزِ مشکلات فن? يا فيلترينگ و قطع گسترده اينترنت پس از انقضايِ مدتِ مأموريتِ شورا? دبيران امكانِ تشكيلِ جلسه‌يِ مجمعِ عموميِ عاديِ پن‌لاگ در موعدِ مقرر برايِ انتخابِ اعضايِ جديدِ شورا? دبيران حتّي با نصابِ مقرر در بندِ الف ماده‌يِ 21 اين اساس‌نامه نيز فراهم نباشد مدتِ مأموريتِ شورا? دبيران تا عادي شدنِ شرايط و امكانِ برگزاريِ مجامعِ عموميِ پن‌لاگ خود به‌خود تمديد خواهد شد.
فصلِ هفتم: سايرِ موارد
ماده‌يِ 37- مواردِ سكوت:
در مواردي كه در اين اساس‌نامه پيش‌بيني نشده است، طبقِ روحِ كلي‌ منشورِ پن‌لاگ و اين اساس‌نامه و بر حسبِ عرف رايج در اينترنت و فضاها? مجاز? عمل خواهد شد.
ماده‌يِ 38- واگذاريِ فضاها و برنامه‌ها? رايانه اي در صورتِ انحلال:
در صورتِ انحلالِ پن‌لاگ، كليه‌يِ فضاها و برنامه‌ها? رايانه‌اي با تصويبِ مجمعِ عمومي به يكي از کانون‌ها يا بنيادهايِ مشابه كه دارايِ هدف‌هايي نظيرِ اهدافِ پن‌لاگ باشد واگذار خواهد شد.
اين اساس‌نامه در هفت فصل و س?‌وهشت ماده و تبصره‌هايِ آن در تاريخِ .... به تصويبِ مجمع عموميِ کانون وب‌‌لاگ‌نويسان ايران رسيده است.

نشانه هاي يك نقطه عطف در تاريخ رياضي و وظايف ما

نشانه هاي يك نقطه عطف در تاريخ رياضي و وظايف ما

سال جهانی ریاضیات بود و مایل بودم که مثل بسیاری از عاشقان ریاضی راجع به چیستی ریاضی چیزی تهیه کنم. این کار عملی شد اما از همان موقع باورگونه ای در ذهنم ایجاد شد که تا مدتها جرأت بیان صریح آن را حتی برای خودم نداشتم، چرا که با مسیری که خود در آن قدم گذاشته ام، تناقص داشت. این فکر همواره مرا آزار داده است. تصمیم گرفته بودم که روی این فکر کار جدی انجام داده و آن را در کنفرانس ریاضی در اهواز مطرح کنم ولی میسر نشد. بنابراین بنا را بر این گذاشتم که در تابستان امسال روی این مطلب مطالعات جدی انجام دهم و ثمره آن را در سی و ششمسن کنفرانس ریاضی در یزد مطرح کنم. چون کار اصلی را به تعطیلات تابستان موکول کرده بودم، مقدور نبود که خلاصه مقاله و خود مقاله را به موقع به کنفرانس ارسال کنم. بعلاوه عنوان اولیه مقاله (شرایط کنونی و وظایف انجمن ریاضی ایران) موجب سوء تعبیر نماینده انجمن شد و نظرشان این بود که مطلب بایستی در میزگرد مطرح شود تا بتوان به آن پاسخ داد، در حالی که مقاله عمدتاً در جهت تقویت انجمن است، مضافا این که میزگرد جای ارائه مقاله نیست. به هر حال این تصمیم مرا آزرده خاطر کرد و به دلیل تردید در انجام کار، مطالعاتم دچار اختلال شد. اما در هر صورت تصمیم گرفتم که این ایده را هر چند به صورت ناقص و فشرده و به شکل آزاد، در کنفرانس ارائه کنم.

حقیقتی آشکار است که هر پدیده ای، تاریخی دارد و برای این که تصمیمی برای حال و آینده آن پدیده بگیریم بایستی تاریخ گذشته اش را بدانیم. اگر بخواهیم به زبان ریاضی تشبیه کنیم، مسیر حرکت یک پدیده مثل یک منحنی همواری است که جهت حرکت آن در هر لحظه، به مسیری که تا آن لحظه طی گرده است بستگی دارد و اگر منحنی را یک منحنی هدفدار تصور کنیم (که در مسائل اجتماعی این چنین است) مسیر گذشته و هدف نهایی جهت گیری بعدی را مشخص خواهد کرد. اگر با توجه به مسیر گذشته جهت منحنی در راستای هدف نباشد، آن نقطه، نقطه عطف خواهد بود. در بخش اول این نوشتار قصد این است که نشان دهیم در یک نقطه عطف از تاریخ ریاضیات ایستاده ایم.
این ادعا که «ما در یک نقطه عطف از تاریخ ریاضیات قرار داریم»، یک ادعای جسارت آمیزی است و نیاز به مطالعه وسیع درباره تاریخ ریاضیات و وضعیت ریاضی در دنیای امروز بویژه اروپا که محور تحولات در این رمینه است، دارد. قسمت اول ،یعنی تاریخ ریاضیات، با توجه به منابع قابل قبول تا حدی انجام شدنی است، اما قسمت دوم احتیاج به زمان بیشتری دارد و از این جهت کار خود را ناقص می دانم.

نگاهی گذرا به تاریخ ریاضی: مطمئنا تاریخ ریاضی همزمان با تاریخ اندیشه انسانی است. لذا نمی توان تاریخ دقیقی برای آغاز آن متصور شد. اسناد تاریخی نشان می دهند که شرق از قبیل چین, هند, ایران, بابل و مصر به تبع تمدنهای اولیه در آن، پیشتر از غرب صاحب علوم و از جمله ریاضیات نسبتا پیشرفته ای بودند. مقدمه «پاپیروس رایند» (1650 ق م ) که یکی از قدیمترین اسناد تاریخ ریاضی است، با توجه به کندی تحولات در عهد باستان، نشان می دهد که در اوائل هزاره دوم قبل از میلاد تمدنهای شرق دارای ریاضیاتی پیشرفته بوده اند. در این سند چنین آمده است :
«به جرئت می توان گفت که بارزترین مشخصه شعور انسان که نشان دهنده درجه تمدن هر ملت است همان قدرت استدلال کردن است، و به طور کلی این قدرت به بهترین وجهی می تواند در مهارت های ریاضی افراد آن ملت به نمایش گذاشته شود»
این سند همچنین نشان می دهد که برخلاف نظر برخی تاریخ نویسان، ریاضیات قبل از تمدن یونان باستان عمدتاً تجربی و شهودی نبوده، و به نحو قابل قبولی با استدلال همراه بوده است.

در اثر ارتباطاتی که یونیان با امپراطوری ایران، بابل و مصر داشتند و به ویژه پس از کشورگشاییهای اسکندر، یونانیان تقریبا بر همه علوم زمان خود احاطه پیدا کردند و تقریبا در همه زمینه ها و از جمله ریاضیات آثاری مدون را بوجود آوردند که تا قرنها بر جهان اندیشه حکومت می کردند. به نظر مي رسد كه تمايل به منطق و استدلال در قرون قبل از ميلاد در يونان به اوج خود رسيد. به روايت تاريخ نويسان رياضي، اولين تلاش خوب براي استدلال مسايل ریاضی توسط تالس در سده ششم قبل از ميلاد و پس از آن توسط شاگردش فيثاغورس و بعد از آن در قرون سوم ق.م. توسط اقليدس در كتاب اصول اقليدس به صورت مدون درآمد. كتاب اصول اقليدس گرچه شامل مقالاتي در باره اعداد است اما بيشتر مسايل مربوط به اعداد از زاويه هندسي مورد توجه قرار گرفته اند. مشابه كار اقليدس را «نيكوماخوس» (اواخر قرن اول بعد از ميلاد) در زمينه حساب انجام داد.
رسالات منطق «ارسطو» (قرن چهارم ق.م) كه بعدها به «ارغنون» مشهور شد، و اثري است رياضي- فلسفي، نيز از جمله آثاري است كه بيش از هزار سال بر جهان انديشه، از جمله رياضي، تاثيرات عميق گذاشت. كارهاي «ارشميدس» (سده سوم قبل از ميلاد، برخي او را يكي از بزرگترين رياضيدانان همه اعصار ناميده اند ) همواره الهام بخش رياضيات كاربردي بوده است و تا قرن نوزدهم نفوذ عميقي در رياضيدانان به ويژه در زمينه آناليز داشته است .

طي قرون بعد از ميلاد به دليل جنگ هاي داخلي، تسلط امپراطوری روم بر یونان، سوزاندن كتابخانه ها از جمله کتابخانه بزرگ اسکندریه و مهمتر از همه افتادن علوم در زندان خرافی كليسا، به تدريج و به خصوص پس از تسلط اسلام بر تمدنهاي بزرگ آن زمان در قرن هفتم، رسالت حفظ و انتشار علوم بر عهده ممالك اسلامي افتاد. به روايت برخي كتابهای تاريخي اولين كسي كه به ترجمه آثار يوناني دست زد «ابن مقفع» دانشمند ايراني قرن دوم هجری ( قرن نهم میلادی ) بود. وي اولين بار فن منطق را به عربي ترجمه كرد و مسلمانان را به اين دانش مسلح كرد. پس از آن جريانی شكل گرفت كه در تاريخ به نهضت ترجمه معروف است. در اين جا نقش یک انجمن پنهاني به اسم «اخوان الصفا» كه در قرن چهارم هجري شكل گرفت بسيار بارز است. نتيجه كار اين انجمن كه متشكل از علماء و دانشمندان اسلامي بود رساله هايي است كه مشتمل بر 51 مقاله در زمينه های مختلف علوم طبيعي ، رياضي، الهي و مسائل عقلي و غيره مي باشد. از ميان دانشمنداني كه تاثيرات زيادي را روي نسل هاي بعدي در زمينه رياضي گذاشتند مي توان از خوارزمي، ماهاني، ابن قروه، کرجی، بوزجانی، خيام، ابن عزرا، كاشاني و خواجه نصيرالدين طوسي نام برد.
البته در اين دوره كه به دوره تاريك انديشي غرب مشهور است و تا حدود سده چهارده ميلادي ادامه داشته است، در امپراطوري روم شرقي (بيزانس) كه به طور طبیعی بيشتر تحت تاثير فرهنگ يوناني بود، علوم و از جمله رياضيات به حركت خود، به كندي، ادامه داد. در اين ميان مي توان از «بوئتيوس» (ح 510 م) نام برد كه معلومات رياضي داناني چون «اقليدس»، «نيكوماخوس» و «ثاون» را در كتابي به نام دو مقاله در باب اصول حساب گرداوری کرد که در همه مدارس قرون وسطي تدريس مي شد. برجسته ترین ریاضیدان قرون وسطی در غرب، «فیبوناتچي» (1202 م) بود كه تا حدود زيادي تحت تاثير کتاب «جبر و مقابله» اثر مهم رياضيدان بزرگ ایرانی (قرن نهم میلادی )، یعنی «خوارزمي»، بوده است.


در كتاب «صورتبندي مدرنيته و پست مدرنيته»، قرون پس از دوره تاريك انديشي غرب، به چهار دوره به صورت زير تقسيم شده است:
1- دوره رنسانس يا نوزايي، از قرن چهاردهم؛
2- جنبش اصلاح ديني، در قرن شانزدهم؛
3- عصر روشنگري، از اواخر قرن هفدهم تا اوایل قرن هيجدهم؛
4- انقلاب صنعتي، از نيمه دوم قرن هيجدهم تا نیمه قرن نوزدهم؛
به نظر مي رسد اين تقسيم بندي در مورد تاريخ تحول رياضيات در غرب نیز، با مختصر تفاوتی، صدق مي كند.

جرقه هاي دوره نوزايي در ايتاليا زده شد. در اين دوره در واقع علوم عهد يونان باستان و تمدن اسلامي ترجمه و بازيافت شد. شايد بتوان گفت اين كار در زمينه رياضيات در قرن سيزدهم با كارهاي فبيوناتچي شروع شد. یه این ترتیب، دوره نوزايي در رياضيات از قرن سيزدهم شروع شده است که با توجه به ماهيت رياضي تا حدي طبيعي است. این نکته از اين جهت تذكر داده شد تا توجه كنيم كه تحولات در علوم گرچه به مقدار زياد به تحولات اجتماعي وابسته است، اما بر آن منطبق نيست و گاه خود مي تواند زمينه ساز تحول اجتماعي باشد.
در دوره اول تحول رياضي در غرب كه مي توان گفت از قرن سيزدهم ميلادي تا نيمه قرن شانزدهم ادامه دارد، اگر چه رياضيات پيشرفت زيادي كرد اما خلاقيت و نوآوري چنداني در آن صورت نگرفت.

از نيمه دوم قرن شانزدهم تحت تأثير گشايشي كه از طريق اصلاح ديني و اجتماعي ( با پرچمداری مصلحینی چون «مارتین لوتر»، «توماس مونتسر»، «هولدریخ تسوینگلی»، «جان کالون» و دیگران ) در غرب صورت گرفت، شاهد كارهاي خلاقانه در رياضيات هستيم. مي توان گفت كه اين جريان از «نپر» و ابداع لگاريتم شروع شد و با توجه به نياز آن زمان به كارهاي محاسباتي سنگين به شدت مورد اقبال قرار گرفت. سده هاي هفدهم و هيجدهم شاهد رياضيدانان بزرگي با كارهاي بزرگ در زمينه هاي مختلف است. «گاليله» و «كپلر» در زمينه مكانيك آسمان، «پاسكال» در زمينه هندسه تصويري و پايه گذاري نظريه احتمال (به همراه رياضيدان بزرگ فرانسوي، يعني «فرما» )، «دكارت» در زمينه ابداع هندسه تحليلي ( ظاهراً «فرما» نيز همزمان با او به هندسه تحليلي رسيده بود)، «فرما» در زمينه هاي مختلف رياضي و به ويژه در زمينه نظريه اعداد و ايجاد زمينه براي پيشرفت جبر و آناليز و بالاخره «كاواليري»، «جان واليس» و «باروي» در بسترسازي مناسب براي كارهاي اساسي كه بعداً در قرن هيجدهم توسط «نيوتن» و «لايب نيتس» صورت گرفت. به اين نامها بايستي نام رياضي دان بزرگ هلندي قرن هفدهم يعني «كريستين هويگنس» را هم اضافه كنيم كه كارهايش باعث پيشرفتهاي محسوسي در علم نجوم و احتمالات و اختراعات صنعتي از جمله اختراع ساعت پاندولي شد.

اوايل قرن هيجدهم نقطه عطفي در تاريخ رياضيات است. در اوايل اين قرن نيوتن و لايب نيتس به طور همزمان و با استفاده از كارهاي كساني چون كاواليري، جان واليس و باروي كه پيش از اين انجام شده بود، حساب ديفرانسيل و انتگرال را ابداع كردند. در نيمه اول اين قرن شاهد رياضيدانان بزرگ ديگري نظير برادران برنولي ( سه برادر رياضيدان كه در حل مسايل رياضي خستگي ناپذير بودند )، «تيلر»، «مكلورن» و ديگران هستيم.
متعاقب پيشرفتهاي رياضي و به تبع آن ساير علوم مرتبط با رياضي و با توجه به نياز زمان، اختراعاتی در زمينه های مختلف شروع شد و نطفه هاي انقلاب صنعتي در غرب در نيمه دوم قرن هيجدهم شكل گرفت. اين انقلاب صنغتي به دنبال خود تغييراتي در ديدگاههاي فلسفي و اجتماعي غرب گذاشت. اگر چه به روايت تاريخ، انقلاب صنعتي از انگليس شروع شده بود ولي در فرانسه با انقلاب اجتماعي همراه شد و توانست تأثيرات شگرفي را در بینش جهان غرب بگذارد. رياضيدانان اين دوره تحت تأثير همين بينش توانستند تابوهاي رياضي را در همه زمينه ها بشكنند. ابتدا به دنبال ابهاماتي كه در طرح «بينهايت كوچكها» از طرف نيوتن و لايب نيتس در بحث حساب ديفرانسيل و انتگرال پيش آمده بود، مباحثات و مجادلات زيادي در اين مورد صورت گرفت. در اثر تلاش رياضيداناني چون «اويلر»، «دالامبر»، «بولتسانو»، «وايراشتراوس»، «لاگرانژ»، «ريمان» و به خصوص «كوشي» براي اجتناب از اين شبهات، از دل هندسه، آناليز سر برآورد و به اوج خود رسيد. از سوي ديگر نيز با تلاش رياضيداني چون «واندرموند»، «لاگرانژ»، «گاوس»، «آبل»، «گالوا»، «هميلتن» و ديگران از دل حساب و نظريه اعداد شاخه هاي مختلف جبر شكل گرفت. در اين ميان كارهاي گاوس، آبل و به ويژه گالوا بسيار بديع بود و كار هميلتن به جهت معرفي حلقه هاي تعويض ناپذير، به دليل ساختار شكني، بسيار مؤثر بود.
جريان انقلابی ديگري كه در اين زمان شكل گرفت، شكستن تابوي هندسه اقليدسي بود. به نقل از اسناد تاريخي اولين كسي كه با طرد اصل پنجم اقليدس به هندسه نااقليدسي نزديك شد «گاوس» ریاضیدان بزرگ آلماني بود که بهر دليل آن را انتشار نداد. کمی بعد هندسه نااقلیدسی به صورت مستقل توسط «یوهان بایايي» (1802-1860) رياضي دان مجاری و «لباچفسكي» (1793- 1856) رياضي دان روسي اعلام وجود كرد. چندی بعد «ريمان» با جرح و تعديل ديگري در اصل پنجم اقليدس، هندسه ديگري را كه به هندسه بيضوي موسوم است، معرفي كرد.

تا اواسط قرن نوزدهم رياضيات در همه زمينه ها به اوج خود رسيد و تقريبا متناسب با نيازهاي اجتماعي و در حد معقولي كمي جلوتر از نياز زمان به پيش مي رفت. شكستن اصول اقليدسي، سئوالات بجا مانده از بينهايت كوچك ها، شك و ترديد نسبت به ماهيت اعداد، پارادکسهایی که از زمان «سوفسطاییان» به بعد مطرح بود و بسياري سئوالات پايه اي از اين دست، ذهن رياضي دانان را به خود مشغول مي كرد.
از اين زمان يعني نيمه دوم قرن نوزدهم تا اوايل قرن بيستم بخش وسيعي از تلاش رياضيدانان برجسته معطوف به استحكام بنيانهاي رياضي شد كه البته كاملا ضروري بود. اين تلاش ها از يك طرف توسط «بول»، «فرگه»، «راسل»، «وايت هد»، «لورن هايم»، «اسکولم»، «گودل»، «تورينگ» و غيره در زمينه منطق و از طرف ديگر توسط «پئانو»، «ددكيند»، «راسل»، «كانتور»، «گودل» و «كوهن» در زمينه نظريه مجموعه ها به اوج خود رسيد.
پديده ديگری كه در اين دوره شكل گرفت، توسعه عرضي بسيار وسيع دانش رياضي، همانند ساير علوم، و شكل گيري شاخه های جديد رياضي بود، آنچنان که دیگر احاطه بر همه و حتي چند شاخه رياضي غير ممكن می نمود.


بالاخره دوره تاريخي اخير رياضي كه از نيمه قرن بيستم شروع و تاكنون ادامه دارد، دوره اي است که مي توان آن را دوره «دور شدن رياضي از واقعيت» ( در وجه كلي آن ) ناميد. به بيان ديگر اگر بخواهيم نام ديگري كه متناسب با حال و هواي عصر كنوني باشد براي اين دوره انتخاب كنيم «دوره سرگشتگي رياضي» است. همان سرنوشتي كه فلسفه نيز دچار آن شده است.
چگونه می توان این سرگشتگی را تشخیص داد؟ نشانه هاي اين سرگشتگي و دوري از واقعيت را به صورت زير مي توان برشمرد:
1- اتمام دوره ستارگان رياضي ، البته این پدیده تقريبا در همه علوم ديگر اتفاق افتاده است و تا حدي مربوط به وسعت بيش از اندازه علوم نسبت به توان ذهني انسان است؛
2- بی توجهی ریاضیدانان برجسته دنیا نسبت به ریاضیات کاربردی؛
3- تنزل جايگاه رياضي در «ذهن جمعي» خردمندان، نسبت به دوران گذشته؛
4- دور بودن و انزواي رياضي دانان در تحولات اجتماعي، منظور عدم ايفاي نقش در تحولات اجتماعی به عنوان يك رياضي دان است نه فردي جدا از رياضي؛
5- مهمترين شاهد، احساس تلخي است كه به عقيده من در بسياري از رياضيدانان وجود دارد به اين شكل كه احساس مي كنند به قدر زحمتي كه مي كشند تاثيري در محيط پيرامون خود به عنوان رياضي دان ندارند؛
6- نشانه ديگري كه مي توان به آن اشاره كرد اين است كه عليرغم اين كه سال 2000 به حق به عنوان سال جهاني رياضيات معرفي شد اما آنچه كه شايسته رياضيات بود اتفاق نيفتاد.

دلایل این سرگشتگی چیست؟ دلايلي كه مي توان براي اين سرگشتگي و دور از واقعیت بودن برشمرد، به قرار زيرند:
1- پرداختن رياضي به مدت حدود يك قرن به پايه هاي خود، ذهن رياضيدانان را بيشتر به سمت مجردات برد. به عبارت ديگر باعث شده است كه رياضيات در لاك خود فرو برود.
2- انسان وقتي مي تواند در يك موضوع ايده هاي نو بدهد كه بر كليت موضوع احاطه پيدا كند. وسعت علوم و تخصصي شدن آنها، که در مورد رياضي این گستردگی بسیار شدیدتر است، در اين دوره مانع اين امر است.
3- سرگشتگي يكي از مشخصه هاي اين دوره از تاريخ بشر است و این وضعیت فلسفی دوره کنونی اثر خود را بر ریاضیات نیز می گذارد..
4- پيشرفت هاي دوره هاي قبلي رياضي آنچنان وسيع و گسترده بوده است كه ساير علوم تا مدت ها مي توانند از همانها با كمي دستكاري استفاده كنند.


چرا در آستانه یک تحول قرار داریم؟ سرعت فراينده تحولات در علوم و بيشتر از آن در رياضي از يكسو، نیاز زمان و زمزمه هايي از ابراز نارضايتي از وضعيت رياضي در بين خردمندان دنيا از ديگر سو، نشانه هايي است از بروز يك نقطه عطف در دهه هاي آينده.
بايد اين نقطه عطف را ديد و پیشاپیش خود را برای این نقطه تحول آماده كرد.

وضعيت رياضي در ايران: نگاه به تاريخ ايران دل هر ايراني دلسوز را به درد مي آورد . فلات ايران اگرچه داراي تمدن هاي بسيار قديمي است و در عهد باستان در حد بالايي از پيشرفت علوم، از جمله رياضي، بوده است اما از اواخر سلسله ساسانيان تاكنون هيچگاه روي آرامش واقعي به خود نديد. طبيعي بود كه در چنين شرايطي رياضيات كه ذاتا آرامش طلب است نمي توانست رشد كند. با اين همه تا اواخر دوران خلفاي عباسي تا حد زيادي علوم رياضي در ممالك اسلامي پيشرفت شايان توجهي كرد كه سهم ايرانيان در اين ميان بيش از بقيه بوده است. از اواخر دوران خلفاي عباسي اين منحني رشد رو به افول نهاد و پس از آن به صورت مقطعي گاهي صعودي مي شد ولي به طور كلي در حال نزول بود تا این که در اواخر دوره صفوي به طور قطعي رو به زوال نهاد. اين در حالي بود كه غرب هر زمان با سرعت بیش از گذشته در زمينه رياضي و ساير علوم پیش مي تاخت. به آنجا رسيد كه تا نيم قرن پيش، رياضيات در ایران در مقابل غرب چيزي نزدیک به صفر بود.

متاسفانه هنوز شرايطي فراهم نشده است كه علل و عوامل اين عقب ماندگي به شكل دقيق، علمي و واقع بينانه جستجو شود و اين نيز خود دليل ديگري است که رفع اين مشكل را به تاخير مي اندازد. ولی آنچه را که به طور قطع می توان گفت این است که نبود حکومتهای ملی و باثبات، فرقه گرایی و جنگهای عقیدتی مثل «اشعری-معتزله» و «حیدری-نعمتی» و ... که گاه حوادث بسیار خونباری را به وجود می آوردند، گرایش به دنیاگریزی که از ویژگیهای شرق ( به خصوص ایران ) است، از جمله دلایل عقب ماندگی ما از قافله علوم است.

باتوجه به اين عقب ماندگي، با تكيه بر پشتوانه تاريخي تمدن ایران و با يك حس ميهن پرستانه، حدود 37 سال پيش، عده اي از نخبگان رياضي كشور اقدام به تاسيس انجمن رياضي ایران نمودند. از آن زمان تا كنون با برگزاري كنفرانس ریاضی در هر سال و تحت هر شرايط و نيز انتشار نشريات و برگزاري مسابقات دانشجويي و كمك به برگزاري سمينارهاي تخصصي و كارگاههاي آموزشی و بسياري خدمات ديگر این انجمن توانسته است تاثيرات بسيار مثبتي در رشد و نمو رياضيات در ايران بجاي بگذارد.
در حال حاضر دانش رياضي در ايران به یمن وجود انجمن و همت همه اهالي رياضي كشور به سطح قابل قبولي رسيده است و پتانسيل موجود ریاضی در ایران به حدي است كه آمادگي يك خيزش بزرگ را دارد. در چنين شرايطي و با توجه به آنچه از وضعيت كلي رياضي در جهان مطرح شد مي توان نتيجه گرفت كه انجمن بايستي خود را براي ايجاد زمينه براي يك تحول بزرگ در رياضيات ايران آماده كند، به قسمی که در تحولات آتی ریاضیات سرافرازانه قدم برداریم. لذا شك نبايد كرد که انجمن رياضي ایران بايستي اقدام به تهیه يك برنامه هدفمند چند ساله كند و از اين رو ديگر ساختار تشكيلاتي موجود كه عمدتا اجرايي است پاسخگوي چنين هدفي نيست.

پيشنهاد مشخص اين است كه شوراي عالی انجمن ریاضي تشكيل شود و سياست گذاري كلان رياضيات كشور را به عهده گيرد و اين سياست ها را از طريق كميته هاي مختلفي که تشكيل خواهد داد، به اجرا درآورد. قبل از معرفی اين كميته ها، ابتدا سياست ها و اهداف شوراي عالي را به صورت پيشنهادي به صورت زير مطرح مي كنيم. تذکر این نکته لازم است که برخی از پیشنهادات در شرایط کنونی بسیار دور از ذسترس به نظر می رسند ولی مانع از این نیست که به سمت آنها جهت گیری نکنیم. تغییر وضعیت از ساختار تشکیلاتی موجود به ساختار جدید می یایست به تدریج و با دقت انجام شود. برخی از پیشنهادات طرح شده با ساختار فعلی انجمن هم قابل اجرا است. و بالاخره، انتظار نیست که این پیشنهادات مورد قبول واقع شود ولی توقع این است که روی آن فکر شود و با وجود ایراداتی در آن، کلیت موضوع منتفی نشود.

پیشنهادات
1- مشارکت در تصمیم گیری کلان کشور در باره ریاضیات:
الف) قبل از هر چیز مسئولین کشوری را بایستی متوجه این عزم ملی کرد و آنان را متقاعد ساخت که این کار، تصمیم سازی حکومتی را در مورد ریاضیات بسیار تسهیل می کند. خوشبختانه از آنجا که علم ریاضی ماهیتأ آلودگی سیاسی ندارد، این کار پیچیده نخواهد بود و منطقأ پذیرفته خوهد شد؛
ب) هماهنگی با وزارت آموزش و پرورش در بازنگری و تالیف کتب ریاضی حداقل در مقطع دبیرستان؛
پ) هماهنگی با وزارت آموزش عالی جهت بازنگری در دروس مقاطع مختلف تحصیل رشته ریاضی و بازنگری و تالیف کتب ریاضی از طریق انجمن؛
ت) هماهنگی با وزارت آموزش عالی جهت ایجاد فرصت های ویژه و ترغیب فارغ التحصیلان زبده ریاضی در مقاطع مختلف تحصیلی برای ادامه تحصیل در رشته های غیر ریاضی. و همچنین بورس تحصیلی خارج کشور به دانشجویان مستعد جهت ادامه تحصیل در رشته هایی که تخصصشان در ایران نیست و یا کم است، به خصوص رشته های «میان رشته ای». این امر یکی از مؤثرترین راههای رشد و گسترش ریاضی در کشور است. در اين ميان تربيت متخصصيني در زمينه هاي فلسفه رياضي، تاريخ رياضي و آموزش رياضي را هم نبايد از ياد برد؛
ث) هماهنگی با وزارت آموزش عالی در جهت ترغیب دانشگاهها به گرفتن دانشجویان بورسیه ای از خارج، به ویژه از کشورهای همسایه؛
ج) هماهنگی با وزارت آموزش عالی جهت تجدید نظر در یکسان نگری به رشته های مختلف در ارتباط با ارتقاء اساتید. اصولاً منطقی تر این است که آیین نامه ارتقاء اساتید هر رشته توسط منتخبین خودشان تنظیم و جهت تصویب به وزارت علوم پیشنهاد شود؛
چ) هماهنگی با وزارت آموزش عالی جهت ایجاد ارتباطاط علمی و تبادل استاد با دانشگاههای معتبر کشورهای همسایه.

2- بهبود وضعیت نشریات:
الف) ایجاد ساز و کارهایی جهت ارتقاء اعتبار بین المللی بولتن ریاضی انجمن. اگر چند سال این مسئله به صورت جدی پیگیری شود، بدون شک بولتن جاخواهد افتاد؛
ب) جای مجله ای که صرفأ حاوی مطالبی در باره ریاضی ( نه تخصصی ) باشد در فضای ریاضی کشور خالی است. به نظر می رسد که مقالات چاپ شده در مجله «فرهنگ و اندیشه ریاضی» متناسب با نام آن نیست و در واقع این مجله است که می بایست این فضای خالی را پر کند؛
پ) انتشار یک مجله خاص دانشجویان ریاضی و همچنین مجله ای ویژه دوره متوسطه نیز ضروری به نظر می رسد؛
ت) ایجاد یک نشریه آزاد ااکترونیکی نیز خالی از فایده نیست.

3- تأمین منابع مالی:
الف) تأسیس یک مؤسسه انتشاراتی به منظور چاپ نشریات و کتب مربوط به انجمن و نیز کسب درآمد از این طریق؛
ب) کسب درآمد از محل فروش کتب و نشریات مربوط به انجمن، البته به شرط ارتقاء کیفی در این بخش؛
پ) جستجو برای پشتیبانان مالی در داخل دولت و خارج از آن، در صورت قوی تر شدن انجمن این کار به راحتی صورت می گیرد؛
ت) کسب درآمد از محل پایگاههای اینترنتی که انجمن به راه خواهد انداخت، در این پایگاههای اینترنتی ، پشتیبانان مالی می توانند تبلیغاتی در شأن انجمن، داشته باشند؛
ث) کسر مبلغ مناسبی به طور سرانه از حقوق اعضای انجمن و یا اختصاص بخشی از بودجه گروههای ریاضی به انجمن ریاضی ایران. اگر سرویس دهی انجمن گسترده باشد، این امر منطقی است و فقط می بایست راههای قانونی آن را پیدا کرد؛
ج) کسب درآمد از محل همکاریهای مختلف با مؤسسات، ادارات و وزازتخانه ها، به ویژه وزارت آموزش عالی و وزارت آموزش و پرورش.

4- بهبود وضعیت آموزش رياضي:
الف) در اين چند ساله اخير كه به حق دوره هاي تحصيلات تكميلي راه اندازي شده و به دنبال آن كارهاي تحقيقاتي افزايش يافته است، متأسفانه عرصه آموزش، به ويژه آموزش دوره كارشناسي با كم توجهي مواجه بوده است. البته عوامل ديگري هم در اين بين دخيل بوده اند. به هر حال لازم است كه انجمن در اين باره هم تدبيري بيانديشد؛
ب) به نظر مي رسد كه در چند ساله اخير به تدريج شكافي غير طبيعي بين رياضي (محض) و رياضي كاربردي ايجاد شده است، به طوري كه دانشجوي رياضي محض درسهاي كاربردي را به هيچ و دانشجوي رياضي كاربردي درسهاي محض را بي فايده مي پندارد. عدم توجه به اين موضوع زيانبار است؛
پ) با توجه به نتايجي كه از اين تحليل برمي آيد، توجه خاص به آموزش رياضيات كاربردي و بهبود كيفيت آموزش در اين حوزه، در جهت تربيت نسلي از رياضيداناني که با پشتوانه تئوریک قوی وارد عرصه کاربردی شده باشند، بسیار ضروری است؛
ت) تعریف رشته های جدید و میان رشته ای متناسب با نیازهای جامعه و تلاش برای تربیت کادرهای آموزشی چنین رشته هایی؛
ث) تشویق اساتید به استفاده از وسایل کمک آموزشی مدرن در آموزش ریاضی. تهیه سی دی های آموزشی در دروسی که این قابلیت را دارند. بدین وسیله استاد مربوطه وقت بیشتری را می تواند صرف تعمیق مطلب و کار کلاسی بکند؛
ج) در برخی از دانشگاهها، رشته و دوره هایی را بدون این که حداقل های لازم فراهم آمده باشند، راه اندازی می کنند. همچنین برخی از همکاران بدون این که آمادگی لازم و یا وقت کافی برای تربیت دانشجوی دکتری داشته باشند، اقدام به این کار می کنند که طبیعتاً نتایج منفی به بار می آورد. بنابراین لازم است که انجمن استانداردهایی را در این زمینه ها مشخص کند؛
چ) راه اندازی کارگاههای آموزشی متناسب با نیاز دانشگاههای سراسری به شکلی که افراد علاقه مند فرصت کافی برای شرکت در این کارگاهها را داشته باشند.

5- بهبود وضعیت تحقیقات رياضي:
الف) بسترسازی فرهنگی در جهت تقویت تحقیقات اصیل ریاضی، سودمند و اعتبار ساز برای ریاضیات کشورمان؛
ب) تشویق تیم های تحقیقاتی با تخصصهای مختلف و ایجاد زمینه برای این کار؛
پ) متأسفانه آشنایی ما در باره تاریخ ریاضی ایران، در مجموع، بسیار اندک است و بیشتر آنچه هم که می دانیم یا از مورخین غربی و یا از مورخین کم آشنا با ریاضی است که در هر حال به طور طبیعی نمی توان به دقت آنها در این زمینه اطمینان داشت. البته کارهای پراکنده ای در این زمینه انجام شده است که لازم به قدردانی است ولی تعداد اینها بسیار کم است. بنابراین یک سری تحقیقات سازمان یافته در این مورد یک نیاز فوری و ملی است؛
ت) گسترش پایگاه اینترنتی انجمن به یک پایگاه اینترنتی همه جانبه، به قسمی که کاربران ریاضی بتوانند نیازهای تحقیقاتی خود را به وسیله آن برطرف کنند. ضمن این که این پایگاه اینترنتی می تواند منبع درامدی برای انجمن باشد؛
ث) انجام اقداماتی در جهت تسهیل در شناسایی مقالات و کتابهای مفید ریاضی (قدیمی و جدید) و دستیابی به آنها با صرف وقت و هزینه کمتر. یکی از روشهای مؤثر در این زمینه گسترش پایگاه اینترنتی انجمن است؛
ج) انجمن بایستی با تعریف موضوعات سودمند و نیازهای جامعه ریاضی و ایجاد ابزارهای تشویقی تحقیقات ریاضی جهت بدهد؛
چ) تسهیل در امر استفاده از فرصت مطالعاتی به خصوص برای اساتید جوان و فارغ التحصیلان دکتری داخل کشور و همچنین فرصت تحقیقاتی دانشجویان دکتری.

5- روابط عمومی:
الف) ارتباط فعال و سازمان یافته با انجمن های علمی داخلی به منظور تبادل افکار و تجارب، استفاده بهینه از امکانات یکدیگر، هماهنگی سیاستهای انجمنها در راستای تقویت پایه های علمی کشور، انجام برنامه های مشترک نظیر گرامیداشت بزرگان علمی کشور، اجرای پروژه های تحقیقاتی مشترک؛
ب) هماهنگی با انجمنهای علمی جهت اقدام به پیگیری ایجاد تعدادی مؤسسه تحقیقاتی در نقاط مناسبی از کشور؛
پ) ارتباط با انجمن ریاضی کشورهای پیشرفته و رسمیت دادن به آن در قالب همکاری های دوجانبه بر اساس یک برنامه حساب شده؛
ت) همکاری با انجمنهای ریاضی کشورهای همسایه در صورت وجود و کمک به ایجاد آنها در صورت عدم وجود.



6- سمینارها و کنفرانسها:
الف) در حال حاضر در هر دانشگاهی که کنفرانس ریاضی برگزار می شود، زندگی عادی اغلب افراد گروه ریاضی آن دانشگاه برای یک مدت نسبتاً طولانی مختل می شود و این نه انسانی و نه منطقی است. بنابراین بایستی فکری برای این مشکل کرد. مثلاً می توان آن بخش از سازماندهی را که در همه موارد ثابت است، مدل ساری کرده و در اختیار مجری گذاشت. همچنین می توان به تدریج اجرائیات کنفرانسها و سمینارها را به عهده افراد خاص و مجرب در این کار گذاشت. اگر این کار به تدریج و با احتیاط انجام شود، این افراد به وجود خواهند آمد؛
ب) امتیازات خاصی که برای برخی افراد شرکت کننده در کنفرانس در نظر گرفته می شود، می بایست از قبل تعریف شده باشند و از آنها عدول نشود؛
پ) به نظر می رسد که حجم سخنرانی های ارائه شده در کنفرانس سالانه بالا است و می بایست سخنرانی های عمومی و مروری در کنفرانس بیشتر شود. سخنرانی های تخصصی عمدتاً بایستی در سمینارهای تخصصی ارائه شوند تا هم مورد استفاده بیشتری قرار گیرند و هم کنترل بهتری در کیفیت آنها به عمل آید. به هر حال اگر مایلیم که ریاضیات را با واقعیت آشتی دهیم باید قبول کنیم که در کنفرانسهای غیر تخصصی حجم مقالات کاربردی (البته اصیل )، عمومی و مروری به مراتب بیشر باشند؛
ت) شاید بهتر باشد که کمی حجم کار در کنفرانس سالانه را کم کنیم و در عوض هر چهار سال یک بار کنفرانس وسیع تر بین المللی داشته باشیم.
7- توجه به مسئله زبان:
الف) هیچ شکی نیست که توجه به مسئله زبان انگلیسی در کار علمی از ضروریات است اما چنین می نماید که سیاست هماهنگی در این ارتباط وجود ندارد و به همین خاطر، به ویژه در مورد پذیرش دانشجوی دکتری، دچار افراط و تفریط و با عرض پوزش وارد یک مسابقه بی معنا برای بالا بردن کلاس خود شده ایم. به هر صورت انجمن باید با دیدی کارشناسانه و مطابق با مصالح ملی سیاست خود را مشخص کند و براساس نتیجه خود، تمهیداتی را به کار برد که عملاً دانشجوی مستعد ریاضی بتواند به موقع ادامه تحصیل دهد؛
ب) زبان فارسی طی سده های متمادی، بجز در مقاطعی کوتاه، همواره مورد بی مهری بوده است. بارها می شنویم از افرادی که با افتخار می گویند « من این مطلب را به انگیسی بهتر می توانم ارائه کنم»، گویی که عدم تسلط بر زبان فارسی عیب نیست اما ضعف در انگلیسی عیب است. غرض این که، انگیزه پاسداشت زبان فارسی ( به شکل متعارف آن، نه آنچه بعضی اصرار دارند) به عنوان یکی از عوامل وحدت ملی ما، بسیار رنگ باخته است. به جا است که انجمن حداقل در حوزه ادبیات ریاضی به این مهم توجه بیشتری بنماید،
پ) در سالهای اخیر تعداد فارغ التحصیلان داخل کشور به عدد قابل توجهی رسیده است که از قضا بخش قابل ملاحظه ای از آنها در رشته تخصصی خود صاحب نظرند. ضعف عمده ای که در این بخش مشهود است عدم تسلط بر زبان انگلیسی است. بر طرف کردن این ضعف می تواند کارکرد این بخش را چندین برابر افزایش دهد. از جمله راه های مؤثر در از بین بردن این ضعف، دوره های کوتاه مدت اعزام به خارج است.
8- کشف و هدایت استعدادهای درخشان:
خوشبختانه طی سالهای اخیر با برگزاری مسابقات مختلف ریاضی مسئله استعدادیابی تا حدودی شکل پیدا کرده و از دل آن «المپیادیها» بیرون آمده است. به نظر می رسد این موضوع سزاوار یک تحلیل جداگانه است. اما به هر حال علیرغم آثار منفی آن در مجموع پدیده مبارکی است. برنامه ریزی دقیق تر برای این استعدادیابی و به ویژه هدایت آنها در مسیرهای درست، علاوه بر این که از وظایف حکومت است، تا حدی در حیطه مسئولیت انجمن نیز می باشد.
9- نماینگان انجمن در دانشگاه ها:
در حال حاضر عنوان «نماینده انجمن در دانشگاه» تنها یک اسم است و متأسفانه آنچه که عملاً انجمن از نماینده انتظار دارد خبرنگاری و جمع آوری حق عضویت ها است، در حالی که نماینده انجمن می تواند کارهای مفیدتری هم انجام دهد.

بر اساس اهداف و سیاستهای مطرح شده تشکیلات انجمن می تواند به صورت زیر باشد:

1- شورای عالی انجمن ریاضی ایران متشکل از حدود سی نفر؛ قاعدتاً آیین نامه انتخابات باید به گونه ای باشد که ترکیب شورای عالی متمرکز روی چند نقطه کشور نشود تا شورا بتواند سیایت عدم تمرکز و استفاده از همه ظرفیتهای موجود در دانشگاههای سراسر کشور را که با ساختار فعلی مقدور نیست، دنبال کند.
2- وظیفه این شورا سیاست گذاری است و بنابراین فاصله جلساتش می تواند طولانی باشد.
3- هرکدام از اعضای شورا مسئولیت کمیته یا تشکیلاتی را، زیر نظر شورا، به عهده خواهد گرفت.
4- کمیته ها و واحدهای زیر پوشش شورا به شرح زیر هستند:
دبیرخانه- کمیته انتشارات- کمیته آموزش- کمیته تحقیقات- کمیته برگزاری کنفرانسها و سمینارها- کمیته برگزاری مسابقات- کمیته استعدادهای درخشانن- واحد رایانه- کمیته ارتباطات داخلی- کمیته ارتباطات خارجی- کمیته مالی- واحد بازرسی

مراجع

آفرینندگان ریاضیات عالی، لئون سه مه نویچ فریمان، ترجمه پرویز شهریاری، چاپخانه کیهانک، 1363.
پویایی ریاضیات، ترجمه پرویز شهریاری.
تاریخ جبر، ب.ل. وان در واردن، ترجمه محمدقاسم وحیدی اصل و علیرضا جمالی، 1376.
تاریخ ریاضیات، دیوید اسمیت، ترجمه غلامحسین صدری افشار، چاپ علامه طباطبایی، 1373.
تاریخ ریاضیات، هاورد و. ایوز، دیوید اسمیت، ترجمه محمدقاسم وحیدی اصل، مرکز نشر دانشگاهی، 1368.
جبر و مقابله، محمدبن موسی خوارزمی، ترجمه حسین خدیوجم، کمیسیون ملی یونسکو در ایران، 1362.
ریاضیات چیست؟، ریچارد کورانت و هربرت رابینز، ترجمه حسن صفاری، انتشارات خورزمی، 1349.
صورتبندی مدرنیته و پست مدرنیته، حسینعلی نوذری، انتشارات نقش جهان، 1379.
عصر خرد، استوارت همپشیر، ترجمه احمد سعادتی نژاد.
غزالی نامه، جلال الدین همایی.
فلسفه ریاضی، استیفن بارکر، ترجمه احمد بیرشک، انتشارات خوارزمی، 1349.
منطق ریاضی چیست؟، ج. ن. کراسلی و ...، ترجمه شاپور اعتماد و غامرضا برادران خسروشاهی.
منطق صوری، محمد خوانساری، جاپ هفتم 1363.

مهندسی اجتماعی

تعر?ف و اهداف:

برخ? از معروفتر?ن تعر?فها? ارائه شده برا? مهندس? اجتماع? از ا?ن قرارند:

-Bernz: هنر و علم وا داشتن د?گران به انجام کار? مطابق خواسته ? نفوذگر
-Palumbo: استفاده ? ?ک نفوذگر خارج? از حقه ها? روان شناس? بر رو? کاربران قانون? ?ک س?ستم کامپ?وتر? ، برا? به دست آوردن اطلاعات? که نفوذگر برا? نفوذ به س?ستم احت?اج دارد.
-Berg: به دست آوردن اطلاعات (برا? مثال کلمه ? عبور) از ?ک فرد ، به جا? به کار گ?ر? روشها? فن? برا? ورود غ?ر مجاز به س?ستم.
و تعر?ف آخر که به نوع? حالت کل? تر تعار?ف بالاست ب?ان م? دارد:
مهندس? اجتماع? عبارتست از وادار کردن د?گران به دادن چ?زها?? ، اعم از اطلاعات و کالا، به ?ک فرد د?گر ، در صورت? که قانونا نبا?د بدهند.
-در بحث امن?ت کامپ?وتر? ، مهندس? اجتماع? به مقوله ا? اطلاق م? شود که نوع? نفوذ و حمله ? غ?ر فن? را توص?ف م? کند که عمدتا بر تعاملات انسان? تک?ه دارد و در بر گ?رنده ? روشها? فر?فتن د?گران است تا روندها? معمول امن?ت? را بشکنند.
در واقع مهندس? اجتماع? م? تواند همه و ?ا ه?چکدام از ا?ن تعار?ف باشد. بسته به ا?نکه شما در چه جا?گاه? قرار دار?د و از چه د?دگاه? ما?ل به بررس? آن هست?د. اما آنچه که به نظر م? رسد مورد توافق همه است ، ا?ن است که مهندس? اجتماع? عموما بهره گ?ر? هوشمندانه ? ?ک نفوذگر از تما?ل طب?ع? انسانها برا? اعتماد کردن و کمک کردن را در بر م? گ?رد.هدف نفوذگر از ا?ن عمل به دست آوردن اطلاعات? است که به وس?له ? آنها دسترس? غ?ر مجاز به منابع اطلاعات سر? م?سر م? شود. در واقع نفوذگرا?ن بار با هدف قرار دادن ضع?ف تر?ن حلقه ? زنج?ره ? امن?ت ، ?عن? انسان ، اهداف د?گر? را دنبال م? کند . از قب?ل : ارتکاب جرم، نفوذ به شبکه ، جاسوس? صنعت? (در ا?ن مورد در هم?ن مقاله به تفص?ل صحبت خواهد شد) ، دزد? هو?ت و ?ا خرابکار? در س?ستم و شبکه .
توجه به ا?ن نکته ضرور? است که ا?ن نوع حمله ها غالبا ساده تر از بس?ار? از انواع نفوذگر? ها? فن? هستند. به هم?ن دل?ل سازمانها? بس?ار? هدف ا?ن حملات قرار م? گ?رند.
سازمانها?? که عمدتا هدف ا?ن حملات قرا رگرفته و آس?ب پذ?ر? بالا?? دارند عبارتند از: مراکز پاسخگو?? تلفن? ، شرکتها? بزرگ و معروف ، موسسات مال? ، مراکز دولت? و ارتش? و حت? ب?مارستانها.
حملات مهندس? اجتماع? غالبا در دو سطح ف?ز?ک? و روان شناس? انجام م? گ?رند که توض?ح روشها? آن در بخشها? د?گر? از ا?ن مقاله خواهد آمد.





?ک مفهوم نزد?ک و مرتبط: مهندس? اجتماع? معکوس :

آنچه از آن تحت عنوان "مهندس? اجتماع? معکوس" ?اد م? شود در واقع ?ک? از روشها? مهندس? اجتماع? است . و به ا?ن ترت?ب است که نفوذگر خود را در جا?گاه دهنده ? اطلاعات قرار م? دهد و با جلب اعتماد افراد، نفوذ خود را عمل? م? کند.
اگر چه ا?ن نوع نفوذ آمادگ? و تحق?قات ب?شتر? م? طلبد ، اما اگر به درست? برنامه ر?ز? و اجرا شوند ، شانس موفق?ت ب?شتر? نسبت به سا?ر روشها دارند.
Rick Nelson در مقاله ا? ، مهندس? اجتماع? معکوس را مشتمل بر سه قسمت دانسته :
1. خرابکار? 2 . تبل?غات 3. کمکرسان?
در ?ک سنار?و? معروف ، نفوذگر? عمدا اشکال? در شبکه ا?جاد م? کند ، سپس با تبل?غات، هدف خود را متقاعد م? کند که او فرد مناسب و متخصص برا? حل مشکل است و در پا?ان ، وقت? برا? تعم?رات و ارائه ? خدمت حاضر شد ، با ز?رک? خاص? ذره ذره اطلاعات? را که در واقع برا? به دست آوردنشان آمده است، با پرسش ?ا مشاهده استخراج م? کند.
























بررس? روان شناخت? حملات مهندس? اجتماع? :

?ک قول معروف امن?ت? م? گو?د: "ه?چ کامپ?وتر? تا زمان? که از پر?ز کش?ده نشده امن ن?ست." و اکنون گفته م? شود که ه?چ کامپ?وتر? در ه?چ حال? امن ن?ست! چرا که با مهندس? اجتماع? م? توان فرد? را متقاعد کرد که کامپ?وتر را به پر?ز زده و آن را روشن کند!
در واقع بخش انسان? ?ک س?ستم کامپ?وتر? مهمتر?ن و در ع?ن حال آس?ب پذ?ر تر?ن عنصر امن?ت? آن است و ا?ن نوع آس?ب پذ?ر? مستقل از پلت فرم ، نرم افزار ، سخت افزار و شبکه است.هر انسان? که به صورت ف?ز?ک? ?ا مجاز? به ?ک س?ستم کامپ?وتر? دسترس? دارد ، ?ک منبع خطر بالقوه محسوب م? شود .نکته ? د?گر ا?نکه ه?چ س?ستم کامپ?وتر? در جهان وجود ندارد که کاملا ب? ن?از از حضور انسان باشد. در نت?جه بررس? روان شناخت?، به جلوگ?ر? از حملات مهندس? اجتماع? و امن کردن س?ستمها کمک شا?ان? خواهد کرد.
نفوذگر ها از روشها? روان شناس? مختلف? برا? تحت تاث?ر قرار دادن افراد مورد نظرشان و واداشتن آنها به انجام کارها?? که مد نظرشان است ، استفاده م? کنند که بعض? از ا?ن روشها موفق?ت ب?شتر? نسبت به بق?ه دارند.
در ابتدا?? تر?ن و ساده تر?ن روش از فرد مستق?ما خواسته م? شود که کار? را انجام دهد. که شانس موفق?ت کمتر? در مقا?سه با سا?ر روشها دارد.به خصوص اگر فرد حداقل آموزش? در ا?ن زم?نه د?ده باشد و از ?ک کم?نه هوش?ار? و آگاه? بر خوردار باشد.
روشها? د?گر? هستند که با جلق موقع?تها? خ?ال? و قرار دادن فرد در آن موقع?تها ، سع? م? کنند به هدف خود برسند. اگر چه ا?ن روش نسبت به قبل? کار ب?شتر? م? طلبد و ن?ازمند آن است که نفوذگر اطلاعات ب?شتر? از هدف ، قبل از آغاز حمله جمع آور? کند ، اما معمولا موفقتر است.
انسانها معمولا تما?ل دارند که همرنگ جماعت شوند که برخ? از دلا?ل آن عبارتست از : عدم تما?ل به آزردن د?گران و ?ا ناد?ده گرفتن عقا?د آنان و مخالفت با آنها و ?ا وحشت از ا?نکه در مقابل د?گران نادان به نظر برسند. ا?ن تما?ل که از آن تحت عنوان " فشار اجتماع? " ?اد م? شود ، معمولا از سو? نفوذگرها مورد سوء استفاده قرار م? گ?رد.
همان طور که ذکر آن رفت، دو مورد آخر مستلزم خلق موقع?تها? خ?ال? اما قابل باور است. ا?ن موقع?تها برا? ا?نکه فرد را با نفوذگرهمراه کنند ، با?د دارا? حداقل ?ک? از مشخصات ز?ر باشند:
1. برداشتن بار مسئول?ت از رو? دوش فرد. بد?ن معن? که او را با ا?جاد ا?ن حس که و? تنها فرد مسئول ن?ست ، آرام و مطمئن کنند.
2. فراهم آوردن امکان خوش خدمت? برا? فرد. بد?ن معن? که فرد باور کند با انجام کار خواسته شده ، خود را نزد کارفرما? خود بهتر نشان داده است.
3. انسانها دوست ندارند احساس گناه کنند و معمولا به ا?ن صورت است که اگر فرد? وظ?فه ? اخلاق? خود را به انجام نرساند ، احساس گناه م? کند. پس کافس است نفوذگر، شرا?ط را به نحو? فراهم کند که فرد حس کند انجام ا?ن کار وظ?فه ? اخلاق? و? است!
به هر حال هدف نها?? تمام روشها? مهندس? اجتماع? تلاش برا? متقاعد کردن افراد به انجام کار خواسته شده از آنهاست و مسلم است که ا?ن امر با اعمال زور به نت?جه نم? رسد. بلکه با?د تلاش شود حس همکار? داوطلبانه در فرد ا?جاد شود. بد?ن ترت?ب فرد حس م? کند که شرا?ط ، تحت کنترل او قرار دارد و حت? به خود افتخار م? کند که کسر کوچک? از زمان و انرژ? خود را به انتخاب و تصم?م خود و رضا?تمندانه در راه رس?دن به منافع بزرگتر فدا کرده است.
برخ? فاکتورها?? که به افزا?ش شانس همکار? فرد با نفوذگر منجر م? شوند عبارتند از :
1. در ا?ن راه نفوذگر با?د حوصله به خرج دهد و آرام آرام فرد را به سو? هدف خود هدا?ت کند.
2. استفاده از "حقه ? اعتماد " . به ا?ن معن? که از سابقه ? ذهن? مثبت فرد کمک بگ?رد . اگر فرد قبلا تجربه ? موفق? در پاسخ مثبت گفتن به ?ک در خواست مشابه داشته باشد ، در خصوص در خواست جد?د ، بهتر با نفوذگر همکار? خواهد کرد.
3. ا?جاد تماس بهتر با فرد و برقرار? ارتباط با تعداد ب?شتر? از حواس پنجگانه ? او ، شانس موفق?ت را بالا م? برد. به طور مثال ، احتمال موفق?ت در حالت? که فرد ، نفوذگر را بب?ند و صدا?ش را بشنود ، مسلا ب?شتر از زمان? است که فقط صدا? او را از پشت تلفن بشنود و دل?ل? هم که محققان برا? ا?ن مطلب ذکر م? کنند ، ا?ن است که به نظر م? رسد فرد در اثر تماس ب?شتر ، به نوع? در رودر با?ست? قرار م? گ?رد.
موفق?ت همچن?ن تا حد ز?اد? بستگ? به ا?ن دارد که فرد مورد حمله تا چه حد در س?ستم کامپ?وتر? در گ?راست. م? توان گفت که مد?ران س?ستمها ، کارشناسان امن?ت و تکنس?ن ها که از س?ستم به عنوان ابزار اصل? ارتباطات و انجام کارها? خود استفاده م? کنند ، از در گ?رتر?ن افراد هستند.
افراد درگ?ر برا? قانع شدن و همکار? با شما ن?از به دلا?ل محکم دارند. دلا?ل ضع?ف و سطح? معمولا اثر معکوس در آنها ا?جاد م? کنند. به علاوه ا?نکه برا? مواجه با ا?ن گونه افراد با?د دانش فن? بالاتر از آنان داشت.
نمونه ها?? از افراد? که کمتر در س?ستم درگ?ر هستند عبارتند از : نگهبانان ، نظافتچ? ها و ?ا منش? ها? پذ?رش. ا?نها طبق تعر?ف افراد? هستند که علاقمند? کمتر? به اطلاعات? که نفوذگر از س?ستم کامپ?وتر? م? خواهد نشان م? دهند و چون خود را کمتر مسئول م? دانند ، معمولا در مواجه با در خواستها? نفوذگرانه خود را برا? تحل?ل شرا?ط و سنجش م?زان ر?سک به زحمت نم? اندازند . در نت?جه برا? ا?ن افراد دلا?ل سطح? کفا?ت م? کند. اما توجه به ا?ن نکته ضرور? است که ا?ن نوع افراد از تعدد دلا?ل (هر چند تا حدود? نا مربوط) به وجد م? آ?ند. بنابرا?ن برا? ا?جاد همکار? ر ا?ن افراد با?د نفوذگر تعداد مناسب? دلا?ل سطح? آماده کند!
حال تعداد? از راهها? مبارزه با ا?ن حمله ها را از د?د روانشناس? بر م? شمار?م:
1. سع? شود امن?ت را به بخش? از زندگ? کارمندان تبد?ل کن?م. افراد را ب?شتر در مسئله ? حفظ امن?ت س?ستم درگ?ر کن?م . بد?ن ترت?ب افراد احساس مسئول?ت ب?شتر? از خود نشان م? دهند.
2. به کارمندان توض?ح و آموزش داده شود و در ا?ن امر با?د باآنها صادق بود و در هر مورد? تا حد امکان هر دو رو? مسئله برا? آنها تشر?ح شود. چون اگر افراد با دل?ل و منطق قانع شوند ( و نه فقط با اعمال قوان?ن و پ?رو? کورکورانه از آنها) ، قابل?ت اعتماد ب?شتر? در مواجه با حملات نفوذگرانه از خود نشان م? دهند.
3. مهارتها? فرد? و روان? کارمندان را افزا?ش ده?م، مثلا برگزار? کلاسها? تقو?ت اعتماد به نفس و راهها? مقابله با فشار و اضطراب ، برا? کارمندان در سازمان م? تواند ا?ده ? خوب? در جهت بهبود مسائل امن?ت? سازمان در بلند مدت باشد.


موارد نمونه و کاربردها? مهندس? اجتماع? :

در ا?ن بخش موارد? از به کار گ?ر? روشها? مهندس? اجتماع? را بررس? م? کن?م و مثالها?? واقع? را ذکر م? کن?م.

الف ) جاسوس? صنعت? :
بر طبق گزارش اداره ? پل?س فدرال امر?کا ، تخم?ن زده شده که شرکتها? امر?کا?? سالانه 100 م?ل?ون دلار به خاطر جاسوس? صنعت? ضرر م? کنند. اگر چه ا?ن نوع حمله معمولا از جانب موسسات خاص? با پشتوانه ? مال? خوب صورت م? گ?رد اما تحق?قات نشان داده است که جلوگ?ر? از ا?ن حملات بس?ار ساده و با توجه کردن به نقاط آس?ب پذ?ر? به راحت? قابل پ?شگ?ر? است.
" جاسوس? صنعت? " عبارت است از به کار گ?ر? همزمان ?ک ?ا معمولا تعداد? از روشها? مهندس? اجتماع? به صورت برنامه ر?ز? شده و هدفمند برا? دسترس? به اطلاعات مهم و سر? ?ک شرکت .
مطالعات اخ?ر نشان داده است که افراد داخل ?ک شرکت ، مسئول ب?ش از 70 % از دزد?ها? اطلاعات? از شرکتها بوده اند.
روشها? جاسوس? صنعت? بر دو دسته است: روشها? قانون? و غ?ر قانون?.
روشها? قانون? :
1. خر?د شرکتها ?ا محصولاتشان که سبب انتقال تکنولوژ? و دانش به رقبا? سابق شرکت خر?دار? شده م? شود.
2. انتقال تکنولوژ? به کشورها? د?گر از راه انجام تجارت در آنها که ضمن آن شرکت مذکور مجبور م? شود ابتدا ن?رو? انسان? خارج? را آموزش دهد.
3. انجام کار مشترک با سا?ر رقبا . مثلا چند شرکت با هم تصم?م به ساخت محصول? جد?د م? گ?رند که در ا?ن پروسه اطلاعات شرکتها به اشتراک گذاشته م? شود.
4. اطلاعات منبع باز . مانند مقالات روزنامه ها ، گزارشها? سالانه ? شرکتها ، اطلاعات? که شرکت مجبور شده در ?ک دادگاه برا? دفاع از اتهام وارده به خود ارائه کندو ...
5. استخدام کارمندان توسط شرکتها? د?گر و رقبا. که هر چند در بس?ار? موارد ناخواسته و غ?ر مغرضانه ، اما به هر حال سبب انتقال دانش توسط ا?ن کارمندان م? شود.
6. کنفرانسها و برنامه ها? تبل?غات? .
روشها? غ?ر قانون?:
1. سوء استفاده از افراد داخل? برا? دزد?دن اطلاعات، چه به صورت آگاهانه (تطم?ع کارمندان) و چه به صورت ناآگاهانه مانند تلفن کردن به کارمندان واحد پشت?بان?.
2. فرستادن جاسوسها?? به شرکت در قالب افراد واجد تخصص و جو?ا? کار
3. حمله ? ف?ز?ک? به شرکت.معمولا وقت? موفق است که حمله کنندگان دق?قا بدانند دنبال چه هستند و آن را کجا با?د ب?ابند.
4. گشتن اتاقها? هتل نما?ندگان در سفر شرکت!

راهها? جلوگ?ر?:
1. امن?ت فن? : مانند نصب د?وارها? آتش و ... که مورد بحث ما در ا?ن مقاله نم? باشد.
2. امن?ت عمل? : به ا?ن معنا که شرکت زنج?ره ? فعال?تها? خود را مورد بررس? دق?ق قرار دهد تا در ?ابد که در چه قسمتها?? امکان نشت اطلاعات به ب?رون وجود دارد و برا? جلوگ?ر? از آنها قوان?ن و س?استها?? اتخاذ کند و همه ? کارمندان را تعل?م دهد. و دق?قا مشخص شود چه کارمندان? و هرکدام تا چه حد به کدام اطلاعات شرکت دسترس? دارند.
3. امن?ت ف?ز?ک? : دسترس? ف?ز?ک? به دارا?? ها? شرکت با?د توسط قفلها ، نگهبانها و دستگاهها? تشخ?ص هو?ت کنترل شود. جالب است بدان?د که درصد ز?اد? از حملات? که گزارش شده اند ، سطل آشغال شرکتها را هدف قرار داده اند.
4. امن?ت شخص? : کارمندان و سابقه ? آنها با?د به دقت بررس? شود . به خصوص مشاغل سطح پا??ن مانند نظافتچ? ها و نگهبانان با?د تحت نظر باشند چون معمولا ا?ن افراد به علت آگاه? کم و دسترس? بالا هدف حملات هستند.

ب ) و?روس ها و کلک ها?? که از مهندس? اجتماع? استفاده م? کنند:
بس?ار? از و?روسها و کرمها?? که از طر?ق ا?م?ل گسترش م? ?ابند، از روشها? مهندس? اجتماع? برا? فر?فتن افراد و واداشتن آنها به باز کردن ضم?مه ? ا?م?ل ها استفاده م? کنند. برخ? از عبارات? که توسط ا?ن خرابکارها استفاده شده( با حفظ زبان مورد استفاده ? آنها که غالبا انگل?س? بوده) به قرارز?ر است:
Here is a patch for IE 6.0 , enjoy!
Important Microsoft update for Outlook.
Run attached file to see Britney Spears bare all!
Your computer is infected, run this program to remove the virus.

برخ? حقه ها? معمول عبارتند تز :
- چند زبانه بودن: و?روس از رو? نام دام?ن در ا?م?ل ، کشور و زبان را تشخ?ص داده و نسخه ا? از خود را که با آن زبان صحبت م? کند به سراغتان م? فرستد.
- پرگو??: لعض? و?روسها منبع بزرگ? از جملات گول زننده دارند و هر بار ?ک? ?ا تعداد? از آنها را به کار م? برند که از نسخه ا? به نسخه ? د?گر متفاوت است. و ب?شتر اوقات ا?ن جملات به حد کاف? دوستانه هستند تا شما را متقاعد کنند که ا?م?ل ، از طرف ?ک آشنا م? باشد.
- هر بار فا?ل متفاوت? را ضم?مه م? کنند و عنوان متفاوت? برا? ا?م?ل بر م? گز?نند. حت? برخ? از و?روسها چنان که به زود? خواه?م د?د ، ا?ن قدرت را دارند که فا?ل? را از ماش?ن قربان? برا? د?گران بفرستند.
- فا?ل ضم?مه ، ظاهر ب? آزار? دارد. مثلا پسوندها? .txt و .jpg را در نام فا?ل قرار م? دهند و غالبا و?ندوز ، پسوند اصل? و?روس را نشان نم? دهد و ا?ن پسوندها به اشتباه توسط کاربر ، واقع? پنداشته م? شوند.

در ا?نجا تعداد? از عبارات استفاده شده توسط و?روسها? ا?م?ل? را م? آور?م:

Subject: read it immediately
Body: I'm waiting
Attachment: textfile.doc.exe
اثر روانشناس? ا?ن نوشته ها رو? فرد ا?جاد عجله در و? است تا قدرت تفکر درست از او سلب شود.

Subject: warning
Body: check the attached document
Attachment: palpal.zip
ا?ن مورد از هوش?ار? ناخودآگاه آدمها برا? توجه به هشدارها و پ?شگ?ر? از حوادث سوء استفاده م? کند.

Subject: Re: excuse me
Body: love letter?
Attachment: story.pif
در ا?ن ?ک? از دو حقه ? روانشناس? بهره گ?ر? شده است. اولا ا?نکه در قالب پاسخ ارسال شده که در فرد ا?ن باور را ا?جاد م? کند که حتما پاسخ ?ک? از ا?م?لها?? است که قبلا به کس? فرستاده است. دوم علاقه ? انسانها به مورد محبت واقع شدن است.

Subject: Rena
Body: love the outdoors, literature, writing and athletics
Attachment: tammy.zip
ا?ن ?ک? که وانمود م? کند از طرف ?ک دختر با علا?ق ذکر شده فرستاده شده است ، تما?ل به دوست?اب? و به خصوص از جنس مخالف را در انسان مورد هدف قرار م? دهد.

برخ? د?گر از عبارات معمول بدون توض?ح در ز?ر آورده م? شوند:
Subject:
- Email account security warning
- Important notify about your email account
- Email account disabling warning

Body Text:
- Dear user of ( user 's domain) gateway email server,
- Dear user of (user 's domain mailing list),
- Dear user, the management of (users 's domain) mailing list wants to let you know that your email account will be disabled because of improper using in next three days, if you are still wishing to use it, please resign your account information.
-
Attachment explanation:
- For more information see the attached file.
- Pay attention to the attached file.
- Password information
-
Sign off:
- The Management,
- Kind regards,
The (user 's domain) team (user 's domain web address)

اگر چه ا?ن و?روسها عمدتا براساس شکافها? امن?ت? MS Outlook و Internet Explorer ، خرابکار?ها? خود را پا?ه گذار? م? کنند ، اما همچنان برا? گسترش خود از روشها? مهندس? اجتماع? بهره م? گ?رند.
به عنوان ?ک مثال ، و?روس W32.Beagle را نام م? بر?م که درباره ? ?ک مشکل به شما اطلاع م? دهد و وانمود م? کند از طرف مد?ر شبکه فرستاده شده است:
Our main mailing server will be temporarily unavailable for next two days. To continue receiving emails in these two days you have to configure our free auto-forwarding service.


کلکها(HOAX) :
مثال معروفش jbdbgmgr.exe و ?ا teddybear است که توسط دوستان به هم فرستاده م? شود.

ف?ش?نگ :
" ف?ش?نگ " عبارتست از استفاده از رسانه ها? ا?نترنت? مانند ا?م?ل و وب سا?ت ها برا? به دست آوردن اطلاعات مهم.
در چند نمونه حمله ? مشاهده شده از ا?ن نوع ، افراد ، ا?م?ل? در?افت م? کنند که فرمت ا?م?لها? شرکتها? معروف مانند AOL ، eBay، Visa ، PayPal و ... را تقل?د م? کند و با ذکر دلا?ل? ، شما را به سا?ت? راهنما?? م? کند تا اطلاعات حساب خود را در آنجا وارد کن?د.
?ک نمونه ? معروف ، Nigerian 419 scams است که حس ز?اده خواه? انسان را مورد حمله قرار م? دهد و وانمود م? کند از طرف ?ک? از نوادگان ?ک د?کتاتور معروف فرستاده شده است که ن?از به کس? دارد که ثروتش را نگه دارد و از شما م? خواهد به سا?ت? رفته و اطلاعات حساب بانک? خود را وارد کن?د!
عبارات? مشابه ا?ن ن?ز مشاهده شده است:
Your account is about to expire. Please go to this website to reenter your account and credit card information.

به عنوان اختتام?ه ? ا?ن بخش ، ?ک و?روس معروف را که در زمره ? اول?ن و?روسها? به کار گ?رنده ? روشها? مهندس? اجتماع? است به طور خلاصه معرف? م? کنم:
نام: Melissa
تار?خ آغاز انتشار: March 26 , 1999
توض?حات فن?: به زبان ماکروها? MS Word نوشته شده و در قالب ضم? مه ? ا?م?ل منتشر م? شود. در صورت باز شدن و آلوده کردن س?ستم? ، کپ? ها?? از خود به 50 آدرس اول موجود در دفترچه آدرس MS Outlook م? فرستد و بعضا تحت شرا?ط? ، فا?ل? از ماش?ن آلوده را ضم?مه م? کند.
سه روز پس از انتشار اول?ه ، حدود 100,000 کامپ?وتر آلوده شده بودند.
در ز?ر نمونه ا? ا ز ا?م?ل فرستاده شده توسط Melissa را مشاهده م? کن?د:
Subject: Important message from (name of a friend)
Body :
(Content-Type : text/plain)
Here is that document you asked for … don 't show anyone else ;-)

(Content Type : application/msword)
List.doc



ج ) هک شدن AOL :

دو مورد از حملات گزارش شده بر رو ? AOL به قرار ز?رند:
اول? در 3 ژوئن 1998 به قرار ز?ر:
در AOL به ا?ن ترت?ب است که تعداد? از کاربران ، داوطلبانه اتاقها? چت را به صورت ناشناس مان?تور م? کنند و در مقابل ا?ن کار از پرداخت هز?نه ? عضو?ت معاف هستند. به ا?ن کاربران " رهبران اجتماعات " گفته م? شود.
?ک نفوذ گر با نام کاربر? PathEndo ، با به دست آوردن کلمه ? عبور ?ک کاربر AOL که مسئول نگهدار? ل?ست حسابها? ا?ن رهبران و نامها? واقع? آنها بوده است ، به ا?ن ل?ست دست ?افته اند. هر چند ا?ن ل?ست اطلاعات? از کلمه ? عبور ا?ن رهبران و ?ا حساب بانک? آنها نم? دهد اما جزو اطلاعات سر? AOL محسوب م? شود.
حمله ? د?گر مر بوط م? شود به هک شدن سا?ت ACLU که بر رو? سرور AOL قرار داشت. که ا?ن بار ن?ز هکران با به دست آوردن کلمه عبور کاربر مسئول نگهدار? سا?ت اقدام به تغ??ر ظاهر سا?ت کردند.
تا بد?ن جا اثر? از مهندس? اجتماع? نبود. اما سئوال ا?ن است که نفوذگران چگونه به کلمات عبور کاربران مربوطه دست ?افتند؟
در مقاله ا? در سا?ت wired.com که توسط ?ک نفوذگر نوشته شده ، و? به توض?ح روش شخص? خود برا? ا?ن کار م? پردازد:
در AOL ا?ن امکان وجود دارد که ?ک کاربر ، چنانچه رمز عبور خود را فراموش کرده باشد ، م? تواند با ?ک تماس تلفن? و ذکر مشخصات خود ، کلمه ? عبور جد?د در?افت کند.
آنگاه هکر چن?ن ادامه م?دهد که و? ط? چند?ن تماس ، هر بار وانمود م? کند جراح? لثه داشته و نم? تواند به خوب? صحبت کند . در هر تماس ، و? اطلاعات? را که از او خواسته م? شود ز?ر لب ناواضح م? گو?د و سپس از کارمند م? خواهد که آنچه فهم?ده را تکرار کند. بار د?گرکه تماس م? گ?رد ، اطلاعات در?افت شده را واضح تر م? گو?د و باز به روش قبل ، اطلاعات ب?شتر? م? گ?رد. تا آنجا که در نها?ت کلمه عبور را در?افت م? کند!
اگر چه در جا? د?گر ب?ان شده که حت? بس?ار ساده تر ، چک 4 رقم آخر کارت اعتبار? را که ب?ن کارمندان AOL مرسوم است را پشت سر گذاشته و اطلاعات لازم را از آنان به دست آورد.



د ) کو?ن م?تن?ک :
نم? توان مقاله ا? را در باب مهندس? اجتماع? به پا?ان برد و سخن? از ا?ن شخص به م?ان ن?اورد. و? که نفوذگر? معروف است ، از روشها? مهندس? اجتماع? برا? نفوذ به چند?ن س?ستم بزرگ استفاده کرد. مدت? را در زندان گذراند و پس از آزاد? کتاب? درا?ن زم?نه نوشت و در آن روشها? خود را برا? عموم شرح داد.
سخن? معروف از و? وجود دارد به ا?ن مضمون که : " شما م?توان?د هر چقدر که م? خواه?د برا? خر?د تجه?زات تکنولوژ?ک? خرج کن?د اما ز?ر ساختها? شبکه ? شما هنوز در برابر دستکار?ها? سنت? آس?ب پذ?ر باق? م? ماند. " و منظور و? از ا?ن "دستکار?ها? سنت?" همان حملات مهندس? اجتماع? است.






آغاز سخن :

- " سلام مر?! من پ?تر اسم?ت هستم از دپارتمان کامپ?وتر. شما اخ?را متوجه نشده ا?د که کامپ?وترتان کند شده است؟ "
- " ببخش?د ممکنه راجع به خودتون ب?شتر توض?ح بد?ن؟ "
- " من دست?ار مارک هستم. ما اخ?را تغ??رات? در فا?ل س?ستم به وجود آورده ا?م که ا حتمالا باعث کند? س?ستم م? شود . او از من خواست که ا?ن موضوع را با همه چک کنم. "
- " متوجه شدم. بله البته اخ?را قدر? کند شده است. "
- " خ?ل? خوب . چند لحظه صبر کن?د... خب من الان م? خواهم به ترم?نال شما وارد شوم تا بب?نم مشکل از کجاست. نام کاربر? تان 'mblake' است ، درسته؟ ?عن? م?شه اسم فام?ل بعد از اسم ... "
- " نه! هستش : mblakey "
- " آهان بله بله ممنون. با?د ببخش?د . من هنوز کم? ا?نجا تازه وارد هستم. پسوردتون رو هم بگ?ن؟ "
- " sam 89 "
- " مرس? مر?! من به شما خبر خواهم داد! "

آنچه در بالا د?د?د ?ک سنار?و? خ?ال? و ?ا قسمت? از ?ک داستان جنا?? ن?ست! بلکه اتفاق? است که بارها در شرکتها? بزرگ افتاده و ط? آن بخش? از اطلاعات سر? شرکت لو رفته است. ا?ن گونه تلاشها? غ?ر تکن?ک? برا? دست?اب? به س?ستمها مهندس? اجتماع? نام?ده م? شود . اگر چه احتمال داده م? شود که در صد ز?اد? از حملات نفوذگرانه بر رو? شرکتها با سنار?وها?? شب?ه آنچه در بالا د?د?د آغاز شده است ،اما به نظر م? رسد ?افتن مثالها? خوب? در ا?ن زم?نه چندان هم کار ساده ا? نباشد چرا که از ?ک سو شرکتها ما?ل به لکه دار کردن شهرت و وجه ? خوب خود ن?ستند و از سو? د?گر ، ا?ن حملات مورد ب? توجه? مسئول?ن امن?ت? قرار گرفته و عموما به خوب? مستند نم? شوند. لذا با نظر به ا?ن جنبه ها و ن?ز اهم?ت انکار ناپذ?ر ا?ن نوع حملات در امن?ت س?ستمها بر آن شد?م تا در ا?ن مقاله به بررس? برخ? از جنبه ها? اصل? مهندس? اجتماع? بپرداز?م.









پا?ان سخن:
امن?ت اطلاعات امن?ت کامپ?وتر ن?ست. ا?ن مطلب در چند?ن مقاله ? مرجع تکرار شده و ب?انگر آن است که در حال حاضر متخصصان امن?ت? به تبع رشته و سابقه ? فن? خود عمدتا بر جنبه ها? فن? امن?ت ?ک س?ستم توجه دارند و از حملات مهندس? اجتماع? که رو? انسانها پ?اده م? شود و غالبا انجام آن برا? نفوذگران ساده تر هم هست و شرا?ط را برا? حملات تکن?ک? هموار م? کنند ، غافلند. شا?د وقت آن باشد که مسئول?ن امن?ت? به خود آمده و ا?ن حملات را ن?ز هم سنگ سا?ر انواع حملات جد? بگ?رند.

شرايط ورود به دانشگاه آزاد اسلامي

>> شرايط ورود به دانشگاه
ماده1- شرايط ورود به دانشگاه آزاد اسلامي در دوره هاي كارداني،كارشناسي و كارشناسي ناپيوسته به شرح زير است:
1-1داشتن شرايط عمومي ورود به آموزش عالي،برابر مصوبات مربوطه
2-1 نداشتن منع قانوني از نظر خدمت وظيفه عمومي براي افراد ذكور
3-1 پذيرفته شدن در آزمون ورودي ذيربط
4-1 داشتن گواهينامه پايان تحصيلات متوسطه نظام قديم و يا گذراندن دوره پيش دانشگاهي نظام جديد مورد تاييد وزارت آموزش و پرورش براي دوره هاي كارداني،كارشناسي پيوسته يا برابر آن از آموزش هاي حوزوي (مطابق مصوبات شوراي عالي انقلاب فرهنگي)و گواهينامه دوره كارداني رشته مربوط بر حسب مورد از دانشگاه آزاد اسلامي و يا ديگر موسسات آموزش عالي مورد تاييد دانشگاه آزاد اسلامي،وزارت علوم،تحقيقات و فناوري يا وزارت بهداشت ،درمان و آموزش پزشكي براي دوره كارشناسي ناپيوسته،همچنين داشتن مدرك ديپلم كاردانش يا فني و حرفه اي نظام جديد متوسطه قابل قبول براي كارداني پيوسته.
دارندگان مدرك معادل فوق ديپلم نمي توانند در آزمون ورودي دوره كارشناسي ناپيوسته شركت نمايند.مگر آن دسته از فارغ التحصيلان خارج ازكشور كه در مدرك تحصيلي ارزيابي شده آنان اجازه ادامه تحصيل در مقطع بالاتر قيد شده باشد.
ماده2- پذيرفته شدگان در آزمون ورودي موظفند در مهلت هاي تعيين شده طبق اطلاعيه هاي مربوط براي ثبت نام و انتخاب واحد هاي درسي به واحدهاي دانشگاهي ذي ربط مراجعه نمايند.در غير اين صورت در شمول متاخرين ثبت نام قرار مي گيرند.
تبصره 2- حداكثر تاخير متقاضي براي ثبت نام در مقطع تحصيلي كارداني (پيوسته و ناپيوسته و آموزش معلمان)و كارشناسي (پيوسته و ناپيوسته و آموزش معلمان)يكسال از زمان پذيرش در آزمون ورودي مي باشد مشروط بر اينكه :
الف :متقاضي ذكور از نظر نظام وظيفه منع تحصيلي نداشته باشد.
ب: هنگام ثبت نام مدرك پايه داشته باشد.
ج: واحد دانشگاهي ظرفيت مصوب داشته باشد.در غير اين صورت شوراي آموزشي واحد دانشگاهي اتخاذ تصميم مي نمايد.
د: مدت تاخير تا يكسال جزو سنوات مجاز تحصيل دانشجو محسوب مي گردد و واحد دانشگاهي موظف است پس از ثبت نام با اخذ شهريه ثابت بر مبناي سال ورود براي اين مدت مرخصي تحصيلي صادر نمايد.
تبصره 3: در مورد پذيرفته شدگان فاقد مدرك پايه ،يكسال تاخير جزو سنوات مجاز تحصيلي محسوب نمي گردد و واحد دانشگاهي بايد مرخصي تحصيلي بدون احتساب صادر و شهريه ثابت اين مدت را بر مبناي سال ورود از دانشجو اخذ نمايد.
تبصره 5- دانشجوي متاخر از سال شروع به تحصيل تابع مقررات مالي و آموزشي همان سال خواهد بود.

>> انتخاب واحد درسي دانشجويان شاغل به تحصيل
ماده 4: دانشجويان موظفند در مهلت هاي تعيين شده در تقويم دانشگاهي براي انتخاب واحد درسي به واحدهاي دانشگاهي مربوط مراجعه نمايند،ليكن در صورتي كه اين امر به تاخير افتد و تاخير از سه شانزدهم ساعات هر درس بيشتر نشود،انتخاب واحد درسي دانشجو با تاييد شوراي آموزشي واحد دانشگاهي امكان پذير است . در اين حال مدت تاخير جزو حد نصاب غيبت دانشجو محسوب مي شود.
تبصره: دانشجوياني كه پس از انقضاي مهلت تعيين شده در ماده 4 مراجعه كنند حق انتخاب واحد درسي را در آن نيمسال نخواهد داشت ليكن در صورت موافقت شوراي آموزشي واحد دانشگاهي آن نيمسال بار عايت ماده 48 اين آيين نامه به عنوان مرخصي تحصيلي جزو سنوات مجاز آنان محسوب مي گردد. در اين حال دانشجو موظف به پرداخت شهريه ثابت تعيين شده مي باشد.
ماده 5: تحصيل در دانشگاه ازاد اسلامي به صورت حضوري و تمام وقت است . مگر براي دوره هايي كه رسما مستثني شده باشد.

◊ منع تحصيل همزمان
ماده 6: دانشجو همزمان حق نام نويسي و ادامه تحصيل در بيش از يك رشته و در هر رشته بيش از يك گرايش در يك يا چند دانشگاه يا موسسه آموزش عالي در نظام آموزش تمام وقت يا پاره وقت را نخواهد داشت،در صورت تخلف،از ادامه تحصيل در يكي از رشته هاي انتخابي به تشخيص كميسيون موارد خاص آموزشي و دانشجويي سازمان مركزي محروم و سوابق تحصيلي وي در آن رشته باطل اعلام مي شود و دانشجو موظف به پرداخت هزينه انصراف مطابق تعرفه تعيين شده به دانشگاه مي باشد.
تبصره- دانشجويان ممتاز موضوع بخشنامه شماره 86230/36 مورخ 13/7/79 سازمان مركزي ازاين قاعده مستثني هستند.
ماده 19: تعداد واحدهاي انتخابي دانشجوي تمام وقت در يك نيمسال تحصيلي نمي تواند از 12 واحد كمتر واز 20 واحد بيشتر باشد
تبصره1-در نيمسالهايي كه دانشجو به دليل رعايت پيشنيازها يا عدم امكان ارائه درس توسط واحد دانشگاهي تا پايان هفته حذف و اضافه موضوع ماده 36 كمتر از حداقل واحد درسي مجاز را انتخاب نمايد بلامانع بوده لكن آن نيمسال جزو سنوات تحصيلي دانشجو محاسبه مي گردد اما چنانچه ميانگين آن نيمسال كمتر از 12 گردد مشروطي به حساب نمي ايد.نمرات دروس آن نيمسال در ميانگين كل و نيمسالي دانشجو محاسبه مي شود.
تبصره 2- در مواردي كه دانشجو براي فراغت از تحصيل حداكثر 24 واحد درسي باقي مانده داشته باشد ،حتي اگر در ترم قبل مشروط شده باشد با نظر گروه آموزشي واحد مي تواند تمام واحدهاي درسي باقيمانده را ولو اينكه در بين آنها دروس پيشنياز وجود داشته باشد در يك نيمسال انتخاب و بگذراند.
تبصره 3- چنانچه نيمسال دوم سال تحصيلي ،نيمسال آخر تحصيل دانشجو بوده و 24 واحد درسي باقي مانده داشته باشد مي تواند با نظر گروه و رعايت تبصره 2 اين ماده آنها را در آن نيمسال ودوره تابستان بگذراند مشروط بر اينكه بيش از 7 واحد آن در دوره تابستان نباشد.
تبصره 4 –چنانچه در ترم اخر تحصيل ،دانشجو فقط 24 واحد درسي باقيمانده داشته باشد و واحد دانشگاهي نتواند يك يا دو درس نظري آن را (حداكثر به تعداد 4 واحد)در نيمسال مزبور ارائه نمايد با نظر گروه ورعايت مفاد تبصره2 اين ماده دانشجو مي تواند ان درس يا دروس را در نيمسال بعد يا دوره تابستان به صورت معرفي به استاد بگذراند.
تبصره 5- دانشجويي كه ميانگين نمرات نيمسال او 17 يا بيشتر باشد،مشروط بر اينكه تعداد واحدهايي كه دانشجو انتخاب نموده و در امتحانات پايان ترم آنان شركت و نمره اخذ كرده از حداقل تعيين شده در آن نظام آموزشي كمتر نباشد مي تواند در نيمسال بعد تا 24 واحد درسي را انتخاب كند.

درس معرفي به استاد
ماده20- چنانچه دانشجو در يك نيمسال يا دوره تابستان براي فراغت از تحصيل حداكثر دو درس نظري به ارزش حداكثر 4 واحد باقيمانده داشته باشد مي تواند براي يكبار خارج از تقويم دانشگاهي انتخاب واحد نموده و در فرصتي كه از طرف گروه اموزشي مربوط تعيين مي شود درس يا دروس مزبور را از طريق معرفي به استاد حداكثر در همان نيمسال يا آن دوره تابستاني بگذراند و در صورت عدم موفقيت در هر درس ،نمره آن حذف (بلااثر)مي گردد و بدون نياز به انتخاب واحد مجدد مي تواند در پايان آن نيمسال با ساير دانشجويان امتحان دهد.
تبصره1- چنانچه در آن نيمسال درس يا دروس مزبوردر واحد دانشگاهي ارائه نشود در پايان همان نيمسال مجددا به صورت معرفي به استاد امتحان دهد.
تبصره 2- در صورت داشتن سنوات تحصيلي استفاده از ماده 20 آيين نامه آموزشي امكان پذير است در غير اين صورت مي توان از تبصره 2ماده 28 استفاده كرد يا با درخواست كتبي دانشجو وي را به سيستم پاره وقت منتقل نمود.
تبصره 3 – شهريه دروس موضوع اين ماده شامل نصف شهريه ثابت به اضافه شهريه متغير درس يا دروس مربوط خواهد بود.

انتخاب همزمان درس پيشنياز و وابسته
ماده 23- در صورتي كه دانشجو از يك يا چند درس پيشنياز نمره قبولي كسب ننمايد و يا برابر مقررات در كلاسهاي درس يا دروس پيشنياز شركت نموده اما سرانجام انها را حذف نموده باشد مي تواند با نظر گروه ،آن درس يا دروس را با درس يا دروس وابسته در يكي از نيمسالهاي بعد انتخاب و بگذراند .چنانچه نتوانددر درس يا دروس پيشنياز نمره قبولي كسب كند يا ان را حذف نمايد نمره درس يا دروس پيشنياز و همچنين درس يا دروس وابسته(اعم از قبولي ياردي)حذف مي گردد.
تبصره1- نيمسال آخر سال تحصيلي از اين قاعده مستثني است
تبصره2- نمرات مردودي دروس موضوع اين ماده كه با راي كميته انضباطي اعلام گرديده در شمول ماده 23 قرار نمي گيرد.

دروس وصاياي حضرت امام(ره)و آشنايي باقرآن كريم
ماده24:انتخاب دروس وصاياوآشنايي با قرآن كريم علاوه بر دروس موضوع ماده 19 براي كليه دانشجويان امكان پذير است.ودر سقف مجاز واحدهاي درسي يك نيمسال يا دوره تابستان محاسبه نمي شود و دانشجو مي تواند علاوه بر درس يا دروس نظري موضوع ماده 20 آنها را انتخاب و بگذراند.

واحدهاي درسي دوره تابستان
ماده 27:حداكثر واحدهاي انتخابي مجاز براي دوره تابستاني 6 واحد است و براي دانشجوياني كه در تابستان فارغ التحصيل مي گردند7واحد ميباشد.
تبصره1:چنانچه در آخرين دوره تابستان دانشجويي علاوه بر6واحد درسي (حتي اگر 2 واحد آن كاراموزي باشد و دربين آنها پيشنيازووابسته هم وجود داشته باشد)يك يا دو درس نظري هم داشته باشد مي تواند 6 واحد درسي را در تابستان انتخاب وآن درس يا دروس نظري را با استفاده از ماده 20 و رعايت ماده 28 در نيمسال بعد بگذراند.

حداكثر مدت مجاز تحصيل
ماده 28:حداكثر مدت مجاز تحصيل دانشجوي تمام وقت در دوره هاي كارداني و كارشناسي ناپيوسته 3 سال،كارشناسي پيوسته 6 سال و كارشناسي ارشد پيوسته 5/8 سال است .
تبصره1- دانشجوياني كه علاوه بر دروس برنامه آموزشي مصوب ملزم به گذراندن تعدادي دروس جبراني ويا پيش نياز دانشگاهي باشند،به ازاي هر 8 واحد درسي اضافي يك نيمسال به سقف سنوات مجاز تحصيل آنان اضافه مي گردد.
تبصره 2در صورتي كه دانشجو براي فراغت از تحصيل نياز به افزايش سقف سنوات داشته باشد ،واحد دانشگاهي مي تواند با تصويب گروه مربوط(در واحدهاي كوچك ومراكز دانشگاهي با تصويب شوراي اموزشي )حداكثر مدت مجاز تحصيل دوره هاي كارداني و كارشناسي ناپيوسته را يك نيمسال و دوره هاي كارشناسي وكارشناسي ارشد پيوسته را دو نيمسال افزايش دهد.(دوره تابستان به طول مدت نيمسال دوم افزوده مي گردد)
ماده29: دروس پيش دانشگاهي:آن دسته از پذيرفته شدگان آزمون ورودي سراسري دانشگاه آزاد اسلامي در دوره هاي كارداني،كارشناسي و كارشناسي ارشد پيوسته در همه رشته ها ي تحصيلي كه نمره خام آنها در آزمون ورودي كمتر از 3/33 درصد باشد موظف اند حسب نياز رشته حداكثردو درس عمومي و دو درس ديگركه (ازحوزه معاونت آموزشي دانشگاه تعيين و ابلاغ گرديده) به عنوان دروس پيش دانشگاهي علاوه بر دروس مندرج در برنامه مصوب بگذرانند.

حضور وغياب دانشجو
ماده 30: حضور دانشجو در تمامي برنامه هاي درسي اعم از نظري،عملي،نظري-عملي وكاراموزي وكارورزي و ديگر فعاليتهاي آموزشي الزامي است.
ماده31: غيبت غير موجه دانشجو در بيش از سه انزدهم ساعات هريك از دروس نظري،عملي،يا نظري-عملي،كاراموزي،كارورزي تاحد سه درس در طول نيمسال موجب حذف ان دروس خواهد شد ولي براي بيش از سه درس نمره صفر در آن درس يا دروس منظور مي گردد.
ماده 32: غيبت موجه دانشجو در بيش از سه شانزدهم ساعات هر يك از دروس نظري،عملي،نظري –عملي،كاراموزي،كارورزي در طول نيمسال موجب حذف آن درس مي شود.
تبصره1-در صورت استفاده از ماده 31و32 رعايت حداقل واحد(حسب نظام آموزشي)در نيمسال لازم نيست اما نيمسال مزبور به عنوان نيمسال كامل جزو سنوات تحصيل دانشجو محسوب مي گردد و چنانچه ميانگين نمرات امتحاني دانشجو در اين نيمسال كمتر از 12 باشد بر اساس ماده 45 اين آيين نامه مشروط به حساب مي ايد.
تبصره 2- حذف درس بر اثر غيبت موجه و غيبت غيرموجه موضوع ماده 31وماده 32 موجب باز پرداخت شهريه پرداختي دانشجو اعم از ثابت يا متغير نخواهد بود.
تبصره3-در مورد دروسي كه شامل دو قسمت نظري وعملي باشد در صورتي كه غيبت دانشجو از سه شانزدهم ساعات مربوط به هريك از دوقسمت تجاوز كند،دانشجو براي تمام آن درس غايب محسوب مي شود
ماده33: غيبت تا حد مجاز (اعم از موجه و غيرموجه)دانشجو را از انجام تكاليف درسي،آزمايشگاهي و عمليات مربوط معاف نمي كند.
ماده 34: ميزان غيبتها بر اساس حضور و غياب هفتگي استادان كه قبل از شروع امتحانات هر نيمسال به اداره آموزش گزارش مي شود محاسبه مي گردد.

غيبت در جلسه امتحان
ماده 35:غيبت موجه در جلسه امتحان هر درس و نيز غيبت غيرموجه تا 3درس موجب حذف آن درس يا دروس مي شود.
تبصره1-غيبت غير موجه در جلسه امتحان بيش از سه درس به منزله نمره صفر در امتحان آن درس يا دروس خواهد بود.
تبصره2- تعيين غيبت موجه وغير موجه به عهده شوراي آموزشي واحد دانشگاهي است.
تبصره 3-در صورت استفاده از ماده 35 رعايت حداقل 12 واحد در نيمسال (موضوع ماده 19)لازم نيست.

حذف و اضافه درس
ماده36: دانشجو مي تواندپس ازآغاز هر نيمسال تحصيلي در مهلتي كه در تقويم دانشگاهي تعيين شده است تعدادي از دروس انتخابي خود را در صورت موافقت گروه آموزشي مربوط حذف كندو يا درس يا دروس ديگري علاوه بر آنچه قبلاانتخاب كرده است انتخاب نمايد مشروط بر آنكه تعداد واحدهاي درسي باقيمانده وي از حداقل مجاز كمتر نشود(12واحد براي دوره اي ،10واحد براي پاره وقت،و8واحد براي آموزش معلمان)
تبصره-دوره تابستاني از شمول مفاد اين ماده مستثني است.

حذف اضطراري
ماده 37: دانشجو مي تواند تا پنج هفته قبل از پايان نيمسال تحصيلي فقط يكي از درس هاي نظري يا عملي يا عملي –نظري خود را حذف كند مشروط به اينكه واحدهاي درسي باقي مانده وي از حداقل مجاز (دوره اي 12 واحد،پاره وقت 10واحد،آموزش معلمان 8 واحد)كمتر نشود.

حذف كليه واحدهاي انتخابي در يك نيمسال
ماده38:حذف كليه واحدهاي انتخابي در يك نيمسال تنها در صورتي مجاز است كه دانشجو به تشخيص شوراي آموزشي واحد دانشگاهي ذي ربط قادربه ادامه تحصيل در آن نيمسال نباشد در اين حال نيمسال مزبور به عنوان مرخصي تحصيلي محسوب مي گردد.
تبصره 1- چنانچه به دلايلي شوراي آموزشي واحد به موقع تشكيل نشود و اين كارموجب لطمه به دانشجو گردد نظر معاونت آموزشي واحد ،ملاك عمل خواهد بود
تبصره2- چنانچه استفاده از مواد 31-32و35 موجب حذف كليه درس هاي يك نيمسال گرددآن نيمسال جزو مرخصي با احتساب در سنوات محسوب مي گردد.
تبصره3-استفاده از مواد ماده 38 و تبصره 2آن موجب باز پرداخت شهريه هاي ثابت و متغير نخواهد شد.

ارزيابي پيشرفت تحصيلي دانشجو
ماده39:ارزيابي تحصيلي دانشجو در هر درس توسط استادآن درس بر اساس ميزان حضور و فعاليت دانشجو در كلاس
،انجام تكاليف درسي،نتيجه امتحان بين نيمسال و همچنين پايان نيمسال صورت مي گيرد.
تبصره 1- انجام امتحان ميان ترم با هماهنگي و موافقت معاون آموزشي واحد خارج از ساعات تعيين شده در ماده 9 آيين نامه امكان پذير است در اين صورت نمره امتحان ميان ترم 25% وساير فعاليتهاي كلاسي 5% نمره درس خواهد بود.
نمره امتحان نيمسالي الزاما بايد ظرف مدت 10 روز پس از امتحان به آموزش واحد تسليم گردد.
تبصره 2- برگزاري امتحانات پايان نيمسال براي هر درس الزامي است.
ماده 40: معيار ارزيابي نمره است و نتيجه ارزيابي دانشجو در فاصله صفر تا بيست قرار مي گيرد.

حداقل نمره قبولي
ماده 41:حداقل نمره قبولي در هر درس از دروس 10(استثنائا درس آشنايي با قران كريم 12)مي باشد .دانشجويي كه در هر يك از دروس الزامي حداقل نمره قبولي را كسب نكند ملزم به تكرار آن درس است.
تبصره1-اگر دانشجويي در يك درس انتخابي يا اختياري مردود شود،به جاي آن درس مي تواند از جدول دروس انتخابي يا اختياري در برنامه مصوب ،درس ديگريرا انتخاب نمايد.
تبصره 2- براي هر درس در طول دوران تحصيل حداكثر يك نمره مردودي ثبت ودرمحاسبه ميانگين نمرات تاثير داده مي شود و چنانچه دانشجو چند بار در يك درس مردود گردد نمره مردودي دفعه دوم و به بعد پس از ثبت بلااثر بوده و حذف مي گردد ودرتعيين ميانگين نيمسالي و كل محاسبه نمي شود.
تبصره 3- براي درس يا دروسي كه شامل دو قسمت نظري و عملي است و داراي يك كد در سرفصل مي باشد ميانگين نمره هر دو قسمت آنها ملاك ارزيابي است ، چنانچه دانشجو به هر دليل در يك قسمت درس نمره نداشته باشد نمره قسمت ديگر حذف مي گردد.در صورتي كه در يك قسمت درس نمره كمتر از 10 احراز شده باشد اما ميانگين آنها 10 يا بالاتر گردد نياز به تكرار درس نخواهد بود.اما چنانچه ميانگين آنها كمتر از 10 باشد دانشجو بايد هر دو قسمت درس را مجددا بگذراند.
تبصره 4: نمرات اعلام شده بر اساس راي كميته هاي انضباطي غير قابل حذف است و مشمول تبصره هاي 2و3 اين ماده نخواهد شد(نمره تعيين شده در راي كميته هاي انضباطي براي دو قسمت عملي-نظري درس منظور مي گردد)

درس ناتمام
ماده 43-در مواردي مانند دروس پروژه نهايي،كارآموزي،كارورزي،عمليات صحرايي و تمرين دبيري در صورتي كه به تشخيص استادوتاييد گروه آموزشي مربوط تكميل آنها در طول مدت تعيين شده كه ذيلا درج مي گردد ميسر نباشد ،آن درس يا دروس ناتمام تلقي شده و حذف مي گردد و دانشجو موظف است با نظر گروه در نيمسال بعد مجددا انتخاب و حتي الامكان با همان استاد بگذراند.
جنانچه دروس موضوع ماده 43 در نيمسال دوم سال تحصيلي ارائه گردد در صورت لزوم به دانشجو فرصت داده شود كه بدون ثبت نام مجدد حداكثر تا پايان دوره تابستان تكميل و عرضه كند اما اگر در دوره تابستان يا نيمسال اول ارائه گردد حداكثر تا پايان نيمسال اول تكميل و تحويل نمايد.
تبصره1- نمره درس يا دروس موضوع ماده 43 در نيمسال يا دوره تابستاني كه انتخاب واحد نموده و نمره اخذ كرده است ثبت مي گردد.
تبصره2-در صورتي كه در انتخاب مجدد منحصرا درس يا دروس ناتمام باقي داشته باشد دانشجو بايد فقط 50% شهريه ثابت يك نيمسال را پرداخت نمايد اما اگر درس ناتمام را همراه دروس ديگر انتخاب نمايد بايد شهريه ثابت نيمسالي به علاوه شهريه متغير دروس انتخابي را بپردازد.
ماده44- در پايان هر نيمسال ،ميانگين نمرات دانشجو در آن نيمسال و ميانگين كل نمرات دانشجو محاسبه مي شود براي محاسبه ميانگين،تعداد واحدهاي هر درس در نمره آن درس ضرب مي شود و مجموع حاصل ضرب ها،بر تعداد كل واحدهايي كه دانشجو براي آنها نمره قبولي يا ردي دريافت داشته است تقسيم مي شود.

نام نويسي مشروط
ماده 45:ميانگين نمرات دانشجو در هر نيمسال نبايد كمتر از 12 باشد در غير اين صورت مشروط محسوب و نام نويسي دانشجو در نيمسال بعد بصورت مشروط خواهد بود.
تبصره1-دانشجويي كه به صورت مشروط نام نويسي مي كند،جز در آخرين نيمسال تحصيلي حق انتخاب بيش از 14 واحد درسي در آن نيمسال را ندارد.
تبصره2- نيمسالي كه در آن ،دانشجو به هر دليل تعداد واحد درسي كمتراز حداقل مقرر در ماده 19 انتخاب كرده باشد به عنوان يك نيمسال تلقي مي گردد.
تبصره 3- دوره تابستاني به عنوان نيمسال تحصيلي محسوب نمي شود اما در پايان دوره تابستان ميانگين آن دوره و ميانگين كل،مانند نيمسالهاي تحصيلي تعيين مي گردد.
تبصره4- اداره آموزش هر واحد دانشگاهي بايد قبل از شروع ثبت نام هر نيمسال،مراتب مشروطي را به دانشجوي مشروط،خانواده اووگروه آموزشي مربوط اعلام نمايد.

دانشجوي مشروط
ماده 46- دانشجويان دوره هاي كارداني وكارشناسي ناپيوسته كه در دو نيمسال اعم از متوالي يا متناوب و دانشجويان دوره هاي كارشناسي و كارشناسي ارشد پيوسته،كه در سه نيمسال متوالي يا چهار نيمسال متناوب مشروط شوند(ميانگين نمرات نيمسالي آنان كمتر از 12 باشد)اخراجي تلقي مي گردند.
تبصره1- به دانشجوياني كه براي اولين بار مشمول ماده 46 مي گردند در صورتي كه ميانگين كل نمرات آنها حداقل 10 باشد يك بار ارفاق گرددتا تحصيل نمايند.
تبصره2- به دانشجويان مشمول تبصره يك اين ماده كه در ترم ارفاقي و نيمسالهاي بعد از آن مجددا مشروط شوند به شرط اينكه ،هم ميانگين ترمي و هم ميانگين كل (هردو)11وبالاتر گرددمجوز ادامه تحصيل از طرف معاونت آموزشي واحد دانشگاهي داده شود.
تبصره 3-چنانچه دانشجويان مقاطع كارشناسي پيوسته و كارداني (پيوسته و ناپيوسته و طرح آموزش معلمان)60 واحد درسي را (بدون احتساب دروس وصاياي حضرت امام(ره)،آشنايي با قران كريم پيشنياز دانشگاهي و دروس جبراني)گذرانده و در شرف اخراج قطعي قرار گرفته باشند در صورت داشتن ميانگين كل 10 و يا بالاتر مي توانند تا مقطع دوره كارداني ادامه تحصيل دهند.
تبصره4- هنگامي كه ميانگين ترمي و ميانگين كل دانشجو 10 و بالاتر(ترمي 10 و كل 10)باشد چنانچه حداكثر 14 واحد درسي باقيمانده داشته باشد حوزه معاونت آموزشي واحد مي تواند فرصت ادامه تحصيل را تا پايان دوره مربوط به اينگونه افراد بدهد.
تذكر: در صورتي كه با استفاده از تبصره هاي ماده 46 آيين نامه آموزشي و يا به دلايل ديگر نياز به افزايش سقف سنوات باشد با درخواست كتبي ذينفع ،دانشجو را به سيستم پاره وقت منتقل نمايند(ولو اينكه اين سيستم در واحد وجود نداشته باشد)

نيمسال جبراني
ماده 47- دانشجويان دوره كارداني و كارشناسي ناپيوسته كه كليه دروس دوره را گذرانده اند در صورت تمايل براي بالا بردن ميانگين كل نمرات و كاهش تعداد نيمسال هاي مشروطي خود مي توانند در پايان دوره حداكثر 14 واحد از درس هاي نظري را كه نمره كمتر از 12 اخذ كرده اند در يك نيمسال و دانشجويان دوره كارشناسي پيوسته حداكثر تا سقف 20 واحد درسي از درسهاي نظري كه نمرات آنان كمتر از 12 باشد در دو نيمسال تكرار كنند .مشروط بر اينكه مدت تحصيل آنان با احتساب اين مدت از سقف مجاز دوره تجاوز نكند در غير اينصورت به سيستم پاره وقت منتقل گردد.
تبصره 1- چنانچه دانشجو براي اين منظور حداكثر دو درس نظري به ميزان حداكثر 4 واحد انتخاب نمايد مي تواند به صورت معرفي به استاد بگذراند(ولو اينكه قبلا از ماده 20 آيين نامه استفاده كرده باشد )
تبصره 2- نمره اخذ شده هر درس چنانچه بالاتر از نمره كسب شده قبلي آن درس باشد در كارنامه نيمسالي كه درس از آن انتخاب شده ثبت و در تعيين ميانگين نيمسالي و كل محاسبه ونمره قبلي حذف(بلااثر)مي گردد.در صورتي كه با احتساب اين نمره ميانگين نيمسال مشروطي به حداقل 12 برسد كلمه مشروط از كارنامه آن نيمسال دانشجو حذف مي گردد.(اين نمرات در عين حال در كارنامه نيمسال جبراني دانشجو كه ذيلا نشان داده شده و شامل كددرس،نام درس،نام نيمسالي كه درس از آن انتخاب شده و مره اخذ شده مي باشد بدون تعيين ميانگين و منحصرا به منظور كنترل ثبت مي گردد) اما چنانچه نمره اخذ شده كمتر يا مساوي نمره قبلي باشد در كارنامه مزبور ثبت ليكن حذف و بلااثر مي گردد.
تبصره 3- فقط دروس نظري دوره را كه وضعيت نمره آن عادي باشد مي توان در نيمسال جبراني تكرار نمود بنابراين دروسي مانند پيشنياز دانشگاهي و وصاياي حضرت امام (ره)آشنايي با قران كريم و همچنين دروسي از دوره را كه بر اساس راي كميته انضباطي در آن نمره مردودي كسب شده باشد قابل تكرار نيست.

مدت مرخصي تحصيلي
ماده 48:دانشجو مي تواند در هر يك از دوره هاي كارداني و كارشناسي ناپيوسته، حداكثر دو نيمسال و در دوره هاي كارشناسي پيوسته و كارشناسي ارشدپيوسته چهار نيمسال از مرخصي تحصيلي استفاده كند
تبصره 1:استفاده از مرخصي تحصيلي در چند نيمسال متوالي بلامانع است .دانشجوموظف است براي نيمسال هاي مورد درخواست خود مطابق ماده 49 اين آيين نامه تقاضاي خود را به واحد دانشگاهي ذي ربط تسليم نموده و موافقت لازم را براي مرخصي تحصيلي كسب كند.
تبصره2:مدت مرخصي تحصيلي (به استثناي مرخصي موضوع تبصره 3 ماده 3 و تبصره 2و3ماده 49 و همچنين يك نيمسال مرخصي زايمان)جزو حداكثر مدت مجاز تحصيل دانشجو در هر دوره محسوب مي شود.
ماده 49:تقاضاي مرخصي تحصيلي بايد به صورت كتبي ،حداقل دو هفته قبل از شروع انتخاب واحد توسط دانشجو ،به اداره آموزش واحد دانشگاهي ذي ربط تسليم گردد.اداره آموزش موظف است پس از بررسي وضعيت تحصيلي دانشجو قبل از اتمام مهلت انتخاب واحد موافقت يا عدم موافقت با درخواست دانشجو را كتبا به وي ابلاغ كند.
تبصره1:آموزش واحد ،زماني با درخواست مرخصي موافقت مي نمايد كه دانشجو از نظر گذراندن بقيه دروس دوره ،دچار مشكل نگردد.
تبصره 2:دانشجوياني كه بعنوان همسر يا فرزند(به شرط نداشتن منع نظام وظيفه )يكي از اعضاءهيات علمي كه از فرصت مطالعاتي استفاده مي كند،كاركنان دولت يا يكي از دانشجويان بورسيه كه به صورت همراه ،به خارج از كشورمي روند مي توانند با ارائه حكم ماموريت همسر و ولي به تشخيص و تاييد شوراي آموزشي واحد دانشگاهي علاوه بر استفاده از ميزان مرخصي استحقاقي در طول دوره تحصيل ،تا 4 سال ديگر نيز از مرخصي تحصيلي بدون احتساب در سنوات بهره مند گردند. در اين صورت بايد نصف شهريه ثابت نيمسال هاي مرخصي برابر تعرفه آخرين نيمسالي كه به تحصيل اشتغال داشته اند پرداخت نمايند.
تبصره 3:مرخصي هاي اجباري كه واحد دانشگاهي به دليل تشكيل نشدن كلاس يا عدم ارائه درس صادر مي كند جزو سنوات تحصيلي دانشجو محسوب نمي شود و شهريه اي بابت آن دريافت نمي گردد.

انصراف از تحصيل
ماده 50: دانشجو در صورت تمايل مي تواند درخواست انصراف از تحصيل نمايد دانشجوي منصرف از تحصيل بايد هزينه انصراف را برابر آخرين دستورالعمل مربوط بپردازد. دانشجوي انصرافي مي تواند به فاصله سه ماه انصراف خود را پس بگيرد در غير اين صورت واحد دانشگاهي بايد حكم انصراف را صادر و به دانشجو ابلاغ نمايد.(صدورحكم انصراف قبل از گذشت 3 ماه با درخواست كتبي دانشجو وولي او بلامانع است).
تبصره 1- قبل از انقضاي مهلت مقرر واحد دانشگاهي موظف است مراتب انصراف دانشجو را به طريق مقتضي به اطلاع والدين دانشجو برساند.
تبصره 2- پس از صدور حكم انصراف ،تقاضاي بازگشت به تحصيل دانشجو پذيرفته نيست و رابطه چنين دانشجويي يا دانشگاه قطع مي گردد. در صورت مشمول بودن دانشجو ،واحد دانشگاهي مكلف است پس از صدور حكم بلافاصله مراتب را به اداره وظيفه عمومي اطلاع دهد.
ماده 51- ترك تحصيل يا عدم مراجعه دانشجو به واحد دانشگاهي (بدون اخذ مرخصي) در يك نيمسال انصراف از تحصيل محسوب مي شود و دانشجوي منصرف حق ادامه تحصيل را نخواهد داشت.
تبصره : در موارد استثنايي كه ترك تحصيل دانشجو موجه باشد بايد حداقل يك ماه قبل از پايان همان نيمسال دلايل آن را به واحد دانشگاهي اعلام نمايد.در صورت تاييد موجه بودن ترك تحصيل توسط واحد دانشگاهي ،آن نيمسال جزو مرخصي تحصيلي دانشجو محسوب مي شود.

مقررات آموزشي دانشجويان انتقالي و ميهمان
ماده 52- دانشجوياني كه از يك واحد دانشگاهي به واحد ديگر در همان رشته و مقطع تحصيلي خود (بدون تغيير رشته و تغيير گرايش و بدون شركت در آزمون مجدد ورودي )با مجوز سازمان مركزي منتقل مي گردند تمام نمرات درسي آنان اعم از قبولي يا ردي و سوابق آموزشي از لحاظ مشروطي و موارد ديگر عينا در سوابق آنها در واحد مقصد ضبط و در كارنامه وي ثبت مي گردد.در اين حال كليه واحدهاي درسي گذرانده شده قبلي با نمره 10 و بالاتر ،در واحد مقصد پذيرفته مي شود .اين قبيل دانشجويان مشمول پرداخت هزينه انتقال برابر آخرين تعرفه دانشگاه خواهند بود.
تبصره 1: واحدهاي درسي گذرانده شده دانشجويان انتقالي موضوع ماده 52 كه توام با تغيير رشته يا تغيير گرايش باشد با رعايت مفاد ماده 67 اين آيين نامه بدون در نظر گرفتن تبصره 3 آن توسط گروه آموزشي ذي ربط و متشكل از حداقل سه عضو هيات علمي آن رشته در واحد دانشگاهي مقصد معادلسازي و دروس پذيرفته شده در كارنامه جديد دانشجو در واحد مقصد ثبت مي گردد. ساير سوابق تحصيلي دانشجو بلااثر مي ماند .مبناي محاسبه ورودي اين قبيل دانشجويان همان زمان پذيرش در آزمون مي باشد.اين قبيل دانشجويان موظف به پرداخت هزينه انتقال و هزينه معادلسازي برابر آخرين تعرفه دانشگاه خواهند بود.
تبصره2- دانشجوياني كه از طريق شركت در آزمون مجدد پذيرفته مي شوند به شرط اينكه مشكل نظام وظيفه نداشته باشند دروس آنان برابر ماده 67 آيين نامه آموزشي و بندها و تبصره هاي آن معادلسازي مي گردد و موظف به پرداخت هزينه انصراف به واحد مبدا برابر آخرين تعرفه دانشگاه وهزينه معادلسازي به واحد مقصد مي باشند.
تبصره3- دانشجويان مقاطع كارداني و كارشناسي دانشگاه هاي دولتي يا موسسات غير دولتي مورد تاييد وزارت علوم ،تحقيقات و فناوري و وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشكي كه به دانشگاه آزاد اسلامي منتقل مي شوند دروس گذرانده آنها معادل سازي و با نمره 12 و بالاتر پذيرفته مي گردد.
ماده 53- مدرك فراغت از تحصيل دانشجو ي انتقالي توسط واحد دانشگاهي مقصد صادر مي شود.
ماده 54 – واحدهاي درسي كه دانشجوي ميهمان بايستي در واحد مقصد بگذراند با نظر گروه آموزشي مربوط در واحد دانشگاهي مبدا تعيين مي گردد.
تبصره: دانشجوي ميهمان علاوه بر پرداخت شهريه ثابت و متغير هر نيمسال به واحد دانشگاهي مقصد بايستي شهريه ثابت آن نيمسال را به واحد مبدا وهزينه انتقال موقت را برابر آخرين دستورالعمل مربوط از طريق واحد مبدا به سازمان مركزي دانشگاه بپردازد.
ماده 55- در مواردي كه واحد دانشگاهي مبدا نتواند بعضي از دروس الزامي دوره را در يك نيمسال معين عرضه نمايد ،دانشجو مي تواند با صلاح ديد واحد دانشگاهي مبدا و موافقت واحد دانشگاهي مقصد فقط براي يك بار در طول دوره تحصيل ، كمتر از حداقل واحدهاي درسي مجاز تعيين شده (11واحد براي تمام وقت و9 واحد براي پاره وقت و7 واحد براي آموزش معلمان) در يك نيمسال را در واحد يا واحدهاي ديگر دانشگاهي بگذراند.دراين حال دانشجو موظف به پرداخت شهريه ثابت به علاوه شهريه متغير دروس انتخابي در واحد مبدا را به واحد مبدا و شهريه متغير دروسي را كه در واحد مقصد انتخاب مي نمايد به واحد مقصد مي باشد .
تبصره 1-استفاده مجدد از ماده 55 در نيمسال آخر تحصيلي مشروط بر آنكه دانشجو بتواند در ان نيمسال فارغ التحصيل گرددو درسي به عنوان معرفي به استاد باقي نداشته باشد با صلاحديد واحدهاي مبدا و مقصد امكان پذير است.
تبصره 2- واحدهاي درسي دانشجوي مشمول اين ماده توسط گروه اموزشي واحد مبدا تعيين مي گردد اما چنانچه امتحان دروس انتخابي در واحدهاي مبدا و مقصد همزمان باشد به طوري كه دانشجو نتواند در امتحانات انها در هر دو واحد دانشگاهي مربوط شركت نمايد بايد يكي از آنها را حذف كند.
ماده 56: واحدهاي انتخابي دانشجوي ميهمان و دانشجوياني كه از ماده 55 استفاده نموده اند پس از استعلام واحد مبدا از واحد مقصد و اطمينان از صحت آن عينا در كارنامه دانشجو در واحدد انشگاهي مبدا ثبت مي شود و نمرات انها در محاسبه ميانگين نيمسال و ميانگين كل نمرات وي منظور مي گردد.
ماده 57- در هر صورت مدرك فراغت از تحصيل دانشجوي ميهمان توسط واحد دانشگاهي مبدا صادر خواهد شد.

فراغت از تحصيل
ماده 68- دانشجويي كه يكي از دوره هاي كارداني،كارشناسي ناپيوسته،كارشناسي پيوسته و كارشناسي ارشدپيوسته را با توجه به مجموعه شرايط زير گذرانده باشد،فارغ التحصيل شناخته شده و مي تواند مدرك خودرا دريافت نمايد.
1-68 :از طريق شركت و قبولي در آزمون سراسري دانشگاه آزاد اسلامي و يا بر اساس آيين نامه انتقال به دوره راه يافته باشد.
2-68 : ميانگين كل نمرات دانشجو در پايان دوره تحصيل حداقل 12 باشد .
3-68 : كليه واحدهاي درسي رشته مربوطه را برابر سرفصل مصوب و طبق برنامه معمول دانشگاه آزاد اسلامي با موفقيت گذرانده و تا پايان تحصيلات مشمول ماده 46 آيين نامه آموزشي نباشد.
4-68 : به دانشجوياني كه پس از اتمام دروس دوره ميانگين كل آنها بين 12-10 بوده و يا در شمول ماده 46 ايين نامه آموزشي قرار گرفته باشند اما با اعمال ماده 47 و تبصره آن و ساير موارد،شرايط مفاد بندهاي 2-68 و 3-68 را احراز مي كنند نيز مدرك مرسوم دانشگاهي اعطا مي گردد.
5-68 : به دانشجوياني كه پس از اتمام دروس دوره ميانگين كل آنها بين 12-10 بوده و يا مشمول ماده 46 اين آيين نامه مي باشند و با اعمال مفاد بند 4-68 شرايط لازم را براي دريافت مدرك مرسوم كسب نمي كنند و يا به دلايلي (مشكل نظام وظيفه و…) قادر به اجراي مفاد بند 4-68 نمي باشند مدرك مصوب اعطا مي گردد.
ماده 69 : تاريخ فراغت از تحصيل دانشجو حداكثر تا 15 روز پس از آخرين امتحان وي در آخرين نيمسال تحصيلي يا دوره تابستاني خواهد بود.
تبصره : در مواردي كه انجام كاراموزي و يا دفاع از پروژه پاياني موخر بر تاريخ آخرين امتحان باشد تاريخ اخير ملاك فراغت از تحصيل دانشجو خواهد بود.
ماده 70 : واحدهاي دانشگاهي موظف اند حداكثر طي 6 هفته از تاريخ فراغت از تحصيل دانشجو نسبت به صدور گواهينامه موقت اقدام كرده ،كليه سوابق تحصيلي و كارنامه هاي نيمسال هاي تحصيلي آنان را طبق فرمهاي مربوطه به سازمان مركزي ارسال دارند و در صورت مشمول بودن دانشجوي ذكور ،وي را به حوزه نظام وظيفه معرفي نمايند در غير اين صورت واحد دانشگاهي مسوول خواهد بود.
ماده 71 : تاييد مدرك تحصيلي ،بر اساس سوابق و مدارك مربوط از طريق سازمان مركزي دانشگاه به ترتيب زير صورت خواهد گرفت :
1-71 تاييد گواهينامه موقت فراغت از تحصيل پس از بررسي سوابق تحصيلي دانشجويان ،بر اساس برنامه و مقررات آموزشي مصوب دانشگاه انجام مي گيرد.
2-72 تاييد دانشنامه فارغ التحصيلان پس از طي مربوط حداكثر ظرف 3 ماه از تاريخ تاييد گواهينامه موقت صورت مي گيرد.
ماده 72 : ارزشيابي سوابق تحصيلي دانشجوياني كه ادامه تحصيل آنها بر اساس مقررات اين آيين نامه امكان پذير نباشد ،و يا به دلايل آموزشي امكان فراغت از تحصيل در مقطع مربوط را نداشته باشند و يا به طور كلي مايل به ادامه تحصيل نباشند، بر حسب مورد به ترتيب زير انجام خواهد شد .
1-72 به آندسته از متقاضيان ورودي سال 76 و بعد كه حداقل 70 واحد درسي دوره را با ميانگين كل 10 و بالاتر در يكي از مقاطع كارشناسي ارشد پيوسته و يا كارشناسي پيوسته گذرانده باشند برابر ماده 68 آيين نامه مدرك كارداني در رشته ،اعطاء خواهد شد .
تبصره 1- صدور مدرك كارداني حسب تقاضاي دانشجو و صرف نظر از وجود دوره كارداني مصوب در آن رشته ،يا مجري بودن واحد دانشگاهي صادر كننده صورت مي گيرد.
تبصره 2- چنانچه دانشجو در شرايط اخراجي قرار گرفته باشد بدون پرداخت هزينه اي به نام انصراف و در غير اين صورت در شمول مواد 50 و 51 قرار گرفته ملزم به پرداخت هزينه انصراف خواهد بود.
2-72 آن گروه از متقاضياني كه حداقل 140 واحد درسي دوره را در مقطع كارشناسي ارشد پيوسته گذرانده و ميانگين كل حداقل 12 را كسب كرده باشند مي توانند با رعايت تبصره 2 بند 1-72 مدرك كارشناسي در رشته مربوط دريافت دارند در غير اين صورت برابر راي كميسيون موارد خاص آموزشي و دانشجويي سازمان مركزي عمل گردد .

تقويم دانشگاهي
ماده 73: زمان بندي فعاليت هاي آموزشي سالانه دانشگاه آزاد اسلامي در كليه واحدهاي دانشگاهي به ترتيب زير انجام مي گيرد:
1-73 نيمسال اول
--نام نويسي در چهارمين هفته شهريور ماه
--شروع درس از اول مهر ماه
--نام نويسي با تاخير در نخستين هفته مهر ماه
--حذف و اضافه در هفته دوم مهر ماه
--حذف اضطراري در هفته يازدهم
--پايان درس،آخرين روز هفته شانزدهم
--امتحانات طي حداكثر دو هفته پس از پايان درس
2-73 نيمسال دوم
--نام نويسي در سومين هفته بهمن ماه
--آغاز درس از چهارمين هفته بهمن ماه
--نام نويسي با تاخير در چهارمين هفته بهمن ماه
--حذف و اضافه در هفته اول اسفند ماه
--حذف اضطراري در هفته آخر ارديبهشت ماه
--پايان درس،آخرين روز هفته آخر خردادماه
--امتحانات طي حداكثر دو هفته پس از پايان درس.
تبصره –تعطيلات نوروزي جزو مدت آموزش نيمسال دوم محسوب نمي شود.
3-73 دوره تابستاني :
--نام نويسي طي دو روز در هفته سوم تير ماه
--آغاز درس از چهارمين هفته تير ماه
--پايان درس،آخرين روز هفته ششم دوره
--انجام امتحانات طي يك هفته پس از پايان درس
ماده74:دانشجوياني كه برابر تقويم دانشگاهي با تاخير ثبت نام مي كنند،مدت تاخير آنان به عنوان مرخصي محسوب مي شود.
ماده 75: در دوره تابستاني ثبت نام با تاخير مجاز نيست
ماده 76: مهلت نام نويسي براي پذيرفته شدگان آزمون ورودي ،همه ساله به صورت جداگانه پس از انتشار اسامي پذيرفته شدگان اعلام خواهد شد
تبصره: واحدهاي دانشگاهي موظف هستند دانشجويان جديد را از طريق تشكيل جلسات توجيهي با كم و كيف آموزش دانشگاهي و مقررات مربوط آشنا سازند.

آيين نامه آموزشي رشته هاي طرح آموزش معلمان
ماده 1: در حال حاضر رشته هاي تحصيلي طرح آموزش معلمان دانشگاه آزاد اسلامي در دوره كارداني عبارت است از آموزش ابتدايي ،علوم تجربي ،زبان و ادبيات فارسي، رياضي،ديني و عربي و آموزش زبان انگليسي و دوره كارشناسي ناپيوسته رشته هاي دبيري آموزش ابتدايي،علوم تجربي ،زبان و ادبيات فارسي،رياضي ،الهيات و معارف اسلامي و زبان انگليسي است.
تبصره1-كليه فارغ التحصيلان دوره هاي كارداني رشته هاي مذكور مي توانند در آزمون كارشناسي ناپيوسته همان رشته شركت نمايند و پس از احراز قبولي ادامه تحصيل دهند.
تبصره 2- فارغ التحصيلان دوره كارداني ديني و عربي مي توانند در آزمون ورودي دوره كارشناسي ناپيوسته الهيات و معارف اسلامي شركت نموده و در صورت قبولي ادامه تحصيل دهند.
تبصره3- دارندگان مدرك فوق ديپلم از مراكز آموزش ضمن خدمت و مراكز تربيت معلم وزارت آموزش و پرورش به تناسب رشته تحصيلي،مجاز به شركت در آزمون كارشناسي ناپيوسته رشته هاي طرح آموزش معلمان مي باشند.مدرك اعطايي به دارنگان مدرك كارداني از مراكز ضمن خدمت مدرك داخلي قابل قول وزارت آموزش و پرورش است .

ماده 2: تحصيل در رشته هاي تحصيلي طرح آموزش معلمان دانشگاه آزاد اسلامي در طول نيمسال هاي اول و دوم سال تحصيلي در روزهاي آخر هفته (پنجشنبه وجمعه) و در ترم تابستاني در طول هفته مي باشد.
ماده 3: هر سال تحصيلي در اين طرح مركب از دو نيمسال و يك ترم تابستاني است.
تبصره 1:تشكيل ترم تابستاني در طرح آموزش معلمان به استثناي آن تعداد از واحدهاي دانشگاهي كه اسامي آنها در دفترچه راهنماي آزمون قيد گرديده است الزامي است و طول مدت آن 6 هفته است .
تبصره 2- ترم تابستاني در واحدهاي دانشگاهي ملزم به اجراي آن ،از نظر مرخصي همانند نيمسال هاي اول و دوم سال تحصيلي محسوب مي گرددوعدم شركت دانشجو در اين ترم غيبت تلقي خواهد شد.
ماده 4: تعداد واحدهاي درسي دوره كارداني و كارشناسي ناپيوسته رشته هاي طرح آموزش معلمان بر اساس برنامه هاي درسي مصوب شوراي عالي برنامه ريزي وزارت علوم،تحقيقات وفناوري تعيين شده است .
ماده 5 : پذيرفته شدگان دوره هاي كارشناسي ناپيوسته موظف به گذراندن دروس جبراني لازم بر اساس سرفصل رشته مربوط مي باشد.
ماده 6: تعداد واحدهاي درسي انتخابي دانشجويان اين طرح در يك ترم تحصيلي اعم از نيمسال اول و دوم و يا دوره تابستان ،جز در مواردي كه واحد دانشگاهي نتواند درس ارائه كند يا به دليل رعايت پيشنيازها امكان اخذ واحد درسي ميسر نشود، نبايد از 8 واحد كمتر باشد مگر در آخرين ترم تحصيلي كه دانشجو با كمتر از 8 واحد فارغ التحصيل مي گردد.
ماده 7: حداكثر واحدهاي درسي انتخابي در هر يك از نيمسالهاي اول و دوم 15 واحد و در ترم تابستان 12 واحد درسي مي باشد .مشروط بر اينكه تعداد واحدهاي درسي اخذ شده توسط دانشجو در يك سال از 40 واحد تجاوز نكند.
تبصره 1- در واحدهاي دانشگاهي كه ترم تابستان را داير ندارند در هر يك از نيمسال هاي اول و دوم 17 واحد درسي ارائه مي گردد اين واحدهاي دانشگاهي حق ارائه درس در دوره تابستان را نخواهد داشت اما در صورت درخواست دانشجو براي گذراندن حداكثر 6 واحد درسي در دوره تابستان ،واحد دانشگاهي مختار است وي را به واحد دانشگاهي ديگري كه مجاز به ارائه درس مي باشد معرفي نمايد.
تبصره 2- در صورتي كه دانشجو براي فراغت از تحصيل 24 واحد درسي باقيمانده داشته باشد حتي اگر ترم قبل مشروط شده باشد با موافقت گروه آموزشي ذي ربط مي تواند تمام واحدهاي درسي باقيمانده را ولو اينكه در بين آنها دروس پيشنياز وجود داشته باشد در يك نيمسال (نه در دوره تابستان )انتخاب نمايد .
تبصره 3- چنانچه نيمسال دوم سال تحصيلي نيمسال آخر تحصيل دانشجو باشد و فقط 24 واحد درسي باقيمانده داشته باشد (بدون احتساب درس وصاياي حضرت امام (ره) روخواني قران )مي تواند با نظر گروه و رعايت تبصره 2 اين ماده آنها را در آن نيمسال و دوره تابستان بگذراند مشروط بر اينكه بيش از 10 واحد آن در دوره تابستان نباشد.
تبصره 4- نيمسال تحصيلي يا ترم تابستاني كه دانشجو بيش از 7 واحد درسي انتخاب نمايد جزو سنوات تحصيلي او محسوب مي گردد و چنانچه ميانگين دروس گذرانده شده وي كمتر از 12 باشد مشروط به حساب مي ايد و نام نويسي دانشجو در نيمسال بعد به صورت مشروط خواهد بود.
تبصره 5- دانشجويي كه بصورت مشروط نام نويسي مي كند جز در آخرين نيمسال تحصيلي حق انتخاب بيش از 10 واحد درسي را در آن نيمسال ندارد
تبصره6- دانشجويان شاغل به تحصيل در رشته هاي آموزش معلمان مي توانند يكبار در يكي از نيمسالهاي اول و دوم سال تحصيلي يا ترم تابستان با استفاده از ماده 55 آيين نامه آموزشي حداكثر تعداد 7 واحد درسي را (كمتر از حداقل واحد درسي مجاز) در واحد دانشگاهي ديگر بگذرانند.
تبصره 7 – دانشجويان شاغل به تحصيل در رشته هاي آموزش معلمان حق استفاده از تبصره 5 ماده 19 آيين نامه آموزشي را نخواهند داشت.
ماده8- حداقل مهلت تحصيل در هر يك از دوره هاي كارداني وكارشناسي ناپيوسته طرح آموزش معلمان 2 سال و حداكثر 4 سال مي باشد.
تبصره 1- در صورت نياز،شوراي آموزشي واحد دانشگاهي مي تواند يك نيمسال به حداكثر مدت مجاز تحصيلي اضافه نمايد.
تبصره 2- مبناي محاسبه مدت مجاز تحصيل ،اولين ترمي است كه واحد دانشگاهي موفق به تشكيل كلاس مي گردد.
تبصره 3- دانشجوياني كه علاوه بر دروس دوره ،ملزم به گذراندن تعدادي دروس به عنوان دروس جبراني يا پيشنياز دانشگاهي مي باشند،به ازاي هر 6 واحد درسي اضافه يك نيمسال به سقف سنوات مجاز تحصيلي آنان اضافه مي گردد.
ماده 9 : دانشجويان رشته هاي طرح آموزش معلمان مجازند در هر يك از دوره هاي كارداني و كارشناسي ناپيوسته حداكثر از سه ترم مرخصي استفاده نمايند.
ماده 10 : با تصويب شوراي آموزشي واحد مي توان يك نيمسال به مرخصي تحصيلي دانشجو اضافه نمود .
ماده 11: انتقال دانشجويان اين طرح به نظام آموزش دوره اي و پاره وقت ممنوع است
ماده12: دانشجويان شاغل به تحصيل در رشته هاي طرح آموزش معلمان در صورتي كه دو ترم متوالي و يا متناوب مشروط شوند چنانچه ميانگين كل آنان كمتر از 10 باشد در هر مرحله از تحصيل اخراج مي شوند اما اگر ميانگين كل انها حداقل 10 باشد در شمول تبصره هاي 1-2-3-4-5 ماده 46 آيين نامه نظام آموزش دوره اي قرار مي گيرند.
ماده 13- پذيرش و معادلسازي دروس دانشجويان رشته هاي طرح آموزش معلمان به استثناي دروس عمومي گذرانده شده در مراكز تربيت معلم كه مقررات خاصي بر آن حاكم است برابر ماده 67 آيين نامه آموزشي صورت مي گيرد.
تبصره: هيچ يك از دروس گذرانده شده در دوره هاي مراكز آموزش ضمن خدمت وزارت آموزش و پرورش و همچنين دروس تخصصي مراكز تربيت معلم قابل معادلسازي نيست.

معرفي مهندسي ارزش

معرفي مهندسي ارزش

مهندسي ارزش(Value Engineering)، تلاشي است سازمان يافته كه با هدف بررسي و تحليل تمام فعاليتهاي يك طرح، )از زمان شكل‌گيري تفكر اوليه تا مرحله طراحي و اجرا و سپس راه اندازي و بهره برداري( انجام مي شود و به عنوان يكي از كارآمدترين و مهم ترين روشهاي اقتصادي در عرصه فعاليتهاي مهندسي، شناخته شده است.
مهندسي ارزش در چهارچوب مديريت پروژه، ضمن اينكه به تمام اجزاي طرح توجه مي كند، هيچ بخشي از كار را قطعي و مسلم نمي داند. هدف مهندسي ارزش، زمان كمتر براي رسيدن به مرحله بهره برداري بدون افزودن بر هزينه ها يا كاستن از كيفيت كار است.
افزايش پيوسته هزينه هاي اجرايي و توسعه روز افزون فن آوري، حذف آن بخش از هزينه ها را كه نقشي در ارتقاي كيفيت ندارند و از لحاظ اجرايي نيز غير ضروري مي باشند، الزامي ساخته است. به كارگيري مهندسي ارزش در پروژه هاي اجرايي با توجه به پيچيدگي كارها به ويژه در طرحهاي بزرگ اجرايي، مي تواند به ابزار بي چون و چراي مديريت در كنترل هزينه ها تبديل شود. هدف اين روش، از ميان برداشتن يا اصلاح هر چيزي است كه موجب تحميل هزينه هاي غير ضروري مي شود، بدون آنكه آسيبي به كاركردهاي اصلي و اساسي طرح وارد آيد. مهندسي ارزش، مجموعه اي متشكل از چندين روش فني است كه با بازنگري و تحليل اجزاي كار، قادر خواهد بود، اجراي كامل طرح را با كمترين هزينه و زمان تحقق بخشد. هزينه طرح در اين مقوله نه فقط هزينه هاي طراحي و اجرا بلكه هزينه هاي مالكيت شامل بهره برداري، تعمير و نگهداري و هزينه هاي مصرف در سراسر دوره عمر مفيد طرح را نيز شامل مي شود. روشهاي مهندسي ارزش مي تواند موجب اصلاح و ارتقاي كيفيت فرايندهاي توليد صنعتي و انجام طراحي هاي جديد در هر مرحله از يك پروژه اجرايي گردد. برخلاف آنچه كه در صنايع توليدي مرسوم است و مي توان يك روش اصلاحي را همواره در مراحل بعدي توليد يك محصول خاص نيز اجرا كرد، در پروژه هاي ساختماني كه هر سازه داراي شرايط ويژه اي است، حدود به كارگيري يك روش اصلاحي مهندسي ارزش، محدود به همان پروژه است گذشته از اين، امكانات صرفه جويي در هزينه هاي يك پروژه اجرايي نيز در مراحل مختلف آن تفاوتهاي بسيار پيدا مي كند. با آنكه روش مهندسي ارزش را مي توان در تمام مراحل يك پروژه اجرايي به كارگرفت، بيشترين مزاياي آن زماني حاصل مي شود كه در نخستين مراحل برنامه ريزي و طراحي به كار گرفته شود. نوآوري و جنبه هاي كاربردي مهندسي ارزش، اين روش را از روشهاي سنتي و متعارف كاهش هزينه

ها، متمايز مي گرداند. روشهاي سنتي كاهش هزينه ها، عموماً از تجربيات گذشته، نگرشها و عاداتي كه جنبه تكرار به خود گرفته است، تبعيت مي كند و اثري از خلاقيت در آنها ديده نمي شود. مهندسي ارزش برعكس، اطلاعات، شناسايي عرصه هاي مشكل دار، پيشنهاد و تدوين روشها و طرحهاي ابتكاري، پرورش انديشه هاي نو و تلفيق همه جانبه ديدگاههايي را كه قرار است توصيه شود، مطرح مي سازد.
از سال 1961 كه لارنس مايلزدر كتاب ًروش هاي فني تحليل و مهندسي ارزش ً ،تحليل ارزش را همچون ديدگاهي خلاق و سازمان يافته در جهت شناسايي و حذف هزينه هاي غير ضروري ، تعريف كرد تا سال 1995 كه ساكسنا و كريشنان كتاب ً مهندسي ارز ش در مديريت پروژه ً را منتشر نمودند ، مهندسي ارزش به صورت يك روش فني پذيرفته شده در فعاليتهاي طراحي و اجرايي در بيشتر كشورها تثبيت گرديد و رسميت يافت ، به طوري كه بسياري از دست اندر‌كاران عرصه هاي اجرايي به ويژه طراحان ، پيمانكاران و كارفرمايان با مفاهيم و روش هاي فني مهندسي ارزش آشنا شدند .



سير تاريخي مهندسي ارزش

"تحليل ارزش" به صورت يك روش فني ويژه ، در سال هاي پس از جنگ جهاني دوم صورت گرفت . كار طراحي و تدوين اين روش به دستور هنري ارليچر(Henry Erlicher ) معاون فني بخش خريد هاي شركت جنرال الكتريك آغاز شد . وي معتقد بود كه برخي از مواد ومصالح وطرحهاي جايگزين، كه به طور ضروري و به علت كمبود هاي زمان جنگ به كار گرفته مي شدند داراي عملكرد بهتر با هزينه كمتر هستند . به دستور او در داخل شركت و به منظور ارتقاي كارايي توليد از طريق تامين مواد ، مصالح وروشهاي جايگزين براي مواد و مصالح پرهزينه ، كوشش همه‌جانبه اي به عمل آمد . در سال 1947 اين وظيفه برعهده لارنس مايلزLawrence D.Miles) )مهندس ارشد شركت جنرال‌الكتريك نهاده شد . مايلز در مورد روش ها و فنون موجود به پژوهش پرداخت و از برخي روشهاي مرسوم به صورت تلفيقي با روش مرحله به مرحله خويش براي تحليل ارزش بهره گرفت . مايلز كه مبتكر و بنيانگذار مهندسي ارزش به‌شمار مي رود ، يك روش رسمي رابه اجرا درآورد كه در جريان آن چندين گروه از كاركنان شركت ، عملكرد محصولات توليدي شركت جنرال الكتريك را بررسي ميكردند . آنان به اتكاي روشهاي خلاق گروهي و بدون افت كارايي

محصول ، تغييراتي در محصولات شركت بوجو د آوردند و هزينه هاي توليد را كاهش دادند. روش" تحليل ارزش" به عنوان يك استاندارد در شركت جنرال الكتريك پذيرفته شد و به تدريج شركت‌هاي ديگر و برخي سازمان هاي دولتي نيز اين رو ش جديد را به عنوان ابزاري براي كاستن از هزينه‌هاي خود به كار بستند . نتيجه اين شدکه روش وتکنيک" مهندس ارزش" به وجودامد.

نقاط عطف درمهندسی ارزش:

سال 1947 به طوررسمی برنامه تحلیل ارزش درشرکت جنرال موتورامریکا به وجودآمد.مطالعه درابتدایک برنامه یک نفره بود.سال 1952 آقای میلز اولین سمینارتحلیل ارزش رابرگزارنمود.درآن زمان نتایج کاریک موضوع سری برای شرکت بود.سال 1954 نیروی هوایی امریکا این مفهوم رابرای بهبودهزینه طراحی درسازمان خودبانام مهندسی ارزش به کارگرفت.سال 1956 واترویلت آرسینال تحت نظارت نیروی نظامی آمریکا برنامه مهندسی ارزش رادرکارخودشروع کرد.
سال 1958 آقای میلزبه دریافت بزرکترین نشان افتخارنیروی دریایی(هدیه ای که نیروی دریایی به افرادخدمتگذارمی دهد)نایل آمد.سال 1959 گزارش مخصوص شماره475درتارخ سیزدهم جولای که به داستان موفقیت شرکت جنرال موتور می پردازد،منتشرشد.جامعه مهندسین ارزش آمریکا saveدرواشنگتن تاسیس شد.این سازمان برای اتحادمنهدسین ورشد این حرفه تاسیس گردید.سال 1961 بندهای آیین نامه قرارداد مهندسی ارزش درارتش آمریکاتصویب شد.این آیین نامه درموردایجادانگیزه های مشترک درقراردادهای مهندسی ارزش برای کاهش هزینه می باشد.سال 1962 وزارت دفاع آمریکا به کارگیری مهندسی ارزش رادرقراردادهای بیش ازصدهزاردلاراجباری کرد.شرکت مهندسی ارزش بامسوولیت محدوددرلندن تاسیس شد.سال 1663 شرکت کشتیرانی آمریکا استفاده ازمهندسی ارزش رادرقراردادهای خودموردتوجه قرارداد.سال 1964 نیروی زمینی ارتش آمریکابرنامه مهندسی ارزش رادرکارخودشروع کرد.سال 1965 جامعه مهندسین ژاپن sjve یک کمیته داوطلبانه تسکیل داد.شرکت مهندسی بامسوولیت محدود دراسترالیاتاسیس شد.سال 1966 پنجمین نشست سالانه sjve وابسته به جوامع خارج آمریکاوهمچنین انجمن بین المللی sjve تشکیل شد.وزیر دفاع وقت آمریکا اقای Rudy Kemper اولین مهندس ارزش باتجربه رابه رهبری یک گروه منصوب می کند.
سال 1967 کمیته های کاری شروع به کارکردند.
درکانادا-جامعه مهندسین ارزشدراسکاتلند-انجمن مهندسین ارزش
انجمن مهندسین ارزش کشورهای اسکاندیناوی شامل نروژ،دانمار ک وسوئدتشکیل شد.در جامعه اروپاوآمریکای جنوبی فعالیت های مدیریت مهندسی ارزش اغاز گردید.دوازدهمین گردهمایی بین المللی وهفتمین کنفرانس سالانه SJVE در شیکاگوآمریکا برگزارشد.
سال 1969 اداره تسهیلات هوایی آمریکا NASA برنامه آموزش مهندسین ارزش راشروع کرد.
سال 1970 اداره خدمات عمومی آمریکا GSA برنامه مهندسی ارزش راشروع کرد.
سال 1973 SAVE برنامه ای برای تشخیص حقوق متخصصین ارزش یعنی آنهایی که دارای درجه خاصی ازتخصص درزمینه مهندسی ارزش شده اندارایه کرد.
حکومت مرکزی امریکا فورااین موضوع راشناسایی وآن را به عنوان معیارجدی برای خدمات مهندسی ارزش درآمریکاقانونی کرد.
سال 1977 جامعه مهندسی ارزش هندINVEST دراکتبرهمین سال تاسیس شدواولین کنفرانس ملی دردهلی برگزارشد.
سال 1980 حکومت ژاپن Miti جامعه SJVE رابه عنوان یک جامعه (انجمن)مستقل موردشناسایی قرارداد.
اولین سمینارمهندسی ارزش برای کشورهای روبه توسعه ازتاریخ دوم تاچهارم ژوئن 1980 درشهر Jamshedpur هند برگزارشد.این سمینارتحت نظارت شورای بهره وری Jamshedpur برگزارشد.
سال 1981 دومین کنفرانس ملی INVEST دردهلی نوبرگزارشد.
سال 1982 سومین کنفرانس ملی INVEST درBangalore برگزارشد.
سال 1983 انجمن مهندسین ارزش ژاپن آقای میلزرامفتخربه دوجایزه می کند(برای انجام کاربسیارشایسته درمهندسی ارزش)چهارمین کنفرانس ملیINVEST دردهلی نوبرگزارشد.
سال 1984 بیست وپنجمین سالگرد SAVE برگزارشد.
پنجمین کنفرانس ملی INVEST دردهلی نوبرگزارشد.
سال 1985 ششمین کنفرانس ملی INVEST دردهلی نوبرگزارشد.
سال 1986 مدیربخش نظامی درعربستان صعودی ،برنامه مهندسی ارزش رادرکارخودمورد


توجه قرارداد.انجمن مهندسین ارزش درفرانسه چهارمین گردهمایی بین المللی خودرادرپاریس برگزار کرد.
انجمن مدیریت ارزش درهندوستان دربنگلورتاسیس شد.
سال 1987 جامعه مهندسین ارزش کره تاسیس شد.
اولین کنگره تحلیل ارزش درمیلان ایتالیابرگزارشد.
سال 1988 کنفراس مهندسی ارزش درایالت هاوایی آمریکابرگزارشد.
سال 1989 هفتمین کنفرانس ملیINVEST دردهلی نوبرگزارشد.
سال 1990 ایالت ویرجینیا درامریکااولین ایلالت آمریکا بودکه درطول طراحی وساخت بزرگراه ها وپروژه های بیش ازدوملیون دلاراستفاده مهندسی ارزش رااجباری کرد.
اولین کنفرانس اروپایی درمدیریت ارزش درپاریس برگزارشد.دراین کنفرانس نمایندگانی ازAIVA ایتالیا،AFAV فرانسه،APAP پرتغال،AVD بلژیک، ZWAاطریش،ZWA آلمان حضورداشتند.
سال 1991 هشتمین کنفرانس ملی INVEST دربمبئی برگزارشد.
سال 1992 فدراسیون جهانی مهندسی ارزش تشکیل شد.
سال 1996 باتغییر نام بهSAVEبین المللی جامعه مهندسین ارزش با تحول جدیدی روبروشد
 در ايران از سال 1378 موضوع مهندسي ارزش در برخي دانشگاه‌ها، وزارت نفت و سازمان مديريت و برنامه‌ريزي كشور مطرح گرديد و سمينارهايي در اين زمينه برگزار شد.تدوین دستورالعمل ارجاع کاروانعقاد قراردادباواحدهای خدمات مهندسی ارزشتوسط سازمان مدیریت وبرنامه کشور درسال1379دورنمای روشن وامیدوارکننده ای رابرای توسعهفرهنگ وبه کارگیری مهندسی ارزش وتدوین الزاما ت قانونی ورفع موانع دراین زمینه ترسیم نموده است .درحال حاضر اجرای مهندسی ارزش جنبه جدی به خود گرفته است .دروزارت راه وترابری ووزارت نیرو،پروژ های بسیاری مورد بررسی مهندسی ارزش قرارگرفته ونتایج مفید وموثری داشته است.



برنامه کاری مهندسی ارزش

برنامه کاری مهندسی ارزش ارایه ای ازرویکردها وعملکرد لازم برای بدست اوردن جواب بهتروموثرتر برای مساله می باشد.برنامه مهندسی ارزش شامل هفت فاز به شرح ذیل می باشد:
1. فاز عمومی
2. فاز اطلاعات
3. فازعملکرد
4. فازخلاقیت
5. فازارزیابی
6. فازبررسی وتوسعه
7. فازتوصیه
1) درطول فازعمومی روندرا باسازمان دهی نیروی کار،مشخص نمودن تصمیم گیرنده،انتخاب محدوده کار،تخصیص عملکرد به هرکدام از اجزائ وجهت دهی به کار گروهی سامان داده می دهند.
2) درفاز اطلاعات مساله به اشکال خاص تجزیه می شود.ازکلی گویی پرهیز می گردد.تمامی اطلاعات مربوط بطور دقیق ومعنی دار جمع اوری می شودتا در تصمیم گیری کمک نماید
3) فاز عملکرد مشتمل بر کلیه تلاش هایی است که برای ارزش صورت می گیرد.عملکردهای اصلی وفرعی تعریف می شوند.عمل در ترکیب دو کلمه فعل واسمبیان می گردد.اولی بیانگر عملی است که جزء مورد نظر انجام می دهدواسم بیانگر شیء مورد عمل ویا ان چیزی است که عمل روی ان صورت می گیرد
4) درفاز خلاقیت ، روشهای خلق ایده های جدید بکارگرفته می شود.این روش برای خلق انبوهی از ایده هادررابطه با محصولات،فرایندها،روش هاوغیره برای رسیدن به عملکرد ویا عملکردهای تعریف شده بکار می رود.
5) درفازارزیابی ،ذهن قضاوت گرا به فعالیت وادارمی سود.عقاید وایده هایی که که درفاز خلاقیت ایجاد گردید تصفیه ،اصلاح وترکیب می گرددتا پیشنهاد مورد نظرحاصل شود.

6) ایده های خلاقی که دربالا تصفیه ، ارزیابی ومقایسه شد ،درفاز تحقیق وبررسی در معرض تجدید نظر قرارمی گیرند.با کمک گرفتن از مشاورین صنعتی استفاده از اتانداردهای ملی که ورد استفاده قرار می گیرد منجر به راه حلهای منطقی ،عملیبا هزینه پائین می گردد.
7) درفاز اجرا جنبه هایی ازقبیل چه چیز احتیاج است؟(منابع،بودجه،زمان ،افراد،کمک وغیره)مورد نظر قرارگرفته وپس از تایید تصمیم گیرنده مراحل اجرایی اغاذ می شود


روش های مورد استفاده درمهندسی ارزش

با مطالعاتي که در باره مهندسی ارزش بعمل امده است حدود بیست وچهار روش درضمن فرایندبکار گرفته می شود.شرایط برنامه کاری وروش ها همگی بمنظور بهبود ارزش برای یک جزء،محصول ویا یک پروژه بکار گرفته می شود.سرفصل روشها به قرار زیر می باشد:
1- ازروابط انسانی خوب بهره بگیرید
2- ازکلی کویی پرهیزکنید
3- برموانع فائق ایید
4- قضاوت منطقی خوب بکارببرید
5- کارگروهی را حمایت کنید
6- ازحقایق مطمئن شوید
7- بطورسازنده هرچیزرا موردسوال قراردهید
8- هزینه هاراتعیین کنید
9- ارزش پولی برای تمامی مشخصات تلانسها،اتصالاتوسایرموارد تکمیلی تعیین کنید.
10- عملکردهرا تعریف وطبقه بندی کنید
11- ذهن خودرا فعال کنید
12- ساده سازی کنید
13- ایده هرارترکیب وتصفیه کنید
14- برای تمامی ایده ها هزینه در نظر بگیرید
15- عملکردهای جایگزین رامشخص کنید
16- ازاستانداردهااستفاده کنید
17- با متخصصین ،فروشندگان ،مشتریان وغیره مشاوره کنید.
18- از محصولات ،فرایندهاورویه های خاص استفاده کنید
19- با استفاده ازروش مقایسه ای ارزیابی کنید.
20- پول را انچنان خرج کنید که انگار پول خودتان است.
21- جواب هارا با اطلاعات کافی بای تصمیم گیری ارایه دهید
22- درصورت امکان دوراه حل ارائه دهید
23- با ابستفاده ازممیزیهای مستقل،صرفه جوئیهای قابل پیش بینی رابررسی کنید
24- به کمک های انجام شده اعتراف کنید.


تعاريف و توصيف هاي مرتبط با مهندسي ارزش
 مهندسي ارزش را بازنگري خلاق و سازمان‏يافته ارزشها (Value) و هزينه‏ها (Cost) به منظور بيشينه‏كردن شاخص ارزش (Function / Cost) تعريف نموده‏اند.
 هدف مهندسي ارزش از ميان برداشتن يا اصلاح هر عاملي است كه موجب تحميل هزينه‏هاي غيرضروري مي‏شود، بي‏آنكه آسيبي به كاركردهاي اصلي و اساسي سيستم وارد آيد. دستور كار مهندسي ارزش، بهبود مداوم طراحي و اجرا است.
 مهندسي ارزش صرفا برنامه‏اي براي كاهش هزينه‏ها نيست، بلكه روشي براي حداكثر نمودن ارزش طرح ها مي‏باشد، زيرا در بعضي موارد، كارفرما خواستار سهولت بهره برداري و كاهش هزينه‏ها به قيمت افزايش هزينه‏هاي مطالعاتي، طراحي و ساخت است.
 مهندسي ارزش با بررسي دقيق کارکرد اجزا و يافتن روش هاي جديدتر و بهتر، به انجام دادن بهتر كارها كمك مي‏كند.
 مهندسي ارزش تكنيكي مؤثر براي كاهش هزينه‏ها، افزايش سودآوري و بهره‏وري، بهبود كيفيت بدون كاستن از جاذبه‏هاي ظاهري و جلوگيري از تاثير سوء بر محيط زيست است.
 مهندسي ارزش به كارفرما اطمينان مي‏دهد كه پروژه‏ها مي‏توانند با بازدهي بيشتر انجام شوند.
 •روش هاي مهندسي ارزش مي‏تواند موجب اصلاح و ارتقاء كيفيت محصولات يا روش ها يا فرآيندهاي توليد و انجام طراحي هاي جديد در هر مرحله از مراحل اجرايي يك پروژه شود.
 مهندسي ارزش يا تحليل ارزش يك تكنولوژي مديريتي است كه در پي برقراري توازن عملي ميان هزينه، قابليت اطمينان و عملكرد در يك محصول/خدمت، پروژه، فرآيند يا اجزاي هر يك از آنها است.


توصيه هاي مهندسي ارزش

هزينه‏هاي تمام طول عمر پروژه را مد نظر قرار دهيد نه فقط مقاطعي از آن را
 شاخص ارزش (کارکرد به هزينه)سيستم يا زيرسيستم مورد نظر را بالا ببريد
 تاثير هر پيشنهاد مهندسي ارزش را در صورت جوابگوئي به عملکرد از نقطه نظر زمان، هزينه وكيفيت تحليل نموده وگزارش كنيد.
 در برنامه‏هاي مهندسي ارزش، نيازهاي تصريح شده ، تلويحي و تكويني رامورد توجه قرار دهيد
 براي خلاقيت ذهني طرفهاي ذيربط و ذينفع احترام قائل شويد و براي بروز آن، فضاي مناسب ايجاد كنيد.
 راي نهايي از آن كارفرما است، آن را بپذيريد
 مهندسي ارزش مي تواند حلال مشكلات باشد، به شرط آنکه از طريق نظام طراحي، منسجم و تحت كنترل باشد و با مستندات شفاف و يكپارچه‏اي پشتيباني شود.
 بكارگيري مهندسي ارزش با استفاده از تحليل كاركرد عوامل و محصولات معمولا توسط يك گروه آموزش ديده و متخصص به نام گروه مهندسي ارزش صورت مي‏گيرد.
 گروه مهندسي ارزش مستقل از گروه طراحي است
 متخصصين مهندسي ارزش در زمينه تحليل پروژه‏ها از ديدگاه هزينه / كاركرد آموزش ديده‏اند
 گروه مهندسي ارزش با استفاده از ديدگاه هزينه / كاركرد به دنبال
گزينه‏هاي طراحي هستند كه واجد بهبود در زمينه عملكرد، هزينه‏هاي ساخت و برپايي و هزينه‏هاي طول عمر پروژه باشند.
 گروه مهندسي ارزش، همچنين نقطه‏ نظرات خود را در زمينه بهبود روشهاي ساخت يا زمانبندي اجرا، كه بر بهينه‏سازي بهره‏برداري و تعمير و نگهداری مؤثر است به كارفرما ارائه مي‏كند.

اصول بنيادی مهندسي ارزش

آنچه از تجربيات اجراي مهندسي ارزش تا كنون حاصل شده است، كشف و تدوين برخي مفاهيم و اصول بنيادي است كه اساس رشد و تكامل روشهاي مهندسي ارزش قرار گرفته است. اين اصول بنيادي عبارتند از:
1- بهره گيري از كارشناسان چند تخصصي براي اعمال تغييرات.
2- تكميل تدريجي تغييرات از طريق مطالعه و بررسي عيني كار.
3- بهره گيري از يك منطق اساسي براي طرح پرسش ها.
4- برنامه ريزي انجام كار.
در طي چندين سال، روشهاي فني مهندسي ارزش همانند عرصه هاي به كارگيري آن، گسترش پيدا كرد. امروزه تحليل يا مهندسي ارزش، رشته اي شناخته شده براي ارتقاي ارزش توليدات يا خدمات به شمار مي رود.فرآيند مهندسي ارزش، فرآيندي منطقي و ساختار يافته است كه در آن از يك گروه كارشناس چند تخصصي براي هدفهاي زير استفاده مي شود:
1- انتخاب پروژه يا محصول مناسب براي تحليل با توجه به زمان صرف شده براي مطالعه.
2- مشخص كردن و اندازه گيري كردن ارزش جاري يك پروژه و محصول يا اجزاي تشكيل دهنده آن با توجه به عملكردهايي كه نيازها، هدفها و خواستهاي يك پروژه را برآورد مي سازد.
3- تدوين و ارزيابي گزينه هاي جديد براي تخمين يا ارتقاي كيفيت بخشهاي وابسته با هزينه كمتر.
4- انطباق گزينه جديد با بهترين راه عملي كردن آن.
گروه مهندسي ارزش از طراحان، پيمانكاران، تحليل گران ارزش و كارفرماي يك پروژه اجرايي تشكيل مي شود. اين گروه گرچه در كنار يكديگر و در پروژه اي واحد كار نمي كنند اما از لحاظ موضوع به يكديگر مربوط بوده و با زمينه هاي تخصصي مجموعه نيز آشنايي دارند.
نقش گروه طراحي در به كارگيري موفقيت آميز تحليل ارزش، بسيار مهم است، زيرا بيشتر دست اندركاران عرصه اجرايي بطور كامل به توانايي مهندسي ارزش پي نبرده اند و به بهره گيري عملي از روشهاي فني اين تحليل نپرداخته اند. تحليل گر ارزش بايد راههاي متعادل سازي گروه را دريابد و با آنان همفكري و همدلي كند تا اعضاي مجموعه به تفكر مهندسي ارزش نزديك شوند. تحليل گر ارزش بايد با فراهم آوردن فرصت لازم براي يكايك افراد مجموعه، امكان ارائه ديدگاههاي آنان را ميسر سازد تا افراد بدون نگراني از اينكه ممكن است اظهار نظر آنها چندان فني و عملي نباشد، ديدگاههاي خود را مطرح نمايند. گاهي بهترين و ارزان ترين راه حل ها از پيشنهادها و ديدگاههايي كه به نظر كم ارزش و سطحي مي آيند، حاصل مي شود.
مهندسان مشاور در جريان طراحي و پس از ارائه طرح به سختي مي پذيرند كه ارزش داوري را كه براي كار خود قايلند ممكن است با روشهاي فني و عملي كه گروه تحليل ارزش ارائه مي دهد، ناسازگاري داشته باشد. حال آنكه مشاور و طراح هر چند كه بايد از بيشترين داده ها و آمار موجود در طراحي خود استفاده كنند باز ممكن است به دلايلي، دسترسي به كليه اطلاعات مورد نياز براي تهيه مناسب‌ترين طرح را نداشته باشند. گذشته از اين، بيشترين اشكالات و نارسايي هاي طراحي در مرحله اجرا پيش مي آيد، در مرحله اي كه بازشدن جنبه هاي مختلف كاري عوارض پنهان و ناشناخته كار را آشكار مي‌سازد و شرايط جديدي را به طرح تحميل مي نمايد.
مهندس مشاور بايد ظرفيت پذيرش مهندسي ارزش رابا ارزش هاي داوري خود داشته باشد و تغييرات را به راحتي بپذيرد و تحميل شرايط مهندسي ارزش را توهيني به مقام تخصصي خود تلقي ننمايد.
پيمانكاران، تقريباً همواره در حين اجرا با مسائل و مشكلات تازه اي روبرو مي شوند كه لزوم تغييرات در طراحي يا حتي بازنگري طراحي ضرورت مي يابد با آنكه بيشترين موارد به كارگيري روشهاي فني تحليل ارزش، در مرحله اجرا انجام مي شود، بايد پذيرفت كه موفقيت كامل اين كار به توانايي پيمانكاران مجرب براي مشاركت در تحليل ارزش بستگي دارد. يكي از مشكلات كنوني در عرصه اجرايي، دوگانگي بين طراحي و اجرا است.
به رسميت شناختن توانايي هاي مدير يا سرپرست كارگاه مي تواند به كارگيري روشهاي تحليل ارزش را تضمين نمايد.
كارفرما مهم ترين و اصلي ترين جنبه مشاركت كار را در حلقه تحليل ارزش به عهده دارد. پشتيباني فعالانه كارفرما، ضامن موفقيت و مؤثر واقع شدن كار است. كارفرما براي آنكه تمايل لازم را براي انجام اين پشتيباني پيدا كند، بايد با مسئوليت هاي مجموعه تحليل ارزش و حدود آن مسئوليتها در چهارچوب ساختار حق الزحمه اي موافقت نامه طرح، آشنا باشد. با توجه به اينكه بيش از 50 درصد از كل بودجه برنامه ريزي شده بيشتر كشورها صرف كارهاي اجرايي مي شود، از اين رو مجريان طرحها و پروژه ها، متحمل هزينه هاي بس سنگيني مي شوند. محدوديتهاي مالي و قيمت هاي اجرايي كه هر روز افزايش مي‌يابند، بازگشت ارزش كامل پولي را كه كارفرما هزينه مي نمايد و بايد به دور از هر گونه هزينه هاي غير ضروري باشد، به طورجدي مطرح ساخته است.
مهندسي ارزش يكي از ابزارهاي مؤثر براي دستيابي به اجراي طرحها با كمترين هزينه، همراه با اطمينان بخشي طرح، سودمندي، قابليت تعمير و نگهداري و حفظ جنبه هاي زيبايي كار است.
مهندسي ارزش چون موجب كاهش هزينه هاي اجرايي و صرفه جويي در هزينه ها مي شود، از اين رو كارفرمايان تمايل دارند تا با پرداخت حق الزحمه جداگانه اي به تحليل گران ارزش، همواره از حضور و تداوم فعاليت گروه تحليل گر ارزش در كنار خود، بهره مند باشند.
به كارگيري مهندسي ارزش كه در ابتدا از آمريكا آغاز شد با تأخير به ساير كشورها نيز انتقال يافت. كشورهاي اروپايي، ژاپن و هند بعد از آمريكا بيشترين استفاده را از امكانات بالقوه مهندسي ارزش بردند و با تلفيق روشهاي مهندسي ارزش در آمريكا با روشهاي رايج در كشورهاي خود، به صرفه جويي هاي قابل توجه اي دست يافتند. امكانات بالقوه به كارگيري مهندسي ارزش در طرحهاي عمراني، بيكران است. پيشگامان اين روش، راه را علامت گذاري و مشخص كرده اند. كشور ما هنوز در ابتداي راه قرار دارد، كارهاي بسياري بايد انجام شود تا بتوان گفت دست اندر كاران عرصه هاي اجرايي كشور ما نيز از فرصت هايي كه توسط مهندسي ارزش در كاستن از هزينه طرحها و پروژه ها فراهم مي شود، بيشترين بهره و فايده را خواهند برد.




مهندسي ارزش در دنيا كارايي خود را اثبات كرده است

چهاردهمين اجلاس ً انجمن آمريكايي مهندسان ارزش ً كه در سال 1973 به تشريح دستاوردهاي مهندسي ارزش پرداخت، مشخص نمود كه به ازاي هر يك دلار سرمايه گذاري براي اجراي مهندسي ارزش چيزي حدود 53/4 دلار صرفه جويي در هزينه هاي اجرايي بدست آمده است، به نحوي كه از زمان به كارگيري مهندسي ارزش در آمريكا تا سال 1973 معادل 8/1 ميليارد دلار صرفه جويي شده است. اين صرفه جويي تا سال 1989 به بيش از 3/4 ميليارد دلار افزايش يافته است. بازده مهندسي ارزش از سال 1973 تا سال 1995 براي هر يك دلار هزينه سرمايه گذاري شده، مبلغي حدود 15 تا 30 دلار بوده است. در آمريكا و كانادا استفاده ازمهندسی ارزش در صنايع عمده، عموميت داشته و در طرح‌هاي عمومي (دولتي) اجباري می باشد. مهندسي ارزش در دايره عمران آمريكا در بين سال‌هاي 1996 تا 2000 بيش از 35 ميليارد دلار صرفه‌جويي در پي داشته و از 55 ميليارد دلار هزينه اضافي نيز جلوگيري نموده است .
در ژاپن از 698 شركت كه مورد بررسي قرار گرفته‌اند، حدود 71 درصد، مهندسي ارزش را در توليد محصولات و ارائه خدمات خود به کار برده اند.
در حاليكه 85 درصد درآمد عربستان ، به عنوان ثروتمندترين كشور عربي ، از فروش نفت حاصل مي‌شود، بيش از بيست سال است كه مهندسي ارزش را در دستور كار خود قرار داده است






نکات قابل توجه :
كاربرد مهندسي ارزش در رشته‌هاي مختلف در ايالات متحده
نكات قابل توجه رشته
بازگشت سرمايه به ميزان 113 دلار به ازای هر دلار سرمايه گذاری به طور ميانگين و نيز 845 مليون دلار صرفه جويی در هزينه در سال 1999 راه و ترابري
1
کاهش 24 درصدی هزينه های پروژه های مربوط به سلامتي در يک دوره شش ساله در نيويورک سلامتي
2
صرفه جويي معادل يک ميليارد دلار در سال 2000 در پروزه‌های ساختماني مربوط به بزرگراه‌ها در ايالات متحده ساخت و ساز
3
کاهش هزينه در محدوده ای بين %5 تا %100 در بخشهای مختلف صنعت
4
در پروژه های زيست محيطي به دليل هزينه های بالا پتانسيل بسيار زيادی در جهت بکارگيری متدولوژی ارزش دارند محيط زيست
5
بازگشت سرمايه به ميزان 20 دلار به ازای هر دلار سرمايه گذاری به طور ميانگين خدمات دولتي
6

درصد کابرد مهندسی ارزش در صنايع مختلف جهان
ردیف درصد كاربرد رشته
1 9/79 برق و الكترونيك
2 3/91 حمل و نقل (راهسازي و ترافيك)
3 90 توليد تجهيزات
4 5/84 ماشين‌سازي و توليد خودرو
5 50 صنايع شيميايي
6 39 صنايع ساختماني
7 5/37 صنايع غذايي


فهرست منابع

روش بکارگیری مهندسی ارزش تألیفS.S.IYER مترجمین محمدسعید جبل عاملی-سیدعلیرضامیرمحمد صادقی
سایت اینترنتیWWW.VE.MAVARA.IR
سایت اینترنتیWWW.VE.MRT.IR
سایر سایتهای موجود درشبکه اینترنت درباره مهندس ارزش

100 وسيله برای نصرت و ياری رسول الله ص

100 وسيله برای نصرت و ياری
رسول الله ص


بسم الله الرحمن الرحیم
الحمد لله رب العالمين والصلاة والسلام على أشرف الأنبياء والمرسلين، نبينا محمد وعلى آله وصحبه أجمعين، وبعد:
نخستین رکن از ارکان بزرگ اسلام، همانا گفتن لا اله الا الله و محمد رسول الله می‌باشد و قسمت دوم این شهادت یعنی: محمد رسول الله در خلال اموری که ذکر می‌شود. تحقق پیدا می‌کند:
اولاً: تصدیق نمودن هر آنچه پیامبر ص فرموده و یا به هر نحوی تایید کرده است، و نخستین آنها این است که او فرستاده خدا است و او را برای هدایت همه انسان‌ها و اجنه فرستاده تا وحی خداوند را بوسیله قرآن و سنت که در بر گیرنده دین اسلام می‌باشند، تبلیغ کند، دینی که خداوند، بجز آن را نمی‌پذیرد.
ثانیاً: اطلاعات و فرمانبرداری از پیامبر ص و گردن نهادن در برابر هر حکمی که صادر می‌کند و کاملاً تسلیم او شدن و پیروی نمودن از سنت او و ترک کردن هر آنچه که با آن در تضاد می‌باشد.
ثالثاً: محبت ورزیدن به پیامبر ص بگونه‌ای که محبت او بالای محبت پدر و مادر، فرزند و حتی بیش از محبت نفس خویش قرار گیرد. آنگونه که باعث تعظیم، توقیر، نصرت و یاری او و دفاع از او گردد.
پس هر مسلمانی برای اینکه ایمانش صحیح باشد و شرط دوم توحید را تحقق بخشیده باشد، باید برای تحقق بخشیدن این امر مهم یعنی محبت و مهرورزیدن به پیامبر ص بکوشد. و نیز برای اینکه شهادتش پذیرفته شود که می‌گوید محمد رسول خدا است چون منافقین می‌گفتند: (إِذَا جَاءكَ الْمُنَافِقُونَ قَالُوا نَشْهَدُ إِنَّكَ لَرَسُولُ اللَّهِ وَاللَّهُ يَعْلَمُ إِنَّكَ لَرَسُولُهُ وَاللَّهُ يَشْهَدُ إِنَّ الْمُنَافِقِينَ لَكَاذِبُونَ) [ سورة المنافقون من الآية :1 ]
یعنی: «ما گواهی می‌دهیم که تو حتماً فرستادة خدا هستی ـ خداوند می‌داند که تو فرستاده خدا هستی ـ ولی خدا گواهی می‌دهد که منافقان در گفته خود دروغگو هستند».
پس می‌بینیم که شهادت آنان هیچ نفعی برایشان در بر نداشت، چون معنای شهادت را در خود تحقق نبخشیده‌اند.
در اینجا برخی از اموری را که می‌توان بوسیله آنها به حقیقت محبت عمل نمود، می‌آوریم تا بتوان بدینوسیله در قبال این حق که برای پیامبر ص گذاشته شده است عمل نمود، و در برابر هجوم و حملات گمراه‌کننده‌ای که بر علیه پیامبر ص پیش گرفته شده است جلوگیری کرد، و در برابر آن جان و مال و پدر و مادر و هر آنچه که داریم فدا کنیم؛ بلکه هر کس هر آنچه در توان دارد و به قدر امکان و توانایی خویش به این امر مهم جامه عمل بپوشد:
1- تفکر نمودن در دلایل نبوت پیامبر ص دلایلی که بطور قطع نبوت او را ثابت می‌کنند که اصل آن هم قرآن می‌باشد.
2- یادگیری دلایلی که دلالت می‌کند بر وجوب اتباع و فرمانبرداری از پیامبر ص و اقتداء به او از جمله: دلایل قرآنی، سنت و اجماع.
3- آشنایی و آگاهی یافتن بر حفظ خداوند در قلب‌ها بوسیله سنت پیامبر ص، و این امر هم در خلال زحمات بزرگی که اهل علم در طول تاریخ متحمل گشته‌اند شناخته می‌شود که آنان صحیح و غلط را از هم جدا کرده‌‌اند و به بهترین شیوه آن را جمع‌آوری نموده‌اند که امت پیامبر ص در میان تمام امت‌های پیشین به این ویژگی برتری یافته است.
4- اظهار محبت نمودن به او در دل‌ها و آن هم با یادآوری صفات پسندیده و زیبای او و خواندن شمایل و سجایای برگزیده او، و او تنها کسی است که تمام کمالات بشری را دارا می‌باشد.
5- یادآوری فضیلت و احسان او در حق تک تک ما، زیرا او بود که دین خدا را بسوی ما آورد و آن را تکمیل و تبلیغ نمود.
6- به دنبال هر کار خیری، خواه دنیوی باشد و یا اخروی، بعد از فضل و سنت پروردگار، او است که ما را موفق گردانیده و بوسیله او است که متنعم گشته‌ایم، زیرا او راهنمای ما بوده، پس خداوند او را جزای خیر دهد آنگونه که شایسته پیامبری او است.
7- یادآوری اینکه او مهربانترین، مهرورزترین و حریص‌ترین کسی است بر امتش آنگونه که خداوند می‌فرماید: (النَّبِيُّ أَوْلَى بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنفُسِهِمْ). [الأحزاب من الآية :6 ]
یعنی: «پیغمبر از خود مومنان نسبت به آنان اولویت بیشتری دارد».
8- آشنایی و آگاهی بر آیات و احادیثی که مشعر بر فضل و عظمت و بزرگواری او نزد خداوند است، و نیز دال بر محبت ورزیدن خداوند و احترام و اکرام پروردگار برای پیامبر ص می‌باشد.
9- ملتزم بودن به دستور خداوند که ما را امر می‌کند که به پیامبر ص محبت بورزیم، بلکه محبت پیامبر ص را بر نفس خویش مقدم بداریم. زیرا پیامبر ص می‌فرماید: «لن يؤمن أحدكم حتى أكون أحب إليه من نفسه وولده ووالده والناس أجمعين».
یعنی: «ایمان هیچ کدام از شماها تکمیل نمی‌گردد مگر اینکه من را از نفس خویش، فرزندان، پدر و مادر و از همه مردم بیشتر دوست بدارد».
10- ملتزم بودن به فرمان خداوند که ما را دستور می‌دهد که با پیامبر ص و سنت‌هایش مودبانه رفتار نماییم، خداوند می‌فرماید: (يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَرْفَعُوا أَصْوَاتَكُمْ فَوْقَ صَوْتِ النَّبِيِّ وَلَا تَجْهَرُوا لَهُ بِالْقَوْلِ كَجَهْرِ بَعْضِكُمْ لِبَعْضٍ أَن تَحْبَطَ أَعْمَالُكُمْ وَأَنتُمْ لَا تَشْعُرُونَ). [الحجرات الآية : 2].
یعنی: «ای کسانی که ایمان آورده‌اید، صدای خود را از صدای پیغمبر بلندتر مکنید، و همچنان که با یکدیگر سخن می‌گویید، با او به آواز بلند سخن مگویید تا نادانسته اعمالتان بی اجر و ضایع نشود».
و باز می‌فرماید: (إِنَّ الَّذِينَ يَغُضُّونَ أَصْوَاتَهُمْ عِندَ رَسُولِ اللَّهِ أُوْلَئِكَ الَّذِينَ امْتَحَنَ اللَّهُ قُلُوبَهُمْ لِلتَّقْوَى لَهُم مَّغْفِرَةٌ وَأَجْرٌ عَظِيمٌ). [الحجرات الآية : 3 ]
یعنی: «آنان که صدای خود را نزد پیامبر خدا پایین نموده و آهسته بر می‌آورند. کسانی‌اند که خداوند دلهایشان را برای پرهیزگاری پاکیزه و ناب داشته است. ایشان آموزش سترگ و پاداش بزرگی دارند.»
همچنین می‌فرماید: (لَا تَجْعَلُوا دُعَاء الرَّسُولِ بَيْنَكُمْ كَدُعَاء بَعْضِكُم بَعْضًا). [النور من الآية : 63 ].
یعنی: «(ای مومنان) دعوت پیغمبر را در میان خویش (برای اجتماع و شرکت در کارهای مهم) همسان دعوت برخی از خود بشمار نیاورید. (چرا که فرمانش فرمان خدا و دعوتش دعوت پروردگار است.»
فرمانبرداری و مطیع بودن برای فرمان خداوند که دستور می‌دهد باید از پیامبر ص دفاع نمود و او را در برابر هر گونه اذیت و آزاری یاری و حمایت نمود و از انتساب هر گونه نقصی به او امتناع و جلوگیری نمود؛ آنگونه که می‌فرماید: (لِتُؤْمِنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ وَتُعَزِّرُوهُ وَتُوَقِّرُوهُ وَتُسَبِّحُوهُ بُكْرَةً وَأَصِيلًا). [الفتح الآية : 9 ]
یعنی: «(ما محمد را به سوی شما مردمان فرستاده‌ایم) تا به خدا و پیغمبرش ایمان بیاورید، و خدا را (با یاری دادن دینش) یاری کنید و او را بزرگ دارید و سحرگاهان و شامگاهان به تسبیح و تقدیسش بپردازید».
11- همیشه و مدام نیت صادقانه داشتن و همواره برای یاری دادن پیامبر ص و دور نمودن هر گونه گزندی از او آماده باشیم.
12- دادن بهترین پاداش در آخرت برای کسانی که محبت پیامبر را به بهترین وجه در عملکرد خویش نشان داده‌اند، بگونه‌ای که در بهشت رفیق پیامبر ص خواهد بود، بدلیل فرمایش خود حضرت در جواب کسی که گفت: من خدا و رسولش را دوست می‌دارم و او فرمود: «أنت مع من أحببت» یعنی: شما با کسی خواهی بود که دوستش داشته‌اید.
13- درود و صلوات فرستادن بر پیامبر ص خصوصاً وقتی که از وی نام برده شود، و بعد از اذان، و در روز جمعه و در هر وقتی که مجال داشته باشید، زیرا پاداش بزرگی خواهد داشت، و نیز پیامبر ص بر ما حق بزرگی دارد.
14- خواندن و مرور کردن سیره و زندگی‌نامه پیامبر ص و از احکام و دستوراتیکه در هر حادثه و واقعه‌ای که صادر فرموده بهترین استفاده را ببریم، و سعی کنیم آن را با زندگی خویش ربط داده و از آن الگو بگیریم.
15- یادگیری سنت پیامبر ص با خواندن احادیث صحیحی که اهل حدیث آن را تایید و صحیح دانسته‌اند، و تلاش و سعی‌نمودن در پی فهم صحیح این احادیث و حفظ تعالیم و دستورات آن و یاد گرفتن اخلاق پسندیده و بلندمرتبه از آن و عبادت کامل برای پروردگار و فرمانبرداری بدون چون و چرا از پروردگار.
16- تبعیت و پیروی نمودن از تمامی سنت‌های پیامبر ص به ترتیب اولویت.
17- در اقتداء نمودن به پیامبر ص در مستحبات پافشاری نماییم، اگر برای یک بار هم شده در زندگی خود آن را انجام دهیم.
18- از هر گونه استهزاء به سنت‌های پیامبر ص دوری جوییم.
19- خوشحال شدن به شایع گشتن سنت‌های پیامبر ص در میان مردم.
20- ناراحت شدن و محزون گشتن با نادیده گرفتن سنت‌های پیامبر ص در میان برخی از مردم.
21- کینه‌ورزی با هر منتقدی که بخواهد پیامبر ص و یا سنت‌هایش را نقد کند.
22- دوست داشتن اهل بیت پیامبر ص اعم از همسران او و اولاد و فرزندانش و تقرب جستن به خداوند بوسیله محبت ورزیدن به آنها، زیرا که با پیامبر ص قرابت فامیلی دارند، و نیز بخاطر اسلام آوردنشان، و برای افراد گناهکار آنان درخواست هدایت را از خداوند طلب کنیم چون که هدایت آنان از هدایت دیگران برای پیامبر ص خوشایندتر بوده است، همانگونه که عمر بن خطاب به عباس عموی پیامبر ص می‌گوید: مهلاً يا عباس لإسلامك يوم أسلمت كان أحب لي من إسلام الخطاب، ومالي إلا أني قد عرفت أن إسلامك كان أحب إلى رسول الله ص من إسلام الخطاب ای عباس چه قدر خوشایند بود روزی که مسلمان شدی، حتی از ایمان آوردن پدرم خطاب برایم خوشایندتر بود، و این بدان علت بود که می‌دانستم پیامبر ص با مسلمان شدن شما خیلی خوشحالتر خواهد شد تا با ایمان آوردن خطاب.
23- عمل به وصیت پیامبر ص در مورد اهل بیتش که فرموده: « أذكركم الله في أهل بيتي». در مورد اهل بيتم شما را سفارش می‌كنم.
24- دوست داشتن اصحاب پیامبر ص و احترام گذاشتن به آنها و معتقد بودن به اینکه آنان بر تمام کسانی که بعد از آنها آمده‌اند برتری و فضل دارند چه از لحاظ علم و عمل، و چه از لحاظ مکانت جایگاه و مکانت نزد خداوند.
25- دوست داشتن علماء و احترام گذاشتن به آنها چون آنان ادامه دهندگان میراث پیامبرانند، زیرا که علما وارثان انبیاء هستند، پس شایسته است که آنها را دوست داشت و این حق پیامبر ص بر امتش می‌باشد.
در مستوای خانواده و جامعه
26- تربیت فرزندان بر محبت ورزیدن به پیامبر ص.
27- تربیت فرزندان براساس اقتداء نمودن به پیامبر ص در همه احوال زندگی.
28- داشتن کتاب درباره زندگی پیامبر ص.
29- داشتن نوارهای حاوی زندگینامه پیامبر ص.
30- پخش و ایجاد فیلم‌های کارتونی که دارای منهج تربیتی پیامبر ص باشد.
31- اختصاص دادن یک درس و یا بیشتر در هفته به سیره پیامبر ص که همه افراد خانواده از آن بهره ببرند.
32- اقتدا نمودن مرد به پیامبر ص در رفتارش با همسر و خانواده.
33- تشویق نمودن فرزندان به حفظ اذکار نبوی و تطبیق آن در زندگی.
34- تشویق کردن فرزندان به اختصاص دادن مقداری از مخارج روزانه برای تطبیق عملی برخی از احادیث نبوی مانند کفالت یتیم، اطعام مساکین و کمک نمودن نیازمندان.
35- عادت دادن فرزندان برای بکارگیری ضرب‌المثل‌های حدیثی مانند: المؤمن کیس فطن، لا یلدغ المومن من جحر مرتین، یسروا و لا تعسروا.
36- برگزاری مسابقات خانوادگی درباره زندگی و سیرة پیامبر ص.
37- تعریف خانواده مسلمان بوسیله زندگی پیامبر ص براساس تطبیق مشروع و درست که روزی در خانه پیامبر ص ... .
در مستوای آموزش و پرورش و كارمندان آن
38- کاشتن محبت پیامبر ص در دل و نفوس دانش‌آموزان و دانشجویان در خلال ابراز حق پیامبر ص بر امتش.
39- برگذاری سمینارها و کنفرانس‌ها در زمینه زندگی پیامبر ص.
40- تشویق و وادار کردن مسئولان تدوین کتاب‌های درسی برای گنجاندن درسی بنام سیره پیامبر ص در رشته‌های علوم انسانی.
41- تلاش و کوشش برای ایجاد شاخه‌ای در دانشگاه‌های غربی برای تحقیق و کنکاش درباره زندگی و سیره پیامبر ص.
42- تشویق کردن تحقیق‌های علمی دربارة سیرة پیامبر ص و وادار کردن محققین برای نوشتن کتاب‌های سنت در زمینه‌هایی همچون مغازی و شمائل.
43- بر پا كردن نمايشگاها و برنامه‌های مدرسه‌ای و دانشگاهی‌ای که معرّف شخصیت پیامبر ص با رعایت کردن نقشه جغرافیایی گسترش اسلام باشد.
44- اختصاص مکان خاصی از کتابخانه به کتاب‌های سیره و اهتمام ورزیدن به آن به خاطر محبت ورزیدن به پیامبر ص.
45- کوشش برای ایجاد و نوشتن موسوعه‌های دانشگاهی درباره سیره نبوی که بتوان بعنوان مرجع از آن استفاده نمود، و ترجمه آن به زبان‌های زنده دنیا.
46- برگزاری مسابقات سالانه برای دانشجویان در موضوعات مهم سیره نبوی و اختصاص جوایز گران‌بها برای آن.
47- برگذاری اردوهای جوانان که در بر گیرنده مضامین و برنامه‌هایی باشد که باعث ایجاد محبت پیامبر ص در دلها و تعلق خاطر به سنت پیامبر ص بشود.
48- برگذاری دوره‌های آموزشی تخصصی برای پرورده رهبرانی که به پیامبر ص اقتدا نمایند.
در حد و مستوای ائمه، دعات و طالبان علم.
49- بیان خصایص دعوت و رسالت پیامبر ص و اینکه او براساس دین حنیفی مبعوث گشته و اینکه اصل در دعوت او پافشاری بر هدایت همه مردم تا فقط پروردگار را پرستش نمایند.
50- کوشش و تلاش برای دعوت مردم و هدایت همه قبایل، اقوام و ملل مختلف به این دین.
51- بیان صفات و ویژگی‌های اخلاقی و رفتاری چه قبل از رسالت و چه بعد از رسالت.
52- بیان فضایل پیامبر ص و اختصاص یافتن امتش به اسلوبی مناسب و خوب.
53- بیان موقف‌های پیامبر ص نسبت به خانواده و همسایه‌ها و اصحابش.
54- بیان چگونگی تعامل پیامبر ص با دشمنانش اعم از اهل کتاب، مشرکین و منافقین.
55- بیان منهج و روش‌هایش در زندگی روزمره خویش.
56- اختصاص دادن خطبه دوم برای یادآوری بعضی از وقایع سیره و زندگی پیامبر ص و نیز بعضی اوقات باید خطبه را بطور کامل به این موضوع اختصاص داد.
57- مکث کردن بر آیاتی که درباره پیامبر ص بحث می‌کند خصوصاً موقعی که در نماز خوانده می‌شوند و برای مدت چند دقیقه بر آنها توجه و تفکر نمودن.
58- برگذاری کلاس‌های حفظ احادیث نبوی همراه کلاسهای حفظ قرآن در مساجد.
59- تصحیح نظریات و مفاهیم اشتباه عامه مردم در ارتباط با سنت پیامبر ص و دعوت به تمسک به احادیث صحیح با اسلوبی صحیح و درست.
60- یادآوری فتاوای علما درباره آنانیکه تنقیص شخصیت پیامبر ص را می‌کنند و اعلام اینکه واجب است با آنان قطع رابطه نموده و باید بغض آنان را به دل گرفت.
61- تلاش و کوشش برای برگرداندن مردم بسوی دینشان و آن هم با بکار گرفتن روش‌های دعوی پیامبر ص میسر می‌شود.
62- هشدار دادن به مردم و آگاه کردن آنان از طریق وسایل ارتباط جمعی مانند تلویزیون، رادیو و روزنامه و مجلات به اینکه در شخصیت پیامبر ص غلو ننمایید و توضیح آیاتی که غلو و زیاده‌روی را نهی می‌کنند« مانند حديث: (لا تغلوا فی دینکم) و ذکر احادیثی که در این باره آمده‌اند مانند: «لا تطرونی کما أطرت النصاری ابن مریم» و توضیح اینکه محبت صادقانه عبارت است از تبعیت از پیامبر ص.
63- وادار کردن مردم بر مطالعه کردن سیره پیامبر ص از مصادر و منابع دسته اول و توضیح و تبیین آن.
64- برداشتن و نابود کردن شبهات و اباطیلی که درباره پیامبر ص و سیره او گفته می‌شود.
در حد و مستوای روشنفکران وخبرنگاران و روزنامه نگاران.
65- ابراز شخصیت پیامبر ص و ویژگی‌های امتش بوسیله انتشار و یا ذکر آن در مناسبت‌های اعلامی و فرهنگی.
66- انتشار ندادن هر گونه موضوعی که باعث تنقیص شخصیت پیامبر ص بشود.
67- مقابله و رد وسایل اعلامی غربی و یهودی که بر ضد دین و پیامبر اسلام ص گفته می‌شود.
68- برگزاری کنفرانس‌های اعلامی و روزنامه‌ای با افراد منصف غیر مسلمان درباره شخصیت پیامبر ص و رسالت او.
69- انتشار آنچه افراد منصف غیر مسلمان درباره پیامبر ص نوشته‌اند.
70- برگزاری اردوها و مناسبت‌های فرهنگی برای ابراز منهج و سیره پیامبر ص و بیان اینکه منهج پیامبر ص برای هر زمان و مکانی سازگاری دارد.
71- آماده کردن مسابقات اعلامی در زمینه سیره پیامبر ص و اختصاص دادن جوایز گرانبها برای آن.
72- نوشتن مقالات و داستان و جزوات درباره پیامبر ص
73- پیشنهاد دادن به مسئولین روزنامه‌ها و مجلات تا اینکه جایگاه ویژه‌ای در روزنامه و یا مجله خویش را به آیات و احادیثی اختصاص دهد که درباره شخصیت پیامبر ص بحث می‌کنند و بیان اینکه محبت پیامبر ص واجب است و باید آن را بر همه چیز مقدم شمرد حتی بر نفس خویش.
74- پیشنهاد دادن به مدیران کانال‌های ماهواره‌ای تا برنامه خاصی را به سیره پیامبر ص اختصاص دهند و در آن بیان شود که چگونه با همسران، فرزندان، اصحاب و حتی دشمنانش رفتار می‌کرد و نیز درباره صفات و ویژگی‌های رفتاری او بحث شود.
75- تشویق موسسه‌های تبلیغاتی برای ایجاد نوارهای تبلیغی از زندگی پیامبر ص به شیوه کاملاً حرفه‌ای و مناسب.
76- تشویق و وادار کردن شبکه‌های تلویزیونی برای ایجاد و پخش فیلم‌های کارتونی برای کودک و نوجوان که حاوی زندگی و سیره پیامبر ص و برخی از داستان‌های زندگی پیامبر ص می‌باشد.
در حد و مستوای موسسه‌های خیریه و تبلیغاتی.
77- ایجاد انجمن‌ها و گروه‌هایی برای حمل پرچم یاری و نصرت پیامبر ص.
78- اختصاص غرفه‌هایی در نمایشگاه‌ها و همایش‌های کشوری و یا بین‌المللی کتاب برای عرضه نوارهای ویدئویی و نوارهای کاست مربوط به شخصیت پیامبر ص.
79- اختصاص مکان‌هایی دائمی برای توزیع نوارهای گوناگون مربوط به پیامبر ص.
80- اختصاص جایزه گرانبها و قابل توجه به کسانی که بیشترین خدمت را در زمینه سنت و سیره نبوی انجام داده باشند، و مراسم بزرگداشت از شخصیت‌های بزرگ مرتبه در این زمینه‌ها.
81- ایجاد انتشاراتی کتاب‌های سیره به زبان‌های زنده دنیا و انتشار آن در تمام کتابفروشی‌ها و کتابخانه‌های عمومی و دانشگاه‌ها.
82- انتشار مجله و یا گاهنامه‌ای که مربوط به سیره نبوی و تعالیم دین باشد و تمام صفات و ویژگی‌های امت اسلامی را بیان کند.
83- اختصاص صندوق‌هایی برای کمک در راه نصرت و یاری رسول الله ص از طریق تالیف و ترجمه و ایجاد کانال‌های ماهواره‌ای و ... .
84- ایجاد کانون‌ها و انجمن‌هایی که برای ابراز محاسن این دین و دیدگاه اسلام درباره انبیاء و محبت و احترامی که در دین اسلام نسبت به آنان وجود دارد فعالیت نمایند.
85- ایجاد مواقع و مکان‌هایی که به سیره پیامبر ص اهتمام بورزد.
86- مشارکت نمودن در گفتگوهای مسالمت‌آمیز با غیر مسلمانان و دعوت از آنان برای تحقیق و تفحص درباره شخصیت پیامبر ص و دین اسلام.
87- نامه‌های الکترونی را که به پایگاههای اینترنتی مخصوص فرستاده می‌شوند، بوسیله احادیث و مواعظ نبوی مزین نمائیم.
88- آماده کردن نشریه‌های الکترونی هر چند مدت درباره شخصیت پیامبر ص و دعوت او، خصوصاً در مناسبات و رویدادهای پیش آمده.
89- اعلان در سایت‌های مشهور و تحریک‌آمیزی از کتاب‌ها و یا کنفرانس‌ها درباره شخصیت پیامبر ص.
در مستوای ثروتمندان و دولت‌های اسلامی
90- کمک و پشتیبانی کردن تمام فعالیت‌های دعوی که مربوط به سیره نبوی می‌باشد.
91- چاپ پوسترهایی که در برگیرنده احادیث و مواعظ پیامبر ص می‌باشند.
92- مشارکت در راه‌اندازی شبکه‌های ماهواره‌ای و رادیو و مجلاتی که از اسلام و پیامبر ص بحث می‌کنند مخصوصاً با لغات زنده دنیا و بالاخص زبان انگلیسی.
93- اجاره کردن دقایقی از شبکه‌های بیگانه و غیر اسلامی برای تبلیغات اصول و مفاهیم ارزشمند اسلام و پیامبر ص.
94- ایجاد مراکز متخصص برای بحث و بررسی جنبه‌های مختلف سیره نبوی و ترجمه آن به زبان‌های زنده دنیا.
95- ایجاد موزه‌ها و کتابخانه‌های مخصوص به سیره نبوی و فرهنگ و تراث نبوی ص.
96- ایجاد سایت‌های انترنتی مخصوص به سیره وسنت نبوی ص.
97- چاپ و نشر کتاب‌ها و نوارهای مخصوص که در بر گیرنده محاسن دین اسلام و اخلاق و شمائل پیامبر ص باشد مخصوصاً با زبان‌های زنده مانند انگلیسی.
98- مشارکت و کمک کردن در مسابقات دعوی که به سیره نبوی اهتمام می‌ورزند.
99- شماره صد را به شما واگذار می‌کنیم تا آن را نوشته و برای ما به آدرس زیر ارسال فرمایید.
برادر و خواهر مسلمان بر همه ما واجب است به هر اندازه که در توان می‌باشد پیامبرمان پیشوا و حبیب خود را کمک و یاری نماییم و به همین خاطر این یادآوری را آماده و چاپ کردیم تا برای هیچ یک از ما عذر و بهانه‌ای وجود نداشته باشد.
پس باید همه ما برای نشر و توزیع آن بکوشیم، و خانواده و عموم مردم را به آن دعوت نمائیم خواه در مجالس و مراسمات خانوادگی باشد و یا تماس‌های تلفنی و یا نامه‌های الکترونی و غیره برای نصرت و یاری رسول الله ص.
تهيه و تنظيم: انجمن جهانی نصرت خاتم الانبیاء.
آدرس اینترنتی: http://www.Icsfp.com/
http://www.islam411.com/
ترجمه: إسحاق بن عبدالله دبيري العوضي
الرياض: ص.پ 150103 الرمز: 11757

تاريخ 21 محرم 1427 هـجري قمري

آموزش front page xp

آموزش front page xp
چند نکته برای شروع:
________________________________________
1) جهت شروع كار، كاربر بايد قبلاً با اينترنت كار كرده و با ساختار كاركردى آن بطور كامل آشنا باشد، همچنين نمونه صفحاتى را كه دوست دارد بسازد، در ذهن داشته باشد. (فرا گيرانى كه در اين زمينه مشكل دارند می توانند به جزه آموزشى اينترنت ما نيز مراجعه نمايند.)
2) بهتر است قبل از كار كردن با برنامه Front Page، با برنامه تايپى Word آشنا شده و كار نموده باشيد. چرا كه اكثر مطالب آنجا مورد نياز بوده و تكرارى است. (فرا گيرانى كه در اين زمينه آشنايی ندارند، مىتوانند به جزه آموزشى Word ما نيز مراجعه نمايند.)
3) هدف ما ساختن صفحات عملى و كاربردى در اينترنت است آنهم بطور ساده و روان، لذا كسانى كه مىخواهند از برنامه ها و افه هاى ويژه و خاص سود جويند، بعد از يادگيرى اين بخش مىتوانند به منابع آموزشى ديگر مراجعه نمايند، ولى چند مطلب مهم را در ساختن صفحه مدنظر داشته باشيد:
• محتوا و موضوع صفحه شما برای بازديدکننده مهم است، نه افه ها و جكگولك بازيها!!!! او دوست ندارد وقت خود را براى آنها هدر دهد و فورا" از سايت شما خارج خواهد شد.
• روانشناسان اينترنتى در تحقيقات خود يافته اند كه بازديدكنندگان دوست ندارند بيشتر از 25 ثانيه وقت خود را درصفحه اى بگذرانند، لذا سعى نماييد صفحاتتان با سرعت بالا بيايد و حداقل حجم را داشته باشد. (بخصوص در صفحات ابتدايى جهت جذب مشترى از عكسهاى سنگين، افه هاى بيخود سنگين و يا برنامه هاى مشكل زا خوددارى نموده و با دادن اطلاعات مفيد و موضوعهاى جالب او را ميخكوب نماييد.
• هر چه سريعتر مشترى خود را به موضوع مهم و جالب راهنمايى نماييد و از كشاندن او به صفحات گوناگون بىتحرك خوددارى نموده و از دور هاى قمرى جهت رسيدن به مقصد جدا" خوددارى كنيد.
• از دادن اطلاعات نادرست و غير اخلاقى خوددارىكرده و در صورت لزوم با دادن آدرس سايتهاى معتبر و خوب در زمينه موضوع مورد تحقيق خود او را در اين زمينه يارى دهيد و جلب اعتماد نماييد.
• چون عكس يك قسمت اعظم و مهم كار شما را در اينترنت تشكيل مىدهد، لذا بهتر است شما حداقل كمى با برنامه Photo Shop آشنا باشيد. (ما بطور مختصر اشاره به آن در بخش تصوير گذارى خواهيم کرد.)
شروع کار
________________________________________
شايد شما كتابها يا سي دي هاى آموزشي را در زمينه فراگيرى Front Page مطالعه كرده و يا ديده باشيد. متوجه خواهيد شد كه هر كدام از آنها به نحو خاصى به اين مسئله پرداخته و آن را آغاز نموده اند. من نمىخواهم بگويم كه راهى كه بنده شروع به كار مىكنم استاندارد كامل بوده و بهتر است، ولى با توجه به تجربه كلاسهاى متعدد آموزشى در اين زمينه و موفقيت و رضايت فراگيران، آن را به روشهاى ديگر ترجيح مىدهم.
قبل از هر چيزى، نظم در كار حرف اول را جهت موفقيت مىزند لذا قبل از شروع به كار شما بايد بدانيد كه چه كاری مىخواهيد انجام دهيد و به چه چيزهايى نياز داريد.
هنگامى كه يك صفحه وب ساخته مىشود معمولا" دارى يك صفحه اصلى (Home Page) به نام ايندكس اچ تي ام ال (index.html) بوده و ساير ملزومات آن يعنى صفحات ديگر و عكسها يا وسايل مورد لزوم در پوشه هاى مربوطه بطور منظم نگهدارى می شوند. لذا براى شروع كار بهتر است شما در بخشى از كامپيوتر خود يك پوشه به نام مثلا" (My Web) ايجاد نموده و درون آن دو پوشه ديگر به نامهاي (docs) و (images) بسازيد.
صفحه اول يا اصلى شما درون(My Web) قرار گرفته و بقيه صفحات درون پوشه (docs) و تمامى عكسها درون پوشه (images) ذخيره خواهند شد. اين عمل فقط جهت منظم بودن كار توصيه مىشود و ضمنا" مىتوانيد مدارك و فايلهاى يك بخش حجيم و زياد يك اتصال خود را به يك پوشه جداگانه هدايت نموده و ذخيره كنيد، مثلا" مسئوليت آنرا به عهده يك فرد يا گروه خاصى قرار داده و فقط شما آنها را به صفحه اصلى يا index.html آن اتصال دهيد. مثلا" يک يا چند پوشه جداگانه درون My Web که خودشان دارای docs و images و همچنين صفحه اصلی Index جداگانه داشته باشند.
تذكرات مهم:
• از دادن اسمهاى فارسى به پوشه ها، فايلها، عكسها و اسناد خود جداً خوددارى نماييد چرا كه در اينترنت آنها دچار مشكل شده و قابل دسترسى نخواهند بود.
• از نوشتن كاراكترهاى غير مجاز، دادن فاصله هاي زياد بين اسامى و استفاده از حروف بزرگ در نام اسناد و پوشه ها خوددارى كنيد.
• از درست كردن پوشه هاى تو در تو و پيچ در پيچ و با نام بلند خوددارى كنيد و از مخفف كلمات استفاده نماييد (مثلا" به جاىteaching center از tc يا tcenter استفاده شود بهتر است.)
آشنايی با پنجره برنامه Front page 2002 XP
________________________________________
پنجره Front page نيز مانند ساير پنجره هاى windows بوده و شامل :
1) Title Bar
2) Menu Bar
3)Tool Bar
4) Main Window
5) Status Bar
6) Scroll Bar
7) ودر اين برنامه يك ستون اضافى در سمت چپ صفحه اصلى قرار دارد كه View Bar مىباشد و بطور پيش فرض فعال است.
ميله نمايش يا View Bar
________________________________________
درپنجره باز شده علاوه بر ميله عنوان و ابزار در سمت چپ پنجره يك پنجره جداگانه بصورت عمودى و بطور پيش فرض باز بوده و فعال مىباشد (View Bar). كه اين پنجره در مراحل تكميلى (هنگامي كه تقريبا" سايت شما كامل شده و صفحات متعددى داريد) مفيد خواهد بود. در اين پنجره معمولا" شما شش لايه (Tab) مىبينيد كه عبارتند از:
1) Page : يا صفحه
2)Folders: پوشه ها
3) Reports : يا گزارشات
4) Navigation : يا ساختار كلى (چارت) شبكه
5) Hyperlinks : يا وضعيت اتصالات
6) Tasks : يا وظايف و كارها
________________________________________
1) Page يا صفحه: اگر فعال باشد شما صفحه اى را كه در آن كار مىكنيد را در پنجره اصلى بطور فعال خواهيد ديد.
2) Folders يا پوشه ها: اگر روى آن كليك نماييد و فعال باشد شما تمامى پوشه هاى درون سايت خود را در درون پنجره اصلى مشاهده خواهيد نمود.
يک پنجره عمودی به اسم Folder List ما بين پنجره اصلی و پنجره Views باز مي کند که ما می توانيم تسلط کامل به تمامي Folder ها و پوشه هاي خود داشته باشيم. اگر بخواهيم محتويات يک پوشه را در پنجره اصلي سمت راست ببينيم، کافي است روي پوشه در بخش Folder List کليک کنيم.
نکات
________________________________________
1. دقت کنيد که اگر بر روي پوشه اي در بخش Folder List کليک راست کنيد يک سري امکانات ويژه در اختيار شما قرار مي دهد از جمله:
Convert to web: پوشه را به حالت صفحه وب در مي آورد و کل آن پوشه و محتويات آن پوشه به عنوان يک سايت فرعی و زير مجموعه ای از سايت اصلی و کلی ما عمل مي کند.
Cut: شما مي توانيد پوشه مورد نظر را از آنجا برداشته حرکت (Move) داده و در جاي ديگر قرار دهيد. (با عمل paste)
Copy: يک نسخه از پوشه موردنظر را در جاهاي ديگر رونوشت مي کند.
Rename: اسم پوشه را عوض مي کند.
Delete: کل پوشه و محتويات آن را حذف مي کند و ديگر قابل دسترسي نيست (در اينترنت سطل آشغال (Recycle Bin)نداريم).
1. Page New: در پوشه يک صفحه جديد مي سازد. براي اينکار يک بار کليک کنيد و حتماً اسم با مفهومی به جاي new page تايپ کنيد. حتماً براي ساختن صفحه بايد پسوند (.htm) وجود داشته باشد.
2. Folder : در درون پوشه يک پوشه جديد مي سازد
. Publish : انتقال يا انتشار پوشه درست شده به سايت اصلي را به عهده دارد.
نکته مهم در Rename: چون در اينترنت تغيير نام باعث عدم دسترسي به فايل مربوطه خواهد شد، لذا در اين قسمت دقت شود که بعد از تغيير نام link ها نيز تعمير شود و يا حتماً از آدرس دهي نسبي استفاده شود.
تدکر بسيار مهم: Title و اسامي صفحات (File Name) در اينترنت مهم بوده لذا بايد در نامگذاري صفحات و Title آنها کمال دقت را داشته باشيد و اين امر در دستيابی موتورهاي جستجوگر به صفحات ما کمک زيادی مي کند.
انواع آدرس دهي
1. مطلق: که آدرس را بطور کامل (پوشه-زير پوشه- فايل) مي نويسيم که به درد Link هاي خارج از سايت خودمان مي خورد.
2. نسبي: هميشه بهتر است در درون سايت خودمان از اين نوع استفاده کنيم. بدين ترتيب که در هنگام آدرس دادن پوشه موردنظر را پيدا کرده و انتخاب مي کنيم. و آدرس نسبی سبب مي شود در صورت جابجايی فايل مورد نظر درون پوشه کلی و يا تغيطر نام پوشه فرعی آن اتصال آن قطع نشود.
• چگونه فايل ها و پوشه ها را نامگذاري کنيم؟
سعی کنيد از کاراکترهاي غيرمجاز، حروف بزرگ، فاصله بين کلمات و حروف فارسي براي نامگذاري پوشه ها، عکس ها و صفحات استفاده نکنيد- زيرا در اينترنت مشکل خواهند داشت- و هنگام ذخيره کردن فايلی حتما" دکمه Change Title را کليک کرده و تيتر صفحه را ( در اينجا فارسی و يا انگليسی فرقی ندارد) عوض نماييد و توجه نماييد که از کلمات با مفهوم در تيتر استفاده نماييد و ديکته آنها صحيح باشد چون اين امر نشانگر اعتبار سايت شماست.
و اگر خواستيد برای اين کار درون صفحه کليک راست کرده وTitle آن را به اينصورت عوض نماييد:
در روي صفحه کليک راست کرده و page properties را نتخاب مي کنيم. در تب General و در بخش Title، تيتر زيبا، جالب توجه و با معنايي را که مي تواند يک جمله باشد و مفهوم کلي صفحه را برساند، درج مي کنيم.
3) Reports يا گزارشات: اگر روى آن كليك نماييد و فعال كنيد شما قادر خواهيد بود يك گزارش اجمالى از وضعيت اسناد و كارهاى خود و احتمالا" مشكلات و ايرادهاى سايت خود آگاهى يابيد. شما مىتوانيد با انتخاب گزينه هاى فرعى پنجره باز شده گزارش مورد نظر خود را مشاهده نماييد
ميله نمايش يا View Bar
________________________________________
3)Reports يا گزارشات: اگر روى آن كليك نماييد و فعال كنيد شما قادر خواهيد بود يك گزارش اجمالى از وضعيت اسناد و كارهاى خود و احتمالا" مشكلات و ايرادهاى سايت خود آگاهى يابيد. شما مىتوانيد با انتخاب گزينه هاى فرعى پنجره باز شده گزارش مورد نظر خود را مشاهده نماييد.
4) Navigation يا ساختار كلى (چارت) شبكه: در پنجره اصلى يك شماى كلى از سايت شما را بصورت يك چارت كلى و درختی نمايش مىدهد و شما ضمن آگاهى از ساختار و ارتباطات كلى ساختار سايت خود قادر خواهيد بود با گرفتن و كشيدن (click & drag ) ساختار سايت خود را تغيير دهيد.
ميله نمايش يا View Bar
________________________________________
1. Hyperlinks يا وضعيت اتصالات: نحوه اتصالات صفحات به يكديگر را نشان مىدهد و در صورت قطع اتصالى آن را با رنگ قرمز يا شکستگی خط نشان مىدهد و شما مىتوانيد آن را اصلاح نماييد.
2. Task يا وظايف و كارها: در سايتى كه چند نفر مسئول كارها مىباشند سرپرست سايت مىتواند در اين قسمت وظايف هر شخص را معيين نماييد و فرد مورد نظر از وظايف خود در اين قسمت مطلع شده و كار را تحويل دهد. و بطور کلی وظايف کارکنان يک سايت که چه کارهايي بايد انجام دهند را نشان مي دهد. اگر بخواهيم وظيفه اي را به کسي محول کنيم روي قسمت Edit/Task/Add Taskرفته و وظيفه او را معلوم مي نماييم.
تذكر: در صورتى كه به اين ابزارها يا بطور كلى به View Bar نيازى نداريد با كليك برview و كليك روی گزينه view bar آن را غير فعال نماييد
ميله ابزارها:
________________________________________
بطور پيش فرض ميله ابزارهاى Standard و Format فعال بوده ودر زير ميله فهرست باز مىباشند. و احيانا" شما آنها را مشاهده ننموديد، مىتوانيد در ميله فهرست (Menu Bar) در بخش View كليك كرده و از قسمت Toolbar گزينه هاى Standard و يا Format را انتخاب نماييد تا فعال شوند.
در اين ميله، ابزارها و وسايل اساسى، مورد لزوم فراوان و فورى برنامه كه همگى آنها در درون Menu Bar (ميله فهرست) نيز قرار دارند، جهت ذسترسى سريع و فورى به شكل يك ابزار و دكمه قابل كليك جهت فعال شدن در اين ميله قرار داده شده اند. و چون بيشتر كار ما در ساختن صفحات وب با اين ابزار است ما ابتدا به معرفى كار آنها پرداخته و سپس ساير ابزار موجود در Menu Bar را معرفى و آموزش خواهيم داد.
تذكر:
اگر اشاره گر ماوس خود را يك لحظه روى اشكال موجود در نوار ابزار نگه داريد نام ابزار به صورت Tool Tip در زير آن ظاهر خواهد شد
ابزارهاى نوار ابزار Standard به طور استاندارد از بالا سمت چپ به راست عبارتند از:
5. Toggle Pane ( فهرست پوشه): جهت مشاهده فهرست پوشه ها در كنار(سمت چپ) صفحه اصلى
6. Print (چاپ): جهت چاپ نمودن صفحات مورد نظر
Preview in Browser (مشاهده در جستجوگر وب): جهت مشاهد صفحه ساخته شده در جستجو گر وب مثلا" Internet Explorer يا برنامه Netscape و نسبت به Preview Tab پايين صفحه واقعی تر و قابل اعتماد تر است.
7. Spelling (كنترل ديكته): جهت چك و كنترل ديكته كلمات تايپ شده از نظر قواعد ديكته نويسى و قواعد مربوطه.
اگر کلمه اي در داخل صفحه اشتباه ديکته داشته باشد زير آن با رنگ قرمز و اگر اشتباه گرامر داشته باشد با رنگ سبز مشخص مي شود. براي اصلاح آنها روي هر قسمت کليک راست کرده و تک تک درست مي کنيم. اما با زدن دکمه spelling کادري باز مي شود که مي توان در آنجا اشتباهات را اصلاح کرد.
Ignore: چشم پوشي کردن از غلط موجود ( وقتی که ما از قصد آنرا غلط نوشته ايم، کلمه يا اسم خاصی است که در دیکشنر دستگاه نيست.
:Ignore All از همه موارد چشم پوشي کردن
Change: عوض کردن ( با کلمه پيشنهادی پنجره که در درون کادر انتخاب می کنيم عوض نمايد.)
Change All: عوض کردن کلی (با کلمه پيشنهادی پنجره که در درون کادر انتخاب می کنيم اين کلمه را در صورت وجود در هر کجای اين صفحه عوض نمايد.)
Add: به ديکشنري اضافه کند و ديگر در سندهای بعدی از ما نپرسد و ايراد نگيرد. (هرگاه کلمه خاصی که زياد به آن نياز داريم و ديکته آن را درست نوشته ام به ديکشنری اضافه می نمايد)
Suggest: دستگاه نظر يا پيشنهاد خودش را ارائه دهد که می تواند جهت رفع اشکال انتخاب شود
________________________________________
Cut (برش): جهت بريدن و برداشتن بخشى از متن، عكس و يا قسمت انتخاب شده جهت درج در بخشى ديگر
Copy (كپي): جهت برداشتن نسخه يا كپى بخشى از متن، عكس و يا قسمت انتخاب شده جهت درج در بخشى ديگر (Ctrl + C)
Paste (الصاق): جهت الصاق يا چسباندن قسمت كپى يا بريده شده موجود در حافظه (clipboard) در بخش مورد نظر (Ctrl + X)
نحوه انتخاب كردن كلمه، خط، پاراگراف وكل متن
تا چيزي را انتخاب نكنيم نمي توانيم روي آن عملي (cut،copy، تغيير رنگ، اندازه و ...) را انجام دهيم و در اينكار بايد خيلي دقت كنيم.
براي انتخاب يك كلمه كافي است دوبار روي كلمه كليك كنيم.
براي انتخاب يك خط به ابتداي خط رفته به نحوي كه علامت درج متن (I) ماوس تبديل به فلش شود و يكبار كليك مي كنيم اگر دو بار كليك كنيم پاراگراف انتخاب مي شود و اگر سه بار پشت سر هم كليك كنيم كل متن انتخاب مي شود.
براي انتخاب كلمه، خط، متن ويك يا چند حرف با صفحه كليد به صورت زير عمل مي كنيم. به ابتداي جايي كه مي خواهيم انتخاب کنيم با كليدهاي جهت نما حركت كرده و در آنجا قرار می گيريم، دكمه shift را نگه داشته با كليدهاي جهت نما (Arrow Keys)به انتهاي قسمت انتخابي خود مي رويم.
ساده ترين و راحت ترين روش انتخاب drag كردن با ماوس است. بدين طريق كه در ابتداي قسمت مربوطه كليك كرده و با احتياط تمام تا آخر قسمت مربوطه (حرف، كلمه، خط، پارگراف و كل متن) مي كشيم.
دقت:
• اگر روي آن قسمت كه انتخاب شده است، كليك كنيم آماده براي حركت به جاي ديگر مي باشد يعني می توان عمل cut را انجام داد و شما اشتباها" آن را نگرفته و جابجا نماييد.
• اگر بخواهيم كل متن را يكجا انتخاب كنيم، Edit ---Select All و يا از Ctrl+A استفاده مي كنيم
Format Painter (حكاك قالب بندى):
جهت انتقال قالب بندى يك بخش انتخاب شده به بخشهاى ديگرو سرعت بخشيدن به قالب بندى كارها (كليد طلايي) اگر مي خواهيم چند چيز را با Format يكسان تغيير دهيم كافي است اين اعمال را فقط روي يك چيز انجام داده، سپس آن موضوع را انتخاب كرده (جهت يكباراستفاده، يك بار و براي چند بار استفاده، دو بار پشت سر هم روي اين دكمه كليك ميكنيم) سپس روي(حروف، كلمات، بندهاي ) مورد نظر، كليك كرده و با درگ drag انتخاب مي كنيم. براي خارج كردن نشانگر از آن حالت (خنثي كردن آن)، يكبار روي خودش كليك مي كنيم.
Undo (خنثي كردن):
جهت خنثي نمودن آخرين اعمال و كارهاى انجام شده اشتباهى در صفحه (Ctrl+Z)
Redo (برعكس خنثى):
اگر عملى را خنثى نماييم ولى مجددا" بخواهيم به آن عمل باز گرديم از اين دكمه استفاده مىنماييم (Ctrl+Y)
Web Component: يكسري افه ها را در اختيار كاربر قرار مي دهد. از جمله:
:hover Button ميتوانيد كلمه اي را از طريق اين به صفحه اي يا سايتي اتصال دهيد. و هنگامي كه بيننده روي آن مي آيد مي تواند جلوه هاي ويژه اي در صفحه مربوطه ايجاد كند.
:marquee متن انتخابي يا نوشته شده را متحرك مي كند با تغيير جهت و رنگ پس زمينه و ...
Banner Ad manager: كه شما مي توانيد با استفاده از دكمه Add عكسها و تصاوير انتخابي را در اين قسمت قرار داده و حتي در بخش link toآن را به سايت يا صفحه اي متصل كنيدو جلوه خاصي نيز در قسمت Effect به آن بدهيم.
نكته مهم:
بعضي از اين افه ها را فقط مي توانيم درون اينترنت واقعي ببينيم.
:web search براي درون سايت ميتوانيم جستجوگر بگذاريم.
:hit counter براي درون سايت مي توانيم شمارشگر بازديد كننده بگذاريد.
:photo gallary براي درون سايت مي توانيم عكسها را به صورت گالري بدهيم.
تذكر مهم: بهتر است تا حد امكان از گذاشتن چنين قرتي بازيهايي درون سايت خود، خود داري كنيم چرا كه بعضي از اينها سايت را سنگين كرده و حال بيننده را به هم مي زند
Insert table (قرار دادن جدول): جهت درج جدول در محل انتخاب شده از طريق اين دكمه و يا منوي Tableميتوانيم با توجه به نيازمان جدول بسازيم. در اين گزينه كليك كرده و به تعداد مورد نياز مي كشيم. اما در قسمت Table/Insert تعداد سطرها و ستون هاي مورد نظر را وارد مي كنيم. بعد از درج جدول اگر بخواهيم روي آنها كار كنيم، روي جدول كليك راست كرده گزينه Table properties مشخصات كل جدول را در اختيار ما قرار ميدهد اما cell properties مشخصات سلولي را كه درآن كليك كرده ايم در اختيار ما قرار ميدهد.
اگر بخواهيم سلولي را حذف نماييم درون آن كليك كرده (براي انتخاب سلول هاي مختلف كليد Alt را گرفته يكي را انتخاب كرده سپس با Alt + shift بقيه سلولها را انتخاب مي كنيم و يا با درگ كردن ماوس روي سلولها اينكار مي نماييم.) و يا جاي مورد نظر را انتخاب كرده سپس از گزينه Table/ Select را انتخاب مي كنيم و دکمه Delete را جهت حذف کليک می کنيم.
:mergeچند سطر يا ستون انتخاب شده را ادغام مي كند ولي split ميتواند سلول انتخاب شده رابه چند سلول ديگر تقسيم كند.
كليك راست روي جدول و انتخاب گزينه Table properties
:Alignment تنظيم سمت قرار گرفتن جدول نسبت به متن اطراف و همچنين تعيين جهت نوشتن متن
: Float نسبت به متن جدول را در سمت راست يا چپ قرار ميدهد.
:cell spacing فاصله بين سلول و متن درون آنرا كم و يا زياد مي كند.
:cell padding فاصله بين سلول ها را از هم كم يا زياد مي كند.
:Table Direction جهت جدول را راست به چپ يا چپ به راست مي كند.
:Borders با درج عدد بزرگتر جدول را قاب مي كند. شما مي توانيد با حذف كردن Border Size، جدول را براي بيننده مخفي كنيد. براي قاب كردن عدد بزرگ و با (light, Dark) Border رنگ خاصي بدهيم. color رنگ كلي به جدول مي دهد.با زدن show both cells and table مي توانيم خطوط جدول و سلول ها را كامل ببينيم. براي Background يا زمينه کل جدول و يا يک سلول تنها، مي توانيم رنگ مخصوص و يا حتي يك تصوير بدهيم. اگر بخواهيم درون سلول متني درج كنيم موقعيت نوشتن متن را كه هميشه از پيش تعيين شده است را از سمت چپ ، راست، متعادل و نسبت به عكس از وسط، بالا ، زير و ...
اگر بخواهيم سلولی خطش درشت شده و تيتر گردد ميتوانيم آن ها را انتخاب كنيم و از قسمت cell properties درون header cell كليك كنيم.
اگرNo wrap را تيك بزنيم، جملات يك سلول را پيوسته مي آورد و شكنندگي ايجاد نمي كند.
مي توانيم براي تك تك سلول ها قاب رنگي جدا يا پس زمينه مخصوص قرار دهيم.
در قسمت گزينه Table بر روی Menu Bar گزينه هاي زيادي است كه عبارتند از:
:Draw Table به صورت دستي جدول مي كشيم و هنگام کليک روی آن ماوس ما تبديل به يک قلم ميشود و به شکل و اندازه و جای مورد نظر میتوانيم جدول بکشيم.
:Insert مي توانيم جدول(Table)، ستون(Columns)، رديف(Rows)، سلول و ... قرار دهيم.
:Delete cellحذف سلول هاي انتخاب شده
:Selectانتخاب جدول، ستون، رديف، سلول
:merge ادغام سلول هاي انتخاب شده
:Spiltتقسيم سلولهاي انتخاب شده به تعداد مورد نياز
:Auto Format با توجه به ساختارهاي قبلي موجود در حافظه جدولمان را قالب بندي ميكند.
:Distribute Columns rowsهماهنگ كردن رديف ها و سطرها به طور مساوی
:Auto Fit contentبا توجه به محتويات درون جدول و متن درج شده، تنظيم داخل سلول را انجام ميدهد.
:convertجدول را بر ميدارد و متن را بدون جدول مي گذارد.
Insert picture from file: (قرار دادن عكس از فايل) جهت درج و قرار دادن عكس يا ClipArt در صفحه. اگر بخواهيم دردرون صفحاتمان عكس قرار دهيم با استفاده ازاين دكمه و يا گزينه Insert / picture استفاده ميكنيم.
:clip Artعكسهاي پيش فرض نرم افزار آفيس را در اختيار شما قرار می دهد.
:From File عكسهاي داخل اسناد مارا مي آورد.
:Auto shape براي گذاشتن علائم و عکسهای خاص Drawing می باشد.
:From scanner or camاز اسكنر يا دوربين مي آورد.
:Word Artافه هاي نوشتاري ويژه
Video: يك فيلم ويدئو كوتاه قرار ميدهد.
New Drawing: يک Canvas يا بوم نقاشی جهت درج شئ يا عکسی در اختيار شما قرار ميدهد.
براي انجام كار روي عكس:
روي عكس دو بار كليك كرده و يا از قسمت View به قسمت Toolbar رفته و گزينه Drawings را انتخاب می کنيم.
Select: براي انتخاب عکس و يا Hotspots ها مي باشد.
Hotspots: جهت اتصال تكه اي ازعكس به يك سايت، صفحه و ... استفاده مي شود بدين گونه كه با توجه به نياز روي يكي از آن ها كليك كرده در روي عكس به اندازه دلخواه مي كشيم وقتي ماوس را رها كنيم پنجره Hyperlink بازمي شود و مي توانيم آدرس مناسب بدهيم و بعد ازآن می توانيم اندازه و مكان اتصال را جابجا، کوچک و بزرگ نماييم (براي تغيير اندازه از كناره ها و براي تغيير مكان روي آن كليك مي كنيم.)
Restore: عكس تغيير يافته را به حالت اوليه بر مي گرداند.
Resample: عكس را هنگاميكه از نظر اندازه تغيير كرده باشد به حالت قبلي اش بر مي گرداند.
Bevel: از كناره هاي خود عكس يك قاب براي عكس مي سازد.
Color: مي توانيم از اين بخش براي شستن رنگ عكس و كم كردن ياسفيد وسياه كردن آن استفاده كنيم.
Transparent: جلوه ويژه به عكس دادن و برجسته کردن بخشی از آن
Crop: براي بريدن تكه اي از عكس كه نياز است و حذف زايده هاي آن. برای اين کار ابتدا روي عکس كليك كرده تكه مورد نظر را انتخاب كرده و آن را تنظيم كرده، سپس دوباره روي دکمه Crop كليك كرده تكه مورد نظر مانده و بقيه حذف مي گردند.
Less Brightness: شفافيت يا نور را كم مي كند.
:More Brightness شفافيت يا نوررا زياد ميكند.
:Less Contrastحساسيت دو رنگ را كم ميكند.
More Contrast: حساسيت دو رنگ را زياد ميكند
4 دكمه بعدی براي چرخش و زاويه بندي عكس مي باشند. بدين نحو که:
Flip Vertical: جهت چرخش عمودی عکس نسبت به مرکز عکس
Flip Horizontal: جهت چرخش افقی عکس نسبت به مرکز عکس
Rotate Vertical: جهت دوران عمودی عکس
Rotate Horizontal:جهت دوران افقی عکس
Send Backward: هنگاميكه دو يا چند عكس را كنار هم داريم مي توانيم يكي را در پشت سر ديگری قرار دهيم.
Bring Forward: هنگاميكه دو يا چند عكس را كنار هم داريم مي توانيم يكي را در جلوي ديگری قرار دهيم.
Positional absolutely: موقعيت و محل قرار گرفتن عكسها را ثابت نگه مي دارد.
Thumbnail: براي اينكه عكسها سريع تر قابل دسترس براي بيننده باشد در صورتيكه عكسها بزرگ و زياد باشند، ابتدا نمونه عكس كوچكي از آن كه اندازه خيلي كمي دارد ساخته مي شود. در صورتيكه بيننده بخواهد عكس بزرگ تر را ببيند روي آن عكس كليك كرده و عکس بزرگ و اصلی را مي بيند.
Text: مي توانيم با انتخاب اين گزينه در درون عكس انتخابي خود متن مورد نظر را تايپ كنيم.
تذکر:
دکمه های ترکيبی Alt + Shift سمت راست کيبرد فقط متن را فارسي مي كند (در هر کجا باشيد ، راست چين، وسط چين و يا چپ چين)
دکمه های ترکيبی Alt + Shift سمت چپ کيبرد فقط متن را انگليسی مي كند (در هر کجا باشيد ، راست چين، وسط چين و يا چپ چين)
دکمه های ترکيبی Ctrl + Shift سمت راست کيبرد نه تنها متن را فارسي مي كند بلکه متن را راست چين می نمايد.
دکمه های ترکيبی Ctrl + Shift سمت چپ کيبرد نه تنها متن را انگليسی مي كند بلکه متن را چپ چين می نمايد.
Insert picture From File: عكس يا تصوير از فايل مي آورد.
چند نکته مهم در باره عکس:
فراموش نشود كه گرفتن و كشيدن عكس براي كوچك و بزرگ كردن آن هيچ تاثيري در اندازه و حجم صفحه نخواهد داشت و فقط كيفيت عكس را خراب ميكند اينكار در صورتيكه فقط به 10% براي جابجايي عكس نياز داريم اشكالي ندارد و برای اين امر روی عکس کليک نموده و از گوشه های آن گرفته برای بزرگ کردن به کناره ها و جهت کوچک نمودن به درون و مرکز عکس می کشيم.
با انتخاب عکس می توانيد روی Align Centre, Align Right, Align Left و يا Justify جهت تغيير محل قرار دادن عکس در وسط، سمت راست، سمت چپ و يا به حالت متعادل در صفحه عمل نماييد.
Drawing (نقاشى يا ترسيم): برنامه بسيار جالب و قشنگ جهت انجام كارهاى گرافيكى

________________________________________
Refresh (تازه كردن صفحه): جهت مشاهده آخرين تغييرات انجام داده شده در صفحه
Stop (توقف): جهت توقف صفحه اى كه در حال باز شدن مىباشد و طول مىكشد يا مورد لزوم نيست.
Show All (نمايش تمامى علامتها): جهت نمايش محلهاى فاصله خورده بين كلمات (Space bar ) ، محل زدن دكمه Enter جهت درج پارگراف.
Microsoft FrontPage Help (برنامه كمكى Front Page): برنامه هلپ يا كمكى فرانت پيج را در پنجر هاى جداگانه براى شما باز مىكند كه در صورت آشنايى شما به انگليسى بسيار مفيد خواهد بود.
Toolbar Options ( دكمه هاى اضافى): جهت انتخاب و افزودن (يا برداشتن) ابزار هاى اضافى مورد لزوم به اين قسمت
Refresh (تازه كردن صفحه): جهت مشاهده آخرين تغييرات انجام داده شده در صفحه
Stop (توقف): جهت توقف صفحه اى كه در حال باز شدن مىباشد و طول مىكشد يا مورد لزوم نيست.
Show All (نمايش تمامى علامتها): جهت نمايش محلهاى فاصله خورده بين كلمات (Space bar ) ، محل زدن دكمه Enter جهت درج پارگراف.
Microsoft FrontPage Help (برنامه كمكى Front Page): برنامه هلپ يا كمكى فرانت پيج را در پنجر هاى جداگانه براى شما باز مىكند كه در صورت آشنايى شما به انگليسى بسيار مفيد خواهد بود.
Toolbar Options ( دكمه هاى اضافى): جهت انتخاب و افزودن (يا برداشتن) ابزار هاى اضافى مورد لزوم به اين قسمت
Style (سبك):جهت قالب بندى سبك و ساختار نوشتارى معين مختلف موجود در اين بخش در متن در حال درج يا انتخاب شده.
Font (نوع خط): جهت انتخاب نوع خط براى نوشتن يا بخش انتخاب شده
Font size (اندازه خط): جهت انتخاب اندازه خط براى نوشتن يا بخش انتخاب شده
Bold (تو پر): جهت توپر نوشتن متن يا متن انتخاب شده جهت دادن جلوه ويژه و مشخص نمودن
Italic (خط شكسته): جهت دادن حالت شكسته به متن يا متن انتخاب شده جهت دادن جلوه ويژه و مشخص نمودن
Underline (زير خط دار): جهت زير خط دار نمودن متن يا متن انتخاب شده جهت دادن جلوه ويژه و مشخص نمودن
Align Left (تراز چپ): جهت چپ چين نمودن متن نوشتارى، عكس و يا بخش انتخاب شده
Center (وسط چين): جهت وسط چين نمودن متن،عكس و يا بخش انتخاب شده
Align Right (تراز راست): جهت راست چين نمودن متن نوشتارى، عكس و يا بخش انتخاب شده
Justify (تراز عادى): متن يا بخش انتخابى شما را از سمت چپ و راست يكسان مىچيند.
Left to Right:
Right to Left :
Run TextDirection LTR:
Run TextDirection RTL:
Increase Font Size:
Decrease Font Size :
Numbering(شماره گذارى): جهت ايجاد رديف و شماره گذارى و ليست نمودن
Bullets (قرار دادن دكمه): جهت ايجاد رديف، ليست نمودن و مرتب كردن
Decrease Indent(كاهش حاشيه): جهت كم كردن حاشيه و فاصله بخش انتخابى از كناره صفحه
Increase Indent (افزايش حاشيه): جهت افزودن فاصله و يا حاشيه از كناره صفحه به متن يا بخش انتخاب شده
Outside Borders
High light color (ايجاد برجستگى به كمك رنگها در پشت زمينه): جهت دادن جلوه ويژه و برجسته جلوه دادن بخش انتخاب شده به كمك انواع رنگها در قسمت پشت زمينه
Font color (رنگ خط): جهت انتخاب انواع رنگها براى متن نوشتارى يا انتخاب شده
Toolbar Options (دكمه هاى اضافى): جهت انتخاب و افزودن (يا برداشتن) ابزار هاى اضافى مورد لزوم به اين قسمت.
تذکر:
در پايين هر صفحه سه Tab وجود دارد:
1.Normal Tab
حالت عادي مي باشد که مي توانيم آن را Edit کنيم.
2. HTML Tab
source (زبان طراحي) صفحات وب را به روش HTML نشان مي دهد و کساني که به اين زبان تسلط داشته باشند مي توانند با سادگي تغييرات لازم را در آن ايجاد نمايند.
3. Preview Tab
پيش نمايش صفحه ساخته شده مي باشد. به ما نشان مي دهد که اين صفحه چگونه در اينترنت ديده خواهد شد ولي در اين حالت ديگر نمي توان چيزي را در داخل متن(صفحه) تغيير داد. فرق آن با (preview استاندارد) اين است که آن پيش نمايش صفحه را ذخيره کرده و در browser اينترنت عملاً نشان مي دهد
File (پرونده):
New (صفحه جديد): جهت ايجاد يا باز كردن صفحه جديد
Open (باز كردن): جهت باز كردن صفحات مورد نياز قبلى
Close: بستن
Open Web :
Close Web :
Save (ذخيره): جهت ذخيره نمودن كارهاى انجام شده
Save As :
Save All :
Search (جستجو): جهت جستجو و يافتن فايلها و مدارك مورد نياز در كامپيوتر يا شبكه
Publish Web (صدور وب): جهت انتشار يا قرار دادن سايت ساخته شده در سرور و سايت اصلى ( انتقال يا انتشار پوشه يا صفحه ساخته شده به اينترنت واقعي که در اينحالت پنجره اي باز شده و با دادن آدرس مي توانيم اين عمل را انجام دهيم. البته در هنگام انتقال username و password را هم مي خواهد.)
Import :
Export :
Preview in Browser (مشاهده در جستجوگر وب): جهت مشاهد صفحه ساخته شده در جستجو گر وب مثلا" Internet Explorer يا برنامه Netescape و نسبت به Preview Tab پايين صفحه واقعی تر و قابل اعتماد تر است.
Page Setup :
Print Preview :
Print (چاپ): جهت چاپ نمودن صفحات مورد نظر
Send :
Properties :
Recent Files :
Recent Webs :
Exit
(قرار دادن يا گذاشتن):
Break :
Horizontal Line :
Inline Frame :
Date and Time :
Symbol :
Comment :
Navigation :
Page Banner :
:Web Componentيكسري افه ها را در اختيار كاربر قرار مي دهد. از جمله:
:hover Button ميتوانيد كلمه اي را از طريق اين به صفحه اي يا سايتي اتصال دهيد. و هنگامي كه بيننده روي آن مي آيد مي تواند جلوه هاي ويژه اي در صفحه مربوطه ايجاد كند.
:marquee متن انتخابي يا نوشته شده را متحرك مي كند با تغيير جهت و رنگ پس زمينه و ...
:Banner Ad manager كه شما مي توانيد با استفاده از دكمه Add عكسها و تصاوير انتخابي را در اين قسمت قرار داده و حتي در بخش link toآن را به سايت يا صفحه اي متصل كنيدو جلوه خاصي نيز در قسمت Effect به آن بدهيم.
نكته مهم: بعضي ااز اين افه ها را فقط مي توانيم درون اينترنت واقعي ببينيم.
:web search براي درون سايت ميتوانيم جستجوگر بگذاريم.
:hit counter براي درون سايت مي توانيم شمارشگر بازديد كننده بگذاريد.
:photo gallary براي درون سايت مي توانيم عكسها را به صورت گالري بدهيم.
تذكر مهم:
بهتر است تا حد امكان از گذاشتن چنين قرتي بازيهايي درون سايت خود، خودداري كنيم چرا كه بعضي از اينها سايت را سنگين كرده و حال بيننده را به هم مي زند.
Database :
Form :
Picture :
File :
Bookmark :
Hyperlink
Spelling (كنترل ديكته): جهت چك و كنترل ديكته كلمات تايپ شده از نظر قواعد ديكته نويسى و قواعد مربوطه.
اگر کلمه اي در داخل صفحه اشتباه ديکته داشته باشد زير آن با رنگ قرمز و اگر اشتباه گرامر داشته باشد با رنگ سبز مشخص مي شود. براي اصلاح آنها روي هر قسمت کليک راست کرده و تک تک درست مي کنيم. اما با زدن دکمه spelling کادري باز مي شود که مي توان در آنجا اشتباهات را اصلاح کرد.
Ignore: چشم پوشي کردن از غلط موجود (وقتی که ما از قصد آنرا غلط نوشته ايم، کلمه يا اسم خاصی است که در دیکشنر دستگاه نيست.)
:Ignore All از همه موارد چشم پوشي کردن
Change: عوض کردن (با کلمه پيشنهادی پنجره که در درون کادر انتخاب می کنيم عوض نمايد.)
Change All: عوض کردن کلی (با کلمه پيشنهادی پنجره که در درون کادر انتخاب می کنيم ين کلمه را در صورت وجود در هر کجای اين صفحه عوض نمايد.)
Add: به ديکشنري اضافه کند و ديگر در سندهای بعدی از ما نپرسد و ايراد نگيرد. ( هرگاه کلمه خاصی که زياد به آن نياز داريم و ديکته آنرا درست نوشته ام به ديکشنری اضافه می نمايد)
Suggest: دستگاه نظر يا پيشنهاد خودش را ارائه دهد که می تواند جهت رفع اشکال انتخاب شود.
Thesaurus :
Set Language :
Auto Thumbnail :
Recalculate Hyperlinks :
Server :
Tools on the Web :
Marco :
Add-Ins :
Customize :
Web Settings :
Options :
Page Options :

مقايسه بودجة نانوتكنولوژي اروپا و آمريكا

بسمه‌تعالي
دفتر همكاريهاي فناوري
كميتة مطالعات سياست نانوتكنولوژي


مقايسه بودجة نانوتكنولوژي اروپا و آمريكا

تحليلي بر سرمايه‌گذاري اروپا در زمينة نانوتكنولوژي
و كليات ششمين برنامة تحقيقاتي اين اتحاديه (FP6)
تهيه شده توسط: انجمن كسب و كار نانو در اروپا
http://www.nanoeurope.org
سوم اكتبر 2002

آذر 1381


فهرست مطالب

خلاصــه 1
پيشنهادها 2
مقدمــه 5
سرمايه‌گذاري جهاني در نانوتكنولوژي 6
اروپا 6
ايالات متحده آمريكا 7
آسيا 7
اتحادية اروپا 8
سناريوي اول: سرمايه‌گذاريهاي مستقيم در نانوتكنولوژي 11
سناريوي دوم: سرمايه‌گذاريهاي كلي 12
سناريوي سوم: مقايسة نسبي سرمايه‌گذاريها 13
نتيجه‌گيري 15

خلاصــه
اگر چه مقايسة اولية سرمايه‌گذاري‌ در زمينة نانوتكنولوژي حاكي از آن است كه ايالات متحده به مراتب بيشتر از اتحادية اروپا در اين زمينة بسيار مهم، سرمايه‌گذاري مي‌نمايد؛ نگاهي دقيق‌تر به آمار و ارقامي كه در قالب سه سناريو بيان گرديده است نشان مي‌دهد كه سرمايه‌گذاري اتحادية اروپا در زمينة نانوتكنولوژي نه تنها با سرمايه‌گذاري ايالات متحده قابل مقايسه است، بلكه به احتمال زياد در سال 2003 دو برابر يا فراتر از سرمايه‌گذاري آمريكا خواهد شد.
همچنين به دليل اينكه سرمايه‌گذاري‌هاي "پنهان" اروپا قابل مشاهده نمي‌باشد، انتظار سود بسيار بالايي براي سرمايه‌گذاري اين اتحاديه مي‌رود. هزينه‌هاي "پنهان" ششمين برنامة تحقيقاتي اتحادية اروپا "FP6" به صورت "اولويت موضوعي" مصرف مي‌گردد. اين شيوة متعادل مي‌تواند نتيجه و سود بيشتري در بر داشته باشد. بنابر تحليل‌ها، سرمايه‌گذاري‌هاي انجام شده فقط توسط اتحادية اروپا در زمينة نانوتكنولوژي بين 4 الي 20 درصد كل سرمايه‌گذاري‌هاي تحقيقاتي در اروپا مي‌باشد كه اين مقدار فراتر از بودجه پيشنهادي سال 2003 ايالات متحده در زمينة نانوتكنولوژي خواهد بود. علاوه بر اين، هزينه‌هاي صرف شده در اروپا شامل هزينه‌هاي زيرساختها و نيروي انساني نمي‌باشد! در حالي كه در آمريكا چنين نيست؛ زيرا در اروپا اين هزينه‌ها توسط دولت‌ها و به صورت جداگانه تأمين مي‌گردد. بنابراين هزينه‌هاي اعلام شده بخش اندكي از هزينه‌هاي واقعي مي‌باشد. با اين حساب اگر سرمايه‌گذاري تمام ملل اتحادية اروپا به عنوان سرمايه‌گذاري‌هاي كلي اروپا در نانوتكنولوژي در سال 2003 منظور گردد، ممكن است حتي بيش از دو برابر سرمايه‌گذاري در ايالات متحده باشد. هر چند اين تحليل‌ها بيانگر تشخيص درست اروپا از پتانسيل‌هاي اقتصادي طولاني مدت در زمينة نانوتكنولوژي مي‌باشد ولي كماكان زمينه‌هايي وجود دارد كه به‌منظور افزايش توانايي‌هاي اروپا در هدايت تحقيقات در سطح جهان و تحقق اهداف اقتصادي آن، توجه زيادي را مي‌طلبد.
پيشنهادها
به‌منظور مطرح نمودن اروپا در رقابت‌هاي جهاني، بايد به زمينه‌هايي كه در برنامة FP6 كمتر اشاره شده است، توجه گردد. اين كار هم بايد در سطح ملي و هم در سطح اروپا، هم از طريق ساختارهاي اروپايي موجود و هم از طريق سازمان‌هايي نظير انجمن كسب و كار نانو در اروپا (ENA)، انجام پذيرد.
 تحقيق و توسعة پايه و علوم بنيادي: بنا به دلايل سياسي و اقتصادي، اتحادية اروپا قادر به هماهنگي تحقيقات تمام كشورهايش نمي‌باشد. بنابراين ضروري است كه تمام كشورهاي اروپايي تلاش‌ خود را در زمينه سرمايه‌گذاري در تحقيقات پايه و كاربردي نانوتكنولوژي به كار گيرند. كشورها به طور جداگانه سريعتر از كل اروپا مي‌توانند به تغييرات علوم و موقعيت‌هاي اقتصادي عكس‌العمل نشان داده و از اين موقعيت‌ها به نفع خود استفاده كنند. اروپا مي‌تواند با پياده كردن معيارهاي محلي متناسب با شرايط محلي و توانايي‌ها و نيازهاي بازار، نقش راهبردي خود را در اين زمينه حفظ كند.
 وضعيت شغلي: شرايط موجود براي ايجاد مشاغل مربوط به نانوتكنولوژي در اروپا بسيار متنوع مي‌باشد. اين موضوع هم در مورد مناسبات دولت و هم در مورد سرمايه‌‌گذاري‌ها، چه در بخش خصوصي و چه بخش عمومي صادق مي‌باشد.
 انتقال فناوري: تنوع زياد در اروپا منجر به تقسيم فناوري در اروپا مي‌گردد. تحقيقات دانشگاهي عموماً از استاندارد بسيار مناسبي در تمام قاره برخوردار مي‌باشد ولي انتقال فناوري چنين نيست. اين امر تأثير زيادي بر روي سرمايه‌گذاري‌هاي مشترك دانشگاهي و حركت‌هاي آنها دارد. مسير موفقيت در زمينه انتقال فناوري در كشورهاي مختلف، متنوع مي‌باشد و ارائه راه‌حل مناسب در هر ناحيه براي دسترسي به موفقيت بسيار ضروري است.
 فهم عمومي: در ميان انجمن‌هاي كسب‌وكار و عامة مردم، اين باور عمومي وجود دارد كه نانوتكنولوژي هنوز افسانه است و اين امر موجب كاهش تمايل بخش صنعت در راستاي بهره‌بردن از آن مي‌گردد. توجه به بها و ارزش نانوتكنولوژي در اروپا نسبت به ساير نقاط جهان كمتر جلوه مي‌كند. اتحادية اروپا و ENA و دولت‌هاي مستقل مي‌بايست در زمينة افزايش درك انجمن‌هاي كسب‌و‌كار و درك عمومي از نانوتكنولوژي، بيشتر تلاش كنند.
 عدم فعاليت دولت‌ها: در حالي كه بسياري از كشورهاي اروپايي از همان اول معيارهايي را براي خود در نظر گرفتند، بسياري مخصوصاً در اروپاي شمالي، منتظر ماندند تا مسير مناسب هويدا گردد و يا اصلاً اين زمينة از بين برود. اعمال همين ديدگاه در زمينة ميكروالكترونيك و اينترنت منجر به بروز شكاف‌هاي عميق اقتصادي بين اقتصادهاي مبتني بر فناوري و مبتني بر مالكيت و توريسم گرديده است. نانوتكنولوژي در بهبود اقتصاد به مراتب از انقلاب‌هاي تكنولوژيك اخير، بنيادي‌تر است و همه دولت‌هاي اروپايي بايد از عملكرد و كارايي نانوتكنولوژي فهم درستي داشته باشند.
 آموزش: از كره گرفته تا جمهوري ايرلند، نمونه‌هاي فراواني را در تاريخ معاصر مي‌توان يافت كه با داشتن افراد تحصيل كرد. و نيروهاي نسبتاً ارزان، به سرعت تبديل به كشورهاي داراي فناوري قوي شده‌اند. اقتصاد مبتني بر مالكيت و توريسم در اروپا، هزينه كارگري اندك و سطح زندگي خوبي را به دنبال داشته است. به لطف تلاش‌هاي اتحادية اروپا زيرساختهاي فعلي در زمينه آموزش ايجاد شده است. نكته كليدي و نهايي براي اينكه اقتصاد اين كشورها مبتني بر فناوري گردد، آموزش مي‌باشد. در واقع داشتن انبوهي از افراد و كارگرهاي تحصيل كرده در اروپا لازم مي‌باشد. براي مؤسسه‌هاي اروپايي كه مي‌خواهند براي انجام طرح‌هاي خود، سرمايه‌ جذب كنند، داشتن آموزش علوم طبيعي بسيار حائز اهميت مي‌باشد. در مورد جذب دانشجويان در موضوعات علمي نيز همين گونه است. اين مشكل در بسياري از كشورهاي اروپايي مهار شده است و ساير كشورها نيز بايد از اين روش‌ها الگوبرداري نمايند.
 ارتباطات: اصولاً تبادل اطلاعات در مجموعه‌اي از كشورهاي مختلف با فرهنگ و زبان‌هاي متفاوت، امري مشكل مي‌باشد. به هر حال، محققان، صاحبان شركت‌ها و افراد معتبر مي‌بايست نسبت به فرصت‌هاي مهمي كه در اروپا براي آنها وجود دارد آگاهي داشته باشند؛ به گونه‌اي كه به دنبال فرصت‌هاي بهتر در جاهاي ديگر نباشند، هر چند در واقع چنين فرصت‌هايي وجود داشته باشد. تلاش‌هاي ENA، از جمله اين گزارش و نيز تلاش‌هاي اتحادية اروپا مي‌بايست به اين موضوع نيز بپردازد.

مقدمــه
يكي از معيارهايي كه سرمايه‌گذاري نانوتكنولوژي با آن محك زده مي‌شود، بودجه برنامة پيشگامي ملي نانوتكنولوژي (NNI) در ايالات متحده است. در يك نگاه گذرا به نظر مي‌رسد كه سرمايه گذاري اتحادية اروپا، مبلغ 3/1 ميليارد يورو براي مدت چهار سال، در مقايسه با بودجه NNI در سال 2003 كه 2/710 ميليون دلار (72/0 ميليارد يورو) است، اندك مي‌باشد. تحليل‌هاي ما نشان مي‌دهد كه اين اعداد بزرگ تمام ابعاد ماجرا را بيان نمي‌كند و در واقع بسياري از اين ارقام گمراه كننده مي‌باشند و مي‌توان گفت هزينه‌اي كه در اروپا صرف نانوتكنولوژي مي‌گردد از هزينة مربوط به آمريكا فراتر است.
براي هدف‌هايي از اين دست، به‌طور معمول دو ديدگاه انتقادي مطرح مي‌باشد:
يكي پيچيدگي تغييرات در مكانيزم‌هاي سرمايه‌گذاري در زمينه‌هاي اقتصادي مختلف است. با توجه به تعاريف متغيري كه از نانوتكنولوژي ارائه مي‌گردد، هر مقايسه عددي همواره نياز به مفروضات خاص دارد. ولي به هر حال، قطعاً مقايسه، معياري تقريبي از وضعيت كشورها ارائه مي‌نمايد. نقد دوم آن است كه صرف هزينه‌هاي زياد در نانوتكنولوژي، عمل بيهوده‌اي مي‌باشد، مثل اينكه هزينه بسيار زيادي را صرف تحقيقات در زمينه شيمي كرده باشيم. در سطوح كاربردي و بالاتر، نظير تحقيقات سرطان و انرژي‌هاي جايگزين نيز اين مقايسه مطرح مي‌باشد.
علت احساس نياز به ارائه چنين ارقامي براي هزينه‌كردن در زمينه نانوتكنولوژي، هرچند واقعي نباشند، در اين حقيقت نهفته است كه صاحبان صنايع و مشاغل و دانشگاهيان برمبناي اين گونه ارقام تصميم‌گيري مي‌نمايند. چنانچه دانشگاهيان حس كنند كه سرمايه‌گذاري در نانوتكنولوژي، بهتر از زمينه‌هاي ديگر است، به آن سمت متمايل مي‌گردند. همچنين صاحبان صنايع به سمتي گرايش دارند كه بتوانند امتيازهاي بيشتري كسب كنند و افراد ماهرتري را در اختيار بگيرند. به اين دليل تلاشهايي در راستاي با معني ساختن آمار و ارقام انجام مي‌گيرد.
سرمايه‌گذاري جهاني در نانوتكنولوژي
اروپا
جدول (1) تقسيم‌بندي نهايي بودجه (برحسب ميليون يورو) در كليات برنامه PF6 براي سال 2002 تا 2006 (منبع : Cordis)
بودجه نهايي كميسيون ژوئن 2002
يكپارچه‌سازي و تقويت
1- تمركز و يكپارچه‌سازي تحقيقات مشترك 13345
1-1- اولويتهاي موضوعي 11285
1-1-1- علوم‌زيستي، ژنتيك و بيوتكنولوژي، بهداشت 2255
1-1-2- فناوريهاي اطلاعاتي 3625
1-1-3- علوم و فناوري نانو، مواد چندكاره و مبتني بر دانش و ابزارها و فرآيندهاي توليدي جديد 1300
1-1-4- هوافضا 1075
1-1-5- كيفيت و سلامت غذا 685
1-1-6- توسعه پايدار، تغييرات جهاني و اكوسيستم‌ها 2120
1-1-7- شهروندان و حكومت در جوامع مبتني بر دانش 225
1-2- فعاليتهاي خاص و شامل گسترة وسيعي از تحقيقات 1300
فعاليتهاي غيرهسته‌اي "مركز تحقيقات مشترك" 760
2- سازماندهي حوزه‌هاي تحقيقات اروپا 2605
3- تقويت زيرساختهاي تحقيقات اروپا 320
برنامه‌هاي خاص انرژي هسته‌اي 1230
جمع كل 17500


ايالات متحده آمريكا
جدول (2) تقسيم‌بندي بودجة NNI در سال مالي 2001 (مصوب و واقعي)، 2002 (مصوب) و 2003 (درخواست كنگره) بر حسب ميليون دلار
وزارت/آژانس سال مالي 2001
سال مالي 2002
جمع كل سال مالي 2003
جمع‌كل
مصوب واقعي
وزارت دفاع 110 123 180 201
وزارت انرژي 93 95/87 1/91 3/139
وزارت دادگستري 4/1 4/1 4/1
وزارت حمل و نقل (FAA) 0 2 2
آژانس حفاظت محيط‌زيست 5 5 5
مديريت هوا و فضاي ملي 20 22 46 51
مؤسسه ملي بهداشت 39 6/39 8/40 2/43
مؤسسه ملي استاندارد و فناوري 10 4/33 6/37 8/43
بنياد ملي علوم 150 150 199 221
وزارت كشاورزي ايالات متحده 5/1 5/1 5/2
جمع‌كل 422 85/463 4/604 2/710
توجه : جمع كل شامل بودجة گزارش‌شده در 2/4/2002 و بودجة برنامه‌هاي مشترك نانوتكنولوژي مي‌باشد (منبع NNI).
آسيا
جدول (3) هزينه‌هاي تخميني تحقيقات و توسعه دولت ژاپن در زمينه نانوتكنولوژي (برحسب ميليون دلار). (منبع : بنياد ملي علوم، كميتة علوم، مهندسي و فناوري نانو)
1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003
ژاپن 120 135 157 245 465 750 ~ 1000 ~

ساير كشورهاي آسيايي نيز بودجه‌هاي سنگيني به نانوتكنولوژي تخصيص داده‌اند، هرچند بسياري از اين ارقام با مقياس زماني مطابقت ندارد. با توجه به افزايش قدرت خريد در بسياري از كشورهاي آسيايي، سرمايه‌گذاري در اين كشورها چشمگير مي‌باشد؛ مثلاً يك محقق در چين بسيار كمتر از يك محقق در آمستردام هزينه در بردارد.
افزايش 50 درصدي در ارقام ژاپن شك‌ابرانگيز مي‌باشد. هرچند شكي در افزايش سرمايه‌گذاري وجود ندارد وليكن افزايش تعداد محققان براي جذب اين مقدار سرمايه‌گذاري در طي يكسال به نظر غيرممكن مي‌رسد. علاوه بر اين، با فرض قبول مشكلات موجود در اين زمينه كه نانوتكنولوژي چيست و چه ساختارهايي دارد؛ بايد با بسياري از اين آمار و ارقام با احتياط برخورد كرد. به طور مثال دولت تايوان اخيراً اعلام كرده است كه 800 شركت در زمينه علوم نانو ايجاد گرديده است. اين ارقام با ارقام ديگر نظير تأسيس 700 شركت در زمينه نانوتكنولوژي (شامل شركتهاي چند مليتي) و 1000 شركت نوپا در نانوتكنولوژي، همخواني ندارد. (رقم آخر به طور كامل برمبناي يك تعريف كلي و وسيع از نانوتكنولوژي مي‌باشد).
جدول (4) بودجه نانوتكنولوژي در آسيا (برحسب ميليون دلار)
(منبع : Asia Pulse, CMP-Cientifica)
كشور مبلغ (سال2002)
ژاپن 750
چين 200
تايوان 111
كره 150
سنگاپور 40
جمع‌كل 1251
اتحادية اروپا
سرمايه‌گذاري اتحادية اروپا براي نانوتكنولوژي در قالب كليات برنامه ششم مي‌باشد كه از سال 2002 تا سال 2006 اجرا مي‌گردد و در كل شامل بودجه‌اي به مبلغ 5/17 ميليارد يورو مي‌گردد. (عمده بحث در مورد "اولويت موضوعي" است. به اين معني كه نانوتكنولوژي در چه عرصه‌هايي اثر عمده مي‌گذارد. توجه شود كه حدود يك چهارم بودجه صرف موارد زير مي‌گردد: فعاليتهاي اتمي در اروپا؛ تقويت زيرساختهاي تحقيقات اروپا (ERA) و ساير موضوعات و فعاليتهاي غيرتحقيقي)
بنابه اظهارات رئيس كميسيون تحقيقات اين اتحاديه، فيليپ باس‌كويل، رقم تخصيص‌يافته اروپا براي نانوتكنولوژي، به طور رسمي در طي 4 سال، 700 ميليون يورو بوده است كه در آن نانوتكنولوژي تنها به عنوان "فرآيند دستكاري اتمها و مولكولها" به شمار مي‌آيد. اتحادية اروپا تعريف استانداردي براي نانوتكنولوژي ندارد و فناوري زير 50 نانومتر و بهره‌گيري از اثرات كوانتومي در مقياس ماكرو يا دستكاري مولكولها و اتمها را تحت عنوان نانوتكنولوژي مي‌شناسد.
در جدول (5) با توجه به بحثهاي تفصيلي و دقيقي كه با مسؤولان كميسيونها انجام يافته است، تحليلي جزئي‌تر از هزينه اتحادية اروپا ارائه شده است. به هر اولويت موضوعي يك حد بالا و پايين براي درصد نانوتكنولوژي نسبت داده شده است. با توجه به اينكه اولويت موضوعي 1-1-3 تنها مورد تخصيص‌يافته به نانوتكنولوژي مي‌باشد به سادگي درمي‌يابيم كه مبلغ اعلام‌شده 3/1 ميليارد يورويي ناصحيح مي‌باشد.
اين جدول، اظهارات رئيس كميسيون اتحادية اروپا در مورد هزينه‌هاي اروپا در زمينة نانوتكنولوژي را تأييد مي‌نمايد، اما با اين ارقام بايد محافظه‌كارانه برخورد كرد. مؤسساتي نظير آژانس هوايي اروپا نتوانسته است در زمينه كاربردهاي نانوتكنولوژي خود را با ناسا همسان كند (بودجه ناسا در سال 2003 برابر51 ميليون دلار مي‌باشد). واضح است كه هر زمينة مبتني بر مواد در اين عرصه نيازي فراتر از 2/0 درصد به نانوتكنولوژي دارد. كيفيت و سلامت غذا نيز به دنبال يافتن كاربردهاي مبتني بر نانوتكنولوژي در بسته‌بندي غذاها و نيز فناوريهاي مختلف سنسوري مي‌باشد. در اين مورد نيز سهم نانوتكنولوژي در تحقيقات بايد فراتر از 2/0 درصد باشد. توسعه پايدار نيز زمينه‌اي است كه توسعه‌هاي اخير مبتني بر نانوتكنولوژي، آينده خوبي را براي آن رقم مي‌زند. علوم‌زيستي، ژنتيك و بهداشت، قبلاً از مزاياي ميكروتكنولوژي سود برده‌اند و اكنون به دنبال استفاده از نانوتكنولوژي در زمينه‌هايي نظير آناليز زيستي و دارورساني مي‌باشد.
جدول (5) درصد بودجة مختص نانوتكنولوژي براي هر كدام از اولويتهاي موضوعي ششمين برنامة تحقيقاتي اتحادية اروپا در سالهاي 2002 تا 2006 (برحسب ميليون يورو)
(منبع : مقامات كميسيون اتحادية اروپا)
اولويت موضوعي ژوئن 2002 حداقل (%) جمع‌كل حداكثر (%) جمع‌ كل
1-1-1 علوم‌زيستي، ژنتيك و بيوتكنولوژي مرتبط با بهداشت 2255 0/1 6/22 5/2 4/56
1-1-2 فناوري اطلاعات 3625 0/7 8/253 0/9 3/326
1-1-3 علوم و فناوري نانو، مواد چندكاره مبتني بر دانش و فرآيند و ابزار توليد جديد 1300 0/25 0/325 0/30 0/390
1-1-4 هوافضا 1075 2/0 2/2 2/0 2/2
1-1-5 كيفيت و سلامت غذا 685 2/0 4/1 2/0 4/1
1-1-6 توسعه پايدار، تغييرات جهاني و اكوسيستم 2120 2/0 2/4 2/0 2/4
1-1-7 شهروندان و حكومت در جوامع مبتني بر دانش 225 2/0 5/0 2/0 5/0
جمع‌كل 11285 7/609 0/781

مطابق سناريوي "سرمايه‌گذاريهاي مستقيم در نانوتكنولوژي" كه در زير بيان شده است بسياري از مسؤولان انتظار دارند كه درصد نانوتكنولوژي در تمام موضوعات در حد30% باشد. بنابراين مي‌توان نتيجه گرفت كه رقم 700 ميليون يورو كه در جدول فوق ارائه شد واقعاً ناچيز است و رقم 30% انعكاس بهتري از موضوع مي‌باشد، هرچند ممكن است با خوش‌بيني بيشتري همراه باشد.
هدف FP6 بكارگيري فناوري در راستاي دستيابي به اهداف اقتصادي و اجتماعي اروپا مي‌باشد. براي اين منظور برنامه‌هاي تحقيقاتي شامل موضوعات وسيعي مي‌گردد، نظير بهداشت كه خود به بخشهاي سرمايه‌گذاري مختلفي تقسيم‌بندي مي‌گردد. نكته‌اي كه در اولويت موضوعي نانوتكنولوژي مطرح است آن است كه به جاي سرمايه‌گذاري مستقيم بر روي نانوتكنولوژي و علوم نانو، بر روي فناوريهاي پيشرو تمركز نماييم. در اين صورت سرمايه‌گذاري در نانوتكنولوژي بيشتر شامل كاربردها مي‌گردد تا علوم پايه. دستيابي به چنين كاربردهايي مدنظر برنامه‌هاي دولتي در آمريكا و اروپا مي‌باشد. تفاوت بنيادي بين شيوه اروپايي و شيوه آمريكايي و برخي كشورهاي ديگر در تقسيم‌بندي كاربردها مي‌باشد؛ سرمايه‌گذاري اروپا با توجه به مزاياي اولويتها و فوايد حاصل از تخصيص بودجه انجام مي‌شود. ولي NNI در آمريكا ابتدا بودجه نانوتكنولوژي را به تصويب مي‌رساند و سپس اين بودجه را بين سازمانهاي مختلف خود تقسيم مي‌نمايد.
به منظور تشريح هزينه‌هاي اتحادية اروپا در طرحهاي نانوتكنولوژي، سه سناريو پيشنهاد گرديده است. هرچند هيچكدام از اين شيوه‌ها براي تشريح پيچيدگيهاي سرمايه‌گذاري در اروپا كافي نمي‌باشد ولي معياري تقريبي از سطح كارهاي اروپا در نانوتكنولوژي را در اختيار مي‌گذارد.
سناريوي اول: سرمايه‌گذاريهاي مستقيم در نانوتكنولوژي
اين سناريو، حاصل ديدگاه برخي از مديران كميسيون اروپاست كه معتقدند، علوم و فناوري نانو نقش مهمي در توليد فناوري پيشرو در برنامه FP6 دارد؛ مثلاً در دارورساني و حفاظت زيستي اين ديدگاه در مديران برخي برنامه‌ها ايجاد شده است كه 30 درصد هزينه‌هاي مصرفي در ارتباط با نانوتكنولوژي خواهد بود. اين نكته با تخمين هزار ميليارد دلاري بازار نانوتكنولوژي توسط NNI همخواني دارد.
اين تخمين 30 درصدي از سهم نانوتكنولوژي در پروژه‌هاي برنامة FP6، ميانگين تمام اولويتهاي موضوعي اين برنامه بوده و از آن به عنوان "به سمت نانو" تعبير مي‌گردد.
قطعاً اجزاء واقعي نانوتكنولوژي كمتر يا فراتر از 30 % خواهد بود و دستيابي به اين مقدار واقعي جز در پايان برنامه FP6 و با مروري دوباره بر اين برنامه ميسر نخواهد بود.
اگر اين 30 درصد به رقم سرمايه‌گذاري اروپا كه 28/11 ميليارد يورو مي‌باشد اعمال گردد، به رقم 4/3 ميليارد يورو در طول چهار سال خواهيم رسيد يعني در هر سال، مبلغ 850 ميليون يورو به طور خالص صرف نانوتكنولوژي گردد.
سناريوي دوم: سرمايه‌گذاريهاي كلي
بسياري از سرمايه‌گذاريهاي انجام‌شده به طور كامل توسط اتحادية اروپا حمايت نمي‌گردد. مثلاً در تحقيقات دانشگاهي، صددرصد هزينه‌هاي جانبي نظير تجهيزات و محققان اضافي، بجز مواردي كه از قبل وجود داشته‌اند، توسط اين اتحاديه تامين مي‌گردد؛ اما براي بسياري از پروژه‌هاي ديگر، سرمايه‌هاي مورد نياز توسط دولت يا شركتهاي ديگر تأمين مي‌گردد.
مهم‌ترين ابزارهاي FP6، پروژه‌هاي يكپارچه (IP) و شبكه‌هاي هوشمند (NoE) مي‌باشند. اتحادية اروپا 50 درصد هر پروژة NoE را سرمايه‌گذاري مي‌نمايد ولي اين مبلغ در مورد پروژه‌هاي IP تنها 25% مي‌باشد و 75 درصد مابقي نيازمند همكاريهاي ملي مي‌باشد. با توجه به اختصاص 400 ميليون يورو به پروژه‌هاي IP و 300 ميليون يورو به NoEها، ميزان سرمايه‌گذاري اتحادية اروپا در زمينة نانوتكنولوژي ممكن است در حد 4/2 ميليارد يورو يا 600 ميليون يورو در سال باشد. با در نظر گرفتن تعريف ديگر نانوتكنولوژي يعني "دستكاري اتمها و مولكولها" كه طبق تخمين مقامات كميسيون، سرمايه‌اي در حد يك ميليارد دلار به خود اختصاص داده است به اين نتيجه مي‌رسيم كه سرماية كلي اتحادية اروپا در زمينة نانوتكنولوژي برابر 43/3 ميليارد يورو يا 857 ميليون يورو در هر سال مي‌باشد.
سناريوي سوم: مقايسة نسبي سرمايه‌گذاريها
اختلافات بنيادي فراواني ميان روش اتحادية اروپا و روش ايالات متحده و ژاپن وجود دارد. تحليل دقيق سرمايه‌گذاريهاي آمريكا و ژاپن فراتر از حد اين گزارش است اما درك اين اختلافات موجب تغيير تعادل نسبي سرمايه‌گذاري در اين كشورها مي‌شود.
همانطور كه قبلاً گفته شد، ساختار سرمايه‌گذاري اتحادية اروپا مبتني بر فوايد اولويتهاي سرمايه‌گذاري مي‌باشد. اختلاف بنيادي ديگر آن است كه به جاي تخصيص بودجه‌اي ثابت براي نانوتكنولوژي در مراقبتهاي بهداشتي-همانگونه كه NNI اين كار را از طريق مؤسسات ملي بهداشت (NIH) انجام دهد- اتحادية اروپا بودجه‌اي جداگانه به بهداشت تخصيص مي‌دهد.
اختلاف ديگر آن است كه سرمايه‌گذاريهاي اتحادية اروپا فقط شامل هزينه‌هاي اضافي براي محققان و تجهيزات مي‌گردد و هزينه‌هاي زيرساختاري و دانشگاههايي كه از قبل بر روي اين موضوعات كار مي‌كردند توسط دولتهاي اين اتحاديه تأمين مي‌گردد. درسيستم آمريكايي، NNI عموماً تمام مؤسسه‌هاي مرتبط با نانوتكنولوژي را حمايت مي‌كند. در واقع تقريباً %‌10 سرمايه‌گذاريهاي بنياد ملي علوم آمريكا را هزينه‌هاي زيرساختارهاي تحقيقاتي تشكيل مي‌دهد.
به هر حال، اختلاف اصلي اينجاست كه بودجه FP در حدود 4 درصد كل بودجه تحقيقات اروپا مي‌باشد.
رقم فوق، مقداري تقريبي است و در فناوريهاي پيشرفته نظير هوافضا، اين رقم حدود
%20 مي‌باشد. در حالي كه در مواردي نظير تحقيقات سرطان، اين مقدار كمتر از 4 درصد است. بنابراين با فرض چنين حالتي در ديگر موارد بودجه و نيز با توجه به كمك 10 الي 20 درصدي اتحادية اروپا به سرمايه‌گذاريهاي اروپا، تخمين محافظه‌كارانه 700 ميليون يورويي براي مدت 4 سال منجر به صرف هزينه‌اي بين 5/3 تا 7 ميليارد يورو در طي 4 سال مي‌گردد. (88/0 الي 75/1 ميليارد يورو در سال).
اين ارقام مي‌بايست با ارقام ايالات متحده كه شامل سرمايه‌گذاري تك‌تك ايالتها مي‌باشد مقايسه گردد. هرچند انتظار مي‌رود ميزان سرمايه‌گذاريهاي جاري ايالتهاي ايالات متحده، به دو برابر بودجة NNI برسد، اما كل سرمايه‌گذاري كشورهاي اتحادية اروپا به 10 تا 25 برابر سرمايه‌گذاري اتحادية اروپا مي‌رسد. درواقع تاكنون سرمايه‌گذاريهاي كلي در نانوتكنولوژي توسط تك‌تك ايالتهاي آمريكا هنوز به ميزان بودجه NNI نرسيده است.
جدول (6) سرمايه‌گذاري اتحادية اروپا در زمينه نانوتكنولوژي براي سالهاي 2002 تا 2006 و مقايسه سه سناريوي تشريح‌شده (برحسب ميليارد يورو)
سناريو سرمايه‌گذاريهاي مستقيم سرمايه‌گذاريهاي كلي مقايسة نسبي سرمايه‌گذاريها
سرمايه‌گذاري اتحادية اروپا (تمام FP6) 4/3 4/2-43/3 5/3-0/7
سرمايه‌گذاري اتحادية اروپا در سال 85/0 6/0 –86/0 88/0-75/1

قابل ذكر است كه اتحادية اروپا با تخصيص سرمايه به اولويتهاي موضوعي خاص، علاوه بر تأمين سرمايه‌هاي خاص در نانوتكنولوژي، شايد سود بيشتري به ازاء هر دلار يا يوروي صرف‌شده كسب كند.
با توجه به اين تفاوتهاي فاحش مابين سرمايه‌گذاريهاي اتحادية اروپا و ايالات متحده، ارائة يك روش مستقيم براي مقايسه آنها ميسر نمي‌باشد. محققان اروپايي و دكتر رومي‌كومپانو رئيس كميسيون اروپا، طي تحليلي در مجله نانوتكنولوژي (جلد 13، شماره 3، ژوئن 2002) نشان دادند كه محققان اروپايي با هزينة كمتر، به خوبي همپايه‌هاي آمريكايي خود فعاليت مي‌كنند. درنتيجه آمار و ارقامي كه در اخبار اعلام مي‌گردند، همه جوانب امر را نشان نمي‌دهند.
نتيجه‌گيري
قابل ذكر است كه با شروع بحث بر روي FP6، بودجه NNI تقريباً دو برابر شده است. اگر سود اقتصادي ايالات متحده رو به رشد باشد، چه در فعاليتهاي شركتها و چه در فعاليتهاي نظامي يا اهداف اجتماعي، انتظار مي‌رود كه سرمايه‌گذاري ايالات متحده به سرعت افزايش يابد. علاوه بر اين بودجه FP6 تا سال 2006 ثابت مي‌باشد ولي بعد از آن ممكن است به طرز نامعلومي تغيير يابد. همانگونه كه در آغاز گزارش قيد شد، پيشگاميهاي كشورهاي اروپايي اثر مهمي در سرمايه‌گذاري اروپا خواهند داشت.
درصورتي كه زيرساختار علمي، توانايي جذب سرمايه‌ها را نداشته باشد، سرمايه‌گذاري مشكلاتي به بار خواهد آورد. اروپا نمي‌تواند به دليل وجود سرمايه، ناگهان تعداد دانشجويان خود را براي مقاطع PhD و فوق دكتري دو برابر كند.
اتحادية اروپا، دولتها و سازمانهايي نظير ENA مي‌بايست به تمركز خود بر روي نكات زير ادامه دهند :
 بهبود وضعيت شغلي
 راهبردهايي براي بهبود انتقال فناوري و افزايش تعداد دانشجويان
 ايجاد اطمينان از وجود نيروي كاري با سواد
 ايجاد فهم و درك در مردم و مشاغل از واقعي بودن نانوتكنولوژي
 تشويق دولت‌هايي كه هنوز به اهميت نانوتكنولوژي پي نبرده‌اند
 اطلاع‌رساني در مورد فرصت‌هاي مناسب، ايجاد اطمينان از اينكه دولتهاي جهان سياستهاي تحقيق و توسعه‌اي دارند كه به تغيير فرصتهاي ناشي از برنامه‌هاي وسيع اروپا عكس‌العمل سريع نشان مي‌دهند
هر چند اغلب اخبار سرمايه‌گذاري اروپا، اخباري است كه توسط اتحادية اروپا به جهان ارائه مي‌شود، ولي ما انتظار داريم كه با افزودن سرمايه‌گذاري كشورهاي اتحادية اروپا به ميزان سرمايه‌گذاري اين اتحاديه، مبلغ سرمايه‌گذاري بسيار افزايش يابد. جهت تأييد اين موضوع، در نظر داشته باشيد كه سرمايه‌گذاري اتحادية اروپا فقط %4 كل سرمايه‌گذاري اروپا است.

وجوب عمل به سنت رسول الله

بسم الله الرحمن الرحيم
مقدمهء مترجم
إنَّ الحمد لله نحمده ونستعينه ونستغفره ونعوذ بالله من شرور أنفسنا ومن سيئات أعمالنا من يهده الله فلا مضل له ومن يضلل فلا هادى له وأشهد أن لا إله إلاَّ الله وحده لا شريك له وأشهد أنَّ محمداً عبده ورسوله صلى الله عليه وعلى آله وأصحابه ومن تبهعم بإحسان إلى يوم الدين أمابعد:
علم حديث و سنت رسـول الله  علمى است كه بوسيلهء آن أقوال و أفعال و أحوال و كردار پيغمبر شناخته مىشود .

سنت يعنى چه؟
در لغت: روش خوب و بد سنت گفته مىشود چنانكه رسول الله  فرمودند: ((من سنَّ سنة حسنة فله أجرها وأجر من عمل بها إلى يوم القيامة، ومن سنَّ سنة سيئة فعليه وزرها ووزر من عمل بها إلى يوم القيامة)) . [مسلم] .
كسيكه سنت و روش خوب بنيان نهد أجر و پاداش آن سنت و پاداش كسيكه به آن تا روز قيامت عمل كند به او مىرسد، و كسيكه سنت و روش بدى بنيان نهد گناه آن كردار و گناه كسى كه آن كار بد را انجام مىدهد تا روز قيامت به بانى آن مىرسد .
در اصطلاح محدثين: مجموعه گفتار و كردار و تأييد و وصف كيفيت خَلْقى و خُلُقى ثابت شده از پيغمبر  چه قبل از بعثت و چه بعد از آن، سنت گفته مىشود .
در اصطلاح أصوليين: قول، فعل، و تقرير يعنى أحـوال نقل شده از رسول الله  سنت نام دارد .
مثال قـول: گفتار پيامبر  در هر مناسبتى و آنچه متعلق است به شرح أحكام چنانكه فرمودند: ((إنَّما الأعمال بالنيات)) . [متفق عليه] . همانا أجر و پاداش أعمال با نيت است .
مثال أفعال و كردار: آنچه صحابه و ياران پيامبر  نقل كرده اند از أفعال و كردار او در عبادات و غيره مانند أداى نماز و بجاى آوردن حج و آداب روزه و حُكْم و قضاوت كردن در عقوبتها و مجازات إلهى .
مثال تقرير پيغمبر: اگر از صحابه فعلى صادر مىشد و پيامبر  در برابر آن سكوت مىكرد، و يا آنرا تأييد مىكرد، و يا اينكه آن كار را تعريف و تمجيد مىكرد، اين چيز تقرير نام دارد .
بحث در سنت مصطفى  أمرى بسيار با أهميت است، و سنت يكى از مصادر تشريع إسـلامى است، خصوصاً وقتى مىبينيم دشمنان إسلام براى أمت إسلامى توطئه مىكنند و مىخواهند در مورد سنت مصطفى  در دل مسلمانان شك و ترديد ايجاد نمايند، زيرا ما در عصرى هستيم كه نظام عالم مضطرب و آشفته است و از ايجاد راه حلى صلح آميز براى جهانيان عاجز مانده است .
و عقيدهء ما مسلمانان بر اين است كه هيچ راهى براى سعادت دنيوى و أخروى وجود ندارد بجز رجوع به تعاليم مبين إسـلامِ پاك از تحريف و تبديل و تغيير، چنانكه رسالت محمدى آنرا براى ما از نزد باريتعالى آورده است .
مصادر تشريع إسلامى در بين مسلمانان ظاهر و آشكار و محفوظ و معروف است .
و جاى هيچ شك و ترديدى نيست كه سنت مطهر پيامبر إسلام  دومين مصدر تشريع بعد از كتاب خدا قرآن مىباشد، زيرا غالباً قرآن شامل قواعد عامه و أحكام كلى در تشريع إسلامى است، و سنت مطهر شرح دهنده اين قواعد و كليات مىباشد .
اين براى كسى واضح و روشن مىگردد كه دسترسى به سنت مطهر رسول اكرم  را دارد و آنرا در معرض عمل قرار داده است .
در قـديم سنت مطهر از طرف فرقه هاى گمراه و ملحد مورد حمله قرار گرفته، همچنين در عصر حاضر نيز مورد هجوم بعضى از مستشرقين و خاورشناسان متعصب و مبلّغين دين يهود و نصارى و استعمار زده قرار گرفته، آنهم براى ايجاد فتنه و هدم اين ركن بزرگ و أساس إسلامى است، و متأسفانه بعضى از كسانيكه مسلمان غرب زده اند به آنان كمك كرده به سنت مطهر طعنه زده و مىزنند، از جمله اين مسلمان نمايان نويسنده اى بنام أبو ريه مىباشد كه در كتاب خود (أضواء على السنة المحمدية) كه مصادر و مراجع او بيشتر از آراء معتزله و آراء مستشرقين و از غلات فرقه هاى گمراه إسـلامى است به تشكيك در سنت مطهر رسول اكرم  مبادرت ورزيده است .
و ما به اينخاطر اين كتابچه را كه روشنگر أهميت سنت مطهر رسول اكرم  مىباشد براى فارسى زبانان جهان ترجمه كرده تا اينكه بتوانند با خواندن و مطالعه آن به أهميت سنت مطهر پـى برند، ناگفته نماند كه ايـن كتابچه كه: (وجوب العمل بسنة الرسول  وكفر من أنكرها)، (وجوب عمل به سنت رسول الله  و كفر كسيكه آنرا انكار كند) نام دارد از نوشتهء عالم و دانشمند بزرگ إسلامى علامه الشيخ عبدالعزيز بن عبدالله بن باز مفتى عام عربستان سعودى و رئيس هيئت كبار علماء و دانشمندان عربستان و رئيس دايرهء بحثهاى علمى و فتواى شرعى مىباشد .
أميدواريم توانسته باشيم بوسيلهء ترجمهء اين كتابچه خـدمتى به دين مبين إسلام كرده باشيم . قبلاً از خوانندگان محترم از اشتباهات احتمالى در ترجمه و چاپ پوزش مىطلبيم، زيرا كسى بجز أنبياء و پيامبران عليهم الصلاة والسلام معصوم نيست .
از خداوند مسئلت داريم كه آنرا خاص براى رضايت خود قرار دهد . و آخر دعوانا أن الحمد لله رب العالمين .
وصلى الله وسلم وبارك على نبينا محمد وعلى آله وأصحابه أجمعين .





الحمد لله رب العالمين والعاقبة للمتقين والصـلاة والسلام على عبده ورسوله نبينا محمد المرسل رحمة للعالمين وحجة على العباد أجمعين وعلى آله وأصحابه الذين حملوا كتاب ربهم سبحانه وسنَّة نبيهم  إلى من بعدهم بغاية الأمانة والإتقان والحفظ التام للمعانى والألفاظ وأرضاهم وجعلنا من أتباعهم بإحسان . أما بعد:
علماى إسلام در قديم و جديد اتفاق كرده اند كه أصول و أساس معتبر در إثبات احكام شرعى و بيان حلال و حرام در درجهء أول قرآن كتاب خدا است كه: لا يأتيه الباطل من بين يديه ولا من خلفه . [فصلت 42] . [باطل از هيچ سو به آن راه ندارد، نه پيش از آن كتابى آمده كه آنرا باطل كند، و نه بعد از آن كتابى مىآيد كه آنرا باطل كند] .
سپس سنت رسول الله  كه از هوى و هوس صحبت نمىكند، بلكه وحى است كه خداوند بر او نازل فرموده .
سپس إجماع علماء و دانشمندان أمت إسلامى است .
وعلماء در أصول ديگر اختلاف كرده اند كه از مهمترين آنها قياس مىباشد .
و جمهور أهل علم و دانش بر اين هستند كه قياس حجت است اگر شروط معتبر آن كامل باشد .
و دليل بر اين أصول بسيار است كه شمارش نمىتوان كرد و شهرتش بيش از آن است كه ما آنرا در اينجا ذكر كنيم .
أما أصل أول: قرآن كتاب خدا است كه در بعضى از جاها اين كتاب به وجوب إتباع و پيروى و تمسك و چنگ زدن به آن، و توقف كردن در حدود قوانين إلهى دلالت مىكند .
خداوند متعال مىفرمايد: اتبعوا ما أنزل إليكم من ربكم ولا تتبعوا من دونه أولياء قليلاً ما تذكرون . [الأعراف 3] .
[اى رسول خدا به كسانى كه قرآن را براى آنها تبليغ مىنمايى، بگو: پيروى كنيد از آنچه از سوى پروردگار شما بر شما نازل شده است، و از غير خداوند دوستانى كه كارهاى آنها در جهت نافرمانى خدا است اطاعت و پيروى نكنيد، (مقصود از أولياء اينجا گمراه كنندگان از شياطين جن و إنس هستند كه انسان را به كفر و معاصى وادار مىكنند) اين دوستان خيلى كم پند پذير هستند، بيشتر دين خدا را رها ميكنند و تابع غير خدا ميشوند] .
و همچنين خداوند عزوجل مىفرمايد: وهذا كتاب أنزلناه مبارك فاتبعوه واتقوا لعلكم ترحمون. [الأنعام 155] .
[و اين كتاب مبارك (قـرآن) را نازل كرديم، پس از آن پيروى كنيد و راه تقوى را در پيش گيريد تا رحمت خداوند شامل حال شما گردد] .
و همچنين مىفرمايد: قد جاءكم من الله نور وكتاب مبين يهدي به الله من اتبع رضوانه سبل السلام ويخرجهم من الظلمات إلى النور بإذنه ويهديهم إلى صراط مستقيم . [المائدة 16] .
[از طرف خداوند بسوى شما نور و روشنائى ـ يعنى محمد رسول الله  و كتابى آشكار ـ آمد، كسانيكه در پى خوشنودى خداوند هستند خداوند آنها را بوسيلهء اين كتاب به راه راست مىرساند، از تاريكى كفر به نور إيمان بيرون مىآورد و به راه راست هدايت و راهنمائى مىكند] .
و مىفرمايد: إنَّ الذين كفروا بالذكر لما جاءهم وإنَّه لكتاب عزيز لا يأتيه الباطل من بين يديه ولا من خلفه تنـزيل من حكيم حميد . [فصلت 41 ـ 42] .
[همانا مردمى كه به قرآن كفر ورزيدند (به حدى بخود بد كرده اند كه بدكارى شان در وصف نمىگنجد) و قرآن در حقيقت كتابى نيرومند و محفوظ است خدا از آن نگهدارى مىكند، كتابى است كه كلام خدا است، و نگهبان آن هم خداوند است . باطل از هيچ سو به آن راه ندارد، نه جلوتر از آن كتابى آمده كه آن را باطل كند، و نه بعد از آن كتابى ميآيد كه آن را باطل كند، خداى يكتا ضامن نگهدارى آن است، اين قرآن از سوى خدايى نازل شده است كه ستوده و با حكمت است، كسانى كه طالب عزت دنيا و آخرت هستند بايد عزت را در پيروى قرآن بجويند كه خدا آن را عزيز و محفوظ قرار داده است] .
و همچنين خـداوند متعال مىفرمايد: وأوحي إلي هذا القرآن لأنذركم به ومن بلغ . [الأنعام 19] . [خداوند اين قرآن را بسوى من وحى نمود تا بوسيلهء آن شما و همهء كسانى كه اين كتاب تا روز قيامت به آنها مىرسد بترسانم] .
و همچنين خداوند متعال مىفرمايد: هذا بلاغ للناس ولينذروا به . [ إبراهيم 52] .
[اين قرآن براى مردم تبليغ است تا بوسيلهء آن انذار شده و بترسند] . و آيات در اين معنا زياد است .
و أحاديث صحيح و ثابت از رسول الله  وارد شده كه به تمسك و چنگ زدن به قرآن و اعتصام و پيروى از آن أمر ميفرمايد، و دلالت مىكند كه هر كس به آن تمسك و چنگ بزند بر هدايت است، و هر كس آنرا ترك كند بر گمراهى است .
و از دلايل آن خطبهء حجة الوداع است كه رسول الله  چنين مىفرمايد: ((إنّى تارك فيكم ما لن تضلوا إن اعتصمتم به كتاب الله)) . [ مسلم].
من بين شما چيزى گذارنده ام كه اگر به آن اعتصام كرده و چنگ بزنيد و عمل كنيد هرگز گمراه نخواهيد شد، و آن كتاب خدا يعنى قرآن است .
و همچنين در صحيح إمام مسلم از زيد بن أرقم  روايت است كه رسول الله  فرمود: ((إنّى تارك فيكم الثَّقَلَين أولهما كتاب الله فيه الهُدى والنور فخذوا بكتاب الله وتمسكوا به)) .
من بين شما دو چيز سنگين و عظيم به أمانت گذارنده ام يكى كتاب خدا است، هدايت و پيروزى و نور در آن است، آنرا محكم بگيريد و به آن چنگ بزنيد .
پس مردم را بسوى كتاب خدا تحريك و تشويق نمود سپس فرمود: و أهل بيت را ميان شما مىگذارم، دربارهء أهل بيتم از خدا بترسيد، و آنرا دو بار تكرار كرد .
و در لفظ ديگر: قرآن ريسمان خدا است، كسيكه به آن تمسك ورزد و چنگ بزند او بر راه راست هدايت خـواهد بود، و كسيكه آنرا ترك كند بر گمراهى است .
إجماع علماء و مؤمنين أعم از صحابه و آنانيكه بعد از آنها آمده اند در مورد وجوب تمسك به كتاب خدا و حُكْم و قضاوت به آن همراه سنت رسول خدا  كافى است، و نيازى به آوردن دلائل در اين مورد و طولانى كردن مطلب نيست .
أصل دوم: از أصول سه گانه كه علماى إسلام بر آن اتفاق و إجماع دارند سنت صحيح رسول الله  است، و كسانيكه بعد از رسول الله  آمده اند به آن أصل و أساس إيمان آورده و آنرا حجت قرار داده اند و به أمت محمدى آموزش داده اند، و كتابهاى بسيارى در اين باره تأليف كرده اند، و آنرا در كتابهاى أصول فقه، و مصطلح حديث بيان كرده اند .
و دلايل در اينمورد بسيار زياد است بطوريكه نمىتوان آنها را در حصر و شمار آورد، بعضى از اين دلايل در كتاب خداوند، قرآن مجيد وارد شده اند و دستور به پيروى و اطاعت از رسول خدا  مىدهند و مورد خطاب اين دستورات أمت رسول خدا  در عصر او و كسانى كه بعد از او ميآيند، قرار مىگيرد .
زيرا او براى تمامى جهانيان فرستاده شده و آنها مأمورند تا روز قيامت تابع و پيرو او باشند، زيرا او  مفسر و بيان كننده قـرآن است، و مبهم آن با أقوال و كردار و تقريرات او بيان شده است .
و اگر سنت پيامبر  نبود مسلمانان تعداد ركعات نماز، چگونگى آن، و واجبات نماز را نمىدانستند، و تفصيل و شرح أحكام روزه، و زكات، و حج، و جهاد در راه خدا، و أمر به معروف و نهى از منكر را نمىدانستند، و شرح أحكام معاملات از خريد و فروش، و محرمات از حلال و حرام، و واجبات را در مورد عقوبت ها و مجازاتهاى شرعى نمىدانستند .
و از جمله آياتى كه در اين باره نازل شده آيهء سورهء آل عمران است كه خداوند متعال مىفرمايد: وأطيعوا الله والرسول لعلكم ترحمون . [آل عمران 132] . [از خدا و رسولش اطاعت كنيد تا مورد رحمت خداوند قرار گيريد] .
و آيهء سورهء نساء است كه مىفرمايد: يا أيها الذين آمنوا أطيعوا الله وأطيعوا الرسول وأولى الأمر منكم فإن تنازعتم فى شيء فردوه إلى الله والرسـول إن كنتم تؤمنون بالله واليوم الآخر ذلك خير وأحسن تأويلاً . [النساء 59] .
[اى مؤمنين، از خدا و رسول خدا و فرمانروايان مسلمان اطاعت و پيروى كنيد ـ از فرمانروايان اطاعت كنيد تا زمانيكه شما را به معصيت وادار نمىكنند ـ اگر در باره چيزى با هم اختلاف نموديد براى رفع اختلاف به كتاب خدا قرآن، و به پيغمبر خدا مراجعه كنيد، و بعد از رحلت ايشان به كتاب خـدا، و به سنت رسول الله مراجعه نمائيد تا حل اختلاف از كتاب و سنت پيغمبر بيابيد، اگر إيمان به خدا و روز قيامت داريد اين مراجعه به كتاب خدا و سنت پيغمبر براى شما از كشمكش بهتر است و سرانجام و عاقبت بهترى دارد] .
و همچنين در سورهء نساء باريتعالى مىفرمايد: من يطع الرسول فقد أطاع الله ومن تولّى فما أرسلناك عليهم حفيظاً . [النساء 80] . [كسيكه فرمان رسول الله  را اطاعت كند فرمان خدا را اطاعت كرده و كسيكه (از فرمان رسول الله ) روى گرداند، به او اعتناء نكن كه ما تو را حافظ و نگهبان ايشان قرار نداده ايم، بلكه تو مبلّغ رسالت هستى و بازگشتشان بسوى ما است] .
چگونه ممكن است طاعت او و بازگردانيدن آنچه مردم در آن اختلاف كرده اند به كتاب خدا و سنت رسول الله  باشد اگر احتجاج به سنت رسول الله  نشود؟ يا اينكه تمام سنت محفوظ نباشد؟ و بنابر اين قول باريتعالى بندگان خود را بر چيزى ارجاع داده كه وجود ندارد! و اين از باطل ترين و پوچ ترين دروغها است، و از بزرگترين كفرها به خدا و سوء ظن به اوست .
باريتعالى در سـورهء نمل مىفرمايد: وأنزلنا إليك الذكر لتبين للناس ما نزّل إليهم ولعلهم يتفكرون . [النحل 44] .
[قرآن را بر تو نازل كرديم تا آنچه را كه بر ايشان نازل شده واضحـ و آشكار بيان نمايى، (أهل كتاب را از حقيقت آنچه در آن اختلاف دارند آگاه سازى، و أمت را از إيمان صحيح بر خوردار گردانى، و توحيد، و حلال و حرام وارد در قرآن را به مردم بياموزى) وتا اينكه مردم تفكر و انديشه نمايند] .
و همچنين خداوند متعال در اين آيه مىفرمايد: وما أنزلنا عليك الكتاب إلاَّ لتبين لهم الذي اختلفوا فيه وهـدى ورحمة لقوم يؤمنون . [النحل 64] .
[و بر تو كتاب (قرآن) را نازل نكرديم مگر براى اينكه روشن سازى براى مردم آنچه را كه در بارهء آن اختلاف كردند و (براى اينكه قـرآن) راهنما و رحمت باشد براى مردميكه دلهايشان آماده ايمان است و إيمان مىآورند] .
پس چگونه خداوند بيان قرآن نازل شده را به رسـول الله  واگذار مىكند، اگر سنت وجود نداشته باشد، يا اينكه حجت و ثابت نباشد!
مثال اين آيهء سورهء نور مىباشد كه باريتعالى مىفرمايد: قل أطيعوا الله وأطيعوا الرسول فإن تولوا فإنَّما عليه ما حمّل وعليكم ما حمّلتم وإن تطيعوه تهتدوا وما على الرسـول إلاَّ البلاغ المبين. [النور 54] .
[اى رسول خدا بگو: از خدا و رسول خدا اطاعت كنيد، اگر به فرمان آنها پشت كرديد، و از دستورات روى گردانى نموديد، و راه نفاق را در پيش گرفتيد، و فرمان پيامبر خدا را اجراء نكرديد، بدانيد كه وظيفهء پيامـبر فقط تبليغ وحى و رسالت است، و او وظيفهء خود را انجام داد و رسالت خود را تبليغ نمود، و وظيفهء شما است كه از او اطاعت كنيد و در آن مخلص باشيد، اما شما عقب نشينى كرديد و وظيفهء خود را انجام نداديد، اگر از پيامبر  فرماندارى مىكرديد به راه راست مىرسيديد، وظيفهء پيامبر  فقط بيان واضح و آشكار است، اگر شما روى گردانى كنيد وى مسئول إيمان نياوردن شما نيست] .
و همچنين در همان سوره مىفرمايد: وأقيموا الصـلاة وآتوا الزكاة وأطيعوا الرسول لعلكم ترحمون . [النور 56] .
[و نماز را بر پا داريد، زيرا با نماز خواندن دلها راست و مستقيم مىشوند و انسان به راه راست هدايت مىشود، و زكات بدهيد، زيرا زكات باعث پاكى مال و پاكى دل از بخل مىشود، و از رسول خدا اطاعت كنيد، زيرا پيروى از حُكْم خدا و رضايت داشتن به حُكْم و اجراى شريعت خدا در تمام أمور كوچك و بزرگ لازم و ضرورى است، و راهى را كه پيغمبر در زندگى انتخاب كرد برويد تا مورد رحمت خدا قرار گيريد] .
و خداوند متعال در سورهء أعراف مىفرمايد: قل يا أيها الناس إنّى رسول الله إليكم جميعاً الذى له ملك السموات والأرض لا إله إلاَّ هو يحيى ويميت فآمنوا بالله ورسوله النبى الأمى الذى يؤمن بالله وكلماته واتبعوه لعلكم تهتدون . [الأعراف 158]. [بگو اى رسول خدا به جهانيان همه كه: اى مردم من فرستاده خدا بسوى شما هستم، فرستاده خدائى هستم كه مالكيت و حفاظت آسمانها و زمين از آنِ اوست، معبودى بحق جز او نيست، زنده مىكند و مىميراند، پس إيمان بياوريد بخداى يكتا و پيغمبرش پيامبر أمى كه إيمان دارد بخداى يكتا و به آنچه بر او نازل گرديد از كلمات و وحى خدا و به آنچه بر بقيهء پيغمبران نازل گرديد از كتابها و وحى خدا، از او پيروى كنيد تا براه راست برسيد، و رشد و سعادت خود را بدست آوريد] .
و در اين آيات دليل واضحى است كه هدايت و رحمت در إتباع و پيروى از رسول الله  مىباشد.
و اين چگونه ممكن است با عمل نكردن به سنت او؟ يا اينكه گفته شـود سنت او صحيح نيست! و يا گفته شود نمىتوان بر آن سنت اعتماد كرد! .
و باريتعالى در سورهء نور مىفرمايد: فليحذر الذين يخالفون عن أمره أن تصيبهم فتنة أو يصيبهم عذاب أليم. [النور 63].
[كسانيكه با أمر رسول خدا مخالفت مىكنند بايد بترسند از اينكه مبادا دچار فتنه و مصيبتى شوند، يا اينكه عذابى دردناك در دنيا يا آخرت به سبب نافرمانى به آنها برسد] .
و خداوند متعال در سورهء حشر مىفرمايد: وما آتاكم الرسول فخذوه وما نهاكم عنه فانتهوا . [الحشر 7] .
[(در اينجا يك قاعدهء مهم مقرر داشته و آن تبعيت رهبر مسلمين از نصوص شريعت) كه هر چه پيامبر به شما داد آنرا بگيريد، و هر چه پيامبر شما را از آن منع كرد از آن دور شويد] .
و آيات در اين موضوع و مطلب بسيار است و همهء آنها بر وجوب اطاعت رسول الله  و بر پيروى از آنچه او آورده دلالت مىكنند، چنانكه قبلاً دليل بر وجوب إتباع كتاب خدا و تمسك به آن طاعت و أوامر و نواهى ذكر كرديم، و اين دو أصل و أساس ملازم و وابسته به هم هستند و از هم جدا شدنى نيستند، هر كس يكى از آن دو را انـكار كند ماننـد اينكه ديگرى را انكار و دروغ دانسته، و اين به إجماع أهل علم و إيمان كفر و ضلالت و گمراهى و خروج از دايرهء إسلام مىباشد .
و أحاديث در وجوب اطاعت رسول خدا  و اتباع و پيروى از آنچه آورده و تحريم معصيت او بطور متواتر وارد شده است ؛ و آنهم در حق كسيكه در زمان او بوده و بعد از او تا روز قيامت خواهد آمد .
و از جمله اين أحاديث، حديثى است كه در صحيحين از أبىهريره  ثابت است كه پيامبر  فرمودند: ((من أطاعنى فقد أطاع الله ومن عصانى فقد عصى الله)) . [متفق عليه] .
كسيكه از من اطاعت كند مانند اينكه از خدا اطاعت كرده، و كسيكه از من نافرمانى كند مانند اينكه خدا را معصيت و نافرمانى كرده است .
و در صحيح بخارى نيز از أبـىهـريره روايت است كه رسـول الله  فرمودند: ((كل أمتى يدخلون الجنّة إلاَّ من أبى قيل يا رسول الله ومن يأبى قال: من أطاعنى دخل الجنة ومن عصانى فقد أبي)). [البخاري] .
همه أمت من داخل بهشت خواهند شد مگر كسيكه خود از دخول آن امتناع ورزد، گفته شد اى رسول الله چه كسى است كه از دخول آن امتناع مىورزد؟ فرمود: كسيكه از من اطاعت كند داخل بهشت خواهد شد، و كسيكه از من نافرمانى كند او همان كسى است كه خود از دخول آن امتناع ورزيده است .
و أحمد و أبوداود و حاكم با إسناد صحيح از مقدام بن معدى كرب از رسول الله  روايت مىكنند كه فرمودند: ((ألا إنّى أوتيت الكتاب ومثله معه، ألا يوشك رجل شبعان على أريكته يقول عليكم بهذا القرآن فما وجدتم فيه من حلال فأحلوه وما وجدتم من حرام فحرّموه)) . [أحمد، أبوداود، حاكم] .
همانا به من قرآن و مِثل و مانند آن قرآن( )، داده شده است، همانا بزودى مردى سير خورده و تكيه زده بر متكا و بالشت خود كه بگويد: بر شماست كه فقط پيرو قـرآن باشيد، و هر چه در آن از حلال يافتيد پس آنرا حلال بدانيد، و آنچه در آن از حرام يافتيد آنرا حرام بدانيد( ) .
و أبوداود و ابن ماجه با سند صحيح از ابن أبى رافع و او از پدرش روايت كرده كه رسول الله  فرمودند: ((لا ألفين أحدكم متكئاً على أريكته يأتيه الأمر من أمرى مما أمرتُ به او نهيتُ عنه فيقول لا ندري، ما وجدنا فى كتاب الله اتبعناه)) . [أبوداود وابن ماجه] . نبينم كه يكى از شما بر بالشت خود تكيه زده و أمرى از أوامرى كه من به آن أمر كرده ام و يا از آن نهى كرده ام بر او آيد و او گويد نمىدانم! فقط آنچه در كتاب خـدا پيدا كرديم قبول خواهيم كرد .
و از حسن بن جـابر روايت است كه گفت: شنيدم از مقدام ابن معدى كرب  كه مىگويد: ((حرّم رسول الله  يوم خيبر أشياء ثم قال يوشك أحدكم أن يكذبني وهو متكئ يحدِّث بحديثي فيقول بيننا وبينكم كتاب الله فما وجدنا فيه من حلال استحللناه، وما وجدنا فيه من حرام حرمناه، ألا إنَّ ما حرّم رسول الله مثل ما حرّم الله)). [ترمذى وابن ماجه وحاكم] .
رسول الله  روز غزوه خيبر چيزهائى را حرام كرده، سپس فرمود: پيدا مىشود يكى از شما كه مرا تكذيب كند در حاليكه بر بالشت خود تكيه زده و از سخنان من صحبت مىكند، سپس مىگويد: بين ما و شما كتاب خدا است، هر چه در آن حلال يافتيم، آنرا حلال مىدانيم، و آنچه در آن حرام يافتيم آنرا حرام مىدانيم، بدانيد كه همانا آنچه رسول الله  حـرام كرده مانند آن چيزى است كه خدايتعالى آنرا حرام فرموده است .
و أحاديثى بطور متواتر از رسول الله  ثابت است كه در خطبهء خـود وصيت مىفرمودند كه: حاضرين به غائبين ابلاغ كنند، و مىفرمودند: ممكن است ابلاغ شده اى برداشت بيشتر و دقت و توجه بهترى از شنونده داشته باشد .
و از آن أحـاديث متواتر: حديثى در صحيحين است كه رسول الله  در حجة الوداع در خطبهء خود در روز عرفه و روز عيد قربان براى مردم چنين فرمودند: أفراد حاضر به أفراد غائب برسانند زيرا ممكن است كسيكه به او ابلاغ شود دقت و توجه بهترى از شنونده داشته باشد .
پس اگر سنت او بر شنوندگان و ابلاغ شدگان حجت نبود، و اگر سنت او تا روز قيامـت باقى نمىماند، به آنها دستور تبليغ داده نمىشد .
پس معلوم مىشود كه دليل بودن و حجت بودن سنت او همچنان پا بر جا است، بر شنونده اى كه از زبان رسول الله  شنيده، و بر كسيكه براى او با أسانيد صحيحه نقل شده است .
و أصحاب و ياران پيامبر  سنت قولى و فعلى او را حفظ كرده اند و همچنين تابعين، سپس تابعين آنرا ابلاغ كرده اند به نسل بعدى خود، و همچنين علماء و دانشمندان ثقه كه گفتار آنان مورد اعتماد مىباشد نسل بعد از نسل، و قرن بعد از قرن نقل كرده اند .
و آنرا در كتابهاى خود جمع آورى و بيان كرده اند و صحيح و ضعيف آنرا بيان كرده اند .
و براى شناخت صحيح و ضعيف قوانين و ضوابط معيـنى بين خود قرار داده اند تا بوسيلهء اين قوانين صحيح و ضعيف أحاديث شناخته شوند .
و علماء و دانشمندان، كتابهاى سنت أعم از صحيح بخارى و مسلم و كتابهاى ديگر را بخوبى و بطور كامل حفظ كرده اند، همچنانكه خداوند كتاب خودش (قرآن) را طبق وعده اش از بازيچه قرار گرفتن، و الحاد، و كفر كافران، و تحريف و تغيير ياوه گويان حفظ نموده است، چنانكه مىفرمايد: إنّا نحن نزلنا الذكر وإنّا له لحافظون. [الحجر 9] . [ما قرآن را نازل كرديم و ما حافظ و نگهدارندهء آن هستيم] .
و جاى هيچ شك و ترديدى نيست كه سنت رسول الله  وحى نازل شده است و خـداوند آنرا حفظ فرموده چنانكه كتاب خود قرآن را حفظ فرموده، و باريتعالى براى آن سنت علمائى نقّاد و جداكنندهء خوب از بد بر انگيخته كه تحريف و تغيير و تبديل باطل انديشان و ياوه گويان، تعبير و تفسير جـاهلان را از آن دور مىكنند و هر آنچه را كه دروغگويان نادانان و ملحدان به آن چسيانيده اند دور مىكنند، زيـرا باريتعالى آنرا تفسيرى براى قرآن كتاب خود و بيان آنچه مبهم و مشكل است از احكام قرار داده، و ضمن آن احكام ديگرى است كه نص آن در قرآن وارد نشده، مانند تفصيل و شرح احكام دوران شيرخوارگى بچـه ها و بعضى از احكام ميراث، و تحريم جمع بين زن و عمهء او و بين زن و خـالهء او و غير از اين از احكام كه در سنت صحيح رسول الله  وارد شده و در قرآن از آن ذكرى نيست .
ذكر بعضى از آنچه از صحابه و تابعين و أهل علم و دانش در تعظيم سنت رسول الله  و وجوب عمل به آن وارد شده در صحيحين از أبو هريره  روايت است كه گفت وقتى رسول الله  دنيا را وداع گفتند بعضى از عرب كافر شدند، أبوبكر  گفت: به خدا قسم كه جنگ خواهم كرد با كسيكه بين نماز و زكات فرق گذارد، پس عمر بن الخطاب  به او گفت: چگونه با آنان جنگ مىكنى در حاليكه رسـول الله  فرمودند: ((أمرت أن أقاتل الناس حتى يقولوا لا إله إلاَّ الله فإذا قالوها عصموا منّى دماءهم وأموالهم إلاَّ بحقها)) . [متفق عليه] .
مأمور شده ام با مردم بجنگم تا اينكه بگويند: لا إله إلاَّ الله: معبود بحقى بجز خداى يكتا نيست، پس اگر آنرا گفتند خون، و جان، و أموال آنها، بجز به حق آن( ) از من حفظ مىشود .
و أبوبكر صديق  گفت آيا زكات از حق آن نيست؟ بـه خدا قسم اگر گردنبند شترى كه به رسول الله  مىدادند از من منع كنند به خاطر منع آن، با آنان جنگ خواهم كرد، عمر  گفت در نتيجه دانستم كه خداوند سينه و قلب أبوبكر را براى جنگ روشن كرده و دانستم كه او بر حق است .
و صحابه  رأى و مشورت أبوبكر  براى قتال أهل ردت را قبول كردند و با او به جنگ پرداختند تا اينكه آنان را به إسلام برگردانند، و كسيكه بر آن اصرار كرد او را كشتند .
و اين قصه براى تعظيم و بزرگداشت سنت رسول الله  و وجوب عمل به آن واضح ترين دليل است .
مادر بزرگى بسوى أبوبكر آمد و از ميراث خود سـؤال كرد، أبوبكر  به او جواب داد كه در كتاب خدا حقى براى تو در اين باره وارد نشده، و نمىدانم كه رسول الله  در اين مسأله قضاوتى كرده باشد، و از مردم سؤال خواهم كرد، سپس از صحابه  سـؤال كرد و بعضى از آنها شهادت دادند كه رسول اكرم  مادر بزرگ را سهم يك ششم داده، پس أبوبكر  به آن قول قضاوت كرد.
عمر  عاملان خود را وصيت ميكرد كه بين مردم با كتاب خدا قضاوت و حكم كنند، و اگر در كتاب خدا آن حكم را نيافتند به سنت رسول الله  رجوع كنند، و وقتى در بارهء سقط جنين كه در شكم مادر مرده است به سبب تعدى و ظلم به او اشكال پيدا كرد از صحـابه  سؤال كرد، پس محمد بن مسلمه و المغيرة بـن شعبه رضى الله عنهما نزد او شهادت دادند كه رسول الله  در بارهء اين به آزاد كردن كنيزى و يا برده اى قضاوت كرده، پس عمر  به آن حكم قضاوت كرد .
و وقتى عثمان  حكم عزادارى زنى كه شوهرش فوت كرده را نمىدانست كجا بايد عزادار باشد فريعة دختر مالك بن سنان خواهر أبو سعيد الخدرى رضى الله عنهما به او خبر داد كه رسول الله  به او أمر فرمودند بعد از وفات شوهرش در خانه اش عزادارى كند تا اينكه حداد و عزاى او تمام گردد پس عثمان  به همان حكم قضاوت كرد .
و همچنين در اجراى حد و عقوبت و مجازات و شلاق زدن بر شراب خوارى وليد بن عقبه به سنت پيامبر  قضاوت كرد .
و وقتى به على  خبر رسيد كه عثمان  از حج تمتع منع مىكند، على  حج تمتع انجام داد ـ يعنى به حج و عمره با هم لبيك گفت ـ و فرمود: سنت رسول الله  را به خاطر قول و سخن يك نفر ترك نمىكنم .
و وقتى بعضى از مـردم بر عبدالله بن عباس رضى الله عنهما در مورد حج تـمتع اعتراض كردند و گفتند أبوبكر و عمر به حج إفراد تشويق كرده و آنرا مقدم مىدانستند عبدالله بن عباس رضى الله عنهما گفت مىترسم كه سنگهائى از آسمان بر شما پرتاب شود، مىگويم رسول الله  چنين فرمودند، و شما مىگوئيد أبوبكر و عمر رضى الله عنهما چنين گفتند!
پس كسى كه به خاطر قول أبوبكر و عمر با سنت مخالفت نمايد بيم آن مىرود كه دچار عذاب شـود، پس حال كسانيكه به خاطر قول غير أبوبكر و عمر رضى الله عنهما مجرد به رأى و اجتهاد خود با سنت مخالفت مىكنند چه خواهد شد؟
و وقتى بعضى از مردم با عبدالله بن عمر بن الخطاب رضى الله عنهما در مورد بعضى از سنتها اختلاف كردند، عبدالله  گفت: آيا ما مأموريم كه تابع عمر باشيم؟
و وقتى مردى به عمران بن حصين رضى الله عنهما گفت: ما را از كتاب خدا قرآن سخن بگو، و او داشت سخن از سنت و حديث رسول الله  مىآورد عصبانى شد و گفت: سنت بيان كننده و تفسير كننده كتاب خـداسـت، اگر سنت نبود نمىدانستيم كه نماز ظهر چهار ركعت است و مغرب سه ركعت است، و صبح دو ركعت است، و تفصيل و شـرح احكام زكات و غير از اينها كه در سنت است نمىدانستيم .
و أخبار بسيارى از صحابه  در تعظيم شأن سنت و وجوب عمل به آن و تحذير از مخالفت به آن وارد شده است .
و همچنين عبدالله بن عمر رضى الله عنهما وقتى روايت كردند كه رسول الله  فرمودند: ((لا تمنعوا إماء الله مساجد الله)). [متفق عليه]. كنيزان خدا( ) را از رفتن به مساجد منع مكنيد .
بعضى از پسران او گفتند به خدا قسم كه آنان را منع مىكنيم، پس بر آنها عصبانى شـد و به آنان بدى گفت، و گفت: مىگويم رسول الله  فرمودند و مىگوئيد به خدا قسم آنان را منع مىكنيم!
و وقتى عبدالله بن المغفل المزنى  (و او از صحابهء رسول الله  مىباشد) ديد يكى از نزديكانش سنگريزه را بر يكديگر پرتاب مىكنند از آن عمل منع كرد و به او گفت رسول الله  از پرتاب كردن سنگريزه و ريگ نهى فرمودند و فرمودند: اين سنگريزه ها چيزى را صيد نمىكند، و دشمنى را شكست نميدهد، و او را باز نمىدارد، وليكن دندانى را مىشكند، و چشمى را بيرون مىآورد و كور مىكند، سپس او را در وقت ديگرى ديد كه همان كار را انجام مى دهد، گفت به خدا قسم كه تا أبد با تو سخن نمىگويم، از رسول الله  تو را با خبر مىكنم كه از آن نهى فرمودند سپس دوباره آنرا انجام مىدهى؟
و إمام بيهقى در كتاب خود (سنن الكبرى) از أيوب السختيانى تابعى جليل روايت مىكند كه گفت: اگر سنت رسول را براى مردمى بسخـن و گفتار آوردى و او گفت ما را از اين واگذار و از قرآن سخن بگو بدان كه آن شخص گمراه است .
و إمام أوزاعى رحمت الله عليه گويد: سنت حكم كننده و شرح دهنده كتاب خدا است و مطلق هاى كتاب را مقيد مىكند و يا به احكامى كه در قرآن ذكر نشده مىپردازد .
چنانكه باريتعالى مىفرمايد: وأنزلنا إليك الذكر لتبين للناس ما نزّل إليهم ولعلهم يتفكرون( ) . [النحل 44] .
و قبلاً گفتار رسول الله  را ذكر كرديم كه فرمودند: ((ألا إنّى أوتيت الكتاب ومثله معه)) . [راجع شود به ص 17] .
همانا به من قرآن و مانند آن داده شده است .
و إمام بيهقى از عامر الشعبى رحمت الله عليه روايت مىكند كه به بعضى از مـردم گفت: ((إنَّما هلكتم فى حين تركتم الآثار)) . [البيهقي] . براستى شما هلاك شديد و از بين رفتيد وقتى أثر و سنت صحيح رسول الله  را ترك كرديد .
و إمام بيهقى رحمه الله از إمام أوزاعى رحمت الله عليه روايت ميكند كه به بعضى از دوستان و ياران خود گفت: اگر از رسول اكرم  حديث و سنتى بتو رسيد مبادا به غير از آن سخن بگوئى زيرا رسول الله  ابلاغ كننده اى از جانب باريتعالى بود .
و إمام بيهقى از إمام سفيان بن سعيد الثورى رحمه الله روايت مىكند كه گفت: همانا همهء علم و دانش علم به سنت و آثار رسول الله  مىباشد .
و إمام مالك رحمت الله عليه به طرف قبر رسول الله  رو كرد و فـرمود: سخن و گفتار همهء ما قابل رد است مگر سخن و گفتار صاحب اين قبر كه قابل رد نيست( ) .
و إمام أبوحنيفه رحمه الله گويد: اگر حـديث و سنتى از رسول الله  آمد آنرا بر سر و چشم مىگذاريم .
و إمام شافعى رحمه الله گويد: هرگاه از رسول الله  حديث صحيحى روايت كردم و آنرا نگرفتم و عمل نكردم شما را گواه مىدانم كه عقلم را از دست داده ام .
و همچنين مىگويد: اگر سخن و گفتارى گفتم و حديث رسول الله  بر خلاف گفتار من بود پس قول و گفتار مرا به ديوار بزنيد .
و إمام أحمد بن حنبل رحمه الله به بعضى از ياران خود گفت: مرا تقليد مكنيد، و إمام مالك را تقليد مكنيد، و إمام شافعى را تقليد مكنيد، و بگيريد از آنجائيكه ما آنرا گرفتيم، (يعنى از أحاديث پيامبر اكرم ) .
و همچنين مىگويد: تعجب كردم از أقوامى كه إسناد و صحت إسناد حديث رسول الله  را دانستند سپس مىروند و رأى سفيان را مىگيرند .
و باريتعالى مىفرمايد: فليحذر الذين يخالفون عن أمره أن تصيبهم فتنة أو يصيبهم عذاب أليم( ) . [النور 63] .
سپس گفت: آيا مىدانى فتنه چيست، فتنه شـرك است، ممكن است اگر بعضى از گفتار رسول الله  را رد كرده قبول نكند در قلب او گمراهى افكنده شود و هلاك گردد .
و إمام بيهقى از مجاهد بن جبر تابعى جليل روايت مىكند در قول خداوند: فإن تنازعتم فى شيء فردوه إلى الله والرسول . [النساء 59] . [اگر در بارهء چيزى اختلاف نموديد براى رفع اختلاف به كتاب خدا و سنت رسول الله  مراجعه كنيد تا حل اختلاف از كتاب و سنت بيابيد] .
گفت: برگردانيدن بسوى خدا يعني: بسوى كتاب او، و برگردانيدن بسوى رسول يعنى: بسوى سنت اوست .
پس اگر در چيزى اختلاف كرديد آنرا بسوى خدا و رسول خدا برگردانيد .
و إمام بيهقى از محمد بن شهاب زهرى رحمه الله روايت مىكند كه گفت: كسانيكه از علماء و دانشمندان ما رفتند و فوت كردند مى گفتند اعتصام و پيروى از سنت رسول الله  نجات و پيروزى است .
و موفق الدين بن قدامه رحمه الله در كتاب خود: روضة الناظر در بيان أصول احكام چنين مىگويد: أصل و أساس دوم از دلايـل، سنت رسول الله  مىباشد و گفتار رسول الله  حجت است زيرا از دلايل معجزات بر صدق و راستى اوست، و باريتعالى به طاعت او و تحذير از مخالفت او أمر فرموده است .
و إمام ابن كثير رحمه الله در تفسير اين آيه گويد: فليحذر الذين يخالفون عن أمره أن تصيبهم فتنة أو يصيبهم عذاب أليم( ) . يعني: از أوامر رسول الله ، آنهم طريقه و راه و روش و سنت و شريعت اوست، پس گفتار و كردار بنى آدم با گفتار و كردار رسول الله  مقايسه و مطابقت مىشود، و آنچه موافق آن بود قبول، و آنچه مخالف آن بود مردود و بر قائل و گوينده او برگردانيده مىشود، و آن هم هر كه خواهد باشد .
چنانكه بخـارى و مسلم در صحيح خـود و ديگران از رسول الله  روايت كرده اند كه رسـول الله  فرمودند: ((من عمل عملاً ليس عليه أمرنا فهو رد)) . [متفق عليه] .
هر كس عمل و كردارى انجام دهد كه راه و روش ما بر آن نيست آن عمل و كردار مردود و غير قابل قبول است .
پس بترسد و برحذر باشد كسيكه ظاهراً و باطناً مخالف شريعت رسول الله  باشد أن تصيبهم فتنة كه به آنان مصيبتى در قلبهاى شان از كفر و نفاق و بدعت بوجود آيد .
أو يصيبهم عذاب أليم يعنى در دنيا به كُشتن و يا مجازات و يا زندان و غير از اينها مبتلا شوند .
إمام أحمد بن حنبل از عبدالرزاق از معمر از همام ابن منبه روايت كند كه أبـوهريره گويد رسـول الله  فرمودند: ((مَثَلى ومَثَلُكم كمثل رجلٍ اسْتَوْقَدَ ناراً فلمّا أضاءتْ ما حولها جعل الفراشُ و هذِهِ الدوابُّ اللائى يقعْنَ فى النَّار يقَعْنَ فيها وجعلَ يحجُزُهُـنَّ ويغْلبْنَهُ فَيقْتَـحِمْنَ فيها قال فذلك مثلى ومثلكم أنا آخذُ بحجزكم عن النَّار هلمَّ عن النَّار فتغلبونى وتقتحمون فيها)) . [متفق عليه] .
مَثَلِ من و مَثَلِ شما مانند مردى است كه آتشى روشن كرده وقتى اطراف خـود را نورانى و روشن كرد و پروانه ها و حشرات كه اطراف آن مىگردند در آتش مىأفتند، آن مرد جلوگيرى مىكند و نمىگذارد كه پروانه ها و حشرات در آتش بيفتند ولى بر او غلبه كرده خود را در آتش مىأندازند، فرمود پس اين مَثَلِ من و شماست، من كمربند شما را گرفته از آتش دور مىكنم، و شما بر من غلبه كرده و هجوم مىكنيد و خود را در آتش مىأندازيد .
و إمام سيوطى رحمه الله در كتاب خود مفتاح الجنـة فى الاحتجاج بالسنة( ) چنين گويد:
(بدانيد ـ خدا شما را رحمت كند ـ هر كس حجيت حديث رسول الله  قولى و فعلى با شروط معروف آن در أصول دين را انكار كند  كافر مىباشد و از دايرهء إسـلام خارج است و روز قيامت با يهود و نصارى و با فرقه ها و طائفه هاى گمراه و كافر محشور خواهد شد) .
و أخبار از صحابه و تابعين و كسانيكه بعد از ايشان آمده اند از علماء و دانشمندان در تعظيم سنت و وجوب عمل به آن و تحذير از مخالفت آن بسيار زياد وارد شده است .
و أميدوارم آنچه در اينجا ذكر كرديم از آيات و أحاديث و أخبار كافى و قانع كننده باشد براى كسيكه حق طلب است، و از باريتعالى براى خود و تمامى مسلمانان توفيق به آنچه خداوند رضايت آنرا دارد مسئلت دارم، و سلامت از أسباب خشم و غضب او، و اينكه تمامى ما را به راه مستقيم هدايت فرمايد زيرا او شنونده و نزديك است .
وصلى الله على عبده ورسوله نبينا محمد وعلى آله وأصحابه وأتباعه بإحسان .
عبدالعزيز بن عبدالله بن باز
مفتى عام عربستان سعودى و رئيس كبار علماء
و رئيس دايرهء بحثهاى علمى وفتوى شرعي

مدیریت منابع انسانی

بسم الرحمن الرحیم
جلسه ی اول
مدیریت منابع انسانی Human Resource Managment (H.R.M)
مقدمه
ﭙیدایش این علم در حقیقت به توسعۀ علم مدیریت باز میگردد.مدیریت به معنای حرفه ای از لحاظ زمانی نهایتا ًبه یک قرن ونیم قبل بازمیگردد٬امّا معنای عام مدیریت به ابتدای تشکیل جوامع مربوط میشود.
جوامع تاکنون ۵ دوره راگذرانده اند:
١- خوراکجو(عصر کشاورزی): مواد مورد نیاز مستقیم تهّیه ومصرف میشد.
۲- عصرکشاورزی : تولید از مصرف بیشتر بود٬ برای مازاد تولید باید سازو کارهائی ارائه میشد٬ بنابراین الگوی مدیریتی ﭙیچیده ای لازم بود.
۳- جامعۀ صنعتی : تولید هم اضافه وهم متنوّع شد.
۴- جامعۀ خدماتی.
۵- عصراطلاعات وارتباطات: بازارهای مجازی بوجود آمدند.
مدیریت حرفه ای اززمان انقلاب صنعتی شکل گرفته است.
مراحل توسعۀ مدیریت :
١- مکتب کلاسیک ها (١۹۲٠-١۸۸٠) : تٲکید بر ساختار ومنابع زیرزمینی وفنّی .
۲- مکتب نئوکلاسیک ها(١۹۴٠-١۹۲٠) : تٲکید بر عامل انسانی در کنار عامل فنّی.
۳- مکتب سیستمی (١۹۶٠-١۹۴٠) : نگاه کل گرایانه.
۴- مکتب اقتضائی (١۹۶٠تا کنون) : هیچ روشی فی نفسه قابل رد یا تردید نیست.موقعیت گرائی It depents
مکتب نئو کلاسیک ها٬ مکتب روابط یا منابع انسانی است وبامطالعات التون مایو(هارثون) آغازگردیدکه به اهمیّت عامل انسانی ﭙﯽ برده شد.ازنظرمایو Ahappy worker is a productive worker. دراین مکتب تٲکید برانسان و عامل فنّی است Social & Teechnical.علم مدیریت منابع انسانی ازاین مکتب آغازمی گردد.درمکتب کلاسیک ٬ منابع فیزیکی وزیرزمینی مورد توجّه قرار داشتند٬ امّا در مکتب نئوکلاسیک٬ تٲکید بر منابع روزمینی بود.درعصرکنونی کشورهائی موفّق اندکه منابع انسانی توسعه یافته وغنی داشته باشند.امروزه شاخص (Human Development Index)H.D.I از جمله امیدبه زندگی٬ حق انتخاب(دموکراسی) و...
مبنای توسعه قرار داده شده. جوامع کنونی بیشتربه سمت کسب وکار مجازی حرکت میکنند وبرای رفتن به کسب وکارمجازی٬ نیازبه منابع انسانی توسعه یافته داریم٬ امّا متٲسفانه درکشورما اهمّیت منابع انسانی چندان که باید موردتوجّه قرارنمی گیرد واهمیّت مدیران به ترتیب زیراست:
١- مدیر تولید ۲- مدیر مالی ۳- مدیر بازاریابی ۴- مدیر منابع انسانی
سطوح موردبحث مدیریت منابع انسانی به طور کلّی درجهان عبارتنداز:
١- واحدسازمانی ۲- سازمانی ۳- ملّی ۴- بین اللملی ۵- چند ملیّتی ۶- جهانی
استراتژیک ترین عامل برای توسعۀ کشورها٬ منابع انسانی قلمداد میشود. درهمین زمینه دو بحث مطرح شده است :
١- مدیریت منابع انسانی استراتژیک : نگاه بلندمدّت برای مدیریت کردن منابع انسانی در یک سازمان است .
۲- مدیریت استراتژیک منابع انسانی : نگاه بلندمدّت برای مدیریت کردن منابع انسانی در یک کشور است .
جلسه ی دوم
تعاریف واهداف مدیریت منابع انسانی

◄ مدیریت منابع انسانی : عبارت است ازجذب واستخدام ٬ آموزش وبهسازی ٬ به کارگیری وانتصاب ونگهداشت منابع انسانی درجهت تحقق اهداف سازمان .
این چهارفرآیند ٬ فرآیندهای اساسی مدیریت منابع انسانی می باشند .
درمدیریت منابع انسانی استراتژیک ٬ فرآیندهای اساسی باید با توّجه و نگاه به استراتژیهای سازمان صورت گیرد ومستقل ازاین استراتژیها عمل نشود .امّا درمدیریت استراتژیک منابع انسانی٬ فرآیندهای اساسی با توّجه به استراتژیهای ملی تنظیم میگردد ودرواقع مقیاس بحث به سطح ملّی افزایش می یابد وساماندهی مدیریت منابع انسانی درسطح کلان قرارمی گیرد .
◄ استراتژی : مجموعۀ اقدامات مهّم واساسی برای رسیدن به اهداف است .
مدیریت منابع انسانی استراتژیک ومدیریت استراتژیک منابع انسانی باهم مرتبط هستند و نمیتواننداز یکدیگر مستقل باشند ٬ در حقیقت اطلّاعات مدیریت استراتژیک منابع انسانی ٬ ورودی مدیریت منابع انسانی استراتژیک وخروجی دوّمی ورودی اوّلی است .موضوع بحث دراین درس درحد مدیریت منابع انسانی استراتژیک میباشد . تمام فعالیّتهای مدیریت منابع انسانی باید با توّجه به استراتژیهای سازمان انجام شود ودرغیراین صورت به شکست منجّر خواهد شد .
وظایف مدیریت منابع انسانی
این وظایف در قالب چرخه ای بنام چرخۀ مدیریت منابع انسانی معّرفی می گردند.( هرمدلی که در قالب چرخه داده شود٬ به این معناست که عناصر مدل نسبت به هم رجحان ندارند واگر هریک از اجزا نباشد چرخه ازهم گسسته میشود ومدیریت منابع انسانی نیز صورت نمی گیرد ٬ امّا در سلسله مراتب عناصر نسبت به هم رجحان والویّت دارند .)
◄ وظایف مدیر منابع انسانی : تجزیه وتحلیل شغل ٬ طراحی شغل وطبقه بندی مشاغل ٬ برنامه ریزی منابع انسانی ٬ جذب واستخدام ٬ سیستم اطلاعات منابع انسانی ٬ تنظم روابط کار(روابط صنعتی)٬اجتماعی سازی ٬ ارزیابی عملکرد ٬ حقوق ودستمزد ٬ انضباط ٬ ﭙژوهش در مشاغل نیروی انسانی ٬ ایمنی وبهداشت ٬ ﭙاداش .
تمام فعالیّتهای مدیریت منابع انسانی برای رسیدن به اهداف زیر است :
بهره وری بیشتر Productivity
برای تعریف بهره وری ٬ ابتدا باید با دو دو مفهوم کارآئی واثربخشی آشنا شویم .
◄ کارائی : نسبت ستاده به داده را گویند که برابر با مصرف بهینۀ منابع میباشد .
◄ اثر بخشی : به معنای تحقّق اهداف سازمان است .
با ادغام این دو مفهوم چهار حالت بدست می آید که حالت چهار همان بهره وری می باشد . کارآمد و اثربخش (بهره وری) حالتی است که هم منابع درست مصرف شده وهم اهداف سازمان تحقّق یافته است .
استراتزیهای بهره وری عبارتند از : ١- ورودی ثابت ٬ افزایش خروجی
٢- کاهش ورودی ٬ افزایش خروجی
٣- کاهش به نسبه بیشتر ورودی ٬ کاهش خروجی
٤- افزایش ورودی ٬ افزایش به نسبه بیشتر خروجی
٥- کاهش ورودی ٬ خروجی ثابت
رضایت شغلی بیشترJob satisfaction
عوامل موثر بر رضایث شغلی عبارتند از :
١- عوامل فردی : مانند سطح بلوغ ٬ نوع نگرش ٬ سطح نیازهای غالب ٬ تڍﭗ رفتاری٬ حالت های بودن ٬ من رفتاری و....
۲- عوامل گروهی : مانند ترکیب گروه ٬ روابط افراد ٬ سطح تفاوت افراد در گروه و....
۳- عوامل سازمانی(محیطی) : مانندنظام ﭙرداخت ها٬ شرح شغل ٬ ساختارسازمان ٬ شرایط احراز شغل و....
بهبود کیفیت زندگی کاری Qualitiy of worklife
◄بهبود کیفیت زندگی کاری یک منطق دارد وآن هم این است که⅔ عمر مفید انسانها در کار ﺴﭙری میشود .کیفیت زندگی کاری یعنی نوع نگرش افراد نسبت به شغل خود .
شاخصهای بهبود کیفیت زندگی کاری عبارتند از:
١- خشنودی یا رضایت ازکار
۲- مشارکت در کار( مانند حقّ اظهار نظر)
۳- کاهش حوادث وسوانح در کار
۴- حقّ انتخاب (مانند شغلوسرنوشت وتٲثیرگذاری و...)
افزایش انگیزه Motivation
تحقق اهداف سازمان The goles of organization
جلسه ی سوم
سیر توسعۀ مدیریت منابع انسانی
به طور کلّی سیر توسعۀ مدیریت منابع انسانی با سیرتوسعۀ مکاتب مدیریت همزاد است. همچنامکه مکاتب مدیریت توسعه یافته٬ مدیریت منابع انسانی نیز این توسعه را داشته است.
ریشه اولیّه مدیریت منابع انسانی در مکتب نئوکلاسیک ها است.سردمداران این مکتب که مکتب رفتارگرائی نیز نامیده میشود٬ افرادی مانند مازلو٬مایو٬ اُون٬ بِرگ و...هستند. نئوکلاسیک ها در عقاید کلاسیک ها تجدید نظر کردند ووجه قالب سازمان را به جای وجه فنّی٬ وجه انسانی قراردادند وعبارت Social & Technical رابه کاربردند که هم دارای ابعاد فنّی وهم دارای ابعاد انسانی میباشد.
سیر توسعۀ مدیریت منابع انسانی به طور خلاصه به ۶دوره تقسیم میگردد:
١- دورۀ رفاه (١۹١۵-١۹١٠) : به جنگ جهانی اوّل باز میگردد. واژۀ Manpower (قدرت یدی)
۲- دورۀ سرﭙرستی کارکنان (میان دو جنگ) :دورهبین دو جنگ جهانی است.
۳- دورۀ مدیریت ﭙرسنلی (١۹۶٠-١۹۴٠) . واژۀ Personal ( کارکنان)
۴- دورۀ مدیریت ﭙیشرفته (١۹۸٠-١۹۶٠) .
۵- دورۀ کارآفرینی (١۹۹٠-١۹۸٠) . واژۀ Resource (منابع)
۶- دورۀ فرا کارافرینی (١۹۹٠ تاکنون) . واژۀ Knowledge worker (کارگران دانش : کارگرانی که دانش را خلق٬ توسعه
وبه کار میبندند .)
دوره ی رفاه
در این دوره ازواحد منابع انسانی ٬ انتظاررسیدگی به امورکارکنان را داشتند.
دورۀ سرﭙرستی کارکنان
دورۀ میان دوجنگ تقریبا متناظربامکتب نئوکلاسیک ها است که دراین دوره کارکنان درسازمان خود یک مقولۀ جداگانه میشوند وتوجّهات به آنها معطوف میگردد .البتّه کارکنان قبلاهم موردتوجّه بودند امّانه به عنوان یک مقولۀ جداگانه.بیمه وبازنشتگی در این دوره مطرح میگردد ونیزمسائل مربوط به جذب نیروی انسانی مربوط به این دوره میباشد. این دوره٬ دورۀ نگهداشت وثبت اسناد وسوابق است.
دورۀ مدیریت ﭙرسنلی
در این دوره٬ مدیریت مفهومی فراتراز سرﭙرستی راداراست .یعنی برای نیروری انسانی برنامه ریزی ٬ ارزیابی ٬ سازمان دهی و....انجام میگیرد. در این دوره علاوه بر وظایف قبلی ارزیابی کارکنان٬ ﭙرداخت حقوق و دستمزد وطرح های انگیزشی در نظام ﭙرداخت ها نیز به وظایف مدیریت منابع انسانی افزوده میگردد.
دورۀ مدیریت ﭙیشرفته
دراین دوره علاوه بر وظایف قبل رسیدگی به مسائل انظباطی کارکنان ٬ برنامه ریزی نیروی انسانی ٬ جذب واستخدام نیروی انسانی و.... جزوظایف مدیریت منابع انسانی قرار میگیرد .
دورۀ کارآفرینی
به طور کلّی کارآ فرین به کسی گفته می شود که فرصتها رامی شناسد ودرموقیّتهای مناسب از آنها استفاده می کند . در این دوره علاوه بروظایف قبلی٬ از مدیریت منابع انسانی انتظار می رفت که افراد کارآفرین را شناسائی ٬ جذب٬ آموزشو...کند٬ زیرا حیات سازمانها مدیون این افراد خلّاق ونو آوریهای آنهاست.میگویند در این دوره٬مدیریت منابع انسانی حوزهای چالشی شده است٬ یعنی اگر سازمانها با این حوزه خوب تعامل کنند ایجاد فرصت خواهد شد٬ ولی اگر تعامل مناسب رانداشته باشند٬ تهدیدی برایشان به حساب می آید.
به طور کلّی چالش در بر دارندۀ فرصت وتهدید توأم است ٬ اگر خوب با چالش تعامل شود٬ فرصت واگر بد تعامل شود تهدید به حساب می آید.
دلایل چالشی شدن مدیریت منابع انسانی در این دوره عبارتند از:
١- افزایش سطح مهارتهای کارکنان
۲- افزایش سطح تخصص ها
۳- ورود تکنولوژی نوین
۴- ورود زنان به بازار کار
۵- تغییر وتحوّلات محیطی
در این دوره علاوه بر وظایف قبلی٬ مدیریت منابع انسانی در تدوین استراتژی ها وراهبردهای سازمان مشارکت دارد٬ زیرا برای اجرای استراتژی ها نیاز به نیروی انسانی کارآمد است ونیروی انسانی کارآمد نیز به راحتی در اختیار ما قرار نمیگیرد واین وظیفۀ مدیریت منابع انسانی است که این نیروها را فراهم کند.
دورۀ فراکارآفرینی
دراین دوره هیچ استراتژی ای تدوین نمی گردد٬ مگر آنکه واحد مدیریت منابع انسانی آن را تائید نماید٬ زیرا در واقع کلیدی ترین عامل برای موفقیّت سازمانها٬ عامل انسانی است.در واقع در این دوره مدیران منابع انسانی به جایگاه شریک راهبردی سازمان میرسندو به همین جهت دوّمین حقوق پس از مدیرعامل به مدیر منابع انسانی داده میشود (به همین جهت نیز بحث حسابداری منابع انسانی Human Resource Accounting مطرح میگردد.)
عوامل ﻤﺆثر بر مدیریت منابع انسانی
به طور کلّی دو دسته عوامل وجودارند که عبارتند از:
١- عوامل درونی : که در اختیار سازمان میباشد ماتند مٲموریت و رسالات سازمان ٬ سیاست ها و خط مشی های ٬ جوّ و فرهنگ سازمان و...
-۲عوامل بیرونی : که همان عوامل محیطی هستند و خارج از سازمان میباشند مانند رقبا ٬ مشتریان ٬ قوانین ومقررات ٬ تکنولوژی ٬ شرایط اقتصادی ٬ سهامداران٬ اتحادیّه های کارگری و…
جلسه ی چهارم
سیستم مدیریت منابع انسانی
◄ سیستم مجموعه ای از اجزاست که برای رسیدن به هدف مشترک با هم تعامل وهمکاری دارند .
همۀ فرآیندهای مدیریت منابع انسانی باید در قالب سیستمی باشند .از مهمترین پی آمدهای تفکّر سیستمی آن بود که روابط تعاملی را جایگزین روابط علّی ومعلولی کرد .در مکتب کلاسیک ها روابط علّی ومعلولی برقرار بود٬ یعنی گفته میشد که هر گاه متغییرمستقل تغییر کند٬ متغییر وابسته نیز تغییر میکند . در تعاملی گفته میشود نه تنها متغییروابسته تحت تٲثیر متغییر مستقل تغییر میکند٬ بلکه خود نیز متغییر مستقل را تحت تٲثیر قرار میدهد .
به طوری که مشاهده خواهد شد ٬ سیستم مدیریت منابع انسانی ٬ دارای یک سری ورودی ها٬ پردازشگرها ٬ خروجی ها و بازخوردها میباشد .
١- ورودی ها : ورودی های سیستم مدیریت منابع انسانی یک سلسله منابع می باشد که عبارتند از:
١- منابع مادّی مانند سرمایه ٬ تکنولوژی ٬ حقوق ودستمزد انسان و....
۲- منابع غیر مادّی مانند اطلاعات ٬ قوانین ٬ روشهای انجام کارو....
۳- منابع ارزشی مانند هنجارها٬ فرهنگ٬ ارزش ها ٬ بایدهاو....
در ورودی هاممکن است منبعی دارای چند وجه باشد٬ مانند انسان که کار او منبع مادّی وفکر او منبع غیرمادّی محسوب می گردد .
۲- پردازشگرها : پردازشگرهای سیستم مدیریت منابع انسانی ٬ نظام هائی را شامل میشود که عبارتند از:
١- نظام جذب واستخدام
۲- نظام آموزش وبهسازی
۳- نظام به کارگیری وانتصاب
۴- نظام نگهداشت منابع انسانی
همانگونه که ملاحظه میشود پردازشگرها ٬ همان فرآیندهای اساسی مدیریت منابع انسانی هستند وهیچ فعالیتی خارج از این چهارفرآیند نیست . چهار فرآیند فوق روی هم تٲثیر متقابل دارند ٬ یعنی اگر یکی از آنها درست باشد٬ امّا دیگری خوب عمل نکند ٬ کلّ سیستم پردازش عملکرد خوبی نخواهد داشت.
۳- خروجی ها : خروجی ها ویا برون داده های سیستم مدیریت منابع انسانی ٬ یک سلسله منافع هستند که عبرتند از:
١- منافع سازمان
۲- منافع جامعه
۳- منافع فرد
در واقع اگر سیستم خوب عمل کند ٬ پی آمدش این منافع می باشد . منافع فرد وجامعه وسازمان بایکدیگر ارتباط دارند .
۴- بازخوردها : بازخوردهای مدیریت منابع انسانی ٬ از چهار گونه محیط دریافت میشود که عبارتند از :
١- محیط سیاسی مانند تٲثیرات نامطلوبی که در کشور ما در نتیجۀ تغییروتحوّلات دائم سیاسی به دلیل عدم مدیریت منابع انسانی صحیح دریافت میشود .
۲- محیط اقتصادی مانند تٲثیرات نامطلوبی که در نتیجۀ تولیدوهزینۀ زیاد به دلیل عدم مدیریت منابع انسانی صحیح متوّجه ما است .
۳- محیط اجتماعی مانند تٲثیرات نامطلوبی که در نتیجۀ نا متعادل بودن شرایط محیط اجتماعی به دلیل عدم مدیریت منابع انسانی صحیح وجود دارد .
۴- محیط فرهنگی مانند تٲثیرات نامطلوبی که در نتیجۀ ازبین رفتن سریع ارزشهای گذشته به دلیل عدم مدیریت منابع انسانی صحیح مشاهده می شود .
باز خوردها بر هم اثرگذار هستند .
◄ بازخورد به طور کلّی به معنای کسب اطلّاع از محیط نسبت به عملکرد سیستم است .
پس اگر به مدیریت منابع انسانی به عنوان یک سیستم نگاه کنیم ٬ هنگامی اثر بخش است که ﻤﺆلفه هایش درست وسازگار عمل کنند .
از این سیستم یک سلسله استنتاجات بدست می آید که عبارتند از :
١- هریک از اجزای سیستم نباشد ٬ سیستم مدیریت منابع انسانی اثربخش نخواهد بود .
۲- هریکاز اجزای سیستم درست عمل نکند ٬ سیستم مدیریت منابع انسانی اثربخش نخواهدبود .
۳- اگر این اجزای سیستم به درستی با هم تعامل نداشته باشند٬ کل ّسیستم اثربخش نخواهد بود .
اگر سیستم مدیریت منابع انسانی در سطح کشوری باشد ٬ مدیریت استراتژیک منابع انسانی نامیده میشود .اگر سیستم مدیریت منابع انسانی در سطح سازمانی باشد ٬ مدیریت منابع انسانی استراتزیک نامیده میشود .همانطور که گفته شد این دو نوع مدیریت با وجود تفاوتها٬با یکدیگر در ارتباطند .

تجزیه وتحلیل شغل
درادبیات مدیریت منابع انسانی٬ تجزیه وتحلیل شغل یاJob analysis پایه واساس مدیریت منابع انسانی خوانده شده است. یعنی هرفعالیّتی که درسازمان انجام میدهیم٬ پایه واساس اش به تجزیه وتحلیل شغل باز میگردد.
به عنوان مثال برای جذب٬آموزش٬ارتقاﺀ٬ تنزیل کم کردن حوادث وسوانح و....باید شغل را تجزیه وتحلیل کنیم یا به عبارت ساده ترشغل را به خوبی بشناسیم .
◄ به فرآیند تلاش وکاوش سیستماتیک به منظور شناسائی وظایف ٬ مسئولیت ها ٬ تکالیف ٬ ارتباطات ٬ اختیارات و شرایط فیزیکی وجسمی یک شغل ٬ تجزیه وتحلیل شغل گفته میشود .
اگر بخواهیم این تعریف راطبقه بندی کنیمعبارت خواهد بوداز :
١- شرح شغل Job description
شرح شغل ٬ بیان وتوصیف سیستماتیک وظایف٬ مسئولیت ها ٬ تکالیف ٬ ارتباطات واختیارات شغل است.
۲- شرایط احراز شغل Job specification
فردی که می خواهد شغلی را احراز نماید وعهده دارشودباید دارای ویژگی های خاصّی از قبیل مهارتهای فنّی وانسانی٬ شرایط فیزیکی٬ تحصیلات ٬ تجربه و... باشد.
۳- طبقه بندی وارزشیابی شغل Job evaluation
در این مورد باید جایگاه وارزش نسبی هرشغل درمقایسه بامشاغل مشخص باشد که این مقایسه می تواند در سطح سازمانی یا ملّی باشدوبعد از تعیین این جایگاه٬ شرایط حقوق٬ بازنشتگی و.... مشخص میگردد.
مراحل تجزیه وتحلیل شغل
مراحل تجزیه وتحلیل شغل به ترتیب عبارتند از :
١- شناخت کلیّت سازمان (مانندرسالات ٬ مٲ موریت ها٬ اهداف٬ استراتژی هاو....)
۲- شناسائی مشاغل وانتخاب مشاغل نمونه ( برای هر شغل٬ شغلی را به عنوان نمونه انتخاب وآن را بررسی میکنیم )
۳- جمع آوری اطلاعات
۴- طبقه بندی وتجزیه وتحلیل اطلاعات
۵- تدوین شرح شغل
۶- تدوین شرایط احراز شغل
۷- طبقه بندی مشاغل .
کاربرد اطلاعات تجزیه وتحلیل شغل درتمامی فعالیّتهای مدیریت منابع انسانی نمایان است .
جلسه ی ﭙنجم
شیوه های جمع آوری اطلاعات
به طورکلّی شیوه های جمع آوری که تا کنون شناخته شده است عبارتند از :
١- مشاهده
◄ مشاهده عبارت است ازدیدن هدفدار٬ یعنی دیدنی که از روی قصد٬ نقشه وآگاهی قبلی انجام شود .
مشاهده به دو نوع است :
١- مستقیم : در این نوع مشاهده واسطه ای وجود نداردوسه رٲس مشاهده بلاواسطه صورت می گیرد مانند حرکت سنجی وزمان سنجی .
۲- غیرمستقیم : در این مشاهده٬ واسطه وجود دارد مانند تماشای فیلم رفتاریک فرد که البتّه این فیلم نباید به طورزنده پخش شود زیرا دراین صورت مستقیم است .
مشاهده از سه جزﺀ مشاهده کننده٬ مشاهده شونده ٬ موضوع مشاهده تشکیل یافت
در مشاهده باید به نکاتی توّجه شود٬ ازجمله :
١- فضای مشاهده باید طبیعی باشد .
۲- عوامل محیطی ای که ممکن است فضای مشاهده را تحت تٲثیر قرار دهد٬ کنترل کنیم .
۳- از مراحل مشاهده یادداشت برداری شود.
۴- علائق وسلایق شخصی رادرمشاهده دخالت ندهیم .
۵- هدف مشاهده را فراموش نکنیم .
۶- حتّی الامکان از تجهیزات ٬ ابزار وتکنولوژی مناسب استفاده کنیم .( کیفیت مشاهده را افزایش دهیم )
۲- مصاحبه
◄ به گفتگوی هدفدار٬ یعنی گفتگوئی که نقشه ٬ طرح٬ آ گاهی وبرنامۀ قبلی داشته باشد٬ مصاحبه گویند .
مصاحبه نیز از مصاحبه کننده ٬ مصاحبه شونده وموضوع مصاحبه تشکیل یافته است .
۳- پرسش نامه (P.A.Q) Position analysis question ◄نوعی مصاحبۀ کتبی است که دراختیار افراد قرار میگیرد .
پرسش نامه به دو نوع است :
١- باز: دراین نوع پرسش نامه انعطاف وآزادی وجود داردوفرددرآن می تواند تکالیف٬ وظایف ٬ ارتباطات٬ گیرندۀ گزارشها٬ فرستندۀ گزارشها و....رابیان کند .
۲- بسته: دراین نوع پرسش نامه محدودۀ پاسخ دادن از پیش تعیین شده است.
برای تحلیل شغل باید از پرسش نامۀ باز استفاده کنیم زیرا افراد در آن آزادی عمل دارند تا مسئولیتها وابعادشغل خود را بازگو کنند .درپرسش نامه باید به نکاتی توجّه شود٬ ازجمله:
١- سئوالات واضح وشفاف ودور از ابهام باشد . (از ایجاد ابهام وگیجی جلوگیری شود.)
۲- پرسش نامه نباید جهت دار باشد.
۴- اسنادومدارک
برای بعضی مشاغل فرهنگ لغات وجود داردوعلاوه بر این در سازمانها مجموعه ای ازشرح شغل ها وجود دارد که میتواند منبعی برای کسب اطلّاع باشد .
۵- ترکیبی
یعنی از ترکیبی از روشهای بالا استفاده شود که عملا هم در عالم واقع همینگونه است .
مدلهای جمع آوری اطلاعات
١- مدل انجمن تجزیه وتحلیل شغل آمریکا ; این مدل که یک مدل جدید است ٬ دارای سه نوع محتوا می باشدبه شرح زیر: (سه طبقه بندی کتّی اطلاعات )
داده اشیا( ماشین آلات وتجهیزات وتکنولوژی ) ارتباطات ( آدمها )
جمع آوری تنظیم وست کردن با چه تعداد آدمها سروکار داریم
ثبت تعمیرو نگهداری چه تعداد افرادرا سرپرستی می کند
پردازش تغییر دادن چقدراختلافات را حل میکند
تولید
ترکیب
ذخیره سازی
بازیابی
انتشار
انتقال
۲- مدل عمومی(سنّتی) ; در این مدل ٬ اطلّاعات از نظر محتوا به شرح زیر خواهند بود: (پنج طبقۀ کلّی اطلّاعات)
مهارت مسئولیت شرایط فکری شرایط جسمی شرایط فیزیکی محیط کار
توان فنّی انجام کار پاسخگوئی شغل توانائی های ذهنی فیزیک فردی که شاغل است میزان استرس ٬ حوادث٬ سوانح و....کار

برای هر یک از طبقۀ بالا ٬ امتیازاتی را از ١٠- ١ در نظر گرفته واختصاص می دهند وسپس باتوجّه به امتیازات مقایسه می شوند . درکشور ما بیشتر همین مدل مورد استفاده قرار می گیرد . هر جا صحبت از سلسه مراتب شود ٬ چند مفهوم راباید درنظرداشت :
١- هرقدرازبالای سلسله مراتب به پایین می آییم٬ تنوّع وتعداد بیشترمی شود.
۲- هرقدراز بالای سلسله مراتب به پائین می آئیم ٬ مفاهیم از کیفی به کمّی تبدیل می شود. ( ملموس تر می شود٬ زیرا مفاهیم بالاتر جنبۀ سازهوکیفی دارند .)
۳- هر مرحله منتج از مرحلۀ قبل خود است ٬ به عبارت دیگر ٬ جوهره وپیکرۀ مرحلۀ بالاتر در آن منعکس شده است.
۴- در الگوی سلسله مراتب برای ارزیابی هرمرحله٬ چاره ای جزارزیابی مرحلۀ قبلی (پائین تر) نیست.

١- عنصرشغلی ; کوچکترین جزﺀ هر شغل که قابل تقسیم به جزﺀ دیگر نباشد.(قبل از عنصر شغلی ٬ فعالیّت دیگری نباید وجود داشته باشد.)
۲- وظیفه ; از اجتماع چندین عنصر شغلی به وجود می آید.
۳- تکلیف ; از اجتماع چندین وظیفه در کنار هم به وجود می آید.
۴- پست ; از اجتماع چندین تکلیف به وجود می آید.( تعداد پست ها از شغل ها بیشتر است.)
۵- شغل ; از اجتماع چندین پست به وجود می آید .(همان رشتۀ شغلی است.)
۶- گروه شغلی ; از اجتماع چندین شغل به وجود می آید.( همان رشتۀ شغلی است.)
۷- حرفه ; از اجتماع چندین گروه شغلی به وجود می آید .
۸- مسیرشغلی ; از اجتماع چندین حرفه به وجود می آید.( مسیری است که شاغل از ابتدا تا انتهای خدمت طی می کند.)
ازعنصر شغلی تا شغل مربوط به تجزیه و تحلیل شغل است واز گروه شغلی تا انتها مربوط به طبقه بندی وارزشیابی مشاغل است.
جلسه ی ششم
طراحی شغل Job design
هر شغل دارای اجزاﺀ٬ عناصر٬ عوامل ومولفه هائی است (مانند یک آپارتمان) .
◄ به نحوۀ چیدمان عناصر٬ اجزاﺀ ٬ عوامل ومولفه های یک شغل به گونه ای که: ١- این اجزا با یکدیگر ارتباط منطقی داشته باشند.
۲- شاغل شغل احساس مثبتی داشته باشد.
۳- کلّ شغل هویتی معنادار داشته باشد.
هویّت شغلی Job identity دارای دو بعد فنّی واجتماعی است. ( Technical & Social )
بر اساس تجزیه وتحلیل شغل ٬ اجزای شغلی را شناسائی می گردند واینکه ما چگونه وبا چه فرآیندی این اجزارا باهم ترکیب شوند٬ شیوهای مختلف طراحی را به وجود می آورد.
شیوه های طراحی شغل
طراحی شغل در دو وضعیت متصوّراست :
١- سازمانی تٲسیس شده وفعّال است٬ از ما به عنوان متخصّص تحلیل شغل درخواست بازنگری در مشاغل می شود .
۲- سازمانی می خواهد تٲسیس شود ٬ ولی در حال حاضروجود خارجی ندارد .
قدم اوّل در طراحی شغل ٬ سازمان دهی است .
◄ به فرآیند ١- تقسیم کار ۲- تعیین اختیارومسئولیت ۳ – برقراری سازوکارهای هماهنگ برای تحقّق اهداف سازمان ٬ سازماندهی گویند .
برای سازمانهای تازه تٲسیس ٬ قبل ازآنکه الگوهای طراحی شغل مشخص شود باید سازمان دهی صورت گیرد .
الگوهای طراحی شغل
١- روش مهندسی شغل : اساساً هرکجا در حوزهی مدیریت واژه ی مهندسی بکار رودبه این معناست که کلّ را به اجزاﺀ٬ عناصر وقطعات مشخّص ومعیّن با رفتارهای قطعی تقسیم کنیم (حرکت سنجی وزمان سنجی) . به این روش مکانیکال طراحی شغل نیز می گویند وهمانگونه که از اسمش ﭙﯿداست مانند ماشین دارای یک سلسله حرکات٬ وظایف وتکالیف مشخّص ومعیّن با کمترین انعطاف است .
مختصات این روش عبارت است از : ١- تقسیم کار بسیار جزﺌﻰ وشدید است .
۲- ارتباط عمودی است .
۳- روابط ٬سلسه مراتبی تنظیم می شود .
۴- تمرکز بالاست .
۵- آزادی عمل شاغل کم است .
۲- روش دوعاملی هرزبرگ :همانگونه که میدانیم هرزبرگ در ﺘﺌﻭری انگیزش دو عامل بهداشتی وانگیزشی راعوامل انگیزش معرّفی کرده است .
١- عوامل بهداشتی ؛ عواملی هستند که نگهدارند(حافظ) وضع موجود هستند .وجود این عوامل در محیط کار٬ موجب انگیزه نمی شود ٬ اماعدم وجود آنها میزان انگیزه را کاهش میدهد .(حقوق ومزایا٬ نور٬ دما٬ شرایط و...)
۲- عوامل انگیزشی ؛ وجود این عوامل موجب ایجاد انگیزه وعدم وجود آن باعث کاهش انگیزه می شود. ( آزادی عمل ٬ دارا بودن اختیار در شغل٬ فرصت برای رشد وارتقا ﺀو.....)
اگر در سازمانی نگاه غالب نگاه بهداشتی باشد ٬ شغل را به سمت الگوهای مکانیکال طراحی می کنیم . اما اگرنگاه غالب نگاه انگیزشی با شد٬ شغل را به سمت الگوهایی طراحی می کنیم که به آنها الگوهای انگیزشی گفته می شود .البته هیچ یک ازاین دو نگاه مطلق نیست وممکن است برای برخی مشاغل ٬ نگاه بهداشتی و برای برخی دیگر نگاه انگیزشی تجویز شود .
۳- ﺘﺌوری بلوغ وعدم بلوغ گریس آرگریس : ارگریس امسانها راذر دورۀ بالغ ونابالغ قرار می دهد٬ البته معیار او برای این رده بندی سن عقلی است نه سن تقویمی .
١- الگوهای نا بالغ ؛ این افراد دارای خصوصیاتی هستند از جمله منفعل ٬ وابسته٬ دارای علایق سطحی٬ دارای مقام تابعی٬ دارای چشم اندازمحدود هستند وتحت تٲثیر محرکهای مادّی براتگیخته می شود .
۲- الگوهای بالغ ؛ این افراد دارای ویژگی هایی هستند از جمله فعّال٬ مستقل ٬ دارایمقام مستقل ٬ دارای چشم انداز وسیع هستند وتحت تٲثیر محرک های غیر مادّی برانگیخته می شود.
اگر در سازمان نگرش نسبت به انسان نا بالغ باشد در طراحی شغل به سمت الگوهای مکانیکال می رویم .اما اگر نگرش نسبت به انسان بالغ باشد شغل را به گونه ای طراحی می کنیم که دارای عوامل انگیزشی باشد .
۴- روش توسعه یا غنی سازی شغل :
١- روش توسعۀ شغل Job enlargment ؛ در این روش توسعۀ شغل به صورت افقی وهمراه با گسترش در عرض شغل است .
۲- روش غنی سازی شغلJob enrichment ؛ در این روش توسعۀ شغل به صورت عمودی وهمراه با گسترش در عمق شغل است .
اگردرطراحی شغل روش توسعه را مد نظر داشته باشیم ٬ شغل بیشتر به گونه ای طراحی می شود که تنوّع وظیفه از جنس مشابه به وجود آید .امّا اگر روش غنی سازی را مد نظر قرار دهیم ٬ ﭙﯿوند های رو به عقب Back ward و روبه جلوFor ward در وظایف شغل مورد توجّه قرار می گیرد .
اگر نگاه به افراد نا بالغ با شدۀ شغل را اعمال می کنیم .امّا اگر نگاه به انسان در سازمان به صورت بالغ باشد بیشتر روش غنی سازی شغل را در ﭙﯿش خواهیم گرفت .
۵- روش طراحی مشاغل به صورت چرخش شغلی : چرخش شغلی Job rotation به این مفهوم است که مشاغل به گونه ای طراحی شوند که امکان چرخش افراد وجود داشته باشد .چرخش شغلی می تواند بادو نیّت انجام شود : ١- خستگی مشاغل ویکنواختی وکسل کنندگی آن راکم کند مانند تعویض شعبۀ بانک
۲- توانائی های شاغل را افزایش دهد وبه تعبیری مسیر شغلی فرد را برای آینده ترسیم کند . مانند اینکه شغل فرد رادر بانک از تحویلداری به حسابداری تغییر دهد . در این نوع باید ظر فیت های شاغل را
به گو نه ای توسعه دهیم که توانایی اش برای بر عهده گرفتن مشا غل بیشتر شود .
۶- روش طراحی شغل به شیوۀ مشا غل گروهی : درمشاغل گروهی Job group ٬ هنگامی به این شیوه شغل طراحی میشود که همکاری ومشا رکت کارکنان برای انجام وظایف ضروری باشد . در این حالت مطلوب است به سراغ کار گروهی برویم . اگر وظایف سازمانی به گونه ای باشد که مشارکت افراد لازم باشد٬ چاره ای جز کار گروهی نداریم مانند اتاق عمل .
۷- روش سیستمی : در این روش اجزاوعناصر وعوامل شغل را می شناسیم وآنها را به گو نه ای در کنار هم قرار میدهیم که شغل هویّت ﭙﯿدا کند وشاغل بتواند وظایف خود را انجام دهد .
۸- روش مبتنی برروش ادراکی- حرکتی : در این حالت باید مشاغل را به گونهای طراحی کنیم که رابطۀ شغل یا شاغل را با محیط ﭙﯿرامون او بهبود دهیم . به عبارت دیگر مشاغل به گونه ای طراحی شود که نرخ حوادث وسوانحی که ناشی از ابعاد ادراکی وحرکتی است کاهش یابد . سوانح ناشی از ابعاد حرکتی مانند ﭙرسکار٬ناچار است در وضعیتی باشد که دستهایش بیرون از دستگاه قرار گیرد وسوانح ناشی از ابعاد ادراکی٬ مانند اینکه فرد نگرش مثبتی نسبت به کار خود نداشته باشد وقوای عاقله ی فرد درگیر مسائل دیگر شود٬ در این حالت ادراک فرد با حرکت او موزون نیست .
۹- روش ویژگی های شغل : برای آنکه مشاغل را طراحی کنیم ٬ باید مجمو عه ای از ویژگی ها را برای شغل طراحی کنیم که اگر این ویژگی ها باشد باید بررسی شود حالت روحی چه خواهد بود ونتیجه (ﭙﻰآمد ) این حالت روحی چه خواهد شد .
ویژگیهای شغل حالات روحی شغل نتیجه(ﭙﻰ آمد)
١- تنوّع در شغل(کسل کننده نباشد)
۲- اهمّیت شغل احساس کاری یا شغلی مهم داشتن افزایش انگیزه
۳- هویّت شغل(معنادار باشد)
۴- استقلال در شغل آزادی عمل وحس مسئول بودن دربرابرشغل بهبود کیفیت زندگی کاری(Q.W.L)
۵- بازخورد در شغل اطّلاع از عملکرد کاهش غیبت ٬ استعفا وترک خدمت
اگر بخواهیم توان انگیزشی شغلی را محاسبه کنیم می توان از فرمول زیر استفاده کرد:
تنوّع در شغل + اهمیّت شغل + هویّت شغل
بازخورد درشغل × استقلال در شغل × = توان انگیزشی یک شغل
۳
از فرمول بالا می توان فهمید کهاگر در یکی از سه مورد اهمّیت ٬ هویّت ویا تنوع کمبود وجود داشته باشد٬ با دو مورد دیگر از این سه مورد می توان جبران کرد ٬ زیرا مجموع آنها مورد توجّه است . امّا اگر یکی از ذو مورد استقلال وبازخورد مشکلی داشته باشند قابل جبران نیست٬ زیرا هر یک به تنهایی دارای اهمیّت فراوان است .
جلسه ی هفتم
الگوهای جدید طراحی شغل
آنچه باعث شده این رویکردهای نوین در شغل مطرح شوند٬ مهمترین آنها توسعۀ انفجاری تکنو لوژی به ویژه فن آوری اطلاعات وارتباطات (I.C.T ) است .این رویکردها تحت عنوان الگوهای Dejob و Jobless
معروف هستند که معنای لغوی آنها بیکاری است اما در واقع یعنی آنقدر شغل فرد منعطف است که ساختار نداردکه ما به آن ساختار نام شغل گذاریم وبه آنها Job portfolio هم می نامند .این اصطلاح به این معناست که افراد٬ سبد شغلی دارند. به همین خاطر صحبت از ساعت کار شناور میشود واولین ﭙﯿامد این نوع الگواین است که ساختار سازمان را ﭙهن میکند .
نتیجه این بحث ها ایجاد صحبت در مورد ساختارهای جدید سازمانی شده است که به اصطلاح Heterachy گویند:
١- سازمان های شبدری : این سازمان ها نقطۀ مقابل سازمان های کلمی هستند .در این سازمانها یک هسته وجود دارد وبقیۀ کارها از طریق ﭙﯿمانکاران بیرونی انجام می گیرد . ٢- سازمان های دو ناتی : تمام مواد اصلی در داخل هستۀ مرکزی است که بسیار قوی می باشد بقیه بیرون از سازمان می باشد که در صورت لزوم از آنها استفاده می شود .
۳- سازمان های فدرال : مانند کشورهای فدرال که یک حکومت مر کزی ویک سری کشورها ی تابعه است می باشد .
۴- سازمان های ضربانی : مانند مشاغل فصلی است که افراد در هر فصلی شغلی خاص دارند .
۵- سازمان های مجازی : الگوهای نوین اجازه ی اجرای الگوهای سنتی را نمی دهد . سهم عمده ی این مسئله مربوط به بازار کسب وکار مجازی است . یعنی انسانها حتی روابط فردی راتحت تٲثیرروابط کاری قرار می دهند .لایۀعمیق این مسله آن است که ﭙایۀ بسیاری از بنیانهای اجتماعی را بر هم می زند .یعنی بازار کسب وکار نه تنها روابط کاری بلکه روابط اجتماعی وخانوادگی را تحت تٲثیر قرار می دهد که همۀ اینها تحت عنوان فناوری اطلاعات صورت میگیرد واین مسئله موجب صرفه هزینه ومکان کمتر شده است .
۶- سازمان های حبابی
۷- سازمان های I3 : مخفف Idea , Intelligence, Information
۸- سازمان های سلولی
انسانهایی که در سازمانهایی مانند سازمانهای شبدری٬ دوناتی و فدرال مدیریت میکنند باسازمانهای سلسله مراتبی یکسان نیستند .
در این رویکردها والگوهای جدید چند مختصات به وجود می آید: ١- سازمانها از سلسله مراتبی به سازمانهای تخت وﭙهن تغییر وضعیت داده اند .
۲- الگو های جدید مشاغل ﭙﯿوند عمیقی با فن آوری اطلاعات وارتباطات دارند .
۳- انسانهایی که در این الگوها به کار می ﭙردازند بیشتر نیروی کیفی وتخصصی هستند .
۴- نظام مدیریت منابع انسانی اعمّ از جذب ٬ آموزش ٬ نگهداشت وبه کار گیزی نیروی انسانی کاملا با الگوهای سنتی متفاوت است .


تایپ و تنظیم : زهرا حمیدزاده مدیریت بازرگانی 82

گفتگو با حنا مخملباف

لذت ديوانگي
گفتگو با حنا مخملباف

ـ چند ساله هستي؟
حنا مخملباف: 5/14 ساله.
ـ از چند سالگي به مدرسه نرفتي؟
حنا: از 8 سالگي، بعد از كلاس دوم دبستان.
ـ چرا مدرسه نرفتي؟
حنا: در آن زمان دو سه ماهي بود كه در خانه ما يك مدرسة هنري راه افتاده بود. كلاس‌هاي آن مدرسه برايم جذاب‌تر بود. در مدرسه معلم ما دربارة اين كه بايد مواظب باشيم روسري ما عقب نرود تا خدا ما را به جهنم نبرد صحبت مي‌كرد. اما در خانة ما دربارة نقاشي، عكاسي، سينما و داستان وشعر صحبت مي‌كردند.
ـ آيا پدرت به راحتي قبول كرد كه تو به مدرسه نروي يا به سختي قبول كرد؟
حنا: يك شرط گذاشت بعد قبول كرد.
ـ چه شرطي؟
حنا: اين‌كه من آزادم هر كاري دلم مي‌خواهد انجام دهم، اما آن كار بايستي حداقل يك ماه، روزي 8 ساعت تكرار شود. مثلاً اگر من دلم مي‌خواست دوچرخه سواري كنم بايستي حداقل يك ماه، روزي 8 ساعت اين كار را مي‌كردم. براي همين بعد از يك ماه مي‌توانستم به راحتي روزي پنجاه كيلومتر دوچرخه سواري كنم. و من عادت كردم كه با وقت گذاشتن 30 روز ضربدر 8 ساعت از هر علاقه‌اي كه دارم به يك تخصص برسم.
ـ آيا همة درس‌ها برايت آسان بود؟
حنا: من در 30 كلاسي كه در خانة ما تشكيل شد شركت كردم، بعضي از اين درس‌ها را به خاطر آن كه پدرم ساده ‌سازي مي‌كرد مي‌فهميدم و بعضي‌ها را هم كه مشكل‌تر بود، حسش را مي‌گرفتم. مثلاً در كلاس عرفان حدود 40 روز، هر روز ما دربارة زندگي يكي از عرفا روزي 8 ساعت تمركز مي‌كرديم. و من يك روز خودم را حلاج فكر مي‌كردم، يك روز ابوسعيد ابوالخير.
ـ چه درس‌هايي برايت مشكل بود و چه درس‌هايي آسان؟
حنا: فلسفه از همه سخت‌تر بود و شعر و داستان آسان‌تر.
ـ اين كلاس‌ها آيا فقط جنبة تئوري داشت؟
حنا: بعضي از درس‌ها را ما ياد گرفتيم كه بهتر زندگي كنيم. مثل شنا، دوچرخه‌سواري، اسكيت و آشپزي و شهرشناسي و رانندگي كه اين‌ها همه جنبة عملي داشت. بعضي درس‌ها را ياد مي‌گرفتيم كه انسان باشيم مثل كلاس عرفان و روانشناسي. اما همين‌ها هم در آخر عملي مي‌شد. پدرم اول هرچه درمي‌آورد بين اعضاي خانواده تقسيم مي‌كرد. بعد از اين كلاس‌ها از ما مي‌خواست كه حالا ما هم اين‌ها را بين كساني كه از ما بيشتر نياز دارند تقسيم كنيم. يادم هست بعد از كلاس عرفان، ما فكر مي‌كرديم حتي كتابهايمان را بايد ببخشيم و همين كار را هم كرديم. تقريباً هم ما در خانه‌مان كتاب‌ها را مي‌خوانيم و بعد به ديگران هديه مي‌دهيم.
كلاس‌هاي ديگر مثل مونتاژ، تصويربرداري، هدايت بازيگر، فيلمنامه نويسي و داستان نويسي عملي بود. ما مي‌گفتيم فقط چيزهايي را كه مي‌توانيم انجام بدهيم بايد بگوييم بلديم نه آن چيزهايي را كه فقط شنيده‌ايم و خوانده‌ايم. مثلاً وقتي مي‌توانستيم به راحتي داستان بنويسيم مي‌گفتيم داستان نويسي را بلديم نه وقتي كه اصول داستان نويسي را ياد گرفته‌ بوديم.
ـ آيا نرفتن به مدرسه باعث جدايي تو از هم سن و سالانت نشده؟
حنا: نه من رابطه‌ام را با آن‌ها حفظ كرده‌ام. هر روز يكي دو ساعت را با هم سن و سالان خودم مي‌گذراندم. با بچه‌هايي كه در همسايگي ما هستند. يا بچه‌هايي كه در حاشيه محل فيلمبرداري وجود دارند.
ـ از اين كه وقتت را مدام با بزرگتر از خودت مي‌گذراني، احساس خستگي و تنهايي نكرده‌اي؟
حنا: چرا. دنياي بزرگترها با اين كه ادعاي اجتماعي‌تر بودن را دارند نسبت به دنياي بچه‌ها، دنياي تنهاتري است. من فكر مي‌كنم آن‌ها بيش از اين كه با همديگر حرف بزنند مدام با خودشان گفتگوي‌ دروني دارند و با اين كه شايد مدت‌ها ساكت هم باشند از بس در سرشان با خودشان حرف زده‌اند احساس خستگي مي‌كنند. اما كودكان كمتر خودشان را سانسور مي‌كنند. آنچه در ذهنشان را مي‌گذرد را به همديگر مي‌گويند و گفتگوهاي آن‌ها بيشتر بيروني است و از تنهايي نجاتشان مي‌دهد.
ـ آيا از اول دوست داشتي فيلمساز بشوي؟
حنا: اوايل به نقاشي علاقه داشتم. و آبرنگ كار مي‌كردم. چيزهاي خرچنگ و قورباغه‌اي مي‌كشيدم و پدرم آن‌ها را قاب مي‌كرد و به ديوار مي‌زد و وقتي مهمان داشتيم از نقاشي‌هاي من مثل آثار اوليه ونگوك و پيكاسو ياد مي‌كرد و اين كار او به من احساس اعتماد به نفس مي‌داد. بعدها كه بزرگتر شدم به او اعتراض كردم كه چرا از اين خرچنگ قورباغه‌هاي من به اين مهمي ياد مي‌كردي؟
بابا به من ‌گفت: اول اين كه مي‌خواستم در تو اعتماد به نفس ايجاد كنم. بعد هم دروغ نگفتم ونگوك و پيكاسو هم كارهاي كودكي‌شان به همين خرچنگ قورباغه‌اي بوده.
و اين كار او باعث شده بود كه من اوايل دلم بخواهد نقاش باشم، اما چون با هنرمندان بزرگ نقاشي ايران هم رفت و آمد داشتيم. از تنهايي آن‌ها وقتي روزهاي پشت سرهم در كارگاه‌شان نقاشي مي‌كردند خسته شدم. و چون تنهايي را دوست نداشتم از نقاشي به سينما كشيده شدم.
ـ آيا پدرت فقط نقاشي‌هاي ترا به ديوار مي‌زد يا كارهاي خواهر و برادرت را هم به ديوار مي‌زد؟
حنا: پدرم نقاشي‌هاي من، طراحي‌هاي سميرا و عكاسي‌هاي ميثم را به ديوار مي‌زد. بعدها مي‌گفت چون هر كس به خانه ما مي‌آيد از آثار من صحبت مي‌كند ممكن است شما زير دست و پاي تعريف ديگران از آثار من له شويد و نديده گرفته شويد به خاطر اين در و ديوار خانه را پر كرده بود از كارهاي كودكانة ما و مهمان‌ها اول كه وارد مي‌شدند از آثار پدرم صحبت مي‌كردند و بعد كم‌كم به توصية پدرم، به تشويق يا انتقاد از كارهاي ما مي‌پرداختند و اين باعث شده بود ما زير ساية نام بابا له نشويم. سميرا مي‌گفت يك روز با بابا به خانه يكي از خوانندگان مشهور قديمي ايران رفته بودند. دختر آن خوانندة مشهور مهماني را به هم زده بود و گفته بود شما عاشق صداي مادر من هستيد اما من از صداي مادرم بيزارم براي آن كه هر كس به خانة ما آمده اين صدا نگذاشته نقاشي‌هاي من ديده شود. از اين حادثه باباي من عبرت گرفته بود.
ـ تو در 8 سالگي يك فيلم ويدئويي ساختي كه در جشنواره لوكارنو نمايش داده شده و از 9 سالگي تا 13 سالگي در فيلم‌هاي خانواده‌ات به عنوان عكاس و منشي صحنه و دستيار كارگردان كار كردي و در 14 سالگي اولين كتاب شعرت به چاپ رسيد و در همان سال يك فيلم بلند ساخته‌اي كه در يك جشنواره مهم جهاني پذيرفته شده، چنين اتفاقي براي هيچ كس در كرة زمين نيفتاده، آيا تو خودت را نابغه مي‌داني؟
حنا: من خودم را دختري با يك هوش متوسط مي‌دانم كه شانس يك تربيت عالي را داشته‌.
ـ آيا اگر پدرت محسن مخملباف هنرمند و فيلمساز نبود به اين شانس مي‌رسيدي؟
حنا: هنرمند بودن و فيلمساز بودن پدر من در اين مورد مهم نيست. خيلي از هنرمندان و فيلمسازان بزرگ در ايران و دنيا هستند كه بچه‌هايشان سهمي از هنرمندي و فيلمسازي پدرشان نبرده‌اند. شانس من در مربي بودن پدرم است. پدر من، نه تنها من و اعضاي خانواده‌اش را، بلكه در همة موارد براي اطرافيانش مربي است.
او مي‌گويد از معلمي بدش مي‌آيد اما نمي‌داند كه يك معلم مدام است. سعي مي‌كند اول خودش همه چيز را بفهمد بعد آن را ساده كند و به اطرافيانش آموزش دهد. ما وقتي به مهماني هم مي‌رويم و يا در شهر پشت ترافيك هم مانده‌ايم او در حال آموزش است.
ـ با اين همه اگر پدرت محسن مخملباف نبود، تو اين شانس را از دست مي‌دادي؟
حنا: حتماً.
ـ و آن وقت چكاره مي‌شدي و تا 5/14 سالگي، روزهايت چگونه مي‌گذشت؟
حنا: مثل همه دختران و پسران ايران مجبور بودم به يك آموزش و پرورش بي‌خاصيت مراجعه كنم. و كله‌ام را از دهها درس كه نه در زندگي به دردمان مي‌خورد و نه براي انسان شدن و نه براي خلاق بودن به كار مي‌آيد را ياد بگيرم و آخر سر بشوم يك صاحب مدرك بي‌كاره و افسرده. كه فقط به درد سياهي لشگر زندگي بودن مي‌خورد.
ـ چقدر شبيه پدرت حرف مي‌زني؟
حنا: من 5/14 سال است كه با پدرم تقريباً شبانه روز زندگي مي‌كنم، و 6 سال است شاگرد بابا هستم. و فكر مي‌كنم انگار او دارد در فكر من حرف مي‌زند طوري كه بايد بگويم من بچة همه جانبة محسن مخملباف هستم.
ـ چه تفاوتي با خواهرت سميرا و برادرت ميثم داري؟
حنا: از هر دوي آن‌ها جوانترم، خب اين به زمان تولدم مربوط مي‌شود. سميرا خيلي دختر است و ميثم خيلي پسر و من يك چيزي اين وسط، چون بين آن دو تربيت شدم.
ـ آيا وقتي مادر شدي حاضري براي بچه‌هايت همين نوع مدرسه‌اي را كه خودت در آن درس خوانده‌اي، ايجاد كني؟
حنا: اميدوارم، بهتر است حرف پيش نزنم. معلوم نيست چه پيش مي‌آيد. معلوم نيست زنده بمانم. معلوم نيست ازدواج كنم. معلوم نيست بچه‌دار شوم. معلوم نيست مربي خوبي باشم. ولي اگر يك بار ديگر هم به دنيا مي‌آمدم، از بين مدارس آموزش و پرورش و مدرسة مخملباف دومي را انتخاب مي‌كردم.
ـ نظر هم سن و سالان تو دربارة اين نحوه‌اي كه درس خوانده‌اي چيست؟
حنا: بيشترشان علاقه داشتند در چنين مدرسه‌اي درس بخوانند. وقتي بابا اين مدرسه را راه انداخت از بيشتر دوستان و فاميل خواست تا بچه‌هايشان را به اين مدرسه بفرستند اما همه مي‌گفتند تكليف مدركشان چه مي‌شود. تعدادي هم چند ماهي آمدند و ول كردند چون روزي 8 ساعت انجام دادن يك كار برايشان سخت بود. آدم‌ها دوست دارند 1 ساعت روي يك چيزي وقت بگذارند و ساعت بعد به سراغ چيز ديگري بروند. مدرسة مخملباف اگر فقط يك اصل داشته باشد اصل تمركز است. شعار اين مدرسه اين بود. مهم نيست چه علاقه‌اي داري يا مي‌خواهي چه چيزي را ياد بگيري اما روزي 8 ساعت و حداقل 1 ماه همان كار را بكن. كلاس‌هاي ما درست مثل دوش گرفتن بود. مثلاً 4 ماه روزي 8 ساعت فقط زبان انگليسي حرف مي‌زديم. سميرا در همين 4 ماه بيشتر از يك ليسانس زبان ياد گرفت انگار كه ما دوش زبان گرفتيم، ما حدود 5/1 ماه دوش جامعه شناسي گرفتيم همين طور دوش موسيقي، دوش فهم نقاشي، دوش عكاسي، دوش مونتاژ، دوش قصه و دوش شعر.
ـ راستي شعر در اين ميان چه جور پيدايش شد. در خانوادة مخملباف تو اولين كسي هستي كه شعر گفته‌اي؟
حنا: اكثر فيلم‌هاي خانوادة مخملباف شعرند كه با زبان تصوير گفته شده است. حتي قصه‌هاي بابا شاعرانه است. اما « يك لحظه ويزا» بيشتر يك كشف است تا شعر. چون من مدتي فرانسه ياد مي‌گرفتم. يك روز در كتاب مكالمات و اصطلاحات روزمره فرانسه با اشاره سميرا متوجه شدم كه اگر به ديگشنري هم خوب دقت شود، كلي شعر متولد نشده در آن وجود دارد. به شرط آن‌كه مثل يك مجسمه تراش به سنگ نگاه كنيم و بابا به من آموخته بود كه شعر را نبايد در كتاب‌هاي شعر پيدا كرد. شعر توي دست و پاي زندگي آدم‌ها ريخته است و اصلاً شعر كار طبيعت و زندگي روزمره است و شاعر بايد شعر طبيعت و زندگي را كشف كند. مثلاً ما كلاس شعر هم داشتيم، 3 روز از صبح تا شام روي شعر فروغ فرخزاد تمركز مي‌كرديم. 3 روز روي شعر سهراب، 3 روز روي شعر شاملو، همين جور روي شعر خيام و ...
نه براي اين‌كه ياد بگيريم كدام غزل است كدام دوبيتي و كدام قصيده و مثنوي. من هنوز هم نمي‌دانم اسامي فرم‌هاي شعري چيست؟ ما ياد گرفتيم كه روح شعر را بفهميم. ما ياد گرفتيم «‌توانا بود هر كه دانا بود» كه بالاي كتاب‌هاي درسي آمده است شعر نيست اما جملة خوبي است. كه حساب آموزش و پرورش ايران را معلوم مي‌كند. معني اين شعر اينست كه وزارت آموزش و پرورش خودش اول همه كتاب‌هايش اعتراف كرده آنچه در آن كتابهاست به درد كسي نمي‌خورد چون دانش آموزان را به هيچ توانايي نمي‌رساند و چون هيچ‌كس با خواندن اين كتاب‌ها توانا نمي‌شود، پس اين كتاب‌ها دانايي نمي‌آموزد.
ـ از كدام بخش شعر « يك لحظه ويزا» خوشت مي‌آيد؟
حنا: از همش. ممكنه يك جاهايي رمانتيك‌تر باشد يا يك جاهايي فلسفي‌تر، اما اون تكه‌ها به خودي خود اگر كنار بقيه تكه‌ها باشد، مثل يك چشم زيباي يك گوسفند مي‌ماند وسط بشقاب كله‌پاچه فروشي.
ـ با اين همه اگر وقت كمي داشته باشي و بخواهي يك قطعه از آن را بخواني كجاي آن را انتخاب مي‌كني؟
حنا: از خودم خسته‌ام
از خودم سفر مي‌كنم
با يك بليط يكسره
و يا
گارسون برايم ... بياوريد
لطفاً منو
دو چنگال
دو بشقاب
دو بطري
دو ليوان
دو فنجان
دو قاشق
دو دستمال سفره
و يك گلدان خالي براي احتمال يك گل سرخ.
ـ اين تجربه شاعري است كه بارها عاشق شده و تو تازه 5/14 سال داري؟
حنا: من از وقتي خودم را به ياد دارم عاشق مي‌شدم. و بابا به من جرأت داده بود عشق‌هايم را ابراز كنم. حتي يك قصه دارم كه واقعي است. وقتي براي اولين بار نيمه شب در بغل پدرم به فرودگاه وارد شديم تا به خارج برويم عاشق شدم. اما اين قسمت شعر « يك لحظه ويزا» مال سفرهايي است كه به فرانسه داشتيم. مردم فرانسه در كافه‌هاي كنار خيابان مي‌نشينند و غذا مي‌خورند. معمولاً دور يك ميز چند نفر مي‌نشينند. بارها ديده بودم كه دختر يا پسري تنها پشت يك ميز نشسته و منتظر دوستش هست كه هنوز به سر قرار نيامده، از ديدن همين صحنه‌ها من هم عاشق زبان فرانسه شدم. و وقتي زبان فرانسه مي‌خواندم در كتاب درسي‌ام يك شعري بود كه خيلي آن را دوست داشتم و با تكرار آن روح زبان فرانسه را مي‌آموختم.
ـ پيش از آن‌كه سميرا فيلم « سيب» را بسازد تو يك فيلم كوتاه داستاني ساختي به نام «روزي كه خاله‌ام مريض شد» و اولين بار جشنواره لوكارنو از يك دختر 9 ساله فيلمي را نمايش داد بعدها اين فيلم به بيش از ده جشنواره جهاني دعوت شد. آيا هيچگاه تو خودت همراه فيلم حضور داشتي؟
حنا: بله، در دانشگاه بوستون در آمريكا كه بعد از نمايش فيلم مي‌خواستند به اين نوع از آموزش و به مدرسة مخملباف يك جايزه علمي بين‌المللي بدهند و در كشور كره در جشنوارة پوسان حضور داشتم. اين فيلم در كنار فيلم‌هاي بابا نمايش داده شد و من روي سن با مردم نيم ساعت درباره فيلم خودم گفتگو كردم و ترسم از حرف‌زدن با مردم ريخت تا قبل از آن خيلي مي‌ترسيدم. و در جشنوارة سنگاپور با فيلم « روزي كه خاله‌ام مريض شدم» سفر كردم.
ـ فكر اولية آن فيلم چطور به ذهنت رسيد؟
حنا: من يك روز براي ديدن يك نمايشگاه بين‌المللي به گالري حوزه هنري رفتم يك عكس مرا به فكر ساختن يك فيلم انداخت. آن عكس، تعدادي بچه را از بالا نشان مي‌داد كه با گچ رنگي زير پاي خودشان خانه و درخت مي‌كشيدند و من تصميم گرفتم اين عكس را به فيلم تبديل كنم. در آن زمان به خانه خاله‌ام كه در شهر ديگري زندگي مي‌كرد رفتيم. داستان ساخته شدن اين فيلم و آن عكس خودش به فيلم ديگري تبديل شد.
كه خيلي متأثر از «گبه و سلام سينماي» بابا بود، چون بابا سلام سينما را در خانه مونتاژ كرد و من مدام كنار او بودم و همينطور وقتي كه پدرم گبه را مي‌ساخت به سر صحنه فيلمبرداري او رفته بودم فيلم من از آن دو فيلم تأثير مي‌گرفت منتهي با عالم كودكي من قاطي شد و خودش چيزِ ديگري درآمد.
ـ چرا از بين 8 سالگي تا 14 سالگي به مدت 6 سال فيلمي نساختي؟
حنا: در اين سال‌ها من مدام در حال آموختن سينما بودم. در 9 سالگي در فيلم « سيب» ساخته سميرا و فيلم « سكوت» ساخته بابا، منشي صحنه بودم و در 11 سالگي در فيلم « روزي كه زن شدم» عكاسي كردم و منشي صحنه بودم. و در 14 سالگي قصد داشتم از فيلم سميرا پشت‌صحنه بسازم كه قبل از فيلمبرداري به همراه او كه براي انتخاب بازيگر رفت، رفتم و فيلم پشت‌ صحنه به يك فيلم مستقل تبديل شد به نام « لذت ديوانگي» كه ظاهر آن مربوط به انتخاب بازيگر سميرا در كابل است، اما فيلم مستقلي از سميرا مربوط به 4 آدم در كشور افغانستان است. يك ملا، يك خانواده و دو زن.
ـ چه كارهايي از اين فيلم را خودت انجام دادي؟
حنا: فيلمبرداري، صدابرداري، و كارگرداني فيلم را. هرچند فيلم، فيلمنامة نوشته شده، نداشت اما من 4 آدم را انتخاب كردم و از طريق دوربين مثل يك قلم، داستان آن 4 نفر را نوشتم.
ـ موقع كار دچار مشكل نشدي؟
حنا:‌‌‌‌‌‌‌‌‌ يكبار در كابل توسط مرد تنومندي بغل كرده شدم و ربوده شدم كه عمه‌ام به دادم رسيد و با داد و فرياد و زد و خورد، مردم را به كمك خواند و آن مرد را مجبور به فرار كرد. اما تا مدتي جرأت بيرون آمدن از خانه را نداشتم.
غير از اين مشكل ديگري نداشتم، چون دختر بودم و سنم كم بود كسي كار مرا جدي نگرفت و هيچ‌كس خودش را از دوربين من مخفي نكرد. و فكر مي‌كردند يك بچه‌اي دارد براي خودش فيلم يادگاري مي‌گيرد.
ـ هيچ فكر مي‌كردي اين كار به يك فيلم جدي بلند تبديل شود، و از فيلم ديجيتال به يك فيلم 35 ميليمتري تبديل شود؟
حنا: نه.
ـ چرا؟
حنا: چون فكر مي‌كردم براي فيلم بلند ساختن، حداقل بايد چون سميرا 17ساله شد و با دوربين 35 ميليمتري فيلم ساخت تا فيلم، فيلم واقعي باشد.
ـ و حالا احساست چيست؟
حنا: به حرف بابا ايمان آوردم، كه سينما فقط مربوط به پيرمردها و پيرزن‌ها نيست، و نوجوان‌ها هم مي‌توانند فيلم خودشان را بسازند به خصوص با دوربين ديجيتال كه مشكلات تكنيكي را ساده كرده. و دوربين به يك قلم تبديل شده. و همانطور كه مي‌شود با يك خودكار يك دختر 14 ساله قصه بنويسد و شعر بگويد، با يك دوربين ديجيتال هم مي‌تواند فيلم بسازد.
ـ داستان فيلم «لذت ديوانگي» مربوط به چيست؟
حنا: اول كه فيلم را مي‌ساختم فقط قصدم ساختن داستان واقعي 4 آدم مختلف بود، بعد ديدم كه همه اين 4 آدم، از يك چيزي و از همديگر مي‌ترسند و موضوع فيلم من تبديل شد به ترس يك جامعه و چون من در واقعيت دخالت نكردم اين فيلم به قول سميرا از فيلم « پنج عصر» و فيلم « سفرقندهار» بابا، جامعه افغانستان امروز را واقعي‌تر نشان مي‌دهد.
ـ در چه كارهايي از فيلمت دخالت نداشتي؟
حنا: در موسيقي و تدوين. موسيقي را آقاي درويشي ساخت و تدوين را خانم مهاجر انجام داد.
س : اگر بگن اين فيلم رو پدرت ساخته چه جوابي داري؟
حنا : اين حرف رو معمولاً كساني مي زنند كه يا زنها را قبول ندارند و يا براي فيلمسازي سن خاصي رو لازم مي دونند. بعد از اين كه سينما وارد مرحله ديجيتال شده اين حرف ديگه معنايي نداره ، چرا كه يك آدم مي‌تونه با يك دوربين هندي كم فيلم بسازه و اگر نتيجه‌اش خوب بود اونو به فيلم 35 ميليمتري تبديل كنه. حتي اگر يك دختر كوچك باشد.
س: اول سميرا در 17 سالگي و بعد تو در سن 14 سالگي به عنوان دو استثناء از يك نسل جوان فيلم ساختيد و فيلمتون در جشنواره هاي جهاني پذيرفته شده . آيا به اين كه پدرتون فيلمسازه ربطي نداره؟
حنا: قبل از اين كه سميرا در 17 سالگي فيلم سيب را بسازه و در جشنواره كن به نمايش در بياد من يكسال قبل از سميرا فيلم كوتاه داستاني ساختم. كه در جشنواره لوكارنو نمايش داده شد، از آن سال هم يكسره در سينما كار كردم . و از كودكي تصميم داشتم، فيلمساز بشم و در اين مورد تغيير عقيده هم ندادم ، اما مهمترين شانس من براي آموختن سينما شرايط شغلي پدرم بوده، نه اين كه پدرم فيلم مرا بسازه بعد اسم منو بزنه روي فيلم، پدرم به من فيلمسازي را آموخته اما در هر سال در كره زمين بين 2 تا 3 هزار فيلم سينمايي ساخته مي‌شه و بسياري از اين فيلمسازان بچه هم دارند اما اين كه فقط پدر كسي فيلمساز باشه، دليل نمي‌شه كه بچه‌اش فيلمساز بشه. قبل از هر چيز اين كار علاقه من بوده بعد هم كمك پدرم در آموزش تئوري سينما و اينكه اجازه داده سر صحنه فيلم‌ها حاضر بشم و از خود ساختن فيلم‌ها چيز ياد بگيرم. من در 8 سالگي يكسره سر فيلم هايي كه در خانواده ما ساخته شده حضور داشتم.
س: تو ركورد سني را براي حضور در سينماي بين المللي شكستي از اين بابت چه احساسي داري؟
حنا: خوشحالم كه فيلم رو توي تلويزيون‌ها‌ي دنيا نشون مي‌دن اما سينما كشتي نيست كه بشه توش ركورد كسي رو شكست. در ورزش‌كشتي وقتي يكنفر قهرمان كشتي جهان مي‌شه، يعني كس ديگه قهرمان كشتي جهان نيست اما در كارهاي فرهنگي هر كس قهرمان راهي است كه خودش رفته.
س: چرا اين فيلم در افغانستان ساخته شده؟
حنا: براي اين كه من همراه گروه سميرا براي ساختن فيلم “پنج عصر” به افغانستان رفته بودم و اول مي‌خواستم يك فيلم پشت صحنه بسازم ولي قبل از اين كه فيلمبرداري شروع بشه شخصيت كساني كه مي ترسند در سينما حضور پيدا كنند منو به خودشون جلب كردند و تصميم گرفتم داستان اين آدم ها را بسازم، شايد اگر سميرا به كشور ديگري رفته بود اين فيلم در جاي ديگري ساخته شده بود.
س: خانواده مخملباف ايراني هستند اما فيلم هاي زيادي رو در افغانستان ساختند. آيا اين دليل خاصي داره؟
حنا: پدرم 16 سال پيش يك فيلم سينمايي به نام “بايسيكل ران” را در مورد افغانستان ساخت . و همينطور سه سال پيش قبل از اين كه 11 سپتامبر اتفاق بيفته و كسي در مورد افغانستان صحبت كنه فيلم “سفرقندهار” را ساخت و بعد از 11 سپتامبر هم يك فيلم مستند به نام “الفباي افغان” . دليل ساختن اين فيلم ها اين بود كه 3 ميليون مهاجر افغاني در ايران زندگي مي‌كنند و پدرم از ظلمي كه به اونها مي‌شدمتاثر مي‌شد و مي‌گفت كسي نيست كه از اينها دفاع كنه. سميرا هم يك فيلم كوتاه و يك فيلم سينمايي در مورد افغانستان ساخت و با اين فيلمي كه من ساخته‌ام، خانواده ما 6 فيلم در مورد افغانستان ساخته است.
س: فيلم بعدي‌ات درباره چيه؟
حنا : هنوز نمي‌دونم.
س: به كدام فيلمساز ايراني يا خارجي علاقه داري؟
حنا : از فيلمسازان خارجي به چارلي چاپلين و از فيلمسازان ايراني به فيلم هاي خانواده مخملباف
س: از فيلم هاي پدرت و سميرا به كدام فيلم هاي آنها بيشتر علاقه داري ؟
حنا:‌ از فيلم “ نون و گلدون” پدرم و از فيلم “ تخته سياه” سميرا
س: در اين فيلمت درباره چي حرف مي‌زني؟
حنا: درباره ترس، مردمي كه از همه چيز مي‌ترسند، از همديگر، از تصوير، از قدرت طالبان.
س: آيا به نظرت اين قصه مربوط به زنان افغانستان است؟
حنا: مربوط به زنان افغانستان هم هست . اما مي تواند مربوط به زنان ايراني و ترس مردم شرق هم باشد.
س: اين فيلم بيشتر يك فيلم پشت صحنه است يا يك فيلم مستند يا يك فيلم داستاني؟
حنا:‌ اين فيلم اصلاً يك فيلم پشت صحنه نيست، چون صحنه‌اي در كار نيست. اگر به جاي سميرا يك كارگردان ناشناس را بگذاريد، بيشتر اين حرف را مي‌پذيرد. فكر كنيد اين قصه يك كارگرداني است كه مي‌خواهد بازيگر انتخاب كند اما كسي نمي‌آيد. اما در مورد اين كه اين فيلم مستند است يا داستاني ، ظاهراً مستند است اما باطناً داستاني.
س: اين فيلم ابتدا به صورت ديجيتال گرفته شد، بعد در كجا به فيلم 35 ميليمتري تبديل شد؟
حنا: در ايران.
س: چه فرقي بين فيلم تو با فيلم “پنج عصر” و “سفر قندهار” پدرت وجود داره؟
حنا: پدرم مي‌گويد فيلم مرا بيشتر از “سفرقندهار” خودش و “پنج عصر” سميرا دوست دارد و سميرا در مصاحبه با روزنامه گاردين گفته بود فيلم “‌ لذت ديوانگي” واقعيت مردم افغانستان رو بهتر نشون مي‌دهد. اما من فكر مي‌كنم فيلم “سفرقندهار” و فيلم “پنج عصر” فيلم هاي بزرگي هستند.
س: نظرت درباره سانسور چيه؟
حنا: كاربسياركوچكي است كه فقط از دست حاكمان بزرگ بر مي‌آيد.
س: آيا در ايران سانسور هم داريد؟
حنا: آره، چه جورهم.
س: مثلاً چه جور؟
حنا: مثلاً فيلم اولي كه من در 8 سالگي ساخته ام حتي در سينماهاي ژاپن اكران شده اما در سينما و تلويزيون ايران ممنوع است . چون يك دختر بچه خيلي كوچك (6 ساله) پيراهنش آستين ندارد. يا بعضي از فيلم هاي پدر من مثل “شبهاي زاينده رود” و “ نوبت عاشقي” توقيف است.
س:‌ فيلمبرداري فيلم تو را چه كسي انجام داد؟
حنا: خودم.
س: در بيشتر جاها زاويه دوربين پايين است كه قد فيلمبردار نسبت به كاراكترهاي فيلم كوتاهتر بوده اما در بعضي جاها دوربين از ارتفاع بالا فيلمبرداري كرده؟
حنا: آنجا كه تصوير از پايين است دوربين روي دست من است و من روي زمين ايستاده‌ام . بعضي وقتها هم در كوچه دوربين را بالاي سرم گرفته‌ام. بعضي از صحنه ها را هم از داخل ماشين گرفتم.
س: صدابرداري را چه كسي انجام داد؟
حنا: خودم. با يك ميكرفن كه روي دوربين نصب كردم.
س: براي تبديل فيلم از ديجيتال به 35 مشكلي نداشتي؟
حنا: موقع فيلمبرداري سعي كردم تا آنجا كه ممكن است دوربين را به چپ و راست تكان ندهم تا موقع تبديل ديجيتال به فيلم در تصوير دويدگي اتفاق نيفتد.
س: وقتي اين فيلم را مي‌ساختي هيچ فكر مي‌كردي فيلم موفقي از آب درآيد؟
حنا: وقتي فيلم مي‌ساختم خودم محو حوادث جلوي دوربين بودم و به بعدش فكر نمي‌كردم.
س: فكر تيتراژ فيلم از چه كسي بود؟
حنا: از خودم . اين فكر را از كامپيوتر موقع ايميل كردن گرفتم. تيتراژ فيلم اولم را از جارو كردن مادرم گرفتم.
س: فكر موسيقي فيلم از چه كسي بود؟
حنا: از آهنگساز فيلم آقاي درويشي.
س:‌موسيقي فيلم كجايي است؟
حنا: موسيقي ايران و افغانستان.
س: پدرت و سميرا در ساخت اين فيلم چه نقشي داشته اند؟
حنا: گاهي بازيگر فيلم بوده‌اند.
س: در مورد كاراكترهاي فيلم چه توضيحي داري؟
حنا: همه كاراكترهاي فيلم آدمهايي هستند كه مي ترسند مثلاً ملاي دروغگو از اين مي ترسد كه مردم ديگر او را قبول نداشته‌ باشند و موقعيتش را از دست بدهد.
زني كه مي‌خواهد شوهر كند مي‌ترسد با بازي در فيلم شانس ازدواج بعدي‌اش را از دست بدهد. خانواده ديوانه، سينما را قاتل بچه‌شان مي‌دانند و عاقله كه به بازيگر اصلي فيلم سميرا تبديل شد از همه چيز مي‌ترسد از بازگشت طالبان از حرف هايي كه مردم عليه هنرپيشه مي‌زنند.
س: كداميك از كاراكترهاي فيلم را بيشتر مي پسندي؟
حنا: همه آنها را.
س: نظر تو درباره بي نظير بوتو كه در فيلم تو از او صحبت مي‌شود، چيست؟
حنا: من او را نمي‌شناسم، براي من او فقط يك اسم است.
س: آن شعر فرانسوي را كه دوست داشتي برايمان مي‌خواني؟
حنا:آن مرد قهوه را در فنجان ريخت
آن مرد شير را در فنجان ريخت
آن مرد شكر را در شير و قهوه آميخت
و با قاشقي كوچك آن را هم زد
آن مرد شير و قهوه‌اش را نوشيد
و فنجان را سر جايش گذاشت
بدون اينكه با من حرفي بزند
آن مرد يك سيگار روشن كرد
آن مرد با دود سيگارش حلقه‌هايي ساخت
آن مرد خاكستر سيگارش را در جا‌سيگاري ريخت
بدون اينكه با من حرفي بزند
بدون اينكه به من نگاهي بكند
آن مرد از جايش بلند شد
كلاهش بر سرش گذاشت
آن مرد باراني‌اش را پوشيد
چون باران مي‌باريد
آن مرد آنجا را زير باران ترك كرد
بدون اينكه به من نگاهي بكند
بدون اينكه با من حرفي بزند
و من سرم را روي دستم گذاشتم و گريه كردم

راهنماي تأسيس انجمنهاي علمي ايران

فهرست مطالب


1. مقدمه
2. فرآيند تأسيس انجمنهاي علمي
3. مدارك مورد نياز براي تأسيس انجمنهاي علمي
4. دويست و شصت و دومين مصوبه شورايعالي انقلاب فرهنگي
5. آيين‌نامه اجرايي دويست و شصت و دومين مصوبه شورايعالي انقلاب فرهنگي
6. آيين‌نامه داخلي كميسيون انجمنهاي علمي
7. فرم تقاضاي تأسيس انجمنهاي علمي
8. پرسشنامه مشخصات فردي اعضاء هيئت مؤسس
9. اساسنامه نمونه
10. مدارك لازم براي ثبت انجمن در اداره ثبت شركتها و مالكيت صنعتي
11. نمونه تقاضا نامه ثبت در اداره ثبت شركتها و مالكيت صنعتي
12. فهرست نام و نشاني انجمنهاي علمي تحت پوشش وزارت علوم، تحقيقات و فناوري


مقدمه

اگر نهاد علم را شامل مجموعه افراد (دانشمندان، پژوهشگران، نويسندگان، متخصصان و ...) سازمانها و تشكل‌ها (دانشگاهها، انجمن‌هاي علمي، مراكز تحقيقاتي و ...) و تجمعات (كنفرانسها، سمينارها، كارگاهها و ...)، امكانات و منابع (مراكز اسناد و كتابخانه‌ها، كتب، مجلات و ...)و هنجارها و روابط و قواعد و جو حاكم بدانيم (توكل 1370:15-14، رفيع‌پور 1381: 26-21)، در مي‌يابيم كه يكي از عناصر اصلي و زير بنايي در اين نظام نهادي و سازماني، مفهوم "اجتماع علمي" و وجود روابط و تعامل‌هاي فكري و تخصصي در بين اعضاي اين اجتماع و بين اجتماع‌هاي علمي در سطح دنياست. وجود اجتماع علمي و همكاريهاي رشته‌اي و بين‌ رشته‌اي، علاوه بر آشنايي با تحولات و دستاوردهاي جديد، و تدوين معيارهاي ارزيابي قوت و ضعف كار علمي، امكان نظارت بر اعمال و اجراي هنجارها و ضوابط و جلوگيري از انحرافات و انباشت و پيشرفت در محيط علم و پژوهش را فراهم مي‌كند. يكي از ويژگي‌هاي مهم اجتماع علمي كه - تحقيقاً پيشرفت در توليد و ترويج علم را سرعت مي‌بخشد - فراهم شدن امكان ايجاد ارتباط بين دست‌اندركاران علم و پژوهش است.
تاريخچه تشكيل انجمنهاي علمي در ايران با تشكيل "جمعيت فيزيك و شيمي ايران" در سال 1310 هجري شمسي با اجتماع تعداد كمي از فيزيكدانان كشور در آزمايشگاه فيزيك دانشكده علوم دانشسراي عالي آغاز شد. اما ديري نگذشت كه به علت نبود ارتباطي منسجم و تعريف شده بين اعضاء، فعاليت اين انجمن متوقف شد.
در حدود سال 1320 "كانون مهندسين ايران"، "مجمع وكلاي دادگستري" و "انجمن مامايي ايران" نيز فعاليت خود را آغاز كردند. در دهه 1330، "انجمن پزشكي" فعاليت خود را شروع و در سال 1340 به انتشار نشريات مختلف گروههاي پزشكي اقدام كرد.
در اين دوره، كه دوره اول فعاليت انجمن‌هاي علمي ايران ناميده مي‌شود، گروههاي كشاورزي، علوم پايه و علوم انساني فعاليت چشمگيري نداشتند. البته در اين دوره، محفل‌هاي خصوصي و غيررسمي از استادان و دانشوران نيز تشكيل شد.
دوره‌ دوم فعاليت انجمنهاي علمي سالهاي 1340 تا 1370 را در بر مي‌گيرد. در اين دوره نقش وزارت علوم، تحقيقات و فناوري در تشكيل انجمنهاي علمي محسوس بود. در واقع بيشتر انجمنهاي علمي با كمك اين وزارتخانه تشكيل شدند. اين امر نتيجه آگاهي از نقش انجمنها در پيشبرد علم بود. شكل‌گيري انجمنهايي مانند "انجمن رياضي"، "انجمن مديريت"، "انجمن حسابداري" و "انجمن روانشناسي" با كمك وزارت علوم، تحقيقات و فناوري در آن سالها و تصويب طرح تشكيل انجمنهاي علمي از سوي شوراي هماهنگي دانشگاهها، جلوه‌هاي بارز آن رويكرد است.
به اين ترتيب تا سال 1357، تعداد 78 انجمن علمي در گروههاي علوم پزشكي، علوم پايه، كشاورزي، فني و مهندسي و علوم انساني فعاليت خود را آغاز كردند.
پس از پيروزي انقلاب اسلامي و در سال 1362 مسئوليت انجمن‌ها و مجامع علمي كشور به وزارت علوم، تحقيقات و فناوري واگذار گرديد و دفتر همكاريهاي علمي و بين‌المللي، زير نظر معاونت پژوهشي، اداره امور انجمنها را برعهده گرفت. در سال 1366 نيز "آيين‌نامه نحوه صدور تأسيس انجمنهاي علمي كشور" تدوين شد. اين آيين‌نامه به وزارت علوم، تحقيقات و فناوري اختيار داد مجوز تأسيس انجمنهاي علمي را صادر يا فعاليت‌هاي آنها را تأييد كند.
دوره سوم از سال 1370 آغاز شد در هفتم مهر ماه آن سال شوراي عالي انقلاب فرهنگي مصوبه شماره 262 خود را صادر كرد. براساس اين مصوبه صدور مجوز تأسيس انجمنهاي علمي، تجديد پروانه و نظارت بر حسن انجام كار آنها، بسته به مورد، برعهده وزارتخانه‌هاي علوم، تحقيقات و فناوري، بهداشت و درمان و آموزش پزشكي و فرهنگ و ارشاد اسلامي نهاده شده‌است.
براساس مصوبه 262، هم‌اكنون كميسيون انجمنهاي علمي ايران در حوزه معاونت پژوهشي وزارت علوم، تحقيقات و فناوري صدور مجوز تأسيس انجمنهاي علمي غير پزشكي را برعهده دارد.
تاكنون 111 انجمن علمي از كميسيون انجمنهاي علمي ايران مجوز دريافت كرده‌اند كه از اين تعداد 14 انجمن در گروه علوم پايه، 47 انجمن در گروه فني و مهندسي، 37 انجمن در گروه علوم انساني و 13 انجمن در گروه كشاورزي قراردارند.
با توجه به اهميت انجمن‌هاي علمي در آغاز هزاره سوم، به‌عنوان حلقه مفقوده "جامعه مدني"، فراهم كردن بستر مناسب براي فعاليت اين سازمانها امري مهم است.
به‌همين منظور مجموعه حاضر تدوين يافته تا متقاضيان تأسيس انجمنهاي علمي با مطالعه آن با روند كار كميسيون انجمنهاي علمي آشنا شوند و با آگاهي اوليه و اطلاع از مدارك مورد نياز به تأسيس انجمن علمي
اقدام كنند.
اين مجموعه حاوي كليه ضمائم مربوط به تأسيس انجمنهاي علمي از جمله:
فرم تقاضاي تأسيس، اساسنامه نمونه، پرسشنامه مشخصات فردي اعضاء هيأت مؤسس، نمودار گردش كار و ... است.






متقاضيان تأسيس انجمنهاي علمي در زمان درخواست، لازم است به نكات زير توجه كنند:
الف- انجمن علمي به انجمني اطلاق مي‌شود كه در يك رشته علمي مشخص (مصوب شوراي عالي برنامه ريزي
وزارت علوم، تحقيقات و فناوري) فعاليت كند.
ب - تعداد اعضاء هيأت مؤسس حداقل 10 نفر باشند (با تركيب 60% مرتبه علمي استادي و دانشياري)
ج - اعضاء هيأت مؤسس افراد شناخته شده هيأت علمي دانشگاهها و مؤسسات پژوهشي و متخصصين
دستگاههاي اجرايي، در رشته مورد نظر باشند.
د- به منظور مشاركت فعال و فراگير بودن انجمن‌ها، اعضاء هيأت مؤسس نبايستي از يك دانشگاه، يا يك
مؤسسه پژوهشي و يا يك دستگاه اجرائي خاص باشند.

مدارك مورد نياز
1- تكميل و ارسال فرم تقاضاي تأسيس از طرف اعضاي هيأت مؤسس
2- تكميل و ارسال فرم پرسشنامه مشخصات فردي و اعضاي هيأت مؤسس
3- ارائه اساسنامه انجمن (طبق اساسنامه نمونه)
4- ارائه خلاصه بيوگرافي علمي هر يك از اعضاي هيأت مؤسس (C.V)
5- ارائه كپي آخرين مدرك تحصيلي و آخرين حكم كارگزيني
6- ارائه طرح توجيهي ضرورت تشكيل انجمن (در يك صفحه)
7- ارائه مداركي از انجمنهاي مشابه بين‌المللي در صورت وجود


* توجه: اساسنامه بايد در 3 نسخه اصلي تهيه شود و تمام صفحات آن را اعضاء هيأت مؤسس امضا كنند. بنابراين توصيه مي‌شود پس از تكميل اساسنامه‌، يك نمونه از آن را براي بررسي اوليه به دفتر انجمنهاي علمي ارائه‌فرماييد.




نحوه تشكيل و صدور تأسيس انجمنهاي علمي و ادبي و هنري
جايگزين مصوبه شماره 1906/ دش مورخ 5/6/70 شورايعالي
(مصوب دويست و شصت و دومين جلسه مورخ 7/8/70 شورايعالي انقلاب فرهنگي)

ماده 1) تأسيس انجمن‌هاي علمي و ادبي و هنري و موافقت نهايي با تشكيل آنها و صدور مجوز تأسيس و تجديد پروانه و نظارت بر حسن انجام كار آنها بر حسب مورد بر عهده وزارت فرهنگ و آموزش عالي، بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي است.
ماده 2) انجمن‌هاي علمي و ادبي و هنري جنبه غير انتفاعي دارد و به فعاليت علمي و فني و هنري و پژوهشي رشته مربوط مي‌پردازند و پروانه آنها به نام هيئت مؤسس صادر خواهد شد.
ماده 3) اساسنامه اين انجمنها و هر گونه تغيير در موارد آن بايد به تصويب وزارت مربوط برسد.
ماده 4) رسيدگي به درخواست تأسيس انجمن‌هاي مذكور و بررسي صلاحيت علمي و عمومي هيئت مؤسس و هيئت مديره و تصويب آنها با كميسيوني است كه تحت نظر وزير مربوط تشكيل مي‌گردد.
تبصره) يكي از اعضاء كميسيوني كه در وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي براي بررسي انجمنهاي علمي مربوط تشكيل مي‌گردد بايد از طرف سازمان نظام پزشكي تعيين شود.
ماده 5) تركيب كميسيون ماده 4 و شرح وظايف كميسيون و چگونگي تشكيل هيئت بررسي تخلفات انجمن‌ها و نحوه رسيدگي به تخلفات و تعطيل موقت، لغو پروانه و انحلال انجمن‌ها مطابق آئين‌نامه‌اي خواهدبود كه به تصويب وزراي فرهنگ و آموزش عالي، بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و فرهنگ و ارشاد اسلامي خواهدرسيد.
ماده 6) اين مصوبه در 6 ماده و يك تبصره در دويست و شصت و دومين جلسه مورخ 7/8/70 شورايعالي انقلاب فرهنگي به‌تصويب رسيد و جايگزين مصوبه شماره 1906/ دش مورخ 5/6/70 منظور و مصوبه اخير‌الذكر لغو مي‌گردد.



آئين‌نامه نحوه تشكيل و شرح وظايف كميسيون موضوع ماده 4 مصوبه دويست و شصت و دومين جلسه شوراي عالي انقلاب فرهنگي
**************************************************************

ماده 1- در جهت اجراي مصوبه دويست و شصت و دومين جلسه مورخ 7/8/70 شوراي عالي انقلاب فرهگي مبني بر تأسيس انجمن‌هاي علمي، ادبي و هنري كميسيوني با تركيب و شرح وظايف مندرج در اين آيين‌نامه در هر يك از وزارتخانه‌هاي فرهنگ و آموزش عالي، بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و فرهنگ و ارشاد اسلامي تشكيل مي‌گردد.
تبصره: رسيدگي به امور انجمنهاي علمي غير پزشكي در وزارت فرهنگ و آموزش عالي انجمنهاي علمي گروه پزشكي در وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و انجمنهاي هنري در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي انجام خواهدشد.

ماده 2- كميسيون از 6 تا 7 عضو به انتخاب وزير مربوط با تركيب ذيل تشكيل مي‌شود.
تبصر 1: دو تا از سه نفر از مسئولان ذيربط وزارتخانه، مديركل يا مسئول حقوقي وزارت، سه تن از اعضاي هيأت علمي دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالي و پژوهشي كشور و در خصوص كميسيون رسيدگي به امور انجمنهاي هنري 3 تن از صاحبنظران در امور فرهنگي و هنري.
تبصره 2: رييس كميسيون با حكم وزير مربوط منصوب مي‌شود.
تبصره 3: مسئوليت تشكيل جلسات، ثبت و ضبط صورت مذاكرات، ابلاغ آرا و احكام كميسيون و دعوت از اعضا براي شركت در جلسات با دبير كميسيون است كه با حكم رييس كميسيون از بين اعضاي كميسيون يا افراد ذيصلاح غير عضو كميسيون منصوب مي‌شود. درصورت اخير دبير كميسيون بدون حق رأي در جلسات شركت خواهدكرد.
تبصره 4: اعضاي هيئت علمي موضوع تبصره 1 براي مدت دو سال انتخاب مي‌شوند و تجديد انتخاب آنها بلامانع است.
تبصره 5: رييس كميسيون حسب مورد و لزوم مي‌تواند از افراد صاحب نظر و متخصصن غير عضو براي شركت در جلسات و كسب نظر از آنها دعوت كند. در اين حال افراد مدعو در رأي‌گيري شركت نخواهندداشت.

ماده 3- وظايف كميسيون به شرح زير است:
1/3 - بررسي و تصويب دستورالعمل‌ها و روش اجرايي و ضوابط مورد عمل كميسيون و اجراي آن پس از تأييد وزير ذيربط
2/3 - رسيدگي به درخواست تأسيس انجمن و صدور مجوز تأسيس
3/3 - بررسي صلاحيتهاي علمي و عمومي اعضاي هيأت مؤسس و هيأت مديره
4/3 - صدور مجوز تأسيس انجمن
5/3 - تصويب اساسنامه انجمن و تصويب هرگونه تغيير در اساسنامه مصوب
6/3 - تصويب آيين‌نامه‌ها و ضوابط مربوط به تشكيل هيأت بررسي تخلفات، نحوه رسيدگي به تخلفات و تعيين مجازات‌هاي مربوط
7/3 - تعيين هيأت بررسي تخلفات و هيأت نظارت بر عملكرد انجمنها
8/3 - تصويب آيين‌نامه داخلي كميسيون
9/3 - تعيين نماينده براي نظارت بر حسن اجراي انتخابات انجمنها
10/3 - نظارت بر حسن انجام كار انجمنها
11/3 - تصويب تصميمات هيأت بررسي تخلفات

ماده 4 - جلسات كميسيون با حضور دو سوم اعضا رسميت مي‌يابد و تصميم‌گيري درخصوص مسائل مطروحه به كسب حداقل 4 رأي موافق مشروط خواهدبود.

ماده 5 - كميسيون مي‌تواند حسب مورد و نياز براي رسيدگي به صلاحيت‌هاي علمي و عمومي اعضاي هيأت مؤسس و يا هيأت مديره انجمنها نسبت به تشكيل كميته‌هاي تخصصي اقدام كند.
تبصره 1: انتخاب افراد غير عضو كميسيون براي عضويت در كميته‌هاي تخصصي بلامانع است.
تبصره 2: آراي كميته تخصصي درصورت تنفيذ از سوي كميسيون معتبر شناخته خواهدشد.

ماده 6 - تقاضاي تأسيس انجمن بايد توسط هيأت مؤسس انجمن كه در هيچ حال تعداد آنها از 3 نفر كمتر نخواهدبود همراه اساسنامه پيشنهادي به كميسيون ارسال گردد.
تبصره: تقاضاي تأسيس انجمن در صورتي كه انجمني به همان نام يا با همان نوع فعاليت در آن رشته موجود باشد پذيرفته نخواهدشد.

ماده 7 - اعضاي هيئت مؤسس و هيئت مديره بايد داراي شرايط زير باشند:
1/7 - تابعيت ايران
2/7 - التزام به قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران
3/7 - نداشتن سوء پيشينه كيفري، نداشتن نقش مؤثر در تحكيم رژيم گذشته و عدم وابستگي به احزاب و گروههاي محارب با نظام
4/7 - داشتن سطح تحصيلي و تجارب علمي، فني، ادبي و هنري مناسب حسب مورد به تشخيص كميسيون مربوط

ماده 8 - اساسنامه پيشنهادي هيأت مؤسس بايد حاوي نكات زير باشد:
1/8 - هدف از تشكيل انجمن، موضوع فعاليت و نام آن
2/8 - اركان تشكيلات، شرح وظايف، حدود اختيارات و مسئوليت هر ركن
3/8 - شرايط عضويت در انجمن
4/8 - نحوه انتخاب مسئولان و كارگزارن انجمن
5/8 - مركز اصلي انجمن و نحوه فعاليت احتمالي مراكز انجمن در شهرستانها
6/8 - منابع تأمين مالي انجمن
7/8 - مدت فعاليت
8/8 - ترتيب انحلال و تسويه

ماده 9 - پس از صدور مجوز تأسيس انجمن، هيئت مؤسس مي‌تواند برابر مقررات مربوط نسبت به ثبت انجمن اقدام كند.

ماده 10 - هيئت مؤسس موظف است ظرف مدت 6 ماه از صدور تأسيس انجمن طبق اساسنامه نسبت به تشكيل مجمع عمومي و برگزاري انتخابات اقدام و هيأت مديره منتخب را به كميسيون معرفي كند.
تبصره 1: جلسه مجمع عمومي با رعايت شرايط مندرج در اساسنامه مصوب با حضور نماينده تام‌الاختيار كميسيون مربوط رسميت مي‌يابد.
تبصره 2: هيئت مديره انتخابي پس از تأييد كميسيون رسميت مي‌يابد.

ماده 11 - مدت اعتبار پروانه صادره حداكثر 4 سال است و انجمن موظف است سه ماه قبل از انقضاي مدت مذكور درخواست تجديد پروانه انجمن را به كميسيون تسليم نمايد.

ماده 12 - به‌منظور نظارت بر فعاليت‌هاي انجمنها و نيز رسيدگي به تخلفات احتمالي آنها هيأت رسيدگي به تخلفات با تركيب زير تشكيل مي‌شود:
تبصره 1: يك نفر از مسئولان اجرايي وزارت و يك نفر از اعضاي هيأت علمي يا صاحبنظراني كه در كميسيون عضويت دارند به انتخاب كميسيون، مديركل يا مسئول حقوقي وزارتخانه، يكنفر حقوقدان به انتخاب كميسيون.
تبصره 2: مدت عضويت اعضاي هيأت دو سال است و انتخاب مجدد آنان بلامانع است.
تبصره 3: مسئول اجرايي وزارت، سمت دبيري هيأت را برعهده خواهدداشت.
تبصره 4: جلسات هيأت با حضور دبير و دو عضو ديگر رسميت مي‌يابد و تصميم‌ها با اكثريت سه رأي موافق اتخاذ مي‌شود.

ماده 13 - تنبيهاتي كه براساس پيشنهاد هيأت و تصويب كميسيون در مورد انجمنهاي علمي مي‌‌تواند اعمال شود به شرح زير است:
1/13 - تذكر كتبي
2/13 - تعطيل موقت از سه ماه تا يكسال
3/13 - لغو پروانه و انحلال انجمن
تبصره - هرگاه انجمن مرتكب خلاقي شود كه بنا بر قوانين كشوري مستوجب كيفر باشد پرونده مربوط به مراجع ذيصلاح قضايي ارسال خواهدشد.

ماده 14 - از اين پس كليه امور مربوط به انجمنهاي علمي و هنري موجود كه پيش از اين با مجوز وزارت كشور تأسيس شده‌اند، بر اساس ضوابط اين آيين‌نامه و از طريق كميسيون مربوط انجام خواهدشد.

اين آيين‌نامه در 14 ماده و 16 تبصره و 26 بند در تاريخ -------------- به تصويب وزراي فرهنگ و آموزش عالي، بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و فرهنگ و ارشاد اسلامي رسيده است و از تاريخ ابلاغ لازم‌الاجرا است.



سيد محمد خاتمي دكتر مصطفي معين
وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي وزير فرهنگ و آموزش عالي


دكتر رضا ملك‌زاده
وزير بهداشت، درمان و آموزش پزشكي


آيين‌نامه داخلي كميسيون انجمن‌هاي علمي ايران
************************************************************

مقدمه
در اجراي ماده 3 آيين‌نامه نحوه تشكيل و شرح وظايف كميسيون موضوع ماده 4 مصوبه دويست و شصت و دومين جلسه شوراي عالي انقلاب فرهنگي و به منظور فراهم ساختن تسهيلات لازم براي صدور مجوز تأسيس انجمن‌هاي علمي و نيز تدوين ضوابطي كه در آيين‌نامه مذكور بوضوح بيان شده‌است، دستورالعمل زير پيشنهاد مي‌گردد.
1- نحوه رسيدگي
الف - دبيرخانه كميسيون براساس اولويت دريافت تقاضاهاي تأسيس اقدام به رسيدگي مي‌كند..
ب - چنانچه چند گروه، متقاضي تأسيس يك انجمن همنام باشند، تاريخ ثبت تقاضا در دبيرخانه كميسيون ملاك رسيدگي قرار مي‌گيرد.
2- نحوه تصويب
بديهي است مصوبات، تصميمات و اعمال نظارت كميسيون براساس ضوابط مندرج در مواد 4 و 5 و 12 آيين‌نامه مذكور معتبر و عمل خواهد شد، اما با توجه به تركيب فعلي كميسيون:
الف - جلسات كميسيون با حضور 4 نفر از اعضا و رييس كميسيون رسميت مي‌يابد.
ب - كسب حداقل 4 رأي موافق براي تصميمات ضروري است.
3- شرايط هيئت مؤسس:
هيئت مؤسس ضروري است داراي شرايط زير باشد:
الف: احراز شرايط مندرج در ماده 7 آيين‌نامه
ب: حداقل داراي مدرك كارشناسي ارشد
ج: حداقل داراي 10 نفر عضو
4- نام انجمن:
نام انجمن مي‌تواند حائز يكي از موارد زير باشد:
الف - فعاليت در يك يا چند رشته از فهرست برنامه‌هاي مصوب شورايعالي برنامه‌ريزي
ب - وجود انجمن‌هاي علمي بين‌المللي همنام
ج - نام انجمن بيانگر زمينه‌اي خاص از علوم و فنون باشد.





وزارت علوم، تحقيقات و فناوري
معاونت پژوهشي
دفتر انجمنهاي علمي ايران

اينجانبان امضاء كنندگان ذيل تقاضاي تأسيس انجمن با مشخصات زير را داريم تا در چهارچوب مصوبه دويست و شصت و دومين جلسه مورخ 7/8/1370 شورايعالي انقلاب فرهنگي و آئين‌نامه اجرائي آن فعاليت نمائيم.

1. نام كامل انجمن:
2. نام انجمن به انگليسي:
3. مراكز اصلي و نشاني كامل انجمن:

مشخصات اعضاي هيئت مؤسس انجمن:

رديف نام و نام خانوادگي رشته و مدرك تحصيلي مرتبه علمي محل كار محل امضاء












وزارت علوم، تحقيقات و فناوري
معاونت پژوهشي
دفتر كميسيون انجمنهاي علمي ايران



1. مشخصات فردي:
نام: ........................................... نام خانوادگي: ....................................................... شماره شناسنامه: .........................
نام پدر: ................................... تاريخ تولد: ............................................................ محل تولد: ....................................

2. نشاني:
منزل: ....................................................................................................................................................................................
....................................................................................................................................... تلفن منزل: ................................
محل‌كار: ...............................................................................................................................................................................
....................................................................................................................................... تلفن محل‌كار: ............................
3. درجات علمي و سوابق تحصيلي (فتوكپي آخرين مدرك تحصيلي پيوست شود.)
مدرك تحصيلي رشته تحصيلي و تخصصي نام مؤسسه آموزشي نام كشور نام شهر سال دريافت مدرك






4. سوابق شغلي: (فتوكپي آخرين حكم كارگزيني پيوست‌شود.)
سمت نام مؤسسه مرتبه علمي نام شهر - محل كار مدت اشتغال از تاريخ تا تاريخ




وزارت علوم، تحقيقات و فناوري
معاونت پژوهشي
دفتر كميسيون انجمنهاي علمي ايران

5. عناوين اختراعات ثبت شده را به شرح زير ذكر فرماييد. فتوكپي هر يك از گواهي‌هاي مربوط به اختراعات ثبت شده پيوست شود.
عنوان اختراع نام همكاران شماره ثبت محل ثبت تاريخ ثبت






6. عنوان كتابهايي كه تاكنون چاپ شده‌است:







7. عنوان مقاله‌هايي كه تاكنون چاپ شده‌است.







محل امضا


(خلاصه بيوگرافي علمي ضميمه شود)
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
تهران - خيابان انقلاب - تقاطع فلسطين - ساختمان بنياد فجر- تلفن/فاكس: 6494154
بسمه تعالي

وزارت علوم، تحقيقات و فناوري - معاونت پژوهشي
دفتر انجمنهاي علمي ايران

"اساسنامه نمونه" انجمنهاي علمي

فصل اول - كليات و اهداف
ماده 1: به‌منظور گسترش و پيشبرد و ارتقاي علمي ................................. و توسعه كيفي نيروهاي متخصص و بهبود بخشيدن به امور آموزشي و پژوهشي در زمينه‌هاي ............................................. ، انجمن ......................................... كه از اين پس در اين اساسنامه انجمن ناميده مي‌شود، تشكيل مي‌گردد.
ماده 2: انجمن مؤسسه‌اي غير انتفاعي است و در زمينه‌هاي علمي و پژوهشي و فني فعاليت مي‌كند و از تاريخ ثبت داراي شخصيت حقوقي است و رييس هيئت مديره آن نماينده قانوني انجمن مي‌باشد.
ماده 3: مركز انجمن در شهر ....................................... مي‌باشد و شعب آن پس از موافقت كميسيون انجمنهاي علمي مي‌تواند در هر منطقه از كشور تشكيل شود.
تبصره: هيئت مديره مي‌تواند در صورت لزوم نسبت به تغيير نشاني مركز اصلي انجمن اقدام كند به شرط آنكه موضوع در روزنامه رسمي كثيرالانتشار اعلام شود و كتباً به اطلاع كميسيون انجمن‌هاي علمي وزارت علوم، تحقيقات و فناوري برسد.
ماده 4: انجمن از تاريخ تصويب اين اساسنامه براي مدت نامحدود تشكيل مي‌شود و ملزم به رعايت قوانين جمهوري اسلامي ايران است.

فصل دوم - وظايف و فعاليتها:
ماده 5: به‌منظور نيل به هدفهاي مذكور در ماده (1) اين اساسنامه، انجمن اقدامات زير را به‌عمل خواهد‌آورد:
1-5- انجام تحقيقات علمي و فرهنگي در سطح ملي و بين‌المللي با محققان و متخصصاني كه به گونه‌اي
با علم .......................................... سر و كار دارند.
2-5- همكاري با نهادهاي اجرايي، علمي و پژوهشي در زمينه ارزيابي و بازنگري و اجراي طرح‌ها و
برنامه‌هاي مربوط به امور آموزش و پژوهش در زمينه علمي موضوع فعاليت انجمن.
3-5- ترغيب و تشويق پژوهشگران و تجليل از محققان و استادان ممتاز.
4-5- ارائه خدمات آموزشي و پژوهشي و فني
5-5- برگزاري گردهمايي‌هاي علمي در سطح ملي، منطقه‌اي و بين‌المللي
6-5- انتشار كتب و نشريات علمي.

فصل سوم - انواع و شرايط عضويت
1-6- عضويت پيوسته
مؤسسان انجمن و كليه افرادي كه حداقل داراي درجه كارشناسي ارشد در رشته ....................................... و رشته‌هاي وابسته باشند، مي‌توانند به‌عضويت پيوسته درآيند.
2-6- عضويت وابسته:
اشخاصي كه داراي درجه كارشناسي هستند و مدت 5 سال به نحوي در يكي از رشته‌هاي مذكور در بند 1-6 شاغل باشند.
3-6- عضويت دانشجويي:
كليه دانشجوياني كه در رشته‌هاي ...................................................... به تحصيل اشتغال دارند.
4-6- عضويت افتخاري:
شخصيتهاي ايراني و خارجي كه مقام علمي آنان در زمينه‌هاي ............................................. حائز اهميت خاص باشد، يا در پيشبرد اهداف انجمن كمكهاي مؤثر و ارزنده‌اي نموده‌ باشند.
5-6- اعضاي مؤسساتي (حقوقي)
سازمانهايي كه در زمينه‌هاي علمي و پژوهشي مربوط فعاليت دارند مي‌توانند به عضويت انجمن درآيند.
تبصره 1: افراد داراي درجه كارشناسي در يكي از رشته‌هاي مذكور در بند 1-6 مي‌توانند با تصويب هيئت مديره به عضويت پيوسته انجمن درآيند.
تبصره 2: اعضاي مؤسساتي به مثابه عضو وابسته انجمن محسوب مي‌شوند.

ماده 7: هر يكي از اعضاء سالانه مبلغي را كه ميزان آن توسط مجمع عمومي تعيين مي‌گردد به عنوان حق عضويت پرداخت خواهدكرد.
تبصره 1: پرداخت حق عضويت هيچ‌گونه حق و ادعايي نسبت به دارايي انجمن براي عضو ايجاد نمي‌كند.
تبصره 2: اعضاي افتخاري انجمن از پرداخت حق عضويت معاف هستند.

ماده 8: عضويت در يكي از موارد زير خاتمه مي‌يابد:
1-8- استعفاي كتبي
2-8- عدم پرداخت حق عضويت سالانه
تبصره: تأييد خاتمه عضويت با هيئت مديره است.

فصل چهارم - اركان انجمن
ماده 9: اركان اصلي عبارتند از:
الف: مجمع عمومي ب: هيئت مديره ج: بازرس

الف: مجمع عمومي
ماده 10 : مجمع عمومي از گردهمايي اعضاي پيوسته به صورت عادي يا فوق‌العاده تشكيل مي‌شود.
1-10- مجمع عمومي عادي سالي يكبار تشكيل مي‌شود و با حضور يا رأي كتبي نصف به علاوه يك كل اعضاي پيوسته انجمن رسميت مي‌يابد و تصميمات با اكثر آراء معتبر است.
2-10- مجمع عمومي فوق‌العاده در مورد ضروري با دعوت هيئت مديره يا بازرس (بازرسان) و يا با تقاضاي كتبي يك سوم اعضاي پيوسته تشكيل مي‌شود.
3-10- در صورتي‌كه جلسه مجمع عمومي رسميت نيافت آرا بصورت مکاتبه ا? ـ براساس آيين‌نامه‌اي كه توسط هيئت مديره تدوين مي‌شود ـ اخذ خواهدشد.
تبصره 1: دعوت براي تشكيل مجامع عمومي به‌صورت كتبي يا آگهي در روزنامه‌ كثير‌الانتشار است و بايد حداقل پانزده روز قبل از تشكيل مجمع به اطلاع اعضاي پيوسته برسد.
تبصره 2: يك‌سوم اعضاي پيوسته مي‌توانند مستقيماً اقدام به دعوت براي تشكيل مجمع عمومي فوق‌العاده نمايند مشروط بر اينكه هيئت مديره و نيز بازرس انجمن به تقاضاي ايشان پاسخ منفي داده باشد و در چنين حالتي، ايشان بايد در آگهي دعوت به عدم اجابت درخواست خود، توسط هيئت مديره يا بازرس تصريح نمايند.
تبصره 3: درصورت تحقق تبصره فوق، دستور جلسه عمومي منحصراً موضوعي خواهدبود كه در تقاضانامه ذكر شده‌است.
تبصره 4: شرايط تشكيل مجمع عمومي فوق‌العاده همانند شرايط تشكيل مجمع عمومي عادي است و تصميمات با دو سوم آراء معتبر است.

ماده 11: وظايف مجامع عمومي
الف -مجمع عمومي عادي
- انتخاب اعضاي هيئت مديره و بازرس (بازرسان درصورت وجود بيش از يك بارزس اصلي)
- تصويب خط مشي انجمن
- بررسي و تصويب پيشنهادات هيئت مديره و بازرس (بازرسان)
- تعيين ميزان حق عضويت
- عزل هيئت مديره و بازرس (بازرسان)
- بررسي و تصويب ترازنامه و صورتحساب درآمدها و هزينه‌هاي سال مالي گذشته و بودجه سال آتي انجمن.
ب - مجمع عمومي فوق‌العاده
- تصويب تغييرات در مفاد اساسنامه
- تصويب انحلال انجمن
تبصره 1: مجامع عمومي توسط هيئت رئيسه‌اي مركب از يك رييس، يك منشي و دو ناظر اداره مي‌شوند.
تبصره 2: اعضاي هيئت رييسه با اعلام و پذيرش نامزدي خود در مجمع انتخاب مي‌شوند.
تبصره 3: اعضاي هيئت رييسه نبايد از بين كساني باشند كه خود را در انتخابات هيئت مديره و بازرس كانديدا كرده‌اند.

پ- هيئت مديره
ماده 12: هيئت مديرة انجمن مركب از ............. عضو اصلي و ............. عضو علي‌البدل است. كه هر ........... يكبار با رأي مخفي از ميان اعضاي پيوسته انجمن انتخاب مي‌شوند.
1-12- هيچيك از اعضا نمي‌توانند بيش از دو دوره متوالي به عضويت هيئت مديره انتخاب شوند.
2-12- عضويت در هيئت مديره افتخاري است.
3-12- هيئت مديره حداكثر تا .................... پس از انتخاب شدن تشكيل جلسه داده و با رأي كتبي نسبت به تفكيك وظايف خود اقدام مي‌نمايد.
4-12- كليه اسناد تعهد آور و اوراق بهادارر با امضاي .............................................. و ........................................... همراه با مهر انجمن و نامه‌هاي رسمي با امضاي ..................................... يا ....................................... معتبر است.
5-12- هيئت مديره موظف است برحسب نياز هر يك ماه يكبار تشكيل جلسه دهد. فاصله بين ارسال دعوتنامه يا تلفن با تاريخ تشكيل جلسه هيئت مديره حداقل سه روز است.
6-12- جلسات هيئت مديره با حضور اكثريت اعضا رسميت مي‌يابد و تصميمات متخذه با اكثريت آراي موافق، معتبر است.
7-12- كليه مصوبات هيئت مديره ثبت و پس از امضاي اعضا در دفتر صورتجلسات هيئت مديره نگهداري مي‌شود.
8-12- شركت اعضاي هيئت مديره در جلسات ضروري است و غيبت هر يك از اعضا بدون عذر موجه به تشخيص هيئت مديره تا سه جلسه متوالي و پنج جلسه متناوب در حكم استعفاي عضو غايب خواهدبود.
9-12- درصورت استعفا، بركناري يا فوت هر يك از اعضاي هيئت مديره، عضو علي‌البدل براي مدت باقيماندة دورة عضويت به جانشيني وي تعيين خواهدشد.
10-12- شركت بازرس (بازرسان) در جلسات هيئت مديره بدون داشتن حق رأي مجاز است.

ماده 13: هيئت مديره نماينده قانوني انجمن مي‌باشد و وظايف اختيارات آن به شرح زير است:
1-13- اداره امور جاري انجمن طبق اساسنامه و مصوبات مجمع عمومي
2-13- تشكيل گروه‌هاي علمي انجمن، تعيين وظايف و نظارت بر فعاليت آنها
3-13- هيئت مديره مي‌تواند هر اقدام و معامله‌اي را كه ضروري بداند در مورد نقل و انتقال اموال غيرمنقول و تبديل به احسن يا ترهين و فك رهن و استقراض به استثناي واگذاري قطعي اموال غيرمنقول كه مستلزم تصويب مجمع عمومي است انجام مي‌دهد.
4-13- جز دربارة موضوعاتي كه به موجب مفاد اساسنامه اخذ تصميم و اقدام درباره آنها در صلاحيت خاص مجامع عمومي است، هيئت مديره كليه اختيارات لازم براي اداره امور را مشروط به رعايت حدود موضوع فعاليت انجام دارا مي‌باشد.
5-13- تهيه گزارش سالانه و تنظيم تراز نامه مالي و صورتحساب درآمدها و هزينه‌هاي انجمن براي تصويب در مجمع عمومي و ارائه به مرجع نظارت در موقع مقرر.
6-13- اقامه دعوي و پاسخگويي به دعاوي اشخاص حقيقي يا حقوقي در تمام مراجع و مراحل دادرسي با حق تعيين وكيل و حق توكيل به‌غير.
7-13- انتخاب و معرفي نمايندگان انجمن براي شركت در مجامع علمي داخلي و خارجي
8-13- اجراي طرح‌ها و برنامه‌هاي علمي در چارچوب وظايف انجمن
9-13- جلب هدايا و كمكهاي مالي
10-13- اهداي بورسهاي تحقيقاتي و آموزشي
11-13- اتخاذ تصميم در مورد عضويت انجمن در مجامع علمي داخلي و خارجي با رعايت قوانين و مقررات جاري كشور.
12-13- ارسال گزارش‌هاي لازم به كميسيون انجمن‌هاي علمي وزارت علوم، تحقيقات و فناوري
13-13- هيئت مديره موظف است ظرف حداكثر 4 ماه پيش از پايان دوره تصدي خود نسبت به فراخواني مجمع عمومي و انتخاب هيئت مديره جديد اقدام و بلافاصله نتايج را همراه با صورتجلسه مجمع عمومي براي بررسي به كميسيون انجمن‌هاي علمي ارسال نمايد.
تبصره: هيئت مديره پيشين تا تاييد هيئت مديره جديد از سوي كميسيون انجمن‌هاي علمي وزارت علوم، تحقيقات و فناوري مسئوليت امور انجمن را برعهده خواهدداشت.



ج - بازرس (بازرسان)
ماده 14: مجمع عمومي عادي .................. را به‌عنوان بازرس اصلي و ............................ را به عنوان علي‌البدل براي مدت ......... انتخاب مي‌نمايد.
تبصره: انتخاب مجدد بازرس يا بازرسان بلامانع است.
ماده 15: وظايف بازرس يا بازرسان به شرح زير است.
1-15- بررسي اسناد و دفاتر مالي انجمن و تهيه گزارش براي مجمع عمومي
2-15- بررسي گزارش سالانه هيئت مديره و تهيه گزارش از عملكرد انجمن براي اطلاع مجمع عمومي
3-15- گزارش هرگونه تخلف هيئت مديره از مفاد اساسنامه به مجمع عمومي
تبصره: كليه اسناد و مدارك انجمن اعم از مالي و غيرمالي را در هر زمان و بدون قيد و شرط بايد از سوي هيئت مديره براي بررسي در دسترس بازرس (بازرسان) قرارگيرد.

فصل پنجم - گروههاي علمي انجمن
ماده 16: انجمن مي‌تواند گروه‌ها و كميته‌هاي زير را تشكيل دهد كه براساس شرح وظايفي كه از سوي هيئت مديره براي آنها تعيين شود به فعاليت مي‌پردازند.
1) گروههاي تخصصي
2) كميته آموزش و پژوهش
3) كميته انتشارات
4) كميته آمار و اطلاعات
5) كميته پذيرش و روابط عمومي
6) كميته گردهمايي‌هاي علمي
1-16- انجمن مجاز به تشكيل گروهها و كميته‌هاي ديگري كه بر حسب نياز احساس مي‌شود، نيز مي‌باشد.

فصل ششم - بودجه و مواد متفرقه
ماده 17: منابع مالي انجمن عبارتند از:
1-17- حق عضويت‌ اعضا
2-17- درآمدهاي ناشي از ارائه خدمات آموزشي و پژوهشي و مشاوره‌اي و فروش كتب و نشريات علمي
3-17- دريافت هدايا و كمكها
4-17- كليه عوايد و درآمدهاي انجمن صرف اهداف و موضوع ماده 5 اين اساسنامه خواهدشد.

ماده 18: درآمدها و هزينه‌هاي انجمن در دفاتر قانوني ثبت و شرح آن هر سال پس از تصويب در مجمع عمومي به كميسيون انجمنهاي علمي وزارت علوم، تحقيقات و فناوري ارسال مي‌شود.

ماده 19: كليه وجوه انجمن در حساب مخصوصي به نام انجمن نزد بانكهاي كشور نگهداري مي‌شود.

ماده 20: هيچيك از مؤسسين يا صاحبان سرمايه حق برداشت يا تخصيص هيچ‌گونه سودي اعم از سود سهام يا سرمايه را نداشته و خود و وابستگان درجه يك آنها نمي‌توانند مبادرت به انجام معاملات با مؤسسه نمايند.

ماده 21: كليه مدارك و پرونده مالي و غيرمالي مرتبط با فعاليت‌هاي انجمن در محل دفتر مركزي انجمن نگهداري مي‌شود و در موقع مراجعه مرجع نظارت يا ساير مراجع صلاحيت دار در اختيار آنان قرار خواهد گرفت.

ماده 22: هرگونه تغيير در مفاد اساسنامه، پس از تصويب كميسيون انجمنهاي علمي وزارت علوم، تحقيقات و فناوري معتبر است.

ماده 23: انجمن تابعيت جمهوري اسلامي ايران را دارد و اعضاي آن به نام انجمن حق فعاليت سياسي يا وابستگي به گروه‌ها و احزاب سياسي را ندارند.

ماده 24: درصورت تصويب انحلال انجمن در مجمع عمومي، همان مجمع هيئت تسويه‌اي را براي پرداخت ديون و وصول مطالبات انجمن انتخاب خواهدكرد. هيئت تسويه موظف است پس از وصول مطالبات و پرداخت بدهيها كليه داراييهاي منقول و غيرمنقول انجمن را با نظارت وزارت علوم، تحقيقات و فناوري به يكي از مؤسسات آموزشي يا پژوهشي كشور واگذار كند.

ماده 25: اين اساسنامه مشتمل بر ......... فصل، ............... ماده، ................... زيرماده و .................... تبصره در جلسه مورخ ...................................... مجمع عمومي انجمن به تصويب رسيد.

محل امضاي هيئت مؤسس محل امضاي هيئت رييسه جلسه مجمع عمومي

فرآيند تأسيس انجمنهاي علمي






رد پيشنهادهاي كميسيون








1. تكميل تقاضانامه ثبت مؤسسات غير تجاري (دونسخه اصلي)
2. فتوكپي شناسنامه برابر اصل از مؤسسين و هيأت مديره
3. نمونه دعوتنامه يا آگهي دعوت (درصورت ارسال دعوتنامه مدارک مثبتة ارسال)
4. ليست حاضران در مجمع عمومي
5. صورتجلسه مجمع عمومي (دو نسخه اصلي، بر طبق نمونه پيوست)
6. صورتجلسه اولين جلسه هيأت مديره (دو نسخه اصلي، بر طبق نمونه پيوست)
7. اصل معرفي‌نامه وزارت علوم، تحقيقات و فناوري
8. اساسنامه انجمن در 2 نسخه كه كليه صفحات آن توسط هيأت مؤسس امضاء شده باشد.
9. فيش پرداختي به دايره آگهي‌ها

توجه: كليه مدارك بايد مطابق با اساسنامه تكميل و ارائه شود.

قوه قضائيه
سازمان ثبت اسناد و املاك كشور
اداره كل ثبت شركتها و مالكيت صنعتي
بسمه‌تعالي

تقاضا نامه ثبت مؤسسه غير تجاري
امضا كنندگان ذيل ثبت مؤسسه ........................................ را با مشخصات مذكور در اين برگ تقاضا مي‌نمائيم.
1- نام مؤسسه:
2- موضوع مؤسسه:

3- تابعيت:
4- مركز اصلي مؤسسه و نشاني صحيح آن:

5- اسامي مؤسسين (مشخصات كامل قيد شود)


6- تاريخ تشكيل مؤسسه:
7- مدير يا مديران و اشخاصي‌ كه در مؤسسه حق امضاء دارند:

8- دارائي مؤسسه و ميزان دارائي هر يك از مؤسسين:

9- آدرس شعب مؤسس (در صورت تأسيس در ساير شهرستانها)

10- نام مدير يا مديران شعب:
امضاء مؤسسين

الگوي ارائه خدمات توانبخشي به آسيب ديدگان ناشي از بلاياي طبيعي

بسمه تعالي

الگوي ارائه خدمات توانبخشي به آسيب ديدگان ناشي از بلاياي طبيعي


دكتر محمد كمالي ، استاديار دانشكده علوم توانبخشي دانشگاه علوم پزشكي ايران
محمدرضا مرادي ، كارشناس ارشد فيزيوتراپي ، سازمان بهزيستي كشور
دكتر منوچهر ارجمند حسابي ، معاون دفتر امور برنامه هاي توانبخشي سازمان بهزيستي كشور

مقدمه‌

انسان‌ از گذشته‌هاي‌ بسيار دور همواره‌ در بستر پر فراز و نشيب‌ زندگي‌ خود، طعمه‌ حوادث‌ و اتفاقات‌ ناشناخته‌ قرار داشته‌ و قرباني‌ بلاياي‌ متعدد بوده‌ كه‌ او را بصورت‌ موقت‌ يا دائم‌ از نعمت‌ سلامتي‌ و زندگي‌ مستقل‌ محروم‌ و با محدوديتهايي مواجه‌ ساخته‌ است‌. قهر و خشم‌ طبيعت‌ بصورت‌هاي‌ گوناگون‌ چون‌ زلزله‌، سيل‌، آتش‌سوزي‌، طوفان‌ و بسياري‌ از عوامل‌ ديگر سلامت‌ او را تهديد نموده‌ و هر ساله گروههاي‌ كثيري‌ از افراد فعال‌ اجتماع‌ را دچار معضل‌ مي‌سازد. فقدان‌ اطلاعات‌ و آگاهي‌ عمومي‌ جامعه‌ موجب‌ مي‌گردد كه‌ پذيرش‌ اين‌ افراد در جامعه‌ و هموار ساختن‌ زمينه‌هاي‌ مساعد و ايجاد بستر مناسب‌ جهت‌ حضور فعال‌ آنها در عرصه‌هاي‌ اجتماعي‌ با مشكلات‌ عديده‌ روبرو گردد. براين‌ اساس‌ ضرورت‌ دارد قبل‌ از بروز حوادث‌ و اتفاقات‌ غيرقابل‌ پيش‌بيني‌ اطلاعات‌ و آگاهي‌هاي‌ مورد نياز در راستاي‌ چگونگي‌ مراقبت‌ از خود و ارائه‌ كمك‌هاي‌ مورد لزوم‌ در اختيار جامعه‌ بويژه‌ افراد مبتلا به‌ ناتواني‌ و معلوليت‌ قرار گرفته‌ تا از اين‌ طريق‌ بتوان‌ ضمن‌ ارائه‌ پيش‌ آگاهي‌ لازم‌، تمهيدات‌ مورد نظر در راستاي‌ پيشگيري‌ از تشديد معلوليت‌ را در آنان‌ فراهم‌ نمود. لازم‌ به‌ ذكر است‌ كه‌ كشور ايران‌ از نظر جغرافيائي‌ در محلي‌ واقع‌ شده‌ كه‌ در آن‌ گسل‌هاي‌ فراواني‌ وجود دارد بطوري‌ كه‌ هرازگاه‌ شاهد وقوع‌ زلزله‌هائي‌ طي‌ سالهاي‌ گذشته‌ بوده‌ايم‌. شهر تهران‌ نيز در قسمت‌ شمال‌ و جنوب‌ خود بر روي‌ دو گسل‌ بزرگ‌ واقع‌ گرديده‌ كه‌ در پهنه‌ خود داراي‌ شكستگي‌هاي‌ كوچك‌ فراوان‌ است‌ و در صورت‌ فعاليت‌ اين‌ دو گسل‌، شهر تهران‌ دچار جابجايي و جنبش‌ خواهد شد. سوابق‌ نشان‌ مي‌دهد كه‌ اين‌ دو گسل‌ در گذشته‌ موجب‌ بروز زلزله‌هائي‌ كوچك‌ و بزرگ‌ بوده‌ كه‌ آخرين‌ زلزله‌ ثبت‌ شده‌ در تهران‌ مربوط به‌ حدود 70 سال‌ قبل‌ و با قدرت‌ 8 ريشتر به وقوع پيوسته‌ است‌.
در اين ميان وضعيت افراد داراي ناتواني و معلوليت ونيز آن دسته از افرادي كه در هنگام وقوع زلزله دچار ناتواني و معلوليت مي گردند مقداري حساستر است. اين گروه از افراد جامعه به واسطه ناتواني خود قدرت برخورد مناسب در هنگام وقوع زلزله را نداشته و ممكن است معلوليت آنان تشديد نيز بيابد. اراين رو ضرورت تدوين الگويي براي چگونگي ارائه خدمات توانبخش به اين دسته از افراد جامعه انكار تاپدير است. متاسفانه تاكنون نه در ساززمان هاي امدادي و نه در سازمان هاي متولي خدمات توانبخشي به اين موضوع انديشيده نشده بود.
پژوهش حاضر به قصد تدوين الگوي ارائه خدمات توانبخشي به هنگام وقوع بلاياي طبيعي انجام گرفته است. آنچه در ادامه مرور خواهد شد در دو بخش كلي به صورت مختصر به موضوع پرداخته است:
اول - اصول‌ پيشگيري‌ از تشديد معلوليت‌ و ناتواني‌ و راهكارهاي‌ مناسب‌ جهت‌ مقابله با بلاياي‌ طبيعي‌ براي‌ افراد داراي‌ ناتواني‌ (قبل‌، حين‌ و بعد از بروز بحران)
دوم – مديريت و نحوه ارائه خدمات توانبخشي مورد نياز به افراد آسيب ديده ناشي از بلاياي طبيعي

اميد است اين مختصر بتواند راهكارهاي اجرائي مناسبي فراروي دست اندر كاران امور امداد و توانبخشي در سازماندهي خدماتي مناسب و درخور افراد داراي معلوليت و ناتواني در كشور قرار دهد.

قسمت اول

الف‌. اصول‌ آمادگي‌ در مقابل‌ بلاياي‌ طبيعي‌
با توجه‌ به‌ نقش‌ اساسي‌ و مهمي‌ كه‌ اطلاع‌رساني‌ و ارائه‌ آگاهي‌هاي‌ لازم‌ در اجتماع‌ مي‌تواند از يك‌ سو درارتقاء بخشيدن‌ به‌ سطح‌ دانش‌ و بينش‌ جامعه‌ هدف‌ و از سوي‌ ديگر در راستاي‌ پيشگيري‌ و ممانعت‌ از بروز برخي‌ مشكلات‌ و معضلات‌ مربوطه‌ مفيد و مؤثر باشد بنابراين‌ ضرورت‌ دارد در خصوص‌ حوادث‌ و بلاياي‌ طبيعي‌ كه‌ زمان‌ وقوع‌ آن‌ قابل‌ پيش‌بيني‌ نيست‌ از قبل‌ راهكارها و شيوه‌هاي‌ مناسب‌ برخورد با آن‌ بصورت‌ ساده‌ و روشن‌، با استفاده‌ و بهره‌گيري‌ از امكانات‌ و منابع‌ موجود اجتماعي‌ در اختيار افراد بويژه‌ معلولان و خانواده‌هاي‌ آنان‌ قرار گيرد تا در زمان‌ وقوع‌، ضمن‌ اتخاذ روش‌ صحيح‌ مقابله‌، از بروز نقص‌ و يا تشديد معلوليت‌ در خود و اطرافيان‌ جلوگيري‌ گردد. ارائه‌ آموزش‌هاي‌ مربوطه‌ مي‌تواند بصورت‌ زير طراحي‌ شود:

1-ـ آموزش‌ و آماده‌ نمودن‌ جامعه‌ (افراد ناتوان‌)

در ارتباط با ارائه‌ اطلاعات‌ و آموزش‌هاي‌ لازم‌ و آماده‌سازي‌ جامعه‌ بويژه‌ افراد ناتوان‌ (معلول‌) براي‌ خورد و مقابله‌ با بلاياي‌ طبيعي‌ و يا ساير حوادث‌، سازمان‌ها و ارگانهاي‌ ذيربط مانند سازمان‌ بهزيستي‌ كشور، وزارت‌ بهداشت‌، درمان‌ و آموزش‌ پزشكي‌، سازمان‌ آموزش‌ و پرورش‌ كودكان‌ استثنايي، هلال‌احمر، بنياد امور جانبازان‌ و... كه‌ به نوعي با پديده‌ معلوليت‌ و افراد معلول‌ در ارتباط مستقيم‌ هستند، بهترين‌ نقش‌ را مي‌توانند در اين‌ خصوص‌ داشته‌ باشند. اين‌ سازمان‌ها مي‌توانند با برنامه‌ريزي‌ دقيق‌ و هماهنگ‌ و با استفاده‌ از تسهيلات‌ و امكانات‌ موجود در جامعه‌ و با اتخاذ روش‌ها و تدابير خاص‌ (انتشار جز وات و كتب‌ آگاه‌ كننده‌، پخش‌ برنامه‌هاي‌ راديويي و تلويزيوني‌، انتشار مطالب‌ و اطلاعات‌ لازم‌ از طريق‌ نشريات‌ و...) زمينه‌هاي‌ لازم‌ را در خصوص‌ دستيابي‌ به‌ اهداف‌ مورد نظر مهيا نمايند. برخي‌ از راهكارهايي‌ كه‌ مي‌تواند مورد استفاده‌ قرار گيرند عبارتند از:
1ـ1 برنامه‌ريزي‌ و تدوين‌ طرحي‌ جامع‌ و مناسب‌ جهت‌ جمع‌آوري‌ اطلاعات‌ مورد نياز در خصوص‌امكانات‌ موجود در جامعه‌ و تمهيدات‌ لازم‌ در زمينه‌ چگونگي‌ بر قراري‌ ارتباط سريع‌ و آسان‌ با افراد ناتوان‌ (مشخصات‌ كامل‌ محل‌ سكونت‌ و نوع‌ محدوديت‌ فرد ناتوان‌ و ...) و همچنين‌پيش‌بيني‌ لازم‌ در خصوص‌ در دسترس‌ بودن‌ خدمات‌ مورد لزوم‌ در مواقع‌ بروز بحران‌ براي‌ اين‌گونه‌ افراد
2ـ1 با توجه‌ به‌ اين‌ كه‌ برخي‌ از حوادث‌ را مي‌توان‌ به طريقي از قبل‌ پيش‌بيني‌ كرد ضرورت‌ دارد با استفاده از امكانات‌ موجود در جامعه‌ ضمن‌ همكاري‌ با سازمان‌ها و نهادهاي‌ مرتبط مانندصداوسيما نسبت‌ به‌ انعكاس‌ اطلاعات‌ و آگاهي‌هاي‌ مورد نياز بصورت‌ مختلف‌ و تاكيد بر رعايت‌نكات‌ ايمني‌، معرفي‌ پناهگاههاي‌ امن‌ جهت‌ اسكان‌ و انتقال‌ افراد، پخش‌ بروشورهاي‌ حاوي‌نكات‌ ضروري‌ و ساير روش‌هاي‌ مورد نياز جهت‌ مطلع‌ نمودن‌ افراد در مواردي‌ كه‌ بحران‌ ايجاد ميگردد اقدام‌ نمود.
3-1 بهره‌گيري‌ از شيوه‌هاي‌ موثر و مورد اعتماد در راستاي‌ انتقال‌ افراد مبتلا به‌ ناتواني‌ و اقدامات‌ سريع‌ و بموقع‌ جهت‌ درمان‌ آنان‌ كه‌ در اين‌ زمينه‌ مي‌توان‌ با بهره‌گيري‌ از وسايل‌ ارتباطي‌ مانند، ماهواره‌، تكنولوژي‌ ارتباطات‌ سيار، شبكه‌هاي‌ ارتباطي‌ و خبري‌ در اماكن‌ و مواضعي‌ كه‌ امكان‌ برقراري‌ ارتباط موجود است‌ پرسنل‌ تخصصي‌ را در چگونگي‌ ياري‌ رساندن‌ به‌ مصدومان كمك‌ كرد.
4-1 بهره‌گيري‌ از افراد متخصص‌ و كار آزموده‌ در كمك‌ به‌ تشخيص‌، ارزيابي‌، جمع‌آوري‌ اطلاعات‌ لازم‌ فراهم‌ نمودن‌ لوازم‌ مورد نياز فرد ناتوان‌ از اهميت‌ خاص‌ برخوردار است‌. (در دسترس‌بودن‌ لوازم‌ ضروري‌ و مورد نياز زندگي‌ بايد هميشه‌ تحت‌ نظارت‌ و كنترل‌ باشد). برنامه‌ريزي‌ و كنترل‌ اطلاعات‌ ذيربط مي‌تواند در راستاي‌ ارائه‌ اين‌ گونه‌ خدمات‌ در مواقع‌ بحران‌ براي‌ افراد ناتوان‌ مفيد واقع‌ گردد.
5-1 سازمانهايي كه‌ مستقيمŠ مسئوليت‌ ارائه‌ خدمات‌ به‌ معلولان را عهده‌دار هستند ضرورت‌ دارد با تدوين‌ برنامه‌هاي‌ خاص‌ آموزشي‌، اطلاعات‌ و آموزش‌هاي‌ مورد نياز و ضروري‌ را در اختيار عموم‌ جامعه‌ بويژه‌ سازمان‌هاي‌ ياري‌ رسان‌ در سطح‌ جامعه‌ قرار دهند.
6-1 مناسب‌ سازي‌ و رفع‌ موانع‌ ترددي‌ به‌ منظور دسترسي‌ سريع‌ و آسان‌ افراد ناتوان‌ به‌ امكانات‌ مورد نياز زندگي‌ پس‌ از بروز بلاياي‌ طبيعي‌ بايد پيش‌بيني‌ و كنترل‌ گردد.
7-1 طراحي‌ و اجراي‌ مانورهاي‌ نمايشي‌ و آزمايشي‌ در خصوص‌ آماده‌ سازي‌ چگونگي‌ برخورد منطقي با اينگونه‌بلايا و ارزيابي‌ از روش‌هاي‌ تمريني‌جهت‌آگاهي‌از ميزان‌آمادگي‌جامعه‌درهنگام‌ بحران‌ ضروري‌ است‌.

2-آموزش‌ به‌ گروه‌هاي‌ امداد رسان‌

با توجه‌ به‌ اين‌ كه‌ حدود 10 درصد از افراد جامعه‌ بر اثر عوامل‌ گوناگون‌ (ارثي‌ - محيطي‌) به نوعي با ناتواني‌ و محدوديت‌ جسمي‌ و يا ذهني‌ مواجه‌ هستند و در مقايسه‌ با افراد عادي‌ با مشكلات‌ و معضلات‌ عديده‌ روبرو مي‌باشند بنابراين‌ در مقابل‌ حوادث‌ و بلايا، آسيب‌پذيري‌ بيشتري‌ خواهند داشت‌. لذا ضرورت‌ دارد آموزش‌هاي‌ ويژه‌اي‌ متناسب‌ با نوع‌ اختلالات‌ افراد ناتوان‌ به‌ گروه‌هاي‌ امداد رسان‌ با هدف‌ پيشگيري‌ از ايجاد معلوليت‌ در مجروحين‌ و مصدومان و ممانعت‌ از تشديد ناتواني‌ در افراد معلول‌ ارائه‌ شود. در راستاي‌ دستيابي‌ به‌ اين‌ اهداف‌ لازم‌ است‌ با تدوين‌ برنامه‌اي‌ مدون‌ و فراگير در خصوص‌ حضور فعال‌ نيروهاي‌ امداد رسان‌ و دريافت‌ آموزش‌هاي‌ علمي‌ و عملي‌، آنان‌ را جهت‌ اجراي‌ عمليات‌ نجات‌ و انتقال‌ مجروحين‌ و مصدومان از محل‌ حادثه‌ با توجه‌ به‌ حفظ رعايت‌ مسائل‌ بهداشتي‌ و ايمني‌ ياري‌ نمود.

شرح‌ وظايف‌ كلي‌ گروههاي‌ امداد رسان‌:

- حضور سريع‌ و بموقع‌ در محل‌ خدمت‌ خود و يا هر محل‌ ديگري‌ كه‌ از قبل‌ براي‌ حضور وي‌ در هنگام‌ بحران‌ پيش‌بيني‌ شده‌ است‌.
- از سلامت‌ خود و اطرافيان‌ خود اطمينان‌ حاصل‌ نمايد.
- وضعيت‌منطقه‌تحت‌پوشش‌خود را بررسي‌كرده‌ و براساس‌اطلاعات‌موجوداقدامات‌موردلزوم‌را انجام‌دهد.
- مكان‌ و نحوه‌ تماس‌ مستقيم‌ خود را با مسئولين‌ مربوطه‌ در هنگام‌ نياز كاملاپ شناسايي‌كند.
- نسبت‌ به‌ شرح‌ وظايف‌ خود آگاه‌ بوده‌ و دستورالعمل‌هاي‌ مربوطه‌ را مرور و كنترل‌ نمايد.
- از كنجكاوي‌ در مواردي‌ كه‌ مربوط به‌ وظايف‌ او نيست‌ جدا خودداري‌ نمايد.
- از گسترش‌ شايعات‌بي‌اساس‌ و يااطلاعات‌محرمانه‌ كه‌موجب‌تخريب‌ روحيه‌ افراد مي‌گردد خودداري‌ نمايد.
- در صورت‌ مشاهده‌ هرگونه‌ موارد مشكوك‌ مراتب‌ را سريعŠ به‌ مسئولين‌ مربوطه‌ اطلاع‌ دهد.
- در برخورد با نمايندگان‌ رسانه‌هاي‌ عمومي‌ مطالبي‌ را مطرح‌ نمايد كه‌ مورد تائيد مسئولين‌ بوده‌ و از هرگونه‌ اظهار نظر شخصي‌ پرهيز نمايد.
- در انجام‌ فعاليت‌ها براساس‌ شرح‌ وظايف‌ خود اقدام‌ كرده‌ و از انجام‌ مواردي‌ كه‌ مسئوليت‌ آن‌ به‌ او محول‌ نشده‌ است‌ خودداري‌ كند.
- ارتباط خود را به‌ صورت‌ مستمر با مسئولين‌ مربوطه‌ حفظ نمايد.
- از مداخله‌ دادن‌ افراد داوطلب‌ آموزش‌ نديده‌ در امور مربوطه‌ خودداري‌ كرده‌ و تنها از افرادي‌ كه‌ آموزش‌هاي‌ لازم‌ را ديده‌اندو داراي‌كارت‌شناسايي‌معتبر هستند بعنوان‌ همكار در انجام‌ امور استفاده‌ نمايد.
- در پايان‌ هر مرحله‌ از عمليات‌ (ترجيحا بصورت‌ روزانه‌) گزارش‌ كاملي‌ از فعاليت‌ خود را تهيه‌ و به‌ مسئولين‌ مربوطه‌ انعكاس‌ دهد.

اصول‌ امداد رساني‌ به‌ افراد داراي‌ ناتواني‌ در هنگام‌ بروز بحران‌ (بلاياي‌ طبيعي‌)
1ـ معرفي‌ مستمر اماكن‌ امن‌ و پناهگاههاي‌ قابل‌ اطمينان‌ جهت‌ آگاهي‌ جامعه‌ (افراد ناتوان‌) وحضورآنها در اين‌ اماكن‌ (نصب‌ علائم‌ راهنمايي‌ كننده‌ جهت‌ مشخص‌ شدن‌ محل‌ پناهگاه‌ در معابر الزامي‌ است‌).
2ـ ارائه‌ اطلاعات‌ لازم‌ در مورد افراد ناتوان‌ شامل‌ (آدرس‌ محل‌ سكونت‌، ميزان‌ ناتواني‌ و ساير موارد مورد نياز به‌ گروههاي‌ امداد رسان‌ و پرسنل‌ ويژه‌ نجات‌ جهت‌ انتقال‌ سريع‌ مصدومان به‌ مناطق‌ امن‌.
3ـ شناسايي‌ دقيق‌ محل‌ سكونت‌ افراد ناتوان‌ و انجام‌ تمهيدات‌ لازم‌ براي‌ انتقال‌ آنان‌ به‌ پناهگاه‌ ضمن‌ رعايت‌ اصول‌ ايمني‌ و پزشكي‌.
4ـ حفظ آرامش‌ كامل‌ و برخورداري‌ از صبر و حوصله‌ در گروههاي‌ امداد رسان‌ و ايجاد هماهنگي‌ لازم‌ در انتقال‌ افراد به‌ مناطق‌ امن‌.
5ـ رعايت‌ اصول‌ بهداشتي‌ و ارائه‌ كمك‌هاي‌ اوليه‌ به‌ مصدومان در خصوص‌ پيشگيري‌ از تشديد جراحت‌ يا نقص‌ توسط گروههاي‌ امداد رسان‌.
6ـ ارائه‌ آموزش‌هاي‌ مورد نياز به‌ افرادي‌ كه‌ در پناهگاه‌ اسكان‌ يافته‌اند. (مسئولين‌ مربوط موظفند ضمن برقراري‌ آرامش‌ در پناهگاه‌ روش‌هاي‌ مناسب‌ در خصوص‌ ايجاد نظم‌ و ارتباط در افراد را مهيا سازند).
7ـ تنظيم‌ كارت‌ شناسايي‌ موقت‌ و درج‌ مشخصات‌ كامل‌ افراد ناتوان‌ (نام‌، سن‌، جنس‌، نوع‌ ناتواني‌ و ساير موارد مربوطه‌) و نصب‌ آن‌ برروي‌ لباس‌ فرد جهت‌ تسهيل‌ در ارائه‌ خدمات‌ مورد نياز.
8ـ پيش‌بيني‌ و تهيه‌ لوازم‌ مصرفي‌ اضافي‌ جهت‌ افراد ناتوان‌ و حتي‌ حيوانات‌ خدماتي‌ در صورت‌ وجود داشتن‌ مانند (سگ‌ راهنما).
9ـ شناسايي‌ سريع‌ افراد ناتوان‌ در داخل‌ پناهگاه‌ و توجه‌ مسئولين‌ ذيربط نسبت‌ به‌ برخورد منطقي‌ با اينگونه‌ افراد متناسب‌ با نوع‌ ناتواني‌ آنها.
10ـ تماس‌ با سرويس‌هاي‌ محلي‌ مخصوص‌ افراد ناتوان‌ جهت‌ تامين‌ نيروي‌ كمكي‌ خاص‌ براي‌ اين‌ گونه‌ افراد در راستاي‌ تهيه‌ وسايل‌ كمكي‌ ويژه‌ ناتوانان‌.
11ـ معاينه‌ مستمر افراد ناتوان‌ توسط پزشك‌ و تامين‌ داروهاي‌ مورد نياز آنان‌ با توجه‌ به‌ نوع‌ ناتواني‌.
12ـ كنترل‌ تسهيلات‌ مربوط به‌ پناهگاه‌ توسط مسئولين‌ ذيربط شامل‌:
ـ محل‌ ورودي‌ پناهگاه‌ بايد كامل‌ مشخص‌ و قابل‌ دسترس‌ بوده‌ و اطلاعات‌ معمولي‌ در ارتباط با پناهگاه‌ روي‌ آن‌ نصب‌ شده‌ باشد. ـ كنترل‌ ميزان‌ غذا، آب‌، دارو و... متناسب‌ با تعداد افراد درون‌ پناهگاه‌
ـ نظارت‌ مستمر بر افراد با ناتواني‌هاي‌ شديد و تأمين‌ نيازهاي‌ ضروري‌ آنها
ـ حفظ آرامش‌ و جلوگيري‌ از هرگونه‌ برخورد و تشديد شدن‌ وضعيت‌ درون‌ پناهگاه‌
ـ بهره‌گيري‌از افراد فاقد نقص و ناتواني‌درخصوص‌ارائه‌ خدمات‌ به‌ ناتوانان‌ ضمن‌ نظارت‌ كامل‌ بر عملكرد آنان‌
ـ اطمينان‌ خاطر از اين‌ كه‌ آدرس‌ پناهگاه‌ به‌ طور روشن‌ و واضع‌ در اطراف‌ محل‌ پناهگاه‌ نصب‌ شده‌ باشد.
ـ سرويس‌هاي‌ بهداشتي‌ درون‌ پناهگاه‌ از هر نظر قابل‌ استفاده‌ براي‌ افراد ناتوان‌ باشد.
ـ استفاده‌از وسايل‌ ساده‌كمكي‌براي‌استفاده‌ افراد ناتوان‌ بصورت‌ موقت‌ تا رسيدن‌ وسايل‌ اساسي‌ مورد نياز.
ـ اعلام‌ اطلاعات‌ مربوط به‌ پناهگاه‌ و دستورات‌ مربوطه‌ بصورت‌ سمعي‌ و بصري‌ و نصب‌ نوشتاري‌ آن‌ بر روي‌ تابلو جهت‌ استفاده‌ افراد با هر گونه‌ ناتواني‌
13ـ مسئولين‌ ذيربط در درون‌ پناهگاه‌ بايد بدانند كه‌:
ـ برخي‌ از ناتواني‌ها ممكن‌ است‌ در فرد ناتوان‌ حالت‌ مسموميت‌ ايجاد كند.
ـ برخي‌ از افراد داراي‌ ناتواني‌ در شرايط خاص‌ از خود رفتارهايي‌ را نشان‌ مي‌دهند كه‌ طبيعي‌ نيست‌ لذا هنگام‌ مشاهده‌ چنين‌ رفتارهايي‌ بايد واكنش‌ مناسبي‌ را از خود بروز دهند.
ـ محل‌ تردد افراد ناتوان‌ بايد فاقد هرگونه‌ مانعي‌ باشد.
- با افراد ناتوان‌ با توجه‌ به‌ نوع‌ ناتواني‌ آنان‌ برخورد مناسب‌ داشته‌ باشند.
14ـ برنامه‌ريزي‌ دقيق‌ و منسجم‌ براي‌ تعيين‌ كارشناسان‌ و متخصصين‌ مربوط به‌ انواع‌ معلوليت‌ها بصورت‌ سيار و يا مستقر در اماكن‌ امن‌ و پناهگاهها در خصوص‌ اين‌ كه‌ هنگام‌برخوردبا فرد معلول‌ و يا انتقال‌ فرد ناتوان‌ به‌ درون‌ پناهگاه‌ اقدامات‌ ضروري‌ و اوليه‌ در راستاي‌ ارائه‌ خدمات‌ مربوط به‌ آنها را مهيا نمايند.
15- اقدام‌ به‌ انتقال‌ سريع‌ و بموقع‌ افرادي‌ كه‌ نياز به‌ دريافت‌ خدمت‌ درماني‌ بصورت‌ اورژانس‌ دارند به‌ اماكن‌ درماني‌ تخصصي‌ پيش‌بيني‌ شده‌.
16- با توجه‌ به‌ اهميت‌ موضوع‌ و حساسيت‌ قضيه‌ لازم‌ است‌ كليه‌ نكات‌ مورد نظر و ضروري‌ بصورت‌ كتابچه‌ و جزوه‌اي‌ تهيه‌ و در اختيار كليه‌ افراد بويژه‌ افراد مبتلا به‌ ناتواني‌ قرار گيرد تا در هنگام‌ برخورد با بحران‌ از آمادگي‌ كامل‌ بهره‌مند باشند.

3 - هماهنگي‌ و تبادل‌ اطلاعات‌ در راستاي‌ بهبود بخشي‌ كيفي‌ خدمات‌

يكي‌ ديگر از راهكارهاي‌ اساسي‌ در آماده‌ ساختن‌ جامعه‌ در مقابله‌ با بلاياي‌ طبيعي‌ ايجاد هماهنگي‌ و تبادل‌ نظر با ساير سازمان‌ها بويژه‌ ارگانهاي‌ ذيربط مي‌باشد. از طريق‌ ايجاد نشست‌هاي‌ كارشناسي‌، گفتگو و تبادل‌ افكار مي‌توان‌ ضمن‌ بهره‌گيري‌ از نظرات‌ و تجربيات‌ آنان‌ از يك‌ سو به‌ راهكارهاي‌ اصولي‌ مقابله‌ آشنا شد و از سوي‌ ديگر از ميزان‌ امكانات‌ و تسهيلات‌ موجود نيز مطلع‌ گرديد تا بتوان‌ در مواقع‌ لزوم‌ از آن‌ براي‌ رسيدن‌ به‌ اهداف‌ مورد نظر بهره‌ جست‌: بعضي‌ از سازمان‌ها و ارگانهايي‌ كه‌ مي‌توانند در اين‌ خصوص‌ مدنظر قرار گيرند عبارتند از:
- وزارت‌ كشور
- وزارت‌ بهداشت‌، درمان‌ و آموزش‌ پزشكي‌
- سازمان‌ هلال‌ احمر
- صداوسيماي‌ جمهوري‌ اسلامي‌ ايران‌
- بنياد امور جانبازان‌
- سازمان‌ آموزش‌ و پرورش‌ كودكان‌ استثنايي‌
- كميته‌ امداد امام‌ خميني‌(ره‌)
- سازمان‌ بهزيستي‌ كشور
مطمئنا ايجاد يك‌ كميته‌ كشوري‌ براي‌ هماهنگي‌ و سازماندهي خدمات‌ توانبخشي‌ در هنگام‌ بلاياي‌ طبيعي‌ مي‌تواند بسيار مؤثر و راه‌گشا باشد.

ب‌ - پيشگيري‌ از بروز آسيب‌ و نحوه‌ كمك‌رساني‌ به‌ آسيب‌ ديدگان‌ (ضايعات‌ نخاعي‌)

با توجه‌ به‌ نقش‌ و اهميتي‌ كه‌ سيستم‌ اعصاب‌ مركزي‌ در ساختار فيزيكي‌ بدن‌ انسان‌ دارد و در حقيقت‌ كليه‌ فعاليتهاي‌ انسان‌ از طريق‌ اعصاب‌ حسي‌ و حركتي‌ كه‌ از اعصاب‌ مركزي‌ منشعب‌ مي‌گردند صورت‌ مي‌پذيرد، براي‌ مراقبت‌ و ممانعت‌ از آسيب‌پذيري‌ اين‌ بخش‌ لازم‌ است‌ اهميت‌ خاص‌ قائل‌ بود. انسان‌ با توجه‌ به‌ وضعيت‌ فيزيكي‌ خود، در مقابل‌ حوادث‌ و بلاياي‌ غيرمنتظره‌ بسيار آسيب‌پذير و حساس‌ بوده‌ و مورد آسيب‌ جدي‌ قرار مي‌گيرد.
با اين‌ وجود با اتخاذ تدابيري‌ خاص‌ مي‌توان‌ در بسياري‌ مواقع‌ از ايجاد نقص‌ و يا تشديد آن‌ جلوگيري‌ كرد. اطلاعات‌ و آمارهاي‌ گوناگون‌ نشان‌ دهنده‌ اين‌ واقعيت‌ تلخ‌ است‌ كه‌ اكثر آسيبهاي‌ وارده‌ ارتوپديكي‌ بويژه‌ در نواحي‌ ستون‌ فقرات‌ كه‌ اكثرŠ در زمان‌ حمل‌ مجروح‌ از محل‌ حادثه‌ ايجاد شده‌ است‌ متاسفانه‌ بر اثر عدم‌ آگاهي‌، اطلاع‌ و همچنين‌ برخورد ناصحيح‌ به وقوع پيوسته‌ است‌ كه‌ منجر به‌ آسيب‌هاي‌ جزئي‌ يا كلي‌ به‌ طناب‌ نخاعي‌ و ايجاد نقص‌ و اختلال‌ دائمي‌ در مصدومان گرديده‌ بنابراين‌ ضرورت‌ دارد اطلاعات‌ و آگاهي‌هاي‌ لازم‌ به‌ جامعه‌ براي‌ پيشگيري‌ از بروز مصدوميت‌ و راههاي‌ مناسب‌ برخورد با اين‌ پديده‌ انتشار يابد. راهكارهاي‌ اساسي‌ كه‌ مي‌تواند در اين‌ خصوص‌ موثر باشد حول‌ دو محور اساسي‌ تقسيم‌بندي‌ مي‌گردد:
آگاه‌سازي‌ عمومي‌ جامعه‌ در ارتباط با مراقبت‌ از خود:
- پيش‌ از مواجه‌ شدن‌ با حوادث‌ و بلايا لازم‌ است‌ خدمات‌ آموزشي‌ به‌ آحاد جامعه‌ در خصوص‌ چگونگي‌ مقابله‌ با حوادث‌ ارائه‌ شود. كليه‌ سازمانها و ارگانهاي‌ ذيربط مي‌توانند با تدوين‌ مطالب‌ مورد نياز و انتشار آن‌ از طريق‌ امكانات‌ موجود اجتماعي‌ مانند (صدا و سيما، روزنامه‌ها، نشريات‌ و ....) بينش‌ و نگرش‌ عمومي‌ جامعه‌ را نسبت‌ به‌ اين‌ موضوع‌ ارتقاء داده‌ تا در زمان‌ بروز حادثه‌ آمادگي‌ لازم‌ در جامعه‌ ايجاد گردد. در زير به‌ برخي‌ راهكارها كه‌ مي‌تواند براي‌ پيشگيري‌ از تشديد صدمات‌ در افراد بكار گرفته‌ گونه‌، اشاره‌ مي‌شود:
1ـ آسان‌ترين‌ روش‌ خروج‌ سريع‌ از ساختمان‌ تمرين‌ گردد.
2ـ از قرار دادن‌ لوازم‌ و اشياء غير ضروري‌ در معابر خروجي‌ خودداري‌ گردد.
3ـ وسائل‌ درون‌ خانه‌ بنحوي‌ طراحي‌ شود كه‌ در هنگام‌ بروز حادثه‌ مانع‌ از خروج‌ فرد از ساختمان‌ نگردد.
4ـ وسايل‌ مورد نياز و ضروري‌ از قبيل‌ وسايل‌ كمكهاي‌ اوليه‌، داروهاي‌ مورد نياز (در صورت‌ مصرف‌) و ساير موارد منطبق‌ با شرايط فرد از قبل‌ آماده‌ و در محل‌ امن‌ و قابل‌ دسترس‌ قرار گيرد.
5ـ در صورتي‌ كه‌ فرد ناتوان‌ نيازمند دريافت‌ خدمات‌ ويژه‌اي‌ مي‌باشد مراتب‌ روي‌ كارتي‌ درج‌ و در محلي‌ قابل‌ رؤيت‌ جهت‌ استفاده‌ امدادگران‌ قرار گيرد.
6ـ در خصوص‌ شناسايي‌ اماكن‌ امن‌ و محل‌ پناهگاههاي‌ محل‌ زندگي‌ تحقيق‌ نمايند.
7ـ در هنگام‌ خارج‌ شدن‌ از محل‌ حادثه‌ نكات‌ ايمني‌ رعايت‌ گردد.
8ـ اماكن‌ امن‌ موجود در ساختمان‌ را شناسايي‌ كرده‌ تا مواقع‌ نياز به‌ آن‌ پناه‌ برند.
9ـ در صورت‌ آسيب‌ديدگي‌ با هر وسيله‌اي‌ كه‌ مي‌توانند گروه‌ امداد را از محل‌ خود مطلع‌ نمايند.
10ـ در صورت‌ مصدوميت‌، قبل‌ از خارج‌ شدن‌ از محل‌ حادثه‌ مامورين نجات‌ را از نوع‌ آسيب‌ و محل‌ آن‌ مطلع‌ نموده‌ و سعي‌ شود تمامي‌ نكات‌ ايمني‌ و بهداشتي‌ در اين‌ رابطه‌ توسط آنها اعمال‌ گردد.
11ـ در هنگام‌ ترك‌ محل‌ حادثه‌ لازم‌ است‌ نسبت‌ به‌ محل‌ وسائل‌ مورد نياز ضروري‌ خود اطمينان‌ حاصل‌ نمايند.

آگاه‌سازي‌ مامورين نجات‌ در خصوص‌ چگونگي‌ برخورد با مصدوم‌

با توجه‌ به‌ اين‌ كه‌ مصدومان معمولا از وجود درد در محل‌ آسيب‌ شكايت‌ داشته‌ و اغلب‌ اوقات‌ وجود علائمي‌ مانند تورم‌، كبودي‌، كوفتگي‌، خونريزي‌ و حتي‌ شكستگي‌ استخوان‌ها نيز در بدن‌ فرد مصدوم‌ مشاهده‌ مي‌گردد لذا لازم‌ است‌ براي‌ ممانعت‌ از تشديد آسيب‌ و ايجاد نقايص‌ جبران‌ناپذير كه‌ مي‌تواند در صورت‌ وقوع‌، فرد را بصورت‌ موقت‌ يا دائم‌ از فعاليتهاي‌ روزمره‌ زندگي‌ بازداشته‌ و وي‌ را به فردي منفعل‌ و غيرفعال‌ تبديل‌ كند، از حركت‌ دادن‌ و جابجاكردن‌ آن‌ بدون‌ حضور امدادگران‌ آموزش‌ ديده‌ خودداري‌ نمود و بلافاصله‌ مراتب‌ را با امدادگران‌ در ميان‌ گذاشت‌.
وجود يك‌ يا چند علائم‌ از علامتهاي‌ زير مي‌تواند به‌ منزله‌ علائم‌ هشدار دهنده‌ باشد:
- تورم‌ غيرطبيعي‌ در محل‌ آسيب‌
- خون‌ مردگي‌ در سطح‌ بدن‌
- غيرطبيعي‌ بودن‌ وضعيت‌ ظاهري‌ اندامهاي‌ بدن‌
- كوتاه‌ شدن‌ اندامها
- عدم‌ هشياري‌ فرد مصدوم‌
- كاهش‌ و يا فقدان‌ كامل‌ عملكرد اندامها بعلت‌ درد
- احساس‌ درد شديد در نواحي‌ آسيب‌ ديده‌ هنگام‌ لمس‌ كردن‌ و يا فشار دادن‌
- وجود صداهاي‌ غيرطبيعي‌ در استخوانها
- چرخش‌ غيرطبيعي‌ اندام‌ها
- خونريزي‌ شديد در بدن‌
- وجود شوك‌ در شخص‌ مصدوم‌
- ساير موارد مشكوك‌ ديگر
گروه‌هاي‌ امداد رسان بايد در صورت‌ مشاهده‌ يك‌ يا چند مورد از علائم‌ فوق‌ در مصدوم‌ اقدامات‌ احتياطي‌ لازم‌ را در خصوص‌ حمل‌ او مدنظر قرار دهند.

نكات‌ قابل‌ رعايت‌ توسط گروه‌ امدادگر
1ـ در هنگام‌ برخورد و مشاهده‌ با مصدوم‌ در محل‌ حادثه‌ لازم‌ است‌ ضمن‌ خونسردي‌ كامل‌ از هر گونه‌ حركت‌ و جابجاكردن‌ بيمورد فرد جدا" خودداري‌ گردد. چنان‌ كه‌ فرد آسيب‌ ديده‌ از نواحي‌ حساس‌ بدن‌ دچار آسيب‌ و شكستگي‌ شده‌ باشد هر گونه‌ تحركي‌ مي‌تواند منجر به‌ تشديد آسيب‌ در او گردد.
2ـ گروه‌هاي‌ امداد رسان لازم‌ است‌ به‌ سرعت‌ و با رعايت‌ احتياط معاينات‌ سطحي‌ از تمامي‌ اعضاي‌ بدن‌ فرد مصدوم‌ بعمل‌ آورده‌ و قسمتهاي‌ آسيب‌ ديده‌ را (با توجه‌ به‌ علائم‌ ذكر شده‌) دقيقŠ شناسايي‌ نمايند.
3ـ در صورتي‌ كه‌ در اندامهاي‌ فرد مصدوم‌ علائمي‌ كه‌ نشان‌ دهنده‌ وجود شكستگي‌ است‌ رؤيت‌ شد ضرورت‌ دارد. با رعايت‌ كامل‌ نكات‌ ايمني‌ و با استفاده‌ از تجهيزاتي‌ ارتوپديكي‌ مانند اسپيلنت‌، آتل‌ و يا هر وسيله‌اي‌ كه‌ بتواند عضو شكسته‌ را ثابت‌ نمايد نسبت‌ به‌ بي‌تحرك‌ نمودن‌ آن‌ اقدام‌ نمود. تصاوير شماره‌ 48-11 و 48-14 نحوه‌ اجراي‌ كار را نشان‌ مي‌دهد.
4ـ در صورتي‌ كه‌ در نواحي‌ بسيار حساس‌ مانندكردن و يا ستون‌ فقرات‌ كه‌ محل‌ عبور طناب‌ نخاعي‌ است‌ علائم‌ مربوط به‌ آسيب‌ ديدگي‌ ديده‌ شد اولين‌ اقدام‌ براي‌ كمك‌رساني‌ به‌ مصدوم‌ ثابت‌ كردن‌ و ممانعت‌ از تحرك‌ در آن‌ بخش‌ است‌. در مورد آسيب‌ در ناحيه‌ گر دن چنان‌ كه‌ در شكل‌ مشاهده‌ مي‌گردد مي‌توان‌ با استفاده‌ از يك‌ كلار گر دن نسبت‌ ثابت‌ كردن‌ وضعيت‌ گر دن استفاده‌ كرد. در صورتي‌ كه‌ وسيله‌ و تجهيزات‌ ارتوپديكي‌ در اين‌ خصوص‌ در دسترس‌ نيست‌ مي‌توان‌ از طريق‌ بستن‌ و يا با تمهيدات‌ ديگري‌ از حركت‌ دادن‌ گر دن فرد مصدوم‌ جدا خودداري‌ كرد. تصاوير شماره‌ 48-3، 48-5، 48-6 نحوه‌ اجراي‌ كار را نشان‌ مي‌دهد. همچنين‌ در صورتي‌ كه‌ فرد مصدوم‌ از ناحيه‌ كمر احساس‌ درد مي‌نمايد و يا آثار و شواهد مصدوميت‌ در ناحيه‌ كمري‌ وي‌ مشاهده‌ مي‌گردد بايد مصدوم‌ را از هرگونه‌ حركت‌ باز داشت‌ و با استفاده‌ از برا نكارد و يا وسيله‌اي‌ كه‌ سطح‌ محكم‌ دارد فرد را با احتياط روي‌ آن‌ منتقل‌ و او را به‌ نزديكترين‌ پناهگاه‌ و يا اماكن‌ درماني‌ هدايت‌ نمود.
5ـ با توجه‌ به‌ اين‌ كه‌ برخي‌ شكستگي‌ها فاقد هرگونه‌ علائم‌ است‌ چنانچه‌ در هنگام‌ حمل‌ فرد مصدوم‌
علائم‌ شوك‌ در وي‌ مشاهده‌ شد بايد دقت‌ كرد كه‌ در اين‌ مواقع‌ احتمال‌ وجود شكستگي‌ وجود دارد.
6ـ در صورتي‌ كه‌ فرد مصدوم‌ از ناحيه‌ گر دن دچار آسيب‌ شده‌ است‌ بايد توجه‌ داشت‌ كه‌ راه‌ تنفسي‌ او بازباشد و تنفس‌ او دچار اختلال‌ نگردد.
7ـ حفظ خونسردي‌ و تلقين‌ آرامش‌ به‌ فرد مصدوم‌ نقش‌ بسيار مهمي‌ در خصوص‌ تسهيل‌ روند ارائه‌ كمك‌رساني‌ ايفا مي‌نمايد.
8ـ چنان‌ كه‌ در فعاليت‌ و حركات‌ مربوطه‌ به‌ اندامهاي‌ تحتاني‌ و يا اندام‌ فوقاني‌ اختلالاتي‌ مشاهده‌ مي‌گردد و در اين‌ اعضا علائم‌ شكستگي‌ وجود ندارد بايد احتمال‌ داد كه‌ ستون‌ فقرات‌ و يا طناب‌ نخاعي‌ فرد آسيب‌ ديده‌ و عصب‌هاي‌ حسي‌ در اين‌ اندامها دچار مشكل‌ شده‌ است‌ لذا ضرورت‌ دارد نسبت‌ به‌ مراقبت‌ از ستون‌ فقرات‌ فرد مصدوم‌ اقدام‌ عاجل‌ معمول‌ داشت‌.
9ـ گروه‌ كمك‌رسان‌ لازم‌ است‌ گزارش‌ مختصري‌ از مشخصات‌ كامل‌ فرد مصدوم‌، نوع‌ مصدوميت‌ او و همچنين‌ اقدامات‌ بعمل‌ آمده‌ اوليه‌ در وي‌ را روي‌ كارتي‌ درج‌ و در محل‌ قابل‌ رؤيت‌ قرار داده‌ تا گروههاي بعدي‌ بدانند چه‌ كارهايي‌ انجام‌ شده‌ و چه‌ اقداماتي‌ ديگري‌ بايد انجام‌ گردد.
مطالبي‌ كه‌ در اين‌ بخش‌ ذكر شد چگونگي‌ ارائه‌ روشهاي‌ مناسب‌ كمك‌رساني‌ به‌ افراد مصدوم‌ در محل‌ حادثه‌ توسط گروه‌ امداد بود. به‌ لحاظ اهميت‌ موضوع‌ ضرورت‌ دارد. مطالب‌ آموزشي‌ مورد نظر به‌ گونه‌ شفاف‌ و روشن‌ و با توجه‌ به‌ نوع‌ آسيب‌ در جزوه‌اي‌ مصور و به‌ صورت‌ عام‌ (غير تخصصي) و تخصصي‌ تهيه‌ و در اختيار اقشار مختلف‌ جامعه‌ قرار گيرد. همان‌ گونه‌ كه‌ اشاره‌ شد صداوسيما و رسانه‌اي‌گروهي‌مي‌توانند نقش‌ارزنده‌اي‌در ارتقاءسطح‌آگاهي‌وبينش‌ عمومي‌افراد چه‌ قبل‌از وقوع‌حادثه‌و چه‌بعدازآن‌عهده‌دار باشند.

2 - نحوه‌ امداد رساني‌ به‌ افرادي‌ كه‌ داراي‌ ناتواني‌ هستند

الف‌) ‌ افراد مبتلا به‌ ناتواني‌ حركتي‌
تعريف‌ ناتواني‌ حركتي‌: هرگاه‌ بر اثر عواملي‌ سيستم‌هاي‌ حركتي‌ بدن‌ دچار نوعي‌ اختلال‌ و نقص‌ گرديده‌ و فرد از لحاظ حركت‌ و جابجايي دچار مشكل‌ شود ناتواني‌ حركتي‌ ايجاد گرديده‌ است‌. اين‌ اختلالات‌ مي‌تواند جنبه‌ فيزيولوژيكي‌ و يا نورولوژيكي‌ داشته‌ باشد.
1ـ آماده‌ نمودن‌ افراد مبتلا به‌ ناتواني‌ حركتي‌ در ارتباط با چگونگي‌ برخورد منطقي‌ و مقابله‌ با بلاياي‌ طبيعي‌ (قبل‌ از وقوع‌)
ـ وسايل‌ كمكي‌ لازم‌ را در محل‌ مناسب‌، امن‌ و در دسترس‌ نگهداري‌ كنند.
ـ تمرينات‌ لازم‌ را جهت‌ استفاده‌ از راههاي‌ خروج‌ از ساختمان‌ بصورت‌ عادي‌ و اضطراري‌ را انجام‌ دهند.
ـ وسايل‌ كمك‌ كننده‌ حركتي‌ خود را مانند (عصا، چوب‌هاي‌ زير بغل، واكر، صندلي‌ چرخدار و...) را همواره‌ نزديك‌ خود قرار دهند تا در موقع‌ لزوم‌ قابل‌ دسترس‌ و استفاده‌ باشد.
ـ قرار دادن‌ لوازم‌ منزل‌ در محل‌ سكونت‌ طوري‌ طراحي‌ گردد كه‌ منجر به بسته‌ شدن‌ راههاي‌ خروجي‌ نشود و در هنگام‌ بروز بحران‌ آسيب‌رسان‌ نباشد.
ـ چنان‌ كه‌ مقدور است‌ يك‌ دستگاه‌ صندلي‌ چرخدار سبك‌ را همواره‌ در محل‌ زندگي‌ خود داشته‌ باشند.
ـ لوازم‌ و وسايل‌ كمك‌هاي‌ اوليه‌ را در كيسه‌اي‌ قرار داده‌ و در قسمتي‌ از وسيله‌ كمكي‌ حركتي‌ خود نصب‌ نمايند.
ـ يك‌ جفت‌ دستكش‌ مناسب‌ را در لوازم‌ خود داشته‌ باشند تا در هنگام‌ جابجايي و يا هنگام‌ استفاده‌ از صندلي‌ چرخدار مورد استفاده‌ قرار گيرد.
ـ طراحي‌ و پيش‌بيني‌ دستگاه‌ هشدار دهنده‌ كه‌ در صورت‌ عدم‌ توانايي‌ فرد مبتلا به‌ ناتواني‌ حركتي‌، محل‌ آگاه‌ نمودن‌ گروه‌ امداد از موقعيت‌ او بايد مد نظر قرار گيرد.
ـ اگر از صندلي‌ چرخدار برقي‌ جهت‌ تردد استفاده‌ مي‌كنند لازم‌ است‌ كه‌ نسبت‌ به‌ تهيه‌ باتري‌ اضافي‌اقدام‌ نموده‌ و در ارتباط با چگونگي‌ شارژ كردن‌ آن‌ اطلاعات‌ كافي‌ را بدست‌ آورند.
- در صورت‌ لزوم‌ وجود يك‌ عدد راديو جيبي‌ جهت‌ شنيدن‌ پيام‌هاي‌ اضطراري‌ بايد پيش‌بيني‌ گردد.
- به‌ پيام‌هايي‌ كه‌ از طريق‌ گروههاي‌ نجات‌ دهنده‌ پخش‌ مي‌گردد دقيقŠ گوش‌ داده‌ و در حد امكان‌ عمل‌گردد.
ـ چنانچه‌ از صندلي‌ چرخدار جهت‌ تردد استفاده‌ مي‌نمايند سعي‌ شود لاستيك‌ چرخ‌هاي‌ آن‌ را از نوع‌توپر باشد و چنانچه‌ تهيه‌ آن‌ امكان‌پذير نيست‌ وسايل‌ و لوازم‌ پنجرگيري‌ را همراه‌ داشته‌ باشند.
ـ چنانچه‌ براي‌ خروج‌ از ساختمان‌ نمي‌توانند از پله‌ استفاده‌ نمايند سعي‌ كنند روش‌هاي‌ جابجايي و حمل‌كردن‌ صحيح‌ خود را براي‌ ديگران‌ تشريح‌ كنند. زيرا مواقعي‌ فرا ميرسد كه‌ نمي‌توان‌ با استفاده‌از صندلي‌ چرخدار از محل‌ خارج‌ شد و نياز است‌ كه‌ بدون‌ استفاده‌ از آن‌ تحرك‌ نمايد.

ـ هنگام‌ حمل‌ و جابجايي فرد توسط ديگران‌ سعي‌ شود موارد ايمني‌ يادآوري‌ گردد و آنها را از محل‌هاي‌ آسيب‌پذير بدن‌ خود آگاه‌ نمايد.
ـ مشخصات‌ كامل‌ فرد را همراه‌ با نوع‌ ناتواني‌ و نكات‌ ضروري‌ در كارتي‌ درج‌ و در محل‌ قابل‌ رؤيت‌ و در دسترس‌ قرار گيرد.
2ـ نحوه‌ امداد رساني‌ به‌ افراد مبتلا به‌ ناتواني‌ حركتي‌

ـ شناسايي‌ سريع‌ و بموقع‌ فرد در محل‌ حادثه‌
ـ ايجاد آرامش‌ و اقدامات‌ بموقع‌ جهت‌ انتقال‌ فرد از محل‌ حادثه‌
ـ مشورت‌ با فرد مبتلا به‌ ناتواني‌ حركتي‌ در راستاي‌ يافتن‌ وسايل‌ ضروري‌ مورد نياز او
ـ در هنگام‌ خارج‌ كردن‌ فرد مبتلا به‌ ناتواني‌ حركتي‌ وسايل‌ كمك‌ توانبخشي‌ او نيز همراه‌ وي‌ منتقل‌ گردد.
ـ هنگام‌ خارج‌ كردن‌ فرد نكات‌ ايمني‌ جهت‌ جلوگيري‌ از تشديد اختلال‌ رعايت‌ گردد.
ـ معابر خروجي‌ ساختمان‌ در صورت‌ امكان‌ جهت‌ انتقال‌ فرد هموار گردد.
ـ انتقال‌ سريع‌ فرد به‌ پناهگاه‌ و يا محل‌ امن‌
ـ با توجه‌ به‌ اين‌ كه‌ فرد ممكن‌ است‌ متناسب‌ با نوع‌ اختلال‌ در بعضي‌ از اندام‌ها فاقد حس‌ باشد لازم‌ است‌ پس‌ از خروج‌ وي‌ تمامي‌ نقاط بدنش‌ كاملا مورد بازبيني‌ قرار گيرد.
ـ بايد طوري‌ عمل‌ شود كه‌ فرد مبتلا به‌ ناتواني‌ حركتي‌ در هيچ‌ حالتي‌ از وسيله‌ كمكي‌ خود جدا نشود.
ـ كارشناسان‌ وظيفه‌ دارند خصوصيات‌ فرد مبتلا به‌ ناتواني‌ حركتي‌ را كاملا براي‌ افراد عادي‌ و حاضر در پناهگاه‌ تشريح‌ نمايند.
ـ تهيه‌ گزارش‌ مختصري‌ از وضعيت‌ فرد شامل‌ (مشخصات‌ كامل‌، سن‌، جنس‌، نوع‌ ناتواني‌، نيازهاي‌ ضروري‌ و...) و نصب‌ آن‌ در محل‌ قابل‌ رؤيت‌.
ـ قراردادن‌ وسايل‌ كمكي‌ وي‌ در محل‌ قابل‌ دسترس‌ او.
ـ معرفي‌ فرد مبتلا به‌ ناتواني‌ حركتي‌ به‌ افراد ذيربط و آماده‌ سازي‌ و برنامه‌ريزي‌ لازم‌ جهت‌ ارائه‌ خدمات‌ مورد نياز و ويژه‌ براي‌ او.
ـ انتقال‌ تمامي‌ اطلاعات‌ به‌ فرد مبتلا به‌ ناتواني‌ حركتي‌ در راستاي‌ وضعيت‌ محيطي‌، محل‌ اسكان‌ و نحوه‌ دسترسي‌ آسان‌ به‌ اين‌ مكان‌ها و استفاده‌ از تسهيلات‌ مربوطه‌

ـ آماده‌ كردن‌ وسايل‌ كمك‌ حركتي‌ جهت‌ تردد فرد مبتلا به‌ ناتواني‌ حركتي‌ كه‌ با توجه‌ به‌ نوع‌ اختلال‌ لازم‌ است‌ وسايل‌ ذيل‌ در دسترس‌ باشد:
- صندلي‌ چرخدار بزرگسال‌
- صندلي‌ چرخدار اطفال‌
- واكر
- آلبو كراچ‌
- چوب‌ زير بغل
- سطح‌ شيب‌دار قابل‌ حمل‌
- صندلي‌ حمام‌
- تخت‌ انتقال‌
- صندلي‌ توالت‌
- كيف‌هاي‌ يك‌ بار مصرف‌
- وسايل‌ كمكي‌ مورد نياز
- ساير وسايل‌ مورد نياز
ـ با توجه‌ به‌ اين‌ كه‌ افراد مبتلا به‌ ناتواني‌ جسمي‌ حركتي‌ بويژه‌ افرادي‌ از ناحيه‌ مهره‌ها دچار ضايعه‌ هستند آمادگي‌ لازم‌ جهت‌ آسيب‌پذيري‌ و ابتلا به‌ زخم‌ بستر را دارند ضروري‌ است‌ كه‌ مراقبت‌ خاص‌ از آنها بعمل‌ آيد و نكات‌ بهداشتي‌ در آنها كاملا رعايت‌ گرديده‌ و روش‌هاي‌ مناسب‌ ممانعت‌ از بروز آن‌ نيز به‌ اطرافيان‌ فرد ارائه‌ گردد.
در صورتي‌ كه‌ فرد مبتلا به‌ ناتواني‌ حركتي‌ جهت‌ تحرك‌ و تردد از صندلي‌ چرخدار استفاده‌ مي‌نمايد ضرورت‌ دارد نكات‌ زير مورد توجه‌ قرار گيرد:
ـ با توجه‌ به‌ اين‌ كه‌ قسمتهايي از صندلي‌ چرخدار براي‌ بلندكردن‌ از استحكام‌ كافي‌ برخوردار نيست‌ و نقاطي‌ هم‌ وجود دارد كه‌ از يكديگر جدا مي‌شود لذا جهت‌ بلندكردن‌ صندلي‌ سوال‌ كرد كه‌ آيا هنگام‌ بلندكردن‌ از آن‌ قسمت‌ استحكام‌ كافي‌ وجود دارد يا خير
ـ براي‌ حمل‌ و نقل‌ فردي‌ كه‌ از صندلي‌ چرخدار استفاده‌ مي‌كند هميشه‌ در زمينه‌ چگونگي‌ حمل‌ صحيح‌ با او مشورت‌ شود.

ـ صندلي‌هاي‌ در چرخدار دو دسته‌ ترمز در دو طرف‌ خود دارند. زماني‌ كه‌ صندلي‌ چرخدار را در محلي‌ بصورت‌ ثابت‌ قرار مگيرد از ترمزهاي‌ آن‌ حتما" استفاده‌ نمايند.
ـ هنگامي‌ كه‌ در اثر حمل‌ صندلي‌ چرخدار، افراد نيازمند تعويض‌ جاي‌ خود هستند بايد دقت‌ شود كه‌ اين‌ جابجايي و تغيير حتما" در سطح‌ مسطح‌ صورت‌ گيرد.
ـ پس‌ از حمل‌ و نقل‌ فرد مبتلا به‌ ناتواني‌ جسمي‌ توسط صندلي‌ چرخدار لازم‌ است‌ مواردي‌ كه‌ توسط وي‌ تذكر داده‌ مي‌شود بدقت‌ عمل‌ گردد و وي‌ به‌ محل‌ امني‌ راهنمائي‌ شود.
ـ با توجه‌ به‌ سنگين‌ بودن‌ وزن‌ صندلي‌ چرخدار حدود 10 تا 20 كيلوگرم‌ لازم‌ است‌ جهت‌ بلند كردن‌ و جابجا كردن‌ آن‌ از دو نفر استفاده‌ گردد.
ـ جهت‌ حمل‌ و نقل‌ فرد مبتلا به‌ ناتواني‌ جسمي‌ حركتي‌ بوسيله‌ صندلي‌ چرخدار در پله‌ها بايد حتما" از وجود دو نفر بنحوي‌ استفاده‌ گردد كه‌ يك‌ نفر جلوي‌ صندلي‌ و نفر دوم‌ پشت‌ صندلي‌ را گرفته‌ و حمل‌ او بطريقي‌ صورت‌ گيرد كه‌ هر دو چرخ‌ بزرگ‌ صندلي‌ همزمان‌ روي‌ لبه‌ پله‌ها قرار گيرد.
- پيش‌بيني‌وسائل‌يدكي‌موردنياز ناتوانان‌جسمي‌حركتي‌در درون‌پناهگاه‌بايدمدنظر مسئولين‌ذيربط باشد.
- معاينه‌مستمر پزشك‌از وضعيت‌ جسمي‌ناتوانان‌جسمي‌حركتي‌درون‌ پناهگاه‌ و ثبت‌ آن‌ در پرونده‌ مربوطه‌
- انتقال‌ سريع‌ موارد مشكوك‌ و يا اورژانسي‌ به‌ اماكن‌ درماني‌ تخصصي‌ پيش‌بيني‌ شده‌ (موارد اپيدمي‌ و...)

ب‌ ـ امداد رساني‌ به‌ افراد مبتلا به‌ ناتواني‌ گفتاري‌

تعريف‌ ناتواني‌ گفتاري‌: به‌ نقايصي‌ اطلاق‌ مي‌گردد كه‌ هنگام‌ توليد و كاربرد زبان‌ شفاهي‌ بوجود مي‌آيد و شامل‌ ناتواني‌هايي‌ است‌ كه‌ فرد در ايجاد صوت‌، توليد اصوات‌ گفتاري‌، ارائه‌ گفتار با آن‌ مواجه‌ هستند.
1ـ آماده‌ نمودن‌ فرد مبتلا به‌ ناتواني‌ گفتاري‌ در ارتباط با چگونگي‌ برخورد منطقي‌ و مقابله‌ با بلاياي‌ طبيعي‌ (قبل‌ از وقوع‌)
ـ تمرينات‌ لازم‌ جهت‌ استفاده‌ از راههاي‌ خروج‌ سريع‌ و بموقع‌ از محل‌ سكونت‌ در مواقع‌ ضروري‌
ـ دانستن‌ آدرس‌ دقيق‌ پناهگاههاي‌ امن‌ (نزديكترين‌ پناهگاه‌)
ـ آموزش‌ به‌ فرد براي‌ قرار دادن‌ وسايل‌ منزل‌ به طريقي كه‌ در هنگام‌ وقوع‌ بلاياي‌ غير طبيعي‌ مانع‌ از بستن‌ معابر خروجي‌ گردد.
ـ وسايل‌ كمكي‌ و مورد نياز ضروري‌ در محلي‌ امن‌ و قابل‌ دسترس‌ قرار گيرد.
ـ مشخصات‌ كامل‌ خود را همراه‌ با نوع‌ ناتواني‌ و نكات‌ ضروري‌ مورد نياز را در كارتي‌ درج‌ و همواره‌ نزد خود داشته‌ باشد.
ـ وسايل‌ كمك‌ ارتباطي‌ خود را همراه‌ داشته‌ و يا در محل‌ قابل‌ دسترس‌ قرار داده‌ و وسايل‌ مربوط به‌ شارژ كردن‌ آن‌ را تهيه‌ نمايد.
ـ داشتن‌ كاغذ و ابزار نوشتاري‌، تخته‌ كلمات‌ يا حروف‌، پيام‌هاي‌ ضروري‌ از قبل‌ تهيه‌ شده‌ را آماده‌ داشته‌ باشد تا در موارد ضروري‌ بتواند از آن‌ استفاده‌ نمايد.
ـ مشخص‌ گرديد چنان‌ كه‌ وسيله‌ ارتباطي‌ در اختيار ندارد و يا قابل‌ استفاده‌ نيست‌ چگونه‌ بايد با او ارتباط برقرار گردد.
- طراحي‌ و ساخت‌ دستگاه‌ هشدار دهنده‌ جهت‌ مشخص‌كردن‌ محل‌ و موقعيت‌ فرد ناتوان‌ به‌ گروه‌ نجات‌ دهنده‌ نيز بايد مدنظر قرار گيرد.
2ـ نحوه‌ امداد رساني‌ به‌ افراد مبتلا به‌ ناتواني‌ گفتاري‌
ـ شناسايي‌ سريع‌ و بموقع‌ موقعيت‌ فرد مبتلا به‌ ناتواني‌ گفتاري‌ در محل‌ حادثه‌
ـ حفظ آرامش‌ و اقدامات‌ فوري‌ در راستاي‌ انتقال‌ وي‌ از محل‌ با رعايت‌ نكات‌ ضروري‌ و ايمني‌ با توجه‌ به‌ اين‌ كه‌ فرد مبتلا به‌ ناتواني‌ گفتاري‌ امكان‌ دارد از نقاط ديگري‌ نيز مورد آسيب‌ قرار گرفته‌ باشد ضروري‌ است‌ هنگام‌ انتقال‌ او كليه‌ اصول‌ ايمني‌ رعايت‌ گردد.
- نظر خواهي از فرد مبتلا به‌ ناتواني‌ گفتاري‌ در خصوص‌ يافتن‌ وسايل‌ ضروري‌ و مورد نياز او.
ـ كليه‌ وسايل‌ كمكي‌ (كمك‌ در گفتار) در هنگام‌ انتقال‌ با وي‌ همراه‌ باشد.
ـ تهيه‌ وسايل‌ مربوط به‌ كمك‌ در گفتار شامل‌ كاغذ و وسايل‌ نوشتاري‌، تخته‌ كلمات‌ يا حروف‌ و... در اختيار فرد مبتلا به‌ ناتواني‌ گفتاري‌ جهت‌ برقراري‌ ارتباط قرار گيرد.
ـ رعايت‌ كليه‌ نكات‌ ايمني‌ در هنگام‌ خروج‌ فرد از محل‌ حادثه‌ الزامي‌ است‌.
ـ ثبت‌ گزارش‌ مختصري‌ از وضعيت‌ فرد مبتلا به‌ ناتواني‌ گفتاري‌ (مشخصات‌ كامل‌ فرد، سن‌، جنس‌، نوع‌ ناتواني‌، نيازهاي‌ ضروري‌ و...) و نصب‌ آن‌ در محل‌ نزديك‌ به‌ او و قابل‌ رؤيت‌ براي‌ ديگران‌
ـ انتقال‌ سريع‌ ولي‌ به‌ پناهگاه‌ و يا محل‌ امن‌
ـ قرار دادن‌ وسايل‌ كمكي‌ مورد نياز وي‌ در كنار او يا در محلي‌ قابل‌ دسترس‌
ـ معرفي‌ فرد مبتلا به‌ ناتواني‌ گفتاري‌ به‌ افراد ذيربط و آماده‌ سازي‌ و برنامه‌ ريزي‌ در خصوص‌ ارائه‌ خدمات‌ مورد نياز و ويژه‌
ـ انتقال‌ تمامي‌ اطلاعات‌ و مشخصات‌ و موقعيت‌ محلي‌ به‌ فرد مبتلا به‌ ناتواني‌ گفتاري‌ و نحوه‌ دسترسي‌ و استفاده‌ از تسهيلات‌ مربوطه‌

ـ افراد متخصص‌ و ذيربط ضرورت‌ دارد افراد عادي‌ حاضر در محل‌ پناهگاه‌ را با خصوصيات‌ فرد مبتلا به‌ ناتواني‌ گفتاري‌ و مشكلات‌ وي‌ و همچنين‌ نحوه‌ برخورد منطقي‌ با اين‌ پديده‌ را تشريح‌ نمايند.
- وسايل‌ كمك‌ گفتاري‌ مرتبط با افراد با ناتواني‌ گفتاري‌ عبارتند از:
- كاغذ و قلم‌
- تخته‌ كلمات‌
- حنجره‌ مصنوعي‌
- دستگاه‌ شارژر
- ساير وسايل‌ مورد نياز

ج‌ ـ امداد رساني‌ به‌ افراد مبتلا به‌ ناتواني‌ شنوايي

ناتواني‌ شنوايي‌ كلا به‌ دو گروه‌ مي‌گردد ناشنوا ـ كم‌شنوا
تعريف‌ ناشنوا: ناشنوا به‌ فردي‌ اطلاق‌ مي‌گردد كه‌ اختلال‌ شنوايي‌ او از روند پردازش‌ موفقيت‌آميزاطلاعات‌ كلامي‌ كه‌ از طريق‌ شنيدن‌ بدست‌ مي‌آيد چه‌ با سمعك‌ يا بدون‌ آن‌ جلوگيري‌ مي‌كند.
تعريف‌ كم‌ شنوا: كم‌ شنوا فردي‌ است‌ كه‌ بطور كلي‌ با بهره‌گيري‌ از وسايل‌ كمك‌ شنوايي‌ بتواند از باقي‌مانده‌ شنوايي خود در پردازش‌ و فرايند سازي‌ اطلاعاتي‌ كه‌ از طريق‌ شنيدن‌ بدست‌ مي‌آورد استفاده‌ كند.
1ـ آماده‌ نمودن‌ فرد مبتلا به‌ ناتواني‌ شنيداري‌ در ارتباط با چگونگي‌ برخورد منطقي‌ و مقابله‌ با بلاياي‌ طبيعي‌ (قبل‌ از وقوع‌)
ـ تمرين‌ و استفاده‌ مكرر از راههاي‌ خروج‌ سريع‌ و اضطراري‌ محل‌ سكونت‌
ـ آگاهي‌ با امكان‌ امن‌ و پناهگاههاي‌ اطراف‌ محل‌ سكونت‌
ـ قرار دادن‌ وسايل‌ كمكي‌ و ضروري‌ در محلي‌ امن‌ و قابل‌ دسترس‌ جهت‌ استفاده‌ بموقع‌
ـ آگاهي‌ داشتن‌ از نحوه‌ قرار دادن‌ وسايل‌ منزل‌ به طريقي كه‌ در هنگام‌ بروز حوادث‌ مانع‌ از مسدود شدن‌ معابر خروجي‌ نگردد.
ـ مشخصات‌ كامل‌ خود را همراه‌ با نوع‌ ناتواني‌ و ديگر نكات‌ ضروري‌ مورد نياز را در كارتي‌ درج‌ كرده‌ و نزد خود نگهداري‌ نمايد.
ـ وسايل‌ كمك‌ شنوايي‌ اضافي‌ خود را همراه‌ داشته‌ و يا در محل‌ قابل‌ دسترس‌ قرار دهد.
ـ پيش‌بيني‌ وسايل‌ يدكي‌ مربوط به‌ وسيله‌ كمك‌ توانبخشي‌ (سمعك‌ و باطري‌ سمعك‌ و ...)
ـ داشتن‌ كاغذ و وسيله‌ نوشتاري‌ جهت‌ برقراري‌ ارتباط و انعكاس‌ نظرات‌ به‌ ديگران‌ در صورت‌ خرابي‌ دستگاه‌ ارتباطي‌
ـ مشخص‌ گردد چنانچه‌ وسيله‌ ارتباطي‌ همراه‌ ندارد و يا قابل‌ استفاده‌ نبود چگونه‌ ديگران‌ بايد با او ارتباط برقرار كنند.
ـ طراحي‌ و ساخت‌ دستگاه‌ هشدار دهنده‌ جهت‌ مشخص‌ كردن‌ محل‌ و موقعيت‌ فرد مبتلا به‌ اختلالات‌ شنيداري‌ به‌ گروه‌ نجات‌ دهنده‌ بايد مدنظر قرار داشته‌ باشد.
2ـ نحوه‌ امداد رساني‌ به‌ افراد مبتلا به‌ اختلالات‌ شنيداري‌
ـ شناسايي‌ بموقع‌ و تشخيص‌ محل‌ حضور فرد مبتلا در مكان‌ وقوع‌ حادثه‌
ـ اقدامات‌ مربوط به‌ خروج‌ فرد از محل‌ ضمن‌ داشتن‌ آرامش‌ و خونسردي‌ و رعايت‌ مسائل‌ ايمني‌ با توجه‌ به‌ اين‌ كه‌ امكان‌ دارد فرد مبتلا به‌ اختلالات‌ شنيداري‌ از نقاط ديگري‌ نيز مورد آسيب‌ قرار گرفته‌ باشد ضروري‌ است‌ هنگام‌ انتقال‌ فرد كليه‌ اصول‌ ايمني‌ مد نظر قرار گيرد.
ـ مشورت‌ با فرد مبتلا به‌ اختلالات‌ شنيداري‌ در خصوص‌ يافتن‌ محل‌ وسايل‌ كمكي‌ مربوط به‌ او
ـ كليه‌ وسايل‌ مربوط به‌ شنوايي‌ و ساير وسائل‌ ضروري‌ همراه‌ فرد از محل‌ خارج‌ گردد.
ـ ثبت‌ گزارش‌ مختصري‌ از وضعيت‌ فرد (مشخصات‌ كامل‌، سن‌، جنس‌، نوع‌ ناتواني‌، نيازهاي‌ ضروري‌ و...) و نصب‌ آن‌ در محلي‌ نزديك‌ و قابل‌ رؤيت‌
ـ انتقال‌ سريع‌ فرد مبتلا به‌ اختلالات‌ شنيداري‌ به‌ محل‌ امن‌ يا پناهگاه‌
ـ قراردادن‌ كليه‌ وسايل‌ كمكي‌ مربوط به‌ شخص‌ مبتلا به‌ اختلالات‌ شنيداري‌ در محل‌ قابل‌ دسترس‌ و استفاده‌ وي‌
ـ معرفي‌ فرد مبتلا به‌ اختلالات‌ شنيداري‌ به‌ متخصصين‌ ذيربط در راستاي‌ آماده‌ كردن‌ و برنامه‌ريزي‌ خدمات‌ مورد نياز او
ـ انتقال‌ تمامي‌ اطلاعات‌ محلي‌ به‌ فرد مبتلا به‌ اختلالات‌ شنيداري‌ و نحوه‌ دسترسي‌ آسان‌ به‌ تسهيلات‌ مربوطه‌ (اين‌ اطلاعات‌ بصورت‌ نوشتاري‌ روي‌ تابلويي درج‌ گردد).
ـ در اختيار قرار دادن‌ وسايل‌ كمك‌ شنيداري‌ (سمعك‌، باطري‌، شارژر و...) و تمهيدات‌ لازم‌ جهت‌ برقراري‌ ارتباط فرد با ديگران‌
ـ كارشناسان‌ و افراد مطلع‌ ضرورت‌ دارد افراد عادي‌ حاضر در پناهگاه‌ را با شرايط و موقعيت‌ فرد مبتلا به‌ اختلالات‌ شنيداري‌، نيازها و مشكلات‌ مربوط به‌ او آشنا كرده‌ و چگونگي‌ برخورد منطقي‌ با فرد ناتوان‌ را تشريح‌ نمايند.
ـ وسايل‌ كمك‌ شنوايي مرتبط با افراد با اختلال‌ شنوايي عبارتند از:
- سمعك‌
- باطري‌ سمعك‌
- شارژر
- وسايل‌ يدكي‌ مربوطه‌
- ساير وسايل‌ مورد نياز

د ـ امداد رساني‌ به‌ افراد مبتلا به‌ اختلال‌ بينايي

تعريف‌: در بخش‌ اختلالات‌ بينايي تقسيم‌ بندي‌ زير مدنظر قرار دارد:
نابينا: نابينا به فردي اطلاق‌ مي‌گردد كه‌ ميزان‌ بينايي او در چشم‌ بهتر و حتي‌ با استفاده‌ از وسايل‌ كمكي‌ (عينك‌) 200 20 و يا كمتر بوده‌ و ناچار است‌ براي‌ خواندن‌ مطالب‌ از بر يل و يا با استفاده‌ از روش‌هاي‌ ديگر (سمعي‌) بهره‌گيري‌ نمايد.
نيمه‌ بينا: به فردي گفته‌ مي‌شود كه‌ ميزان‌ بينايي او در چشم‌ بهتر و به‌ كمك‌ استفاده‌ از وسايل‌ كمكي‌ بين‌ 70 20 تا 200 20 باشد و براي‌ خواندن‌ مطالب‌ از طريق‌ بزرگ‌ نمايي و يا كتب‌ با خطوط درشت‌ استفاده‌ كند.
1ـ آماده‌ نمودن‌ فرد مبتلا به‌ ناتواني‌ و اختلال‌ بينايي در ارتباط با چگونگي‌ برخورد منطقي‌ و مقابله‌ با بلاياي‌ طبيعي‌ (قبل‌ از وقوع‌)
ـ انجام‌ تمرينات‌ لازم‌ و ارزيابي‌ جهت‌ خروج‌ سريع‌ و بموقع‌ از محل‌، ضمن‌ رعايت‌ اصول‌ ايمني‌
ـ آشنايي‌ با محل‌ پناهگاه‌، محل‌ امن‌ و يا محل‌ استقرار نيروهاي‌ كمكي‌
ـ ارائه‌ آموزش‌ به فرد مبتلا به‌ اختلالات‌ بينايي در خصوص‌ جلوگيري‌ از مسدودشدن‌ راههاي‌ خروجي‌ ساختمان‌ بويژه‌ منزل‌
ـ پيش‌بيني‌ و جمع‌آوري‌ وسايل‌ كمكي‌ مورد نياز و قرار دادن‌ آن‌ در محل‌ قابل‌ دسترس‌ و مشخص‌
ـ ضروري‌ است‌ مشخصات‌ كامل‌ فرد مبتلا به‌ اختلالات‌ بينايي همراه‌ با نوع‌ ناتواني‌، وسايل‌ مورد نياز و ضروري‌ و همچنين‌ نكات‌ ايمني‌ در كارتي‌ درج‌ و همواره‌ در دسترس‌ قرار داشته‌ باشد. وجود چنين‌ اطلاعاتي‌ مي‌تواند در هنگام‌ بروز بلايا بسيار مورد استفاده‌ قرار گيرد.
ـ پيش‌بيني‌ دستگاه‌ هشدار دهنده‌ و در اختيار قرار دادن‌ آن‌ براي‌ فرد با اختلال‌ بينايي مي‌تواند گروه‌ امداد
را در يافتن‌ وي‌ كمك‌ نمايد (آموزش‌ استفاده‌ صحيح‌ از اين‌ دستگاه‌ به‌ وي‌ ضروري‌ است‌)
ـ فرد مبتلا به‌ اختلالات‌ بينايي بايد بداند كه‌ وسايل‌ كمك‌ ارتباطي‌ خود را همراه‌ با ملزومات‌ آن‌ هميشه‌ در نزد خود و محل‌ مشخص‌ قرار داده‌ تا در هنگام‌ نياز در دسترس‌ باشد.
ـ فرد مبتلا به‌ اختلالات‌ بينايي بايد مشخص‌ نمايد كه‌ چنانچه‌ وسايل‌ ارتباطي‌ همراه‌ ندارد چگونه‌ ميتوان‌ با وي‌ ارتباط برقرار كرد.
2ـ نحوه‌ امداد رساني به‌ فرد مبتلا به‌ اختلالات‌ بينايي
- شناسايي‌ سريع‌ و بموقع‌ موقعيت‌ فرد در محل‌ حادثه‌
- مامورين نجات‌ بايد ضمن‌ داشتن‌ آرامش‌ نسبت‌ به‌ خروج‌ سريع‌ وي‌ از محل‌ با در نظر داشتن‌ كليه‌نكات‌ ايمني‌ اقدام‌ نمايند. با توجه‌ به‌ اين‌ كه‌ فرد مبتلا به‌ ناتواني‌ بينايي امكان‌ دارد از نقاط ديگري‌ نيز آسيب‌ ديده‌ باشد ضروري‌ در هنگام‌ انتقال‌ وي‌ به‌ محل‌ امن‌ كليه‌ نكات‌ و اصول‌ ايمني‌ رعايت‌ گردد.
- در هنگام‌ خارج‌ كردن‌ فرد مبتلا به‌ اختلالات‌ بينايي از محل‌ حادثه‌ سعي‌ شود در خصوص‌ چگونگي‌ انتقال‌ و لوازم‌ مورد نياز او نظر فرد نيز خواسته‌ شده‌ و با او مشورت‌ گردد.
- گروه‌ نجات‌ لازم‌ است‌ نسبت‌ به‌ يافتن‌ تمامي‌ لوازم‌ كمكي‌ او در محل‌ حادثه‌ اقدام‌ نمايد.
- ثبت‌ گزارشي‌ از وضعيت‌ فرد مبتلا به‌ اختلالات‌ بينايي (مشخصات‌ كامل‌ فرد، سن‌، جنس‌، نوع‌ ناتواني‌ نيازهاي‌ ضروري‌ و....) و نصب‌ آن‌ در نزديك‌ فرد و قابل‌ رؤيت‌ براي‌ ديگران‌
- انتقال‌ سريع‌ وي‌ به‌ محل‌ امن‌ يا پناهگاه‌
- قراردادن‌ وسايل‌ كمكي‌ مورد نياز در كنار او و يا در محلي‌ قابل‌ دسترس‌
- معرفي‌ فرد مبتلا به‌ اختلالات‌ بينايي به‌ افراد و مراجع‌ ذيربط و آماده‌ سازي‌ و برنامه‌ريزي‌ در راستاي‌ ارائه‌ خدمات‌ مورد نياز
- انتقال‌ تمامي‌ اطلاعات‌ و مشخصات‌ و موقعيت‌ محل‌ به‌ وي‌ و نحوه‌ دسترسي‌ و استفاده‌ از تسهيلات‌ مربوطه‌ بصورت‌ كلامي‌ و يا متناسب‌ با ديد فرد بصورت‌ بر يل يا خطوط درشت‌

ه') امداد رساني‌ به‌ افراد مبتلا به‌ اختلالات‌ ذهني‌

تعريف‌ ناتواني‌ ذهني‌: عقب‌ ماندگي‌ ذهني‌ (ناتواني‌ ذهني‌) سطحي‌ از عملكرد هوش‌ عمومي‌ است‌ كه‌ ميزان‌ آن‌ به مقدار زياد از حد متوسط كمتر بوده‌ بطوري‌ كه‌ منجر به‌ نقايصي‌ در رفتار سازش‌ فرد گرديده‌ و در جريان‌ رشد خود را نشان‌ مي‌دهد.

ناتوانان‌ ذهني‌ را به‌ چهار گروه‌ تقسيم‌بندي‌ مي‌نمايند:
1ـ ناتوانان‌ ذهني‌ آموزش‌پذير به‌ گروهي‌ اطلاق‌ مي‌گردد كه‌ توان‌ هوشي‌ آنها بين‌ 50 تا 70 است‌ و مي‌توانند در شرايط خاص‌ مطالب‌ و آموزش‌هاي‌ كلاسي‌ را فراگيرند.
2ـ ناتوانان‌ ذهني‌ تربيت‌پذير به‌ افرادي‌ اطلاق‌ مي‌گردد كه‌ توان‌ هوشي‌ آنها بين‌ 35 تا 50 است‌ اين‌ گروه‌ قادرند مطالب‌ و آموزشهاي‌ ساده‌ را فراگيرند.
3ـ ناتوانان‌ ذهني‌ شديد به‌ گروهي‌ گفته‌ مي‌شود كه‌ توان‌ هوشي‌ آنها بين‌ 25 تا 35 است‌ و قادرند بصورت‌ شرطي‌ و در حد بسيار ساده‌ مواردي‌ را بياموزند.
4ـ ناتوانان‌ ذهني‌ عميق‌ اين‌ گروه‌ كه‌ داراي‌ بهره‌ هوشي‌ زير 25 هستند اكثر به‌ مشكلات‌ جسمي‌ و ذهني‌ بسيار شديد مبتلا بوده‌ و قادر به‌ دريافت‌ آموزش‌ نيستند.
در خصوص‌ ارائه‌ آموزشهاي‌ مقابله‌ با بلايا به‌ افراد ناتوان‌ ذهني‌ با توجه‌ به‌ آسيب‌پذيربودن‌ آنها بجز گروه‌ آموزش‌پذير كه‌ با تمرين‌ و تكرار مي‌توان‌ مسائل‌ را >بصورت‌ ساده‌ براي‌ آنها تشريح‌ نمود ولي‌ بهتر است‌ كلاپ آموزش‌هاي‌ مورد نياز در اختيار خانواده‌ آنان‌ نيز قرار گرفته‌ تا با توجه‌ به‌ موارد گفته‌ شد خانواده‌ مسائل‌ و مراقبت‌هاي‌ مربوطه‌ را در مورد فرد ناتوان‌ ذهني‌ اعمال‌ كند. بر اين‌ اساس‌ مي‌تواند موارد زير را در ارتباط با آماده‌سازي‌ اين‌ گروه‌ چنين‌ بيان‌ كرد:
1ـ آماده‌ نمودن‌ خانواده‌ داراي‌ فرزند ناتوان‌ ذهني‌ در ارتباط با برخورد منطقي‌ و مقابله‌ با بلاياي‌ طبيعي‌ (قبل‌ از وقوع‌)
- ارائه‌ آموزشهاي‌ لازم‌ براي‌ مقابله‌ با بلاياي‌ طبيعي‌ به‌ خانواده‌ داراي‌ فرد ناتوان‌ ذهني‌ جهت‌ برخورد منطقي‌ با اين‌ پديده‌
- تمرين‌و استفاده‌از روشهاي‌مناسب‌جهت‌خروج‌فرد ناتوان‌ذهني‌از محل‌سكونت‌با مشاركت‌اعضاء خانواده‌
- انتقال‌ اطلاعات‌ و آموزش‌ها به‌ فرد ناتوان‌ ذهني‌ در حدي‌ كه‌ قابل‌ درك‌ براي‌ او است‌
- آگاهي‌ و اطلاع‌ از اماكن‌ امن‌ و محل‌ پناهگاههاي‌ معرفي‌ شده‌ (نزديكترين‌ پناهگاه‌ به‌ محل‌ سكونت‌)
- آموزش‌ به‌ خانواده‌ در خصوص‌ قرار دادن‌ صحيح‌ وسايل‌ زندگي‌ بنحوي‌ كه‌ در زمان‌ بروز حادثه‌ وسايل‌ راههاي‌ خروجي‌ ساختمان‌ را مسدود نسازند.
- وسايل‌ كمكي‌ و ضروري‌ مربوط به‌ فرد ناتوان‌ ذهني‌ (داروها در صورت‌ نياز و ساير وسايل‌ مربوطه‌ ....)
در محلي‌ قابل‌ تشخيص‌ و امن‌ نگهداري‌ گردد تا در صورت‌ لزوم‌ به سهولت قابل‌ دسترسي‌ باشد.
- مشخصات‌ كامل‌ فرد ناتوان‌ ذهني‌ شامل‌ (نام‌ و نام‌ خانوادگي‌، سن‌، جنس‌، نوع‌، معلوليت‌، مشكلات‌ و
توجهات‌ پزشكي‌ و بهداشتي‌ مورد لزوم‌) در روي‌ كارت‌ درج‌ و در كنار وسايل‌ ضروري‌ نگهداري‌ گردد.
- خانواده‌ بايد بداند كه‌ هنگام‌ بروز حادثه‌ لازم‌ است‌ تمامي‌ وسايل‌ ضروري‌ فرد ناتوان‌ ذهني‌ كه‌ از قبل‌ آماده‌ شده‌ را با خود از محل‌ حادثه‌ خارج‌ نمايند.
- چنان‌ فرد ناتوان‌ ذهني‌ علاوه‌ بر مشكل‌ ذهني‌ از لحاظ جسمي‌ نيز داراي‌ مشكل‌ باشد لازم‌ است‌ در ارتباط با وسايل‌ كمك‌ توانبخشي‌ وي‌ اقدامات‌ ذيربط معمول‌ گردد.
- با توجه‌ به‌ اين‌ كه‌ در بعضي‌ موارد افراد مبتلا به‌ ناتواني‌ ذهني‌ در كنار اين‌ نقيصه‌ با مسائل‌ ديگري‌ از قبيل‌ بيقراري‌ و صرع‌ مبتلا هستند لذا نكات‌ اساسي‌ و ضروري‌ در ارتباط با برخورد منطقي‌ با آن‌ بايد حتمŠ در كارت‌ مشخصات‌ فرد قيد گردد.
- در صورتي‌ كه‌ فرد ناتوان‌ ذهني‌ از لحاظ بهره‌هوشي‌ قادر است‌ مسائل‌ محيطي‌ را نسبتŠ درك‌ نمايد مي‌توان‌ با برنامه‌ريزي‌ صحيح‌، آموزشها را بصورت‌ بسيار ساده‌، قابل‌ فهم‌ و با استفاده‌ از روش‌ تكرار و تمرين‌ به‌ وي‌ آموزش‌ داد.
- اعضاي‌ خانواده‌ مي‌توانند آموزش‌هاي‌ دريافتي‌ را بصورت‌ بسيار روان‌ و با انجام‌ تمرينات‌ در اختيار فرزند ناتوان‌ ذهني‌ خود قرار دهند.
2ـ نحوه‌ امداد رساني به‌ افراد مبتلا به‌ ناتواني‌ ذهني‌
- تشخيص‌ دقيق‌ و سريع‌ فرد مبتلا به‌ ناتوان‌ ذهني‌ در محل‌ حادثه‌ و اقدامات‌ لازم‌ جهت‌ خروج‌ وي‌ از محل‌ با رعايت‌ مسائل‌ ايمني‌
- با توجه‌ به‌ اين‌ كه‌ امكان‌ دارد فرد مبتلا به‌ ناتوان‌ ذهني‌ بر اثر حادثه‌ از مناطق‌ ديگربدن‌مورد آسيب‌ قرار گرفته‌ باشد گروه‌امداد و نجات‌لازم‌است‌ هنگام‌ خارج‌كردن‌ وي‌ موارد احتياط را مدنظر داشته‌باشند.(عدم‌ رعايت‌اين‌ نكات‌مي‌تواند منجر به ايجاد نقايص‌ جسمي‌بويژه‌ضايعه‌ در ستون‌فقرات‌ومسائل‌جانبي‌آن‌ گردد).
- توصيه‌هائي‌ كه‌ از طرف‌ خانواده‌ و يا احتمالا از طريق‌ فرد مبتلا به‌ ناتوان‌ ذهني‌ ارائه‌ مي‌گردد مورد دقت‌ قرار گيرد.
- گروه‌ نجات‌ لازم‌ است‌ تمامي‌ وسايل‌ كمكي‌ مربوط به‌ فرد مبتلا به‌ ناتوان‌ ذهني‌ را در هنگام‌ خارج‌كردن‌ او از محل‌انتقال‌دهد و در صورت‌ مشاهده‌ كارت‌ شناسايي‌ مربوط به‌ فرد آن‌ را در محلي‌ قابل‌ رؤيت‌نصب‌ نمايد.
- مقدمات‌ مربوط به‌ انتقال‌ سريع‌ و بموقع‌ وي‌ به‌ محلي‌ امن‌ و يا پناهگاه‌ انجام‌ گيرد.
- قراردادن‌تمامي‌وسايل‌كمكي‌مربوط به‌ فردمبتلا به‌ناتوان‌ذهني‌در كنار او و يا درمحلي‌كه‌ قابل‌ رؤيت‌ باشد.
- ثبت‌ گزارشي‌ مختصر از وضعيت فرد مبتلا به‌ ناتوان‌ ذهني‌ شامل‌ (مشخصات‌ كامل سن، جنس‌، نوع‌
ناتواني‌،نيازهاي‌ضروري‌ و ساير مواردي‌كه‌ بايدمدنظر قرار داشته‌باشد) و نصب‌آن‌ در محلي‌ قابل‌ديد و رؤيت‌
- معرفي‌ فرد مبتلا به‌ ناتوان‌ ذهني‌ به‌ افراد متخصص‌ و ذيربط و ارائه‌ كليه‌ اطلاعات‌ اوليه‌ درباره‌ وي‌ در خصوص آماده‌كردن‌ و برنامه‌ريزي‌ خدمات‌ مورد نياز وي‌ - انتقال‌ تمامي‌ اطلاعات‌ مربوط به‌ محل‌ و موقعيت‌ مكاني‌ و نحوه‌ دسترسي‌ آسان‌ به‌ تسهيلات‌ موجود (اين‌ اطلاعات‌ مي‌تواند بصورت‌ نوشتاري‌ در محل‌ كه‌ قابل‌ رؤيت‌ باشد نصب‌ گردد)
- اقدامات‌ لازم‌ جهت‌ قراردادن‌ و يا آماده‌ نمودن‌ وسايل‌ كمكي‌ مورد نياز (پزشكي‌، بهداشتي‌ و...) فرد مبتلا به‌ ناتوان‌ ذهني‌ و در اختيار قراردادن‌ آن‌ جهت‌ استفاده‌ وي.
- گروه‌ امداد و يا افراد ذيربط در پناهگاه‌ لازم‌ است‌ توصيه‌هاي‌ پزشكي‌ و يا بهداشتي‌ كه‌ از طرف‌ خانواده‌ در خصوص‌ چگونگي‌ ارائه‌ خدمات‌ مورد نياز فرد مبتلا به‌ ناتوان‌ ذهني‌ ارائه‌ مي‌گردد را مدنظر قرار دهند.
- در صورتي‌ كه‌ فرد ناتوان‌ ذهني‌ با معلوليتهاي‌ جانبي‌ نيز مواجه‌ است‌ لازم‌ است‌ در خصوص‌ تأمين‌ لوازم‌ و وسايل‌ كمكي‌ او اقدامات‌ لازم‌ معمول‌ گردد.
- افراد ذيربط و متخصص‌ ضروري‌ است‌ افراد عادي‌ حاضر در محل‌ امن‌ يا پناهگاه‌ را با شرايط و موقعيت‌ فرد مبتلا به‌ ناتوان‌ ذهني‌ و خانواده‌ او (مشكلات‌ مرتبط با نقايص‌ وي) آشنا سازند.
- با توجه‌ به‌ اين‌ كه‌ افراد ناتوان‌ ذهني‌ ممكن‌ است‌ در ارتباط با محيط جديد و يا افرادي‌ كه‌ براي‌ آنان‌ شناخته‌ شده‌ نيستند واكنش‌ منفي‌ نشان‌ دهند لازم‌ است‌ شرايط ويژه‌ آنان‌ براي‌ ديگران‌ تشريح‌ گرديده‌ و اقدامات‌ خاص‌ در راستاي‌ آرام‌كردن‌ وي‌ معمول‌ گردد.

و) امداد رساني‌ به‌ افراد سالمند

سالمندي‌ پديده‌اي‌ است‌ كه‌ مي‌توان‌ آن‌ را مرحله‌اي‌ از سير طبيعي‌ زندگي‌ انسان‌ محسوب‌ كرد و فرآيندي‌ است‌ كه‌ براي‌ تمامي‌ افراد پيش‌ آمده‌ و گريزي‌ از آن‌ نيست‌. همان‌ گونه‌ كه‌ انسان‌ در تمامي‌ مراحل‌ عمر خود نيازمند مراقبت‌هاي‌ بهداشتي‌ خاص‌ است‌ لذا در سالمندي‌ نيز از اين‌ قاعده‌ مستثني‌ نيست‌. سالمندان‌ بعنوان‌ گروهي‌ از جامعه‌ و خصوصŠ يك‌ گروه‌ آسيب‌پذير در هنگام‌ بروز بلاياي‌ طبيعي بايد مورد حمايت‌ و مراقبت‌هاي‌ خاص‌ واقع‌ گردند.
1 - آماده‌ نمودن‌ سالمندان‌ در رابطه‌ با چگونگي‌ برخورد منطقي‌ و مقابله‌ با بلاياي‌ طبيعي‌
- تمرينات‌ لازم‌ را جهت‌ استفاده‌ از راههاي‌ خروجي‌ ساختمان‌ بصورت‌ عادي‌ و اضطراري‌ انجام‌ دهد.
- وسايل‌ ضروري‌ خود را در محلي‌ مناسب‌ و قابل‌ دسترس‌ قرار دهد
- وسايل‌ كمك‌ كننده‌ حركتي‌ خود را از قبيل‌ عصا و ساير موارد مشابه‌ همواره‌ در محل‌ امن‌ و قابل‌ دسترس‌ باشد تا در صورت‌ نياز مورد استفاده‌ قرار گيرد.
- لوازم‌ منزل‌ به طريقي قرار گيرند كه‌ در هنگام‌ خروج‌ فرد سالمند از منزل‌ موجب‌ مسدود شدن‌ راههاي‌
خروجي‌ نگردد.
- چنانچه‌امكان‌پذير است‌نسبت‌به‌ تهيه‌ يك‌ دستگاه‌راديو جيبي‌جهت‌شنيدن‌پيام‌هاي‌ضروري‌اقدام‌ گردد.
- در صورت‌امكان‌نسبت‌ به‌تهيه‌ يك‌ دستگاه‌ صندلي‌ چرخدار سبك‌ جهت‌ خروج‌ فردي‌ از پيش‌بيني‌ گردد.
- در صورتي‌ كه‌ فردي‌ لذا از نظر شنيداري‌ و ديداري‌ با مشكل‌ مواجه‌ است‌ لازم‌ است‌ وسايل‌ مربوطه‌ كمك‌ شنيداري‌ را در محلي‌ امن‌ و قابل‌ دسترس‌ قرار دهد تا در صورت‌ وقوع‌ حادثه‌ همراه‌ خود از محل‌ سكونت‌ خارج‌ نمايد. پيش‌بيني‌ لوازم‌ جانبي‌ اين‌ وسايل‌ (باطري‌ سمعك‌ و...) نيز بايد مدنظر قرار گيرد.
- مشخصات‌ كامل‌ فرد سالمند همراه‌ با نوع‌ بيماري‌ و داروي‌ مصرفي‌ او (در صورت‌ مصرف‌ كردن‌ دارو) در كارتي‌ درج‌ و در محلي‌ قابل‌ رؤيت‌ قرار گيرد.
- در صورتي‌ كه‌ فرد سالمند به‌ لحاظ عارضه‌ و بيماري‌ از داروي‌ خاص‌ استفاده‌ مي‌نمايد و يا داراي‌ رژيم‌ غذايي‌ خاص‌ هست‌ ضرورت‌ دارد داروهاي‌ خود را در محلي‌ قابل‌ رؤيت‌ قرار گيرد و گروه‌ امداد رسان‌ را از نوع‌ بيماري‌، داروي‌ مصرفي‌ خود و ساير موارد آگاه‌ سازد.
- به‌ پيام‌هايي‌ كه‌ از طريق‌ مسئولين‌ مربوطه‌ و يا گروه‌هاي‌ امداد رسان جهت‌ آگاه‌ كردن‌ افراد پخش‌ مي‌گردد توجه‌ خاص‌ نمايد.
- هنگام‌ حمل‌ و جابجاكردن‌ فرد سالمند ضرورت‌ دارد نكات‌ ايمني‌ كاملا رعايت‌ گردد.
- چنانچه‌ فرد سالمند با ساير اعضاي‌ خانواده‌ خود زندگي‌ مي‌كند لازم‌ است‌ آموزش‌هاي‌ مورد لزوم‌ جهت‌ مراقبت‌ از سالمند به‌ اعضاي‌ خانواده‌ نيز انتقال‌ يابد.
2 - نحوه‌ امداد رساني‌ به‌ افراد سالمند
- شناسايي‌ سريع‌ و انتقال‌ فرد سالمند از محل‌ حادثه‌
- ايجاد آرامش‌ و رفع‌ هرگونه‌ اضطراب‌ و نگراني‌ در فرد سالمند
- مشورت‌ كردن‌ با فرد سالمند در خصوص‌ يافتن‌ وسايل‌ ضروري‌ او
- مطالعه‌دقيق‌كارت‌مشخصات‌(در صورت‌بودن‌)و آگاهي‌يافتن‌از وضعيت‌عمومي‌و نكات‌ضروري‌فرد سالمند
- در هنگام‌ انتقال‌ فرد سالمند از محل‌ تمامي‌ وسايل‌ ضروري‌ و مورد نياز همراه‌ وي‌ خارج‌ گردد.
- هنگام‌ خروج‌ فرد سالمند توسط گروه‌ امداد رسان‌ ضرورت‌ دارد نكات‌ ايمني‌ كاملا رعايت‌ گردد.
- به‌ هشدارها و ساير نكاتي‌ كه‌ توسط فرد سالمند ارائه‌ مي‌گردد توجه‌ خاص‌ گردد
- معابر خروجي‌ ساختمان‌ در صورت‌ مسدود بودن‌ جهت‌ خروج‌ فرد سالمند هموار گردد
- در صورتي‌ كه‌ فرد سالمند در نواحي‌ بدن‌ اظهار ناراحتي‌ مي‌نمايد ابتدا تمام‌ اعضاي‌ بدن‌ او بسرعت‌ بازديد گرديده‌ و در صورت‌ مشاهده‌ و هرگونه‌ آثار زخم‌ و يا شكستگي‌ اقدامات‌ لازم‌ در خصوص‌ پانسمان‌ و يا پيشگيري‌ از تشديد آن‌ معمول‌ گردد.
- گروه‌ امداد رسان‌ وظيفه‌ دارد خصوصيات‌ و ويژگي‌هاي‌ فرد سالمند را براي‌ افراد عادي‌ درون‌ پناهگاه‌ توضيح‌ داده‌ و در صورت‌ امكان‌ از كمك‌ آنان‌ در خصوص‌ مراقبت‌ و نگهداري‌ فرد سالمند بهره‌مند گردد.
- قراردادن‌ وسايل‌ مورد نياز فرد سالمند در كنار او ضروري‌ است‌.
- در صورتي‌ كه‌ سالمند از داروي‌ خاصي‌ استفاده‌ مي‌نمايد و يا رژيم‌ غذايي‌ خاصي‌ دارد مراتب‌ به‌ اطلاع‌ مسئولين‌ درون‌ پناهگاه‌ يا مركز درماني‌ رسانده‌ شود.
- ايجاد آرامش‌ و بهداشت‌ رواني‌ در فردي‌ از هنگام‌ امكان‌ در محل‌ پناهگاه‌ و اقدامات‌ لازم‌ در خصوص‌ يافتن‌ بستگان‌ وي‌
- تهيه‌ گزارش‌ مختصر از وضعيت‌ عمومي‌ فرد سالمند و نيازهاي‌ ضروري‌ او و انعكاس‌ آن‌ به‌ مسئولين‌ پناهگاه‌ و يا مركز درماني‌.

ز) امداد رساني‌ به‌ بيماران‌ رواني‌ مزمن‌

يكي‌ ديگر از گروه‌هاي‌ آسيب‌پذير در هنگام‌ وقوع‌ بلاياي‌ طبيعي‌ افراد مبتلا به‌ بيمارهاي‌ مزمن‌ رواني‌ مي‌باشد كه‌ ضرورت‌ دارد در ارتباط يا مراقبت‌ از اين‌ گروه‌ و ارائه‌ آموزش‌هاي‌ لازم‌ نيز اقدامات‌ اساسي‌ صورت‌ گيرد. 1 - آماده‌ نمودن‌ بيماران‌ رواني‌ مزمن‌ در ارتباط با چگونگي‌ برخورد منطقي‌ و مقابله‌ با بلاياي‌ طبيعي‌
در خصوص‌ برنامه‌ريزي‌ آموزش‌ جهت‌ افراد رواني‌ مزمن‌ با توجه‌ به‌ اين‌ كه‌ اين‌ گونه‌ افراد به‌ دليل‌ نوع‌ بيماري‌ داراي‌ خصوصيات‌ و رفتارهاي‌ خاص‌ بوده‌ بنظر نمي‌رسد كه‌ در مقابل‌ با بلاياي‌ طبيعي‌ و حوادث‌ قادر به‌ بروز واكنش‌ و عكس‌العمل‌ مفيد و موثر باشند لذا ضرورت‌ دارد آموزش‌هاي‌ مورد نياز به‌ خانواده‌ آنان‌ انتقال‌ يابد تا در صورت‌ نياز بتوانند اقدامات‌ مربوطه‌ جهت‌ نجات‌ و ممانعت‌ از آسيب‌ به‌ فردبيماررواني‌ انجام‌ پذيرد. براين‌ اساس‌مي‌توان‌موارد زير را در خصوص‌آماده‌سازي‌وآگاه‌نمودن‌اين‌گروه‌چنين‌ عنوان‌ نمود:
- ارائه‌ آموزش‌هاي‌ مورد نياز براي‌ مقابله‌ با بلاياي‌ طبيعي‌ به‌ خانواده‌ فرد مبتلا به‌ بيماري‌ رواني‌ مزمن‌ جهت‌ اتخاذ عكس‌العمل‌ مناسب.
- تمرين‌ و اتخاذ روش‌هاي‌ مناسب‌ جهت‌ خروج‌ فرد بيمار رواني‌ از محل‌ سكونت‌ با مشاركت‌ اعضاي‌ خانواده‌ - انتقال‌ اطلاعات‌ و آموزش‌ها توسط خانواده‌ به‌ بيماران‌ رواني‌ در حدي‌ كه‌ براي‌ آنان‌ قابل‌ فهم‌ و عمل‌ باشد.
- آگاهي‌ يافتن‌ از اماكن‌ امن‌ و محل‌ پناهگاههاي‌ معرفي‌ شود (نزديكترين‌ پناهگاه‌ به‌ محل‌ سكونت)
- ارائه‌ آموزش‌هاي‌ لازم‌ در خصوص‌ قراردادن‌ صحيح‌ وسايل‌ زندگي‌ در محلي‌ كه‌ در زمان‌ روز حادثه‌ منجر به مسدود شدن‌ راههاي‌ خروجي‌ ساختمان‌ نگردد.
- وسايل‌ ضروري‌ و مورد نياز فرد بيمار رواني‌ در محلي‌ امن‌ و قابل‌ رؤيت‌ و دسترس‌ باشد
- مشخصات‌ و خصوصيات‌ كامل‌ فرد بيمار رواني‌ روي‌ كارتي‌ درج‌ و در كنار وسايل‌ مورد نياز وي‌ قرار گيرد. اين‌ مشخصات‌ مي‌تواند شامل‌ (نام‌ و نام‌ خانوادگي‌، سن‌، جنس‌، نوع‌ بيماري‌، مشكلات‌، توصيه‌هاي‌ بهداشتي‌ پزشكي‌ و...) باشد.
- خانواده‌ بايد بياموزد كه‌ هنگام‌ بروز بلاياي‌ طبيعي‌ تمامي‌ وسايل‌ مورد نياز فرد بيمار رواني‌ كه‌ از قبل‌ در محلي‌ جمع‌ آوري‌ شده‌ است‌ را با خود از محل‌ سكونت‌ خارج‌ نمايد.
2 - نحوه‌ امداد رساني‌ به‌ افراد مبتلا به‌ بيماري‌ رواني‌ مزمن‌
- اقدامات‌ سريع‌ و دقيق‌ در خصوص‌ يافتن‌ محل‌ فرد بيمار رواني‌ در محل‌ حادثه‌ و اتخاذ راهكارهاي‌ مناسب‌ جهت‌ انتقال‌ وي‌ از محل‌ با رعايت‌ مسائل‌ ايمني‌
- با توجه‌ به‌ اين‌ كه‌ فرد بيمار رواني‌ امكان‌ دارد در اثر حادثه‌ از مناطق‌ ديگر بدن‌ نيز دچار آسيب‌ شده‌باشد، گروه‌ امداد لازم‌ است‌ جهت‌ خروج‌ او از محل‌ تمامي‌ موارد احتياطي‌ را رعايت‌ نمايند (عدم‌ اين‌ نكات‌ مي‌تواند منجر به ايجاد نواقص جسمي‌ گردد)
- توصيه‌هايي‌ كه‌ از طرف‌ خانواده‌ و يا فرد بيمار رواني‌ ارائه‌ مي‌گردد كاملا مدنظر گروه‌هاي‌ امداد قرار گيرد.
- تمامي‌ وسايل‌ ضروري‌ و مورد نياز فرد مبتلا به‌ بيماري‌ رواني‌ با وي‌ از محل‌ خارج‌ گردد
- اقدامات‌لازم‌در خصوص‌انتقال‌سريع‌فرد بيماررواني‌به‌محل‌امن‌ و يا در صورت‌لزوم‌مركزدرماني‌انجام‌ گيرد.
- در صورتي‌ كه‌ فرد بيمار رواني‌ از داروي‌ خاصي‌ استفاده‌ مي‌نمايد مراتب‌ ضمن‌ درج‌ در گزارش‌ به‌ اطلاع‌ مسئولين‌ پناهگاه‌ و يا مراكز درماني‌ رسانده‌ شود.
- گروه‌ امداد با توجه‌ به‌ خصوصيت‌ خاصي‌ كه‌ افراد بيمار رواني‌ داشته‌ و احتمال‌ بروز رفتارهاي‌ نامطلوب‌ در آنها ديده‌ مي‌شود لازم‌ است‌ وضعيت‌ او را به‌ اطلاع‌ افراد عادي‌ درون‌ پناهگاه‌ برسانند.
- اقدامات‌ لازم‌ جهت‌ آماده‌ نمودن‌ و يا قراردادن‌ كليه‌ وسايل‌ كمكي‌ و درماني‌ فرد بيمار رواني‌ ضروري‌ است.
- گروه‌هاي‌ امداد و يا افراد ذيربط درون‌ محل‌ امن‌ لازم‌ است‌ توصيه‌هايي‌ كه‌ از طرف‌ خانواده‌ و يا احتمالا فرد مبتلا به‌ بيماري‌ رواني‌ ارائه‌ مي‌گردد مورد نظر قرار دهند.
- با توجه‌ به‌ اين‌ كه‌ حضور فرد مبتلا به‌ بيماري‌ رواني‌ در محل‌ جديد و قرارگرفتن‌ وي‌ در اين‌ موقعيت‌ در او ايجاد تنش‌ و يا بروز رفتارهاي‌ غيرمعمول‌ مي‌نمايد لذا ضرورت‌ دارد در خصوص‌ ايجاد آرامش‌ در وي‌ اقدام‌ لازم‌ معمول‌ گردد.


قسمت دوم

مديريت و نحوه ارائه خدمات توانبخشي موردنيازبه افراد آسيب ديده‌ ناشي از بلاياي طبيعي

يكي‌ از مهمترين‌ و اصولي‌ترين‌ راهكارها و اقدامات‌ در اختيار داشتن‌ برنامه‌اي‌ منسجم‌ و روشن‌ در ارتباط با چگونگي‌ برخورد منطقي‌ با حوادث‌ پيش‌ بيني‌ نشده‌ (بالاي‌ طبيعي‌) و نظارت‌ كامل‌ در خصوص‌ مقابله‌ و آماده‌ نمودن‌ جامعه‌ با اين‌ گونه‌ حوادث‌ است‌. بطور كلي‌ در راستاي‌ مديريت‌ نحوه‌ ارائه‌ خدمات‌ توانبخشي‌ به‌ افراد آسيب‌ ديده‌ و راهكارهاي‌ مقابله‌ با اين‌ گونه‌ حوادث‌ لازم‌ است‌ اهداف‌ زير مدنظر قرار گيرد.
اهداف‌ كلي‌
كاهش‌ و يا به‌ حداقل‌ رساندن‌ معلوليت‌ و ناتواني‌هاي‌ ناشي‌ از بلاياي‌ طبيعي‌ و ارائه‌ مطلوب‌ خدمات‌ مورد نياز به‌ افراد آسيب‌ ديده‌
اهداف‌ اختصاصي‌
- تسهيل‌ در بازگشت‌ پذيري‌ سريع‌ اوضاع‌ به‌ حالت‌ اوليه‌ و عادي‌ و ارائه‌ خدمات‌ مطلوب‌ توانبخشي‌ به‌ معلولان و ناتوانان‌ پس‌ از وقوع‌ حادثه‌
- توجه‌ به‌ تمامي‌ جنبه‌هاي‌ پيشگيري‌، كاهش‌ معلوليت‌، مقابله‌ با بحران‌، ارائه‌ خدمات‌ توانبخشي‌ و بازسازي‌ امكانات‌ در مراحل‌ مختلف.
- قبل‌ از وقوع‌ بلاياي‌ طبيعي‌
- آموزش‌ به‌ آحاد جامعه‌
- شناسايي‌ امكانات‌ و تسهيلات‌ موجود در اجتماع‌
- هماهنگي‌ و تبادل‌ نظر با سازمان‌ها و ارگانهاي‌ جامعه‌
- پيش‌بيني‌اوليه‌از ميزان‌آسيب‌وارد شده‌ در جامعه‌ و برنامه‌ريزي‌ در خصوص‌ نيازهاي‌ افراد آسيب‌ديده‌
- تدوين‌ و شناسايي‌ و راهكارهاي‌ مناسب‌ در خصوص‌ اقدامات‌ حمايتي‌ از مناطق‌آسيب‌ ديده‌
- شناسايي‌ و پيش‌ بيني‌ اماكن‌ و پناهگاههاي‌ موجود جهت‌ انتقال‌ مجروحين‌ و مصدومان
- جمع‌آوري‌ آمار دقيق‌معلولين‌و مشخصات‌ كامل‌آنها جهت‌شناسايي‌به‌ موقع‌وانتقال‌آنان‌از محل‌حادثه‌
- پس‌ از وقوع‌ بلاياي‌ طبيعي‌
- ارزيابي‌ سريع‌ و اوليه‌ از ميزان‌ خسارات‌ و ضايعات‌ به‌ افراد آسيب‌ ديده.
- شناسايي‌ و بررسي‌ تعداد افرادي‌ كه‌ بر اثر حادثه‌ دچار نقص‌ يا معلوليت‌ شده‌اند.
- اتخاذ روش‌هاي‌ صحيح‌ و مناسب‌ جهت‌ انتقال‌ افراد به‌ مناطق‌ امن‌
- بررسي‌ اوليه‌ از وضعيت‌ معلولان در منطقه‌
- ارائه‌ خدمات‌ مورد نياز و ضروري‌ به‌ مصدومان و معلولان
پيش‌ بيني‌ تشكيلات‌ منظم‌
براي‌ نظارت‌ و اجرايي‌ دقيق‌ عمليات‌ امداد رساني به‌ مصدومان و مجروحين‌ حوادث‌ ايجاب‌ مي‌نمايد تشكيلاتي‌ ايجاد و براساس‌ شرح‌ وظايف‌ تعيين‌ شده‌ اقدامات‌ لازم‌ را معمول‌ نمايد اين‌ تشكيلات‌ مي‌تواند بصورت‌ كميته‌ نظارت‌ بر اجراي عمليات‌ طراحي‌ گردد.

اعضاي‌ كميته‌ نظارت‌ بر اجراي‌ عمليات‌
اين‌ كميته‌ كه‌ رياست‌ آن‌ بعهده‌ سازمان‌ بهزيستي‌ كشور خواهد بود متشكل‌ از نمايندگان‌ سازمانهايي‌ چون‌
- وزارت‌ كشور
- وزارت‌ بهداشت‌، درمان‌ و آموزش‌ پزشكي‌
- سازمان‌ هلال‌ احمر
- بسيار امور جانبازان‌
- كميته‌ امداد حضرت‌ امام‌ (ره)
- سازمان‌ آموزش‌ و پرورش‌ استثنايي‌ كشور
- صدا و سيما
- ساير ارگانهاي‌ مرتبط با موضوع‌
مي‌باشد و مسئوليت‌ توزيع‌ برنامه‌ها و روشهايي‌ متناسب‌ اجرائي‌ و همچنين‌ نظارت‌ بر روند ارائه‌ خدمات‌ را در سطوح‌ پائين‌تر را خواهد داشت‌. مواردي‌ كه‌ مي‌تواند توسط اين‌ كميته‌ مورد بررسي‌ و نظارت‌ قرار گيرد عبارت‌ است‌ از:
- تعيين‌ محل‌ امن‌ براي‌ تجمع‌ اعضاي‌ كميته‌ و تبادل‌ نظر در راستاي‌ انجام‌ وظايف‌ محوله‌
- پيش‌ بيني‌ و تدارك‌ تجهيزات‌ و وسايل‌ مورد نياز رده‌هاي‌ پايين‌تر عملياتي‌
- جمع‌ آوري‌ اطلاعات‌ مورد نياز در خصوص‌ منطقه‌ تحت‌ پوشش‌ شامل:
- مسائل‌ جمعيت‌ شناسي‌
- موقعيت‌ جغرافيائي‌
- امكانات‌ موجود محلي‌
- دريافت‌ فرامين‌ و دستورات‌ از سطوح‌ بالاتر و انعكاس‌ آن‌ به‌ رده‌هاي‌ پايين‌

وظايف‌ كميته‌ نظارت‌ بر اجراي‌ عمليات‌
كميته‌ نظارت‌ بر اجراي‌ عمليات‌ مي‌تواند بصورت‌ تيم‌هاي‌ خاص‌ تقسيم‌بندي‌ و وظايف‌ محوله‌ توسط آنها اجرا شود.
- تداركات‌ - آمار اطلاعات‌ - آموزش‌
- تجهيزات‌ - پژوهش‌ - بهداشت‌ رواني‌
- ترابري‌ - پايش‌ - توانبخشي‌
- ارتباطات‌ - ارتباطات‌ بين‌ بخشي‌ - ارزيابي‌ توانبخشي‌
- ارجاع‌ به‌ مراكز ذيربط

- تيم‌ پشتيباني‌
اين‌ تيم‌ را افرادي‌ تشكيل‌ مي‌دهند كه‌ وظيفه‌ اصلي‌ آنها پشتيباني‌ و حمايت‌ از ساير تيم‌ها بوده‌ تا ضمن‌ فراهم‌ نمودن‌ تسهيلات‌ لازم‌ بستر مناسب‌ را جهت‌ ارائه‌ خدمات‌ مطلوب‌ به‌ افراد آسيب‌ ديده‌ مهيا گردد. ضرورت‌ دارد اعضاي‌ تيم‌ پشتيباني‌ با وضعيت‌ منطقه‌ آشنايي‌ كامل‌ داشته‌ و با داشتن‌ توانايي‌ و كارآمد بودن‌ تجربه‌ لازم‌ را نيز در اين‌ زمينه‌ دارا باشند.
بديهي‌ است‌ آشنا بودن‌ با وضعيت‌ منطقه‌ و خصوصيات‌ اجتماعي‌ آن‌ و همچنين‌ داشتن‌ تجربه‌ و تخصص‌ لازم‌ از عوامل‌ اساسي‌ و مهم‌ در پيشبرد اهداف‌ اين‌ تيم‌ مي‌باشد.
- تيم‌هاي‌ ارزيابي‌
اين‌ تيم‌ از افرادي‌ تشكيل‌ مي‌گردد كه‌ آموزش‌هاي‌ لازم‌ را در اين‌ زمينه‌ دريافت‌ كرده‌اند و وظيفه‌ اصلي‌ اين‌ تيم‌ بازديد و ارزيابي‌ سريع‌ از محل‌ آسيب‌ ديده‌ و بررسي‌ ميزان‌ ضايعات‌ و خسارات‌ وارده‌ و خدمات‌ مورد نياز به‌ جامعه‌ خواهد بود.
- خصوصيات‌ تيم‌ ارزيابي‌
- آشنا بودن‌ با وضعيت‌ منطقه‌ و خصوصيات‌ جمعيتي‌ آن‌ شامل‌ (زبان‌، عقايد، آداب‌ و رسوم‌ و...)
- داشتن‌ تجربه‌ و تخصص‌ نسبي‌ با خصوصيات‌ معلولان و مسائل‌ مرتبط با توانبخشي.
- برخورداري‌ از خصوصيات‌ شخصي‌ مانند صبر، آرامش‌، اعتماد نفس‌، سلامت‌ جسم‌ و روان‌، توانايي‌ و كارآمد بودن‌ در انجام‌ امور محوله.
- داشتن‌ مهارت‌هاي‌ كافي‌ در خصوصي‌ تجزيه‌ و تحليل‌ اوضاع‌ و تشخيص‌ موقعيت‌ها و اتخاذ روش‌هاي‌ مناسب‌ ارائه‌ خدمات‌ مورد نظر...
- وظايف‌ تيم‌ ارزيابي‌
- تعيين‌ محل‌ امن‌ جهت‌ تجمع‌ اعضاي‌ تيم‌ و تبادل‌ نظر براي‌ انجام‌ امور محوله‌
- پيش‌بيني‌ و تدارك‌ تجهيزات‌ و وسايل‌ مورد نياز اعضاي‌ تيم.
- آگاهي‌ داشتن‌ از خصوصيات‌ و مشخصات‌ كامل‌ منطقه‌ تحت‌ پوشش‌ شامل‌
- اطلاعات‌ جمعيت‌ شناسي‌ (تعداد جمعيت‌ تحت‌ پوشش‌، توزيع‌ سني‌، توزيع‌ جنسي‌، خصوصيات‌ اجتماعي‌، فرهنگي‌ و ...)
- اطلاعات‌ مربوط به‌ معلولان (تعداد معلولان منطقه‌، توزيع‌ سني‌ آنها، نوع‌ معلوليت‌، نيازها، آدرس‌ كامل‌ محل‌ سكونت‌ آنها و ...)
- خصوصيات‌ جغرافيائي‌ و نقشه‌هاي‌ ترددي‌ منطقه‌
- داشتن‌ آگاهي‌ از مناطق‌ امن‌، مراكز درماني‌ سيار و ...
- آگاهي‌ داشتن‌ از منابع‌ و امكانات‌ محلي‌ كه‌ بتواند تيم‌هاي‌ ارزياب‌ را در مواقع‌ لزوم‌ ياري‌ نمايد.
- هماهنگي‌ و تبادل‌ اطلاعات‌ با ارگانها و نهادهاي‌ موجود در منطقه‌ تحت‌ پوشش‌
- انعكاس‌ اطلاعات‌ به‌ مقامات‌ بالاتر
بطور كامل‌ وظيفه‌ تشكيلات‌ ايجاد شده‌ (ستاد برنامه‌ريزي‌ و سازماندهي عمليات‌، كميته‌ نظارت‌ بر اجراي‌ عمليات‌ و نيم‌ ارزيابي‌) را مي‌توان‌ حول‌ محورهاي‌ زير تقسيم‌بندي‌ كرد:
قبل‌ از وقوع‌ بحران‌
- تهيه‌ برنامه‌هاي‌ مديريتي‌ و اجرائي‌ در هنگام‌ بحراني‌ بودن‌ وضعيت‌
- تهيه‌ روش‌هاي‌ اجرائي‌ وضعيت‌ اضطراري‌ در سطوح‌ مختلف‌
- توزيع‌ برنامه‌ها و روش‌هاي‌ اجرائي‌ در بين‌ سطوح‌ مختلف‌
- طراحي‌ دوره‌هاي‌ آموزشي‌ مورد لزوم‌ با هدف‌ آگاه‌سازي‌ جامعه‌ (افراد عادي‌ و معلولان)
- پيش‌بيني‌ بودجه‌ مربوط به‌ اجراي‌ عمليات‌
- مشخص‌ كردن‌ اماكن‌ امن‌ و پناهگاههاي‌ مورد نياز
- هماهنگي‌ و ارتباط بين‌ بخشي‌ با ساير ارگانها

بعد از وقوع‌ بحران‌

- اعلام‌ آماده‌باش‌ كامل‌ به‌ عوامل‌ اجرائي‌
- نظارت‌ مستمر و كامل‌ بر حضور نيروهاي‌ اجرائي‌ در منطقه‌
- برنامه‌ريزي‌ در راستاي‌ ارزيابي‌ كامل‌ ميزان‌ بحران‌ و اتخاذ راهكارهاي‌ مناسب‌ ارائه‌ خدمات‌
- ايجاد جلسات‌ مستمر روزانه‌ و بررسي‌ كامل‌ وضعيت‌
- ارتباط مستمر با كليه‌ واحدهاي‌ اجرائي‌ و جمع‌ آوري‌ اطلاعات‌ مورد نياز
- ارزيابي‌ اطلاعات‌ بدست‌ آمده‌ و انعكاس‌ آن‌ به‌ مقامات‌ بالاتر
- شناسايي‌ محل‌ زندگي‌ معلولان و راهكارهاي‌ مناسب‌ انتقال‌ سريع‌ آنان‌ به‌ مناطق‌ امن.
- هدايت‌ كردن‌ نيروهاي‌ اجرائي‌ و امداد رسان‌ با توجه‌ به‌ اطلاعات‌ دريافتي‌
- ايجاد هماهنگي‌ در نحوه‌ ارائه‌ خدمات‌ در منطقه‌ با هدف:
- كنترل‌ چگونگي‌ ارائه‌ خدمات‌ به‌ معلولان
- نظارت‌ بر وضعيت‌ تغذيه‌ معلولان
- نظارت‌ بر روند ارائه‌ خدمات‌ درماني‌ و بهداشتي‌ و وسايل‌ كمك‌توانبخشي‌
- نظارت‌ بر روند ارائه‌ خدمات‌ توانبخشي‌ به‌ معلولان
- ايجاد بهداشت‌ رواني‌ در بين‌ معلولان و خانواده‌اي‌ آنان‌
- ارزيابي‌ و كنترل‌ شرايط معلولان
- اتخاذ روش‌هاي‌ مناسب‌ جهت‌ ممانعت‌ از تشديد معلوليت‌
- اتخاذ روش‌هاي‌ مناسب‌ جهت‌ جلوگيري‌ از ايجاد نقص‌ و معلوليت‌
- نظارت‌ بر تهيه‌ و توزيع‌ تجهيزات‌ و وسايل‌ كمك‌ توانبخشي‌ به‌ معلولان
- ايجاد هماهنگي‌ بين‌ بخشي‌ و درون‌ بخشي‌ در جهت‌ ارائه‌ خدمات‌
- انتقال‌ اخبار و اطلاعات‌ بصورت‌ مستمر به‌ مراجع‌ بالاتر
- كنترل‌دقيق‌ آمار معلولان در مناطق‌ امن‌ واقدامات‌مناسب‌جهت‌شناسايي‌بموقع‌معلولين‌در منطقه‌
پس‌ از بازگشت‌ آرامش‌ و عادي‌ شدن‌ نسبي‌ اوضاع‌
- ارزيابي‌ كلي‌ خدمات‌ ارائه‌ شده‌ به‌ معلولان براساس‌ اطلاعات‌ قبلي‌
- بازسازي‌ و آماده‌ نمودن‌ روند ارائه‌ خدمات‌ توانبخشي‌ به‌ سطح‌ قبل‌ از بحران‌
- جمع‌آوري‌ اطلاعات‌ لازم‌ در خصوص‌ تعداد معلولان (كساني‌ كه‌ قبل‌ از وقوع‌ معلول‌ بوده‌اند و افرادي‌ كه‌ پس‌ از وقوع‌ حادثه‌ دچار معلوليت‌ و ناتواني‌ شده‌اند)

- تيم‌ تخصصي‌
اعضاي‌ اين‌ تيم‌ در حقيقت‌ از اصلي‌ترين‌ رده‌ كميته‌ اجراي‌ عمليات‌ محسوب‌ مي‌گردند و وظيفه‌ اساسي‌ و مهم‌ آنها مرتبط با ارزيابي‌ تخصصي‌ و تشخيص‌ نيازهاي‌ توانبخشي‌ افراد آسيب‌ ديده‌ است‌. اهتمام‌ و كوشش‌ اين‌ گروه‌ در راستاي‌ ارائه‌ خدمات‌ سريع‌ و بموقع‌ ارجاع‌ افراد آسيب‌ ديده‌ به‌ مراكز درماني‌ تخصصي‌ مي‌تواند نقش‌ اساسي‌ در زمينه‌ پيشگيري‌ از وقوع‌ معلوليت‌ و ناتواني‌ را در افراد آسيب‌ديده‌ ايفا نمايد.
بديهي‌ است‌ آشنا بودن‌ با وضعيت‌ منطقه‌ و خصوصيات‌ اجتماعي‌ آن‌ و همچنين‌ داشتن‌ تجربه‌ و تخصص‌ لازم‌ از عوامل‌ اساسي‌ و مهم‌ در پيشبرد اهداف‌ اين‌ تيم‌ مي‌باشد.

سفر قندهار

بخشي از كتاب:
فيلمنامه:
سفر قندهار
افغانستان، هنگام كسوف خورشيد، ( زمان گذشته )
در آسمان ماه مانع از ديدار خورشيد است، در زمين برقع مانع از ديدار روي زنان. نفس، برقع از روي خويش بالا مي زند. چشم ها و گوشوار آبي رنگش در نوري كه از سوراخ هاي برقع بر او تابيده پيدا مي شود.

زن بازرس: ( به زبان پشتو ) اسمت چيه؟
نفس: نفس
زن بازرس: ( به پشتو ) تو كي هستي؟
نفس: ( به پشتو ) دختر خاله عروس.
برقع مي افتد كه دوباره مانع از ديدار روي نفس شود.

آسمان افغانستان، سه روز قبل از كسوف، (‌زمان حال )
نفس با لباسي ديـگردر هليكوپتـر نشسته است و در ضبط كوچكي كه به همراه دارد، براي خواهرش سخن مي گويد. هليكوپتر ازكوه هاي مرتفع و رنگارنگ افغانستان مي گذرد.
نفـس: ( به انگليسـي) من هميشه از زندان هايي كه زنان افغاني را به بند كشيده گريخته بودم اما اكنون در همه آن زندان ها اسيرم، فقط به خاطر تو خواهرم. برايم نامه مي نوشتي كه اوضاع افغانستان بدتر شده، مدارس دخترانه تعطيل شده و زن ها از جامعه حذف شده اند و تو نا اميد بودي و من داشتم آماده مي شدم كه يك راهي گير بيارم كه تو را از افغانستان خارج كنم، تا اين كه تو آن نامه را نوشتي و منو دستپاچه كردي كه مي خواي به هنگام آخرين كسوف قرن بيستم، خودتو بكشي و براي من نوشته بودي: تو كه در جاي بهتري زندگي مي كني، سعي كن هر چه مي خواي از زندگي برداري.
خلبان: ( به انگليسي با لهجه پاكستاني ) تو اين همه سرو صدا چي رو داري ضبط مي كني؟
نفس: اين ضبط صوت هم جعبه سياه منه. مي خوام اگه سقوط كردم، يا برنگشتم، علتش معلوم باشه.
خلبان: كي نامه خواهرت را دريافت كردي؟
نفس: يك ماه قبل. البته نامه دو ماهه توي دست مهاجرين بوده تا به من رسيده.
خلبان: پس چرا حالا كه سه روز مونده به كسوف،‌اومدي؟
نفس: بيست و پنج روزه كـه تـوي راهم. خـواستم از طريق ايران يا پاكستان يا تاجيكستان بيام،‌چون من خبرنگارم و ازوضعيت زن ها تو اين كشورها گزارش چاپ كردم، اون ها هم به سختي به من ويزا مي دن.
نفس: (‌دوباره صداي خودش را ضبط مي كند). الان با هليكوپتر صليب سرخ دارم خودمو از شمال افغانستان به كنار مرز ايران و جنوب افغانستان مي رسونم. و اميدوارم از نزديك ترين راه به قندهار برم. تا زمان كسوف فقط سه روز وقت دارم.
خلبان آماده مي شود و با چتر پاي مصنوعي به زمين مي ريزد. از بي سيم صداي يك زن شنيده مي شود.
مگدا: مگدا صحبت مي كنه امروز خيلي سرمون شلوغه. يه مرد چهل ساله، پاي چپ، قطع شده ازران، حدود70 سانتي متر. يه مرد جوان 22 ساله، هردو پا، قطع شده از زانو، حدود 40 سانتي متر. يك مرد 65 ساله، هر دو پا، قطع شده از مچ. يه پسر بچه 9 ساله، هر دو پا، قطع شده از ران.

اردوگاه افاغنه در كنار مرز ايران، ساعتي بعد:
نفس به همراه سرپرست اردوگاه مي رود. از كنار آن ها كودكان افغان كه درحال بازي هستند، مي گذرند.
سرپرست اردوگاه: (‌رو به نفس ) حالا كه شما تصميم گرفتين حتماً برين افغانستان، من يك خانواده مطمئني رو پيدا مي كنم كه با اون ها برين. ولي هركجا از شما سئوال كردن، بايد بگين زن يا دختر اون خانواده هستين كه به شما مشكوك نشن. حالا بريم پيش دخترهايي كه امروز بر مي گردن افغانستان.

مدرسه دختران افغان، در اردوگاه، دقايقي بعد:
دختران افغان در لباس هاي رنگارنگ و با چهره هايي ازاقوام گوناگون سرصف ايستاده اند. نفس ناظر آن هاست و سرپرست اردوگاه با آن ها وداع مي كند.
سرپرست اردو گاه: امروز آخرين روزي است كه شما به مدرسه اومدين. وقتي بر مي گردين به افغانستان، ديگه نمي تونيد به مدرسه برين و خانه نشين مي شين، ولي نبايد نا اميد بشين. اگرديوار ها بلندن، آسمون از اون بلند تره. بالاخره يك روز مردم دنيا متوجه مي شن و به كمك شما مي آن. اگر هم مردم دنيا به كمك شما نيومدند، خودتون به خودتون كمك كنين. اگه دنياي خونه براي شما كوچيكه، چشم هاتونو ببندين و تصور كنين كه يك مورچه اين. وقتي آدم مورچه باشه، خونه تنگ هم براش بزرگ مي شه.
معلم زن: دست بزنين.
بچه ها دست مي زنند. معلم زن مدرسه مي كوشد، به دختران آموزش دهد كه چگونه از برخورد با مين پرهيز كنند. او عروسك هايي را به اطراف مي پراكند.
معلم زن: خوب حالا با هم تمرين مي كنيم. من يك عروسكو مي اندازم اين جا، پامو مي ذارم روش، اگه صدا داد، يعني من كشته شدم. حالا چشم هامو مي بندم و بقيه شو مي اندازم.
نفس: (در ضبط براي خـواهـرش گزارش مـي دهـد.) اين جا،كنار مـرز، به دخترهـايي كه به افغـانستان برمي گردند، آموزش مي دن كه چرا بايد به سوي اون عروسك هايي كه تو در راه فرار از قندهار به سوي شون رفتي، نرن، تا مثل تو پاشونو از دست ندن.
يكي از عروسك ها جلوي دختر نابينايي مي افتد. او با شنيدن صداي عروسك روي دامن خود ضرب مي گيرد و مي خواند دختران خردسال افغان با پاهاي برهنه ازكنارعروسك ها عبور مي كنند و مراقبند كه پاي آن ها با عروسك ها تماس پيدا نكند.
نفس (درضبط) خوبه كه تو نمي دوني در بيست سال گذشته، درهر 5 دقيقه يه نفر توي افغانستان از مين، يا از جنگ، يا از گرسنگي و خشكسالي مرده اند والا در هر 5 دقيقه، يك بار نا اميد مي شدي و مي خواستي خودتو بكشي.

حياط مسجد اردوگاه، ساعتي بعد:
خانواده هاي افغان كه هر يك از قومي متفاوتند، زير آرك هاي ايوان مسجد جمع مي شوند تا عكاس اردوگاه از آن ها عكس بگيرد. نفس ناظر بر آن هاست و منتظر است تا سرپرست اردوگاه، خانواده اي را براي همراهي نفس تا قندهار انتخاب كند. نفس هم چنان آنچه را در اطرافش اتفاق مي افتد، براي خواهرش در ضبط صوت كوچك همراهش گزارش مي كند.
نفس: سرپرست اردوگاه همه خانواده هايي راكه به افغانستان باز مي گردند جمع كرده تا عكس بگيرند،كه من بتوونم يك خانواده رو انتخاب كنم و به عنوان همسر سوم يا چهارم به همراهشون برم. بيش از مردان از عكس العمل زنان نسبت به خودم نگرانم. متأسفانه صورت زن ها پوشيده است و من نمي تونم احساس اونا رو نسبت به خودم بفهمم.
عكاس: (به يك خانواده ) كمي عقب تر. به دوربين نگاه كنين. يك، دو، سه.
نفس: من نمي دونم كه آيا اين دولت فعلي افغانستانه كه زن ها رو مجبور كرده كه زير برقع برن، يا اين فرهنگ افغانه كه دولت را مجبور كرده تا زن ها رو زير برقع نگهداره.
عكاس: ( به خانواده اي ديگر) به دوربين نگاه كنين، خوبه.
نفس: درافغانستان هرقومي، نامي وچهره اي داره: هزاره، ازبك، تركمن، تاجيك، قرقيزي، نورستاني، مغول … اما زنان افغان كه نيمي ازجامعه افغان رو مي سازن، نه نامي دارن نه چهره اي، چرا كه همه پوشيده اند. شايد به همين دليل به اونا سياه سر مي گن.

شبستان مسجد اردوگاه، دقايقي بعد:
نفس جايي ايستاده است و سرپرست اردوگاه پيرمردي را كه پدر خانواده اي است به سوي نفس مي برد.
سرپرست اردوگاه: اون سياه سررو مي بيني؟
پيرمرد: بله.
سرپرست اردوگاه: حاضري به شما صد دلار بده، اون سياه سر رو صحيح و سالم به قندهار برسوني؟ و اگر بين راه كسي ازشما سؤال كرد كه اين زن كيه، حاضري ظاهراً او را به عنوان زن چهارم خود اعلام كني؟
پيرمرد: ظاهراً چرا؟ من دو تا زن هزاره دارم، يك زن پشتو زبان دارم، يك زن ازبك هم داشتم كه مرد. يك زن تاجيك هم اگر بگيرم، تمام افغانستان توي خانه من جمعند…(به نفس مي رسند) خانوم سلام.
نفس: سلام.
پيرمرد: من دو تا شرط دارم. شرط اول اينه كه صد دلار كمه، دويست دلار بدين. شرط دوم اينه كه بايد برقع سر كنين. چون كه ما مرد هستيم و غيرت داريم.
سرپرست اردوگاه: برقع به خاطر امنيت شما خيلي خوبه. چون توي راه كسي نمي فهمه زير برقع كيه.
پيرمرد: (رو به دخترش كه آن سوي شبستان نشسته) نور بي بي چادر مادرت رو بيار.

حيات مسجداردوگاه، لحظه اي بعد:
نفس برقع زن مرده پيرمرد را بر سر مي كشد و در جمع خانواده پيرمرد، زير آرك هاي ايوان شبستان مي ايستد تا از آن ها عكس گرفته شود.
عكاس: همه به دوربين نگاه كنيد. يك، دو، سه.
مردي كه نماينده سازمان ملل است، پرچمي را به دست پسر كوچك خانواده مي دهد و به هر يك از اعضاي خانواده اسكناسي بيست دلاري مي دهد.
نماينده سازمان ملل: اين پرچم سازمان ملل رو بذارين جلوي ماشين، براتون امنيت مي آره. يكي بيست دلارهم بهتون مي ديم كه خرج برگشت تون به افغانستان باشه. يادتون باشه عكس هاتون توي پرونده تون هست كه نرين افغانستان و دوباره برگردين توي صف وايسين كه دلار بگيرين. فهميدي پدر جان؟ (رو به نفس) خانوم شما دلار.
نفس: ( برقع را بالا مي زند) نه نمي خوام.

گز زارهاي كنار مرز ايران و افغانستان، ساعتي بعد:
خانواده پيرمرد به همراه نفس با يك ريكشاي پاكستاني به سوي افغانستان مي روند. نفس راديو همراهش را روشن مي كند گوينده راديو ايران از كسوف مي گويد.
گوينده راديو: با سلام به شما شنوندگان عزيز، به خبري از كسوف توجه كنيد. آخرين كسوف طولاني قرن بيستم، تا دو روز ديگر اتفاق مي افتد. كسوف از غرب ايران وارد و از شرق به سوي افغانستان خارج مي شود و از آنجا به نيم قاره هند مي رود.

قهوه خانه مرزي، ساعتي بعد:
بناي قديمي قهوه خانه در شن زار بيابان فرو رفته و شاگردان قهوه چي بر روي رملي كه قهوه خانه را محاصره كرده،از مشتريان پذيرايي مي كنند. نفس خود را به پيرمرد مي رساند و برقع را از روي خويش بالا مي زند.
نفس: پدرجان دير شد چرا نمي ريم؟ الان يك ساعته شما اينجا وايسادين و دارين غذا مي خورين.
پيرمرد: ( در حال نان خوردن است. ) شما نون نمي خورين؟
نفس: نون مي خوام چيكار! ديرم شد.
پيرمرد: شما اول برقع را پائين بندازين. ما مرديم. غيرت داريم. ايمان داريم. نبايد زن ما رو مرد ديگه ببينه. مردم به ما طعنه مي زنند كه اين بي غيرت رو ببين، زنش برقعش رو پائين نمي اندازه. برقع رو براي نمايش كه سر نكردي، براي حجاب سر كردي.
نفس: (برقع را پائين مي اندازد) من واقعاً كه زن شما نشدم!
پيرمرد: درسته كه شما واقعاً زن ما نشدين، اما مردم به ما طعنه مي زنن كه زنشو ببين، صورتش پيداست.
نفس: حالا كي راه مي افتيم؟
پيرمرد: بايد راننده را صدا كنيم.
راننده: (سر مي رسد) سياه سرها رو صدا كن كه بريم.
نفس به سوي خانواده پيرمرد مي رود كه از بساط پسرك دست فروش، مشغول خريد لوازم آرايشند. دست هاي چروكيده زنان پيرمرد از زير برقع بيرون آمده و توسط پسرك فروشنده بر ناخن آن ها لاك زده مي شود. دختران افغان براي دست هاي كوچك خويش النگو انتخاب مي كنند.
نفس: پاشين خانوم ها چرا نمي ريم دير شده؟
زن: چرا خواهر هي زود باش، زود باش، مي كني؟! بالاخره به قندهار مي رسيم.
نفس: ما بايد تا فردا به قندهار برسيم.
زن: بذار بچه ها به ناخن هاشون رنگ ناخن بزنند.
نفس (در ضبط، دوباره به خواهرش گزارش مي دهد.) به اونا مي گم زود باشين، ولي دوست دارم ساعت ها بنشينم و قشنگ تـرين لاك رو بـراي تو انتخاب كنم. راستي يادت هست به ناخن هات رنگ بنفش مي زدي؟ آيا هنوز هم النگوهاي رنگارنگ به دو دستت مي كني؟ هنوزم بلدي با تكون دادن آن ها صداي ساز دربياري؟ هنوزم موهاتو مـي بـافي؟ وقتـي كـه من نيستم، كـي موهاتو مـي بافه؟ فقط دو روز ديگه صبر كن من مي آم.

كوره راههاي مرزي، بيابان هاي ريگ روان، ساعتي بعد:
ريكشاي پاكستاني خانواده پيرمرد را با خود به افغانستان مي برد كه دفعتاً مورد هجوم راهزني قرار مي گيرند. رفته رفته معلوم مي شود كه راننده ريكشا شريك دزد و رفيق قافله بوده است. بار و بنديل و بقچه هاي همراه خانواده پيرمرد از آن ها گرفته مي شود و در بين گريه و زاري بچه ها جيب پيرمرد هم خالي مي شود.
نفس: با يك مشت زن و بچه چي كار دارين؟
پيرمرد: گريه نكنين بچه ها. (دست به آسمان دراز مي كند.) خدا را شكر. مهربانا شكر. بزرگا شكر.
زن: ما چيزي نداريم، چي از جون ما مي خواين؟
راهزن جيب هاي پيرمرد را مي گردد.
پيرمرد: اگه همين كت منم مي خواي بگير و از خون ما بگذر.
راننده ريكشا با غارتگر قافله مي رود و خانواده غارت شده را به حال خود رها مي كند. نفس و خانواده پيرمرد پاي پياده از شن زارها خود را به يك آبادي مي رسانند.

مدرسه روستايي طالبان در افغانستان، دو روز به كسوف مانده:
كلاس درس چـون شبستان مسجدي است. طالبان، پسران كوچك افغان اند در لباس هاي سپيد رنگ و با عمامه هاي سپيد. در جلوي هر يك از ايشان، رحلي باز است و آن ها همگي با صداي بلند، درس ديني خود را قرائت مي كنند. معلم آن ها ملايي است كه چهره اي مهربان اما مصمم دارد.
ملا: ( خطاب به يكي از بچه ها) شمشير را تعريف كن.
پسر: (شمشيري را از غلاف در مي آورد.) شمشير يك سلاح سرد است كه ضامن اجراي حدود خداست و به حكم حاكم، يد سارق، گردن قاتل و سينه كافر را مي درد. (شمشير را دوباره در غلاف فرو مي كند)
ملا دوباره در بين طالبان كوچك قدم مي زند و تسبيح مي گرداند و به خم و راست شدن آن ها نگاه مي كند و به قرائت متن گوش مي دهد و دوباره از آن ها مي خواهد كه ساكت شوند تا از طالب ديگري درس بپرسد.
ملا: ( به طالب ديگر) كلاشينكف را تعريف كن.
پسر:( كلاشينكفي را از زير رحل بيرون مي كشد) كلاشينكف يك سلاح خفيفه ناريه جاريه است كه توسط گاز باروت، فنر اجرا، پروسه اتوماتيك خود را انجام مي دهد، و هدف جاندار را بي جان و بي جان را از صف مهاراجه خارج مي سازد.
ملا: بلد نيستي. دوباره بگو.
پسر: كلاشينكف يك سلاح خفيفه ناريه جاريه است كه توسط گاز باروت، فنر ارجاء، پروسه اتوماتيك خود را انجام مي دهد، و هدف جاندار را بي جان و بي جان را از صف محاربه خارج مي سازد.
ملا قدم مي زند و تسبيح مي چرخاند و به قرائت متن طالبان گوش مي كند و از اين كه مي بيند يكي از آن ها مثل طالبان ديگر بررحل و كتاب خويش خم و راست نمي شود، متعجب مي شود و از طالبان مي خواهد كه ساكت شوند:
ملا: ( رو به طالبي كه خم و راست نمي شد. ) خـاك! چـرا روي كتابت خم و راست نمي شي؟
خاك: كمرم درد مي كنه.
ملا: بخوون.
خـاك از روي كتـاب مي خـوانـد صدايش زيبـاست امـا كلماتش مفهوم نيست. ملا از طالبان بغل دستي او مي خواهد كه متن را صحيح بخواند. او كلمات را مفهوم مي خواند. ملا فرصت دوباره اي به خاك مي دهد. خاك باز نا مفهوم مي خواند.
مـلا: وقتـي يـاد نـگرفتـي فقط آهنگشو مي خووني، پس پاشو برو مادرتو صدا كن بياد.
خاك مي رود و طالبان قرائت متن و خم و راست شدن بر رحل و كتاب را از سر مي گيرند.

روستايي در افغانستان، ساعتي بعد:
ملا از خانه بيرون مي آيد. مادر خاك به دنبال او راه مي افتد.
مادر خاك: سلام.
ملا: سلام.
مادر خاك: من مادر خاكم، چرا خاك رو از مدرسه اخراج كردين؟
ملا: درس نمي خونه مادر، والا بيرونش نمي كردم.
مادرخاك: شما كمك كنين درس مي خونه… اما پسر منو از مدرسه اخراج نكن.
ملا: اگه توي مدرسه بمونه، بازم طالب نمي شه، اونو بفرست بره ايران كارگري كنه…

حياط مدرسه طالبان و كوچه مجاور، لحظه اي بعد:
طالبان در حياط مدرسه مشغول غذا خورد نند. ملا وارد حياط مي شود.
طالبان: سلام.
ملا: سلام. غذاتون رو زود بخورين كه فقط نمازه. (به سمت خاك مي رود.) خاك، تو طالب شدني نيستي برو لباست رو عوض كن.
خاك مي رود و لباسش را با لباس پسر ديگري كه قصد ورود به مدرسه را دارد، عوض مي كند.
مادر پسر ديگر: (رو به ملا) خدا خيرت بده كه پسر منو توي مدرسه قبول كردي.
مادر خاك: چي رو خدا خيرش بده ! عوضش پسر منـو از مدرسه اخراج كرد، پسر من پدر نداره. پدرش رو مين كشته. ما بي كس هستيم، چيزي هم كه نداريم بخوريم.
مادر پسر ديگر: ما هم چيزي نداريم كه بخوريم. پسرمنم بايد بيايد مدرسه. چون كوچيكه و نمي تونه هنوز كار كنه.
ملاي مـدرسه از آشپزخانه چندين قـرص نان برمـي دارد و بـه سراغ بچه هايي مي رود كه در كوچه جمع شده اند و به غذا خوردن بچه ها نگاه مي كنند. بچه هاي كوچه براي گرفتن نان هجوم مي آورند.

گورستاني در افغانستان، ساعتي بعد:
خاك، بر سر گوري با همان صداي نا مفهوم قرآن مي خواند. زناني سيه برقع بر سر گوري مي گريند. در گوشه گورستان، خانواده پيرمرد سوار بر يك گاري در حال خداحافظي با نفس هستند.
نفس: شما از من دويست دلار گرفتين كه منو ببرين قندهار، حالا چرا وسط راه ولم مي كنين مي رين؟
پيرمرد: شما ديدين كه ما رو غارت كردن. ما مجبوريم كه برگرديم ايران.
نفس: شما هم مي دونين كه منم مجبورم براي خواهرم برم قندهار.
پيرمرد: منم به خاطر زن و بچه ام مجبورم برگردم ايران. افغانستان نا امنه.
خاك: (خود را به آن ها مي رساند.) براي مرده هاتون قرآن بخونم؟
پيرمرد: ما خـودمـون مـرده ايم، اگر قرآن مي خووني به خود ما بخوون.
نفس: پس من الان چي كار كنم؟
پيرمرد: با ما برگردين ايران.
نفس: شما اگه مي خواستين برگردين ايران، چرا اومدين افغانستان كه منم باهاتون بيام.
پيرمرد: گفتيم افغانستان وطن ماست، مي ريم زندگاني كنيم، اومديم ديديم كشت و كشتاره، قحطيه، مجبوريم كه با زن و بچه برگرديم ايران.
نفس: پس من چي كار كنم؟
پيـرمـرد: تـو اگه مي خواي برو ايران. اگر نمي خواي برو با اون گاري به قندهار.
خاك: براي مرده هاتون قرآن بخوونم؟
پيرمرد: خواهر ما را ببخش. راه شما از را ما خرابتره، اين پرچم سازمان ملل به درد شما مي خوره. پسر! اينو بهش بده.
پرچم را به خاك مي دهد تا به نفس برساند و گاري آن ها راه مي افتد. نفس به سوي گاري ديگر راه مي افتد و گاري پيرمرد مي رود.
دختر بچه پيرمرد: توي راه اگر عروسك ديدي، بهش دست نزني ها.( و به خداحافظي براي نفس دست تكان مي دهد.)
خاك: (به دنبال نفس مي رود.) برات قرآن بخوونم؟
نفس: منو مي بري قندهار؟
مرد: نه. راه قندهار خرابه. نصف روز بايد پياده بري، بعد از اونجا با گاري بري.
خاك: كجا مي ري؟
نفس: (رو به خاك مي چرخد.) قندهار.
خاك: چه قدر پول مي دي كه ببرمت.
نفس: چه قدر راهه؟
خاك: سه روز.
نفس: من بيشتر از دو روز وقت ندارم.
خاك: اگه يواش بريم سه روز راهه، اگه تند بريم، دو روز راهه، و اگه بدويم يك روز راهه.
نفس: من مي دوم.
خاك: چه قدر پول مي دي؟
نفس: چه قدر مي خواي؟
خاك: پنجاه هزار افغاني.
نفس: من افغاني ندارم به دلار بگو.
خاك: پنجاه هزار دلار.
نفس: چي داري مي گي؟ پنجاه هزار افغاني فقط مي شه يك دلار.
خاك: يك دلار خيلي كمه، من پنجاه هزار افغاني مي خوام.
نفس: پنجاه دلار بهت مي دم، خوبه؟
خاك: برقع رو بزن بالا صورتت رو ببينم.
نفس: چرا برقع رو بزنم بالا!
خاك: مي خوام صورتت رو ببينم كه كلكي تو كارت نباشه.
نفس: (برقع را از روي خويش بالا مي زند.) كلكي تو كارم نيست؟
خاك: كلكي نيست، بيا بريم.
نفس برقع را مي اندازد و به دنبال خاك مي رود.

رمل و باديه، ادامه:
نفس درضبط خويش به خواهرش گزارش مي دهد و در پي خاك در رمل و باديه روان است.
نفس: (در ضبط صوت به خواهرش گزارش مي دهد.) پيرمرد مرا در اولين روستاي افغانستان رها كرد و با خانواده اش به ايران بازگشت و من به دنبال پسري كه در قبرستان يافتم، راهي قندهار شدم، با پسري كه نامش (رو به خاك ) اسمت چيه؟
خاك: خاك.
نفس: (ضبط را خامـوش مـي كند) ازكجـا مي آري مي خوري؟
خاك: تو از كجا مي آري مي خوري؟
نفس: من دانشجو هستم. از بورسيه دانشگاه.
خاك: من از صداي خودم پول در مي آرم.
نفس: چه جوري از صدات پول در مي آري؟
خاك: يك دلار به من بده تا بهت نشون بدم.
نفس: من كه پنجاه دلار بهت دادم.
خاك: پنجاه دلار مال كرايه راه قندهار بود.
نفس: خوب اينم يه دلار ديگه كه آواز بخووني.
خاك: اول تو رويت رو بكن اونور… به من نگاه نكن.
نفس: چرا؟
خاك: من خجالت مي كشم. تو از جلو برو، من از پشت تو مي خوونم و مي آم.
نفس: باشه.
خاك: به من نگاه نكن.
نفس: چرا؟
خاك: خجالت مي كشم.
نفس: (برقع را بر صورت مي اندازد و ضبط صوت را رو به خاك مي گيرد. بعد صداي خودش كه در ضبط گزارش مي دهد بر آواز خاك غلبه مي كند.) براي اين كه تو را اميدوار كنم، هر چيزي رو از توي راه جمع مي كنم. مثلاً آواز اين پسرك. راستي هنوز در كوچه هاي قندهار پسرها مي تونن با صداي بلند آواز بخوونن؟ آيا در كوچـه هاي قندهار، دخترها هنوز مي تونـن عـاشق اون صداها بشن؟ آيـا عشق از سـوراخ هاي بـرقع عبور مي كنه؟
نفس در پي خاك از تپه هاي رمل عبور مي كند تا به يك دو راهي مي رسند.
خاك: اينجا دو راهيه. يه راه از اين ور مي ره يه راه از اون ور. بيا ما از راه طولاني بريم.
نفس: من وقت ندارم. بايد از راه كوتاه تر بريم.
خاك: تو نترس، از راه كوتاه تر برو. من از راه طولاني مي آم كه يه چيزي گيرم بياد كه خرجي مادرمو بدم.
نفس: باشه.
نفس و خاك از هم جدا مي شوند. نفس ترسيده است.
نفس: (در ضبط صوت به خواهرش گزارش مي دهد.) نسبت به اين پسر احساس غريبي دارم. نمي دونم توي فكرش چي مي گذره. منو تنها به اين راه فرستاده و با اين كه راهنماي منه خودش از يك راه ديگه رفته، شايد بهتر بود كه همه پنجاه دلار رو بهش نمي دادم. شايد بهتـر بود مي گفتم بيست و پنج دلار رو آخرش بهت مـي دم. اگه الان پيداش كنم، بهش مي گم كه اگه منو ببره قندهار، بيست و پنج دلار ديگه ام بهت مي دم. (بلند تر) خاك! بهت بيست و پنج دلار ديگه ام مي دم، اگه منو تا آخر راه ببري. (فرياد مي زند) خاك. كجائي؟ خاك. كجائي؟ خاك، خاك.
به دنبال خاك مي رود. در پشت تپه اي خاك را مي يابد كه مشغول درآوردن انگشتري از دست يك اسكلت است، انگشتر را رو به نفس مي گيرد.
خاك: يه انگشتر قشنگ پيدا كردم. پنج دلار مي فروشم. (نفس وحشت كرده از خاك مي گريزد) وايسا ببين چه انگشتر قشنگي. (خاك در پي او مي دود.) اين انگشتر رو مي خري؟ ببين رنگ چشمهاته. فقط پنج دلار. مي خري؟ قشنگه، مي خري؟

چاه آب، محوطه جنگ خروس، دو روز به كسوف مانده:
نفس و خاك خسته و درمانده مي آيند تا به چاه آبي مي رسند. در كنار چاه، زناني برقع پوش رخت مي شويند. خاك با دلو از چاه آب مي كشد و به نفس مي دهد. نفس مي نوشد و راه مي افتند. و از كنار محوطه اي كه مردان افغان جمع شده اند تا جنگ خروس را نظاره كنند، مي گذرند.
نفس: (در ضبط صوت به خواهرش گزارش مي دهد.) توي راه مريض شدم. نمي دونم به خاطر آب چاهي بود كه خوردم، يا به خاطر ترسي است كه از ديدن اسكلت آدم ها توي راه داشتم، يا به خاطر خشونتي است كه همه جا به چشم مي خوره. حتي توي بازي ها. در راه همه جا جنگه. جنگ سگ، با سگ. جنگ كبك، با كبك. جنگ انسان، با انسان. الان يك جنگ خروس ديدم و ياد روزي افتادم كه مادرمون مرد و پدر من و تو را برداشت تا از افغانستان فرار كنيم. يادت مي آد؟ اون روز هم يه جايي جنگ خروس بود و جمعيت جمع شده بودند. حواس ما به جمعيت رفت. و حواس تو به يك عروسك كه توي بيابون افتاده بود. تو به سمت عروسك رفتي و منفجر شد و پاي خودتو از دست دادي. پدر منو با يك خانواده مهاجر از افغانستان خارج كرد و خودش پيش تو موند تا تو معالجه بشي، تو معالجه نشدي، اما پدر مرد و تو تنها موندي.

دكان طبيب صاحب، همان زمان:
در ميان دكان پرده اي نصب است. در يك سوي پرده طبيب صاحب نشسته است. در سوي ديگر زني برقع پوش، و روبروي پرده، پشت به بيرون دكان، دختر بچه اي كه بچه زن بيمار است. طبيب صاحب كه مردي تنومند و با ريش انبوه است، از دختر بچه اي درباره بيماري مادرش سؤال مي كند.
طبيب: (رو به دختر بچه) اسمت چيه؟
نفس گل: نفس گل.
طبيب: بيمار كيه؟
نفس گل: مادر منه.
طبيب: چه دردي داري.
نفس گل: دلش درد مي كنه.
طبيب: آيا غذايي رو كه خورده، از دهنش پس داده؟
نفس گل: (رو به مادرش در پشت پرده) چيزهايي رو كه خوردي، از دهنت پس دادي؟
زن: ( از پشت پرده) نه.
نفس گل: ( رو به طبيب صاحب ) نه.
طبيب: خيلي مستراح مي ره؟
نفس گل: ( رو به مادرش در پشت پرده) خيلي مستراح مي ري؟
زن: ( از پشت پرده ) نه.
نفس گل: (نگاه از مادر مي گيرد رو به طبيب صاحب ) نه.
طبيب: صبحونه چي خورده؟
نفس گل: صبحونه چي خوردي؟
زن: دلم درد مي كرد هيچي نخوردم.
نفس گل: دلش درد مي كرد هيچي نخورده.
طبيب: ديشب غذاي سفت خورده؟
نفس گل: ديشب غذاي سفت خوردي؟
زن: ديشب دلم درد مي كرد، هيچي نخوردم.
نفس گل: دلش درد مي كرده، هيچي نخورده.
طبيب: ديروز عصر هم دلش درد مي كرد؟
نفس گل: ديروز عصر هم دلت درد مي كرد؟
زن: هان. درد مي كرد.
نفس گل: هان.
طبيب: ديروز ظهر گوشت مونده خورده؟
نفس گل: ديروز ظهر گوشت مونده خوردي؟
زن: ديروز دلم درد مي كرد، هيچي نخوردم.
نفس گل: مادرم ديروز دلش درد مي كرد، هيچي نخورده.
طبيب: ديروز صبح چه خورده؟
نفس گل: ديروز صبح چه خوردي؟
زن: دلم درد مي كرد،هيچي نخوردم.
نفس گل: دلش درد مي كرد، هيچي نخورده.
طبيب: بگو مادرت بياد اينجا. (و سوراخي را كه بر پرده تعبيه شده نشان مي دهد.)
نفس گل: دهنت رو بذار دم سوراخ.
زن بيمار دهانش را دم سوراخ مي گذارد.
طبيب: بگو آه كنه.
نفس گل: آه كن. (زن سرفه مي كند.)
طبيب: ( چوبي را از سوراخ پرده به دهان زن بيمار فرو مي برد تا گلوي او را معاينه كند.) بگو سرفه كنه) زن سرفه مي كند. ) بگو چشمشو بياره جلو
نفس گل: چشمتو بذار دم سوراخ. ( زن چشمش را دم سوراخ پرده مي گذارد.)
طبيب: كم خـون هست. تـو هم دلت درد مي كنه؟
نفس گل: اوهون.
طبيب: از ديروز صبح؟
نفس گل: از سه روز پيش.
طبيب: اين جور كه من مي فهمم درد بيمار از گشنگيه. اين ها به دكتر نياز ندارند، نانوا مي خوان. بيا خواهر اين قرص نان را بگير. روزي سه نوبت: صبح، ظهر، شب.

روستاي طبيب صاحب، يك روز به كسوف مانده:
زنان برقع پوش از مردان ريش بلند خريد مي كنند. نفس در پي خاك روان است و زير برقع به صداي راديو گوش مي كند.گوينده راديو از نزديكي وقوع كسوف مي گويد و از اين كه در هنگام كسوف نبايد با چشم غير مسلح به خورشيد نگريست. نفس و خاك وارد دكان طبيب صاحب مي شوند.

دكان طبيب صاحب، لحظه اي بعد:
در يك سوي پرده طبيب صاحب نشسته است، در سوي ديگر نفس و رو به روي پرده پشت به بيرون دكان، خاك.
طبيب: ( رو به خاك) بيمار كيه؟
خاك: خواهر منه.
طبيب: چه دردي داره؟
خاك: دلش درد مي كنه. هر چي مي خوره ازدهنش پس مي ده. مستراح هم زياد مي ره.
طبيب: از ديروز چي خورده؟
خاك: آب و نان.
طبيب: آب از كجا خورده؟
خاك: از سر چاه.
طبيب: (به انگليسي با خودش) اين خيلي خطرناكه. آب اين جا رو هميشه بايد جوشوند.(از درون شيشـه اي بـه خـاك داروي گياهي مي دهد.) اينو بده بخوره.
خاك: طبيب صاحب خواهرم طب و لرز داره.
طبيب: بگو بياد اين جا.
خاك: (به پشتو، رو به نفس) طبيب صاحب مي خواد معاينه ات كنه. برو دم سوراخ.
نفس دهانش را دم سوراخ مي گذارد و طبيب با آينه اي كه در دست دارد به دهان نفس نور خورشيد را مي اندازد تا بهتر ديده شود.
طبيب: (زمزمه با خودش به انگليسي) شايد مالارياست.
نفس: (به انگليسي) نه، مالاريا نيست.
طبيب: ( تعجب مي كند. به انگليسي) چي؟
نفس: ( مي فهمد كه خطا كرده است و با انگليسي حرف زدن خود را لو داده است. به فارسي) به خاطر آب چاهي است كه خوردم.
طبيب: (به انگليسي) به انگليسي بگو لطفا. در ايـن چند سال، اين اولين بار است كه مي شنوم يك مريضي انگليسي حرف مي زنه. (به فارسي رو به خاك) بگو گوشش را بياره… (به انگليسي رو به نفس) من دكترم. به من اعتماد كن. از كجا مي آي؟ به كجا مي ري؟ چه كمكي از من بر مي آد؟ ( به فارسي رو به خاك) به خواهرت بگو دهنشو بياره دم اين سوراخ.
نفس: (به انگليسي) من افغاني ام، مقيم كانادا. حالا به قندهار مي رم، براي نجات خواهرم. خواهرم مي خواد به هنگام كسوف خورشيد، خودشو بكشه.
خاك از رابطه اي كه بين طبيب صاحب و نفس از پشت سوراخ و به زبان انگليسي در جريان است، به حيرت افتاده است. طبيب اين حيرت را در مي يابد و بر مي خيزد و از شيشه اي تعدادي گردو در مي آورد تا حواس خاك را پرت كند.
طبيب: ( گردو را رو به خاك مي گيرد.) يه چيزي براي تو دارم. گردو. بخور. ( از كنار سوراخ به انگليسي رو به نفس زمزمه مي كند.) اون پسر كيه، اونو مي شناسي؟ ( رو به خاك به فارسي) بگو خواهرت نفس عميق بكشه.
خاك: ( نفس عميق مي كشد) اين جوري خوب نفس بكش.
نفس: (به انگليسي از پشت سوراخ رو به طييب صاحب) من اونو نمي شناسم. اون راهنماي منه. از گورستان پيداش كردم. اون تنها كسي بود كه حاضر شد منو به قندهار ببره.
طبيب: (به انگليسي) خدايا اين خطرناكه… (به فارسي رو به خاك) مريضي اش خطرناكه. بگو گوششو بياره.
خاك: مريضي ات خطرناكه. گوشتو ببر دم سوراخ تا طبيب معاينه ات كنه.
طبيب: (به انگليسي) نمي شه بـه ايـن پسر اعتماد كرد. اونو رد كن بره. اين جا به دليـل فقـر آدم ها هر كاري مي كنن. چقدر بهش دادي كه تو رو بياره؟ (براي آنكه حواس خاك را پرت كند به فارسي رو به خاك) بگو خواهرت نفس عميق بكشه.
خاك: (خودش نفس مي كشد.) اين جوري خوب نفس بكش.
طبيب: (به انگليسي) چقدر بهش دادي كه تو رو بياره؟
نفس: (به انگليسي) پنجاه دلار بهش دادم.
طبيب: (به انگليسي) چه كارخطرناكي، پولشو بده بذار بره. بگو بقيه راهو خودت مي ري. تازه با اون پسر پياده كه بري، از اين جا دو روز راه مونده. من تو رو با گاري تا نزديك قندهار مي رسونم. بذار اين پسر به خونه اش برگرده.
زني برقع پوش كه دو مرغ مريض را زير بغل دارد، وارد دكان طبيب صاحب مي شود.
زن مرغ فروش: طبيب صاحب سلام.
طبيب: سلام.
زن مرغ فروش: دو تا مرغ دارم مي خري؟
طبيب: اگه سالم باشه مي خرم.
زن مرغ فروش به پشت پرده مي رود.
نفس: خاك بيا اين جا.
خاك: چي مي گي؟ ( به سمت او مي رود)
نفس: من به تو پنجاه دلار داده بـودم، پنجاه دلار ديـگه ام مي دم، كه بـرگردي خونه تـون. من خودم تنهايي مي رم.
خاك: تو نمي توني تنها بري. توي راه پر از مينه. دزدها جلوي راه ترا مي گيرن.
نفس: تو يواش مي ري، من وقت ندارم.
خاك: تو خودت مريضي و يواش مي ري. من كه از تو تندتر مي رم!
نفس: راست مي گي، من مريضم، اصلاً نمي تونم راه برم. تو برگرد خونه تون.
خاك: (انگشتري را رو به او مي گيرد.) يه دلار بده. اين انگشتر مال تو.
نفس: نمي خوام. تو اينو از دست يه مرده كشيدي.
خاك: انگشترش تميزه، مرده اش پاك بوده، بخر.
نفس: من اين انگشتر رو نمي خوام.
خاك: انگشترش خوبه. فقط يه دلار بده.
نفس: برگرد خونه تون، انگشتر رو نمي خوام.
خاك: بخر فقط يه دلار بده. انگشتر خوبيه.
نفس: نمي خوام، برگرد خونه تون.
خاك: رنگ چشم هاي توئه. بخر ديگه، ارزونه.
نفس: نمي خوام.
خاك: پس خداحافظ من رفتم.
خاك مي رود و نفس از سوراخ آن سوي دكان طبيب صاحب را مي بيند. طبيب مشغول معاينه مرغ هاست. بعد از جيبش پولي در مي آورد و به زن مرغ فروش مي دهد.
طبيب: اين مرغ ها خيلي مريضن. نه بخور، نه بفروش. بيا اين پول براي نان. حالا برو.
زن مرغ فروش مي رود و طبيب صاحب از كوزه اي سفالي، اسلحه كمري را بيرون آورده، در غلاف زير لباس بلند خود مي گذارد. نفس جا مي خورد.
طبيب: (به انگليسي) اسلحه تنها چيز مدرن در افغانستانه. خانم ممكن خواهش كنم از پشت پرده بياين بيـرون؟!… (نفس بيرون مي آيد). لا حول و لا قوه الا بالله العلي العظيم.
نفس: (به انگليسي) اهل كجايي؟
طبيب: (به انگليسي) من يك سياه پوست آمريكائيم.
نفس: (به انگليسي) اين جا چه كار مي كني؟
طبيب: (به انگليسي) قصه اش طولانيه. حالا شوكه نشي. منم بايد از پشت پرده بيام بيرون.
طبيب صاحب از شيشه اي به ريش هايش دارويي مي زند. ريشش كنده مي شود.
طبيب: اين برقع مردهاست و اوني كه روي سر توئه، ريش زن هاست. من ريشم در نمي آد و هر روز مجبورم اين ريشو بذارم و بردارم. شايد يك روز اونا بفهمن كه اين پرده ها…
خاك يك باره وارد دكان مي شود. طبيب صاحب ريش هايش را دوباره به صورت مي چسباند و سر مي چرخاند كه ديده نشود.
خاك: (رو به نفس) انگشتر نمي خري؟
نفس: من كه بهت گفتم نمي خرم.
خاك: انگشترش خوبه.رنگ چشم هاي توئه. پول هم نمي خوام.
نفس: نمي خوام.
خاك: چرا نمي خواي؟
نفس: براي اينكه تو اين انگشتر رو از دست يه مرده در آوردي؟
خاك: مرده اش تميز بود. پول نمي خوام. مفت بهت مي دم.
نفس: من نمي خوام. تو اونو از دست يه مرده در آوردي.
خاك: انگشترش تميزه. همين جوري مفت بهت مي دم.
نفس: نمي خوام.
خاك: بگير، اگه خودت نمي خواي، ببر براي خواهرت.
نفس: خوب بده به من و برگرد خونه تون.
خاك انگشتر را در كف نفس مي گذارد و مي رود.
گاري در راه قندهار، ساعتي بعد:
طبيب صاحب گاري را مي راند و نفس را با خود مي برد. گهگاه از كنار آن ها آوارگان افغان مي گذرند.
نفس: (به انگليسي) من مجبور بودم برگردم، اما تو براي چي اومدي اين جا؟
طبيب: (به انگليسي) به دنبال خدا.
نفس: (به انگليسي) يافتي؟
طبيب: (به انگليسي) نه.
نفس: (به انگليسي) پس براي چي اين جا موندي؟
طبيب: (به انگليسـي) هنـوز به دنبال خدا مي گردم.
نفس: (به انگليسي) كدوم دانشگاه پزشكي خوندي؟
طبيب: (به انگليسي) من پزشك نيستم. براي مبارزه اومدم اين جا. اول خدا را در اين ديدم كه با افغان ها عليه روس ها بجنگم، بعد كه افغان ها پيروز شدند، سر خدا جنگ شد. پشتون ها مي گفتن: خدا با ماست و تاجيك ها مي گفتن: خدا با ماست. من اول فكر كردم، خدا با تاجيك هاست. پس با تاجيك ها بر عليه پشتون ها جنگيدم و بعد فكر كردم خدا با پشتون هاست پس با پشتون ها عليه تاجيك ها جنگيدم. تا اين كه يك روز، دو تا بچه خيلي مريض رو كنار جاده پيدا كردم كه در حال مرگ بودن، يكيشون پشتون بود و يكيشون تاجيك. يك دفعه احساس كردم خدا را بايد در التيام رنج اين آدم ها جستجو كنم.
نفس: (به انگليسي) اگه دكتر نيستي چطوري اون ها رو معالجه مي كني؟
طبيب: (به انگليسي) معلومات ابتدايي يك شهروند غربي، از سقف اطلاعات پزشكي اين ها بيشتـره. اين ها از مـريضي هاي ساده مي ميرند. از گرسنگي، از سرما خوردگي، از اسهال، از انگل …(در جاده چيزي را مي بيند و مي ترسد.) خطر.!بخواب كف گاري. (نفس از ترس كف گاري مي خوابد و طبيب، گاري را تند مي راند.) يك مرد مسلح وسط جاده است. نمي دونم دزده يا بازرسيه. اگه دزد بود، تند مي رم. اگه بازرسي بود، مي گيم چند ساله ما با هم ازدواج كرديم. اسم من طبيب صاحبه. اسم تو چيه؟
نفس: (به انگليسي) نفس.
طبيب: (به انگليسي) نفس؟ اسم اون نـفسه. اسم مـن طبيب صاحبه. اسم اون نفسه. اسم من طبيب صاحبه. مي گيم دو تا بچه داريم. يك دختر، به اسم نفس گل، و يك پسر، به اسم…
نفس: (به انگليسي) خاك.
طبيب: (به انگليسي) خاك؟
نفس: (به انگليسي) بله، خاك.
طبيب: (به انگليسي) اسم من طبيب صاحبه. اسم اون نفسه. اسم دخترمون نفس گله، اسم پسرمون چي بود؟
نفس: (به انگليسي) خاك.
مرد پا به دست: (به فارسي) ترا خدا نگهدار، منو تا صليب سرخ ببر.
طبيب: (به انگليسي) بلند شو. اينجا آدم ها هميشه يا يك تهديدند، يا يك فرصت. اين مرد فرصتي است براي نيكي كردن.
مرد پا به دست: (به فارسي ) ترا خدا منو تا صليب سرخ ببر.
طبيب: ( به فارسي ) بيا بالا گپ مي زنيم.
مرد پا به دست: ( به فارسي ) سلام.
طبيب: ( به فارسي) سلام.
مرد پا به دست: ( به فارسي ) خدا خيرت بده.
طبيب: ( به فارسي ) كجا مي ري؟
مرد پا به دست: ( به فارسي ) مي رم صليب سرخ. پاهاي زنمو مين قطع كرده. صليب سرخ اين پاهارو به طور موقت براي يك سال بهش داده بـود. حالا يك سالش شده. من دارم مي رم پاهاي نو براش بگيرم…

اردوگاه صليب سرخ در راه قندهار، ساعتي بعد.
مونيكا دكتر لهستاني و مگدا پرستار او در حال معاينه مرداني هستند كه هر يك پايشان را به سبب انفجار مين از دست داده اند.
مگدا: اسمت چيه؟
مرد1: حميداله.
مگدا: جبهه بودي؟
مرد 1: نه، سر زراعت مي رفتم كه مين پامو قطع كرد.
مگدا: پات درد مي كنه؟
مرد 1: بله درد مي كنه.
مگدا: شب خوب مي خوابي؟
مرد 1: نه، شب خوب نمي خوابم.
مگدا: به تو دارو مي ديم بايد صبر كني.
حيات اله: ( دست قطع شده اش را نشان مي دهد. ) خانم دكتر، دست من روي مين رفته قطع شده. به من يك دست بدين.
مگدا: مگه با دستت راه مي رفتي كه روي مين رفتي؟
حيات اله: نه من طرف قندهار مي رفتم. توي راه مين ديدم، فكرم كار نكرد، با دست رفتم روي مين، دستم قطع شد.
مگدا: اسمت چيه؟
پسر جوان: من تنها فرزند خانواده ام. چهار تا برادرداشتم. همه شونو مين شهيد كرده، فقط من يكـي موندم. منم اين طوري در به در و بيچاره ام. پاي منم مين قطع كرده. اين جا فقط روزي دو بسته آمپي سيلين مي دين. اما به ما پا نمي دين و فقط فريبمون مي دين، هر روز مي گين امروز بهتون پا مي ديم، فردا بهتون پـا مي ديم. نه يك مداواي درست مي كنين، نه به ما پا مي دين. شب و روز هم ما خواب نداريم.
حيات اله: دست ما روي مين رفته و قطع شده، به من يك دست بدين ترا به خدا.
مگدا: ما اين جا دست نمي سازيم، پا مي سازيم.
حيات اله: خوب اگه دست نمي دين، پس به ما يك پا بدين.
مگدا: تو كه دو تا پا داري، براي چي لازم داري؟
حيات اله: ما توي دشت و بيابون هاي قندهار راه مي ريم. اون جا مين زياده، بايد يك پا با خودمون داشته باشيم.
مگدا: چي شده؟
مرد 3: داشتم مي رفتم سركار كه رفتم روي مين. پام درد مي كنه.
مگدا: اسمت چيه؟
مرد 3: ابراهيم.
مگدا: چي كاره اي؟
مرد 3: كارگرم.
مگدا: چند سالته؟
مرد 3: 20 سال.
مگدا: بايد صبر كني. (‌رو به حيات الله )‌تو كه هر روز مي آي اين جا؟ !
حيات اله: من تازه امروز آمدم، خانوم به من يك پا بدين ديگه.
مگدا: مگه نمي بيني اين جا آدم هايي هستن كه اصلا پا ندارن. تو كه دو تا پا هم داري.
مرد 4: پام روي مين رفته. داشتم مي رفتم سر كار. دست نزن به پام ،خيلي درد مي كنه، نه شب ، نه روز خواب ندارم. تقريباً 4 ماه شده.
حيات اله: اگه براي خودم پا نمي دين، براي رفيقم بدين. من هر روز نمي تونم بيام اين جا. يك جفت پا براي رفيقم بدين. هر دو پاش قطع شده، باور كن رفيقم كسي رو نداره. پدر و مادرش هم شهـيد شـدن. من دلم براش مي سوزه.
مرد 5: پام قطع شده. مي رفتم سر زراعت، مين منفجر شد. زخمش هم خوب نشده. اين جا ما رو معالجه نمي كنن. دارو هم ندارم. خواب هم ندارم. هي عذاب مي كشم.
حيات اله: رفيقم كسي رو نداره ، اگه پا بدين براي رفيقم مي برم. باور كن.
مگدا: من باور نمي كنم.
حيـات اله: دروغ نمـي گم. اگه برا رفيقم نمي دي، برا مادرم يك جفت پا بده. مادرم دو تا پاش قطع شده. داشتم مي بردمش بيمارستان. مادرمو زير بغلم گرفته بودم، توي راه افتاد زمين. زير پاش مين بود، اون وقت پاي مادرم و دست من با هم قطع شد.
مرد 7: پاي من خيلي درد مي كنه، نمي تونم باهاش راه برم.
مگدا: بايد سعي كني با اين پاها راه بري.
مرد 7: با چوبدستي هم كه مي رم درد مي كنه.
مگدا: شب ها درد مي كنه يا روزها؟
مرد 7: هم شب درد مي كنه هم روز.
مگدا: بايد صبر كني. برات سفارش پا داديم.
حيات اله: خانوم دكتر براي مادرم پا بدين ترا خدا.
مگدا: مادرت بايد بيايد اينجا.
حيات اله: مادرم پاهاش قطع شده. ‌نمي تونه بياد، ضعيفه، پير زنه، چطوري بيارمش؟‌
مگدا: من باور نمي كنم. تو كه هر روز يه قصه ديگه مي گي؟
حيات اله: من هر روز كي اومدم اين جا؟ من تازه امروز اومدم. ترا خدا براي مادرم يك جفت پا بدين.
مگدا: دنبال من بيا ( به سمت چادرمي رود. حيات اله به دنبال او مي رود. ) يك جفت پاي موقتي بهت مي دم به شرطي كه ديگه اين جا نياي. قول مي دي؟‌
حيات اله: خوب.
مگدا: بيا اين پا رو بگير، (يك جفت پاي مصنوعي آهني به او مي دهد )
حيات اله: (‌پاها را ور انداز مي كند. ) اين پاها خوب نيست خانوم. نمي شه باهاش راه رفت. يك جفت پاي خوب به من بدين.
مگدا: گفتم كه اين ها پاهاي موقتي است. پاي ديگه اي هم ندارم كه بهت بدم.
حيات اله: با اين پاها نمي شه راه رفت. يك جفت پاي درست بده. اون پارو بده.
مگدا: اون پاها مال يه كس ديگه است كه يك سال پيش براش اندازه گرفتيم. تا حالا يك سال منتظر اين پاها بوده.
حيات اله: ترا به خدا از اون پاهاي خوب به من بده. ترا به خدا قسم مي دم.
مگدا: ديگه برو از اين جا.
گاري طبيب صاحب وارد محوطه اردوگاه صليب سرخ مي شود. مونيكا و مگدا هنوز مشغول معاينه روي مين رفتگان هستند.
مگدا: خيلي درد مي كنه؟
مرد: قالب پام تنگه، نمي تونم باهاش راه برم.
مگدا: الان درد مي كنه يا شب ها؟
مرد: الان و شب.
مونيكا: ( طبيب صاحب را مي بيند.) سلام چطوري؟‌
طبيـب: خوبم تو چطوري؟ خوشحالم كه مي بينمت.
مونيكا: چطوري؟
طبيب من خوبم. ولي تو گويا خيلي سرت شلوغه.
مونيكا: بله سي نفر اينجان. روزي هفت نفر هم اضافه مي شه.
طبيب: مريض ها چكار مي كنن؟
مونيكا: منتظرند. تو چطوري؟ چيكار مي كني؟
طبيب: كار من مثل هميشه است. تعداد زيادي مريض معاينه مي كنم. گرسنگي هم چنان مشكل اصليه و البته مالاريا و انگل و به اضافه اين ها خشكسالي هم هست و خودت مي توني تصوركني كه من اون وسط چه وضعي دارم.
مونيكا: حالا اين جا چكار مي كني؟
طبيب: من اينجا يه مشكل خاص دارم. اين خانوم جوان، مي خواد بره قندهار و من نمي دونم چه جوري كمكش كنم.
مونيكا: ‌شوهرش كجاست؟
طبيب: اون شوهر نداره.
مونيكا: پس اين جا چي كار مي كنه؟
طبيب: چرا مستقيم از خودش نمي پرسي؟ اون انگليسي مي فهمه.
نفس: ( برقع را بالا مي زند.) سلام
مونيكا: سلام.
نفس: من بايد برم قندهار.
مونيكا: متأسفم كه نمي توونم كمكت كنم، مي توني يه هفته صبر كني؟
نفس: من بايد هر چه زودتر برم، خواهرم به من نياز داره.
مونيكا: چرا؟
نفس: اصليت من افغانيه. با خانواده مون چندين سال پيش از اين جا رفتيم و خواهرم جا موند، الان اون به من احتياج داره. من عجله دارم.
مونيكا: متأسفانه ما اين هفته نمي ريم قندهار. اگه صبر كني، هفته ديگه مي ريم.
طبيب: آيا كسي رو مي شناسي كه بتوونه به اين خانوم كمك كنه؟
مونيكا: اين جا همه آدم ها بدون پا هستن. طبيعتاً نمي تونند به شما كمك كنند. اما يه مردي نيم ساعت پيش اين جا بود كه به قندهار مي رفت، شايد بتونين توي راه پيداش كنين.
نفس: آيا راه قندهار امنه؟
مونيكا: يه روز جنگه،‌ يه روز آرومه. نمي شه فهميد.

درون چادر اردوگاه، همان لحظه:
مگدا دو پاي مصنوعي زنانه را به مرد پا به دست مي دهد و پاهاي موقتي را از او مي گيرد.
مگدا: اين دوتا پا براي زنت، اما بايد مواظب باشه، چون اگه بشكنه، بايد يك سال ديگه منتظر بمونه.
مرد پـا به دست: ( پاها را در آينه نگاه مي كند.) خانـوم اين پـاها خيلـي گنـده است. ايـن پـاها به خانوم من نمي خوره.
مگدا: چرا؟ ما اينا رو خودمون براش اندازه گرفتيم.
مرد پا به دست: اين پاها، پاي مردِ خانوم.
مگدا: نه اين پاها بايد محكم باشه، چون زن تو بايد بتوونه راه بره. بايد با پاهاش راحت باشه. پاي موقتي چطور بود؟ راحت بود؟
مرد پا به دست: (‌برقع زنش را از توي بقچه در آورده ، طوري روي پا هاي مصنوعي مي گيـرد، كه انگار زن او پاهاي مصنوعي اش را زير همين برقع پوشيده است.) خـانوم اين پـا گنده است. اين پـا به اون نمي خوره. خانوم من پاش كوچيكه.
مگدا: اين پاها براي زيبائي نيست.
مرد پا به دست: اين پاها خيلي سنگينه.
مـگدا: اين پـاها بايد محكم بـاشه كه زنت بتونـه راه بـره. مردم بـراي اين پاها بيشتـر از يك سال منتظر مي مونند، حالا تو اون ها را نمي خواي؟‌
مرد پا به دست: خانوم اين ها پاي مردِ، نه پاي زن.
مگدا: اين ها براي زيبايي نيست براي اينه كه راحت راه بره.
مرد پا به دست: خانـوم اين پاي مردِ، پاي زن نيست. ( پاهـاي مصنوعي را با پاهـاي مصنوعي ظريف تري عوض مي كند.)
مگدا: چيكار مي كني؟
مرد پا به دست: اين پاها رو مي خوام ببرم كه اندازه زنمه.
مگدا: به! اي بابا چي كار مي كني؟! اين كه پاي كس ديگه است. اون هم مثل زن تو يك سال توي نوبت بوده و حالا داره مي آد پاهاشو ببره.
مرد پا به دست: خانوم من نمي تونه با اون پاها راه بره.
مگدا: اين مهمه كه به راحتي بتونه راه بره.
مرد پا به دست: (كفش هاي زنانه اي را كه به همراه آورده، به پاهاي مصنوعي مي پوشاند و برقع زنش را روي آن مي اندازد) خانوم خودت بيا ببين كه اين پا چقدر اندازه است. اين پاها به خانومم مي خوره. اون پا خيلي بلند و گنده بود. خانوم اين كفش عروسيشه، اين كفش هم به اين پا اندازه است.
مونيكا مگدا را از بيرون چادر صدا مي كند.

محوطه بيروني اردوگاه صليب سرخ، لحظه اي بعد:
مگدا از چادر به سمت مونيكا و طبيب صاحب مي آيد. در بيرون محوطه، مردان عصا به دست با يك پاي خود در حال حركتند. مگدا به مونيكا مي رسد. مونيكا به زبان لهستاني از او سئوالي مي كند.
مگدا: اون مرد يكدست اين جا بود. من يه جفت پاي موقت بهش دادم و رفت قندهار. از اون طرف رفت. شما مي تونين برين دنبالش.
نفس: آيا كس ديگه اي رو سراغ ندارين كه منو بتوونه به قندهار ببره؟‌
مگدا: يه مردي اون تو هست، بايد ازش بپرسم. دنبالم بياين.
نفس و طبيب صاحب به دنبال مگدا به داخل چادر پيش مرد پا به دست مي روند.

درون چادر اردوگاه، ادامه:
مگدا، طبيب صاحب و نفس وارد چادر مي شوند. مرد پا به دست، از اين كه كفش هاي عروسي زنش به يك پاي مصنوعي ظريف، اندازه شده خوشحال است.
مگدا: ببخشين آقا، شما قندهار مي رين؟
مرد پا به دست: نه خانم دكتر، من توي قندهار كاري ندارم كه برم. شما اين كفش هارو نگاه كن. ببين چه قشنگ با اين پاها جور شده. من اين پاها رو مي برم. خانمم اون پاها رو قبول نمي كنه، شب تا صبح گريه مي كنه. ترا خدا بذارين اين پاها رو ببرم. براش.

محوطه بيروني اردوگاه صليب سرخ، همان زمان:
بيرون اردوگاه شلوغ مي شود. مردان يك پا به جنب و جوش مي آيند و به آسمان خيره مي شوند و بعد به سويي حمله ور مي شوند. مونيكا آن ها را صدا مي كند كه نروند. كسي به مونيكا توجهي ندارد.
مگدا: (سراسيمه از چادر بيرون مي دود و با بي سيم رو به آسمان صحبت مي كند.) سلام..مگدا صحبت مي كنه. ما امروز سرمون خيلي شلوغه. يك مرد 40ساله، پاي چپ، قطع شده از ران، تقريباً حدود هفتاد سانتيمتر. يك مرد جوان 22 ساله، هر دو پا ، قطع شده از زانو، حدود 40 سانتيمتر. يك مرد 65 ساله، هر دوپا، قطع شده از مچ. يك پسر بچه 9 ساله، هر دو پا، قطع شده از ران.
از آسمان چترهايي كه پاي مصنوعي از آن آويخته، مي بارد. مردان بي پا در پي به دست آوردن پاهاي مصنوعي، لنگ لنگان مي دوند و مي دوند و گويي نمي رسند.

كوره راههاي قندهار، ساعتي بعد:
طبيب صاحب دو باره گاري را مي راند و نفس را با خود مي برد. كاروان هاي شتر كه گويي بي ساربانند اينجا و آنجا رها شده مي روند. گاري طبيب صاحب به حيات اله مي رسد كه پاهاي مصنوعي آهني را بر دوش گذاشته است. حيات اله‌ دست بلند مي كند و گاري جلوي او مي ايستد.
حيات اله: دو تا پا دارم مي خري؟
طبيب: بيا بالا گپ بزنيم. (حيات اله سوار مي شود. گاري راه مي افتد.)
حيات اله: اين پاها رو مي خرين؟
طبيب: شكرخدا كه پاي ما سالمه، نمي خرم.
حيات اله: اين پا براي شما خوبه. مال خدا بيامرز مادرم بود. اصلاً باهاش راه نرفته. نوئه. اين دشت ها پر از مينه، بايد همراهتون يك جفت پا داشته باشين. توي صف صليب سرخ يك سال آدم ها واي مي ايستن تا همچين پايي بگيرند. چهار لك كه پولي نيست.
طبيب: قندهار مي ري؟
حيات اله: قندهار نمي رم.
طبيب: اين پاي كيه؟
حيات اله: اين پاي مادر خدا بيامرزم بود. پير و زمين گير بود، باهاش راه نرفته. اين پا نوئه. اين چهار لكي كه شما مي دين، من باهاش مادرم رو كفن و دفن مي كنم.
طبيب: تو باهاش كنار بيا. من توي قندهار زنداني بودم والا خودم مي بردمت.
نفس: منو قندهار مي بري؟‌
حيات اله: نه من نمي تونم تو رو به قندهار ببرم.
نفس: چرا منو قندهار نمي بري؟
حيات اله: نمي تونم. من مشكل دارم. شما با اين آقا برين.
نفس: ( برقع را بالا مي زند.) ببين، من يك زن تنها هستم. هيچ چيز با خود ندارم. منو ببر قندهار.
حيات اله: من اگه برم، دستم قطعه. مي پرسن دستت كجا قطع شده؟ اگه بگم دست من توي دستگاه قطع شده، مي گن دروغ مي گي، تو مجاهد بودي. هر چي ام بگم قبول نمي كنن. مي گن اگه دستت رو دستگاه قطع كرده، صورتت چي شده.
طبيب: چرا به اين خانوم كمك نمي كني؟
حيات اله: چرا خودت به اين خانوم كمك نمي كني؟
طبيب: من گقتم چهار لك پول بهت مي دم، به شرط اين كه اين خانوم رو به قندهـار ببري. مـن قندهار نمي تونم برم. شما اين پارو بخرين، چون قندهار مي رين با مين رو به رو مي شين.
نفس: اون مشكل داره، نمي تونه منو ببره قندهار.
طبيب: تو ترسويي !
حيات اله: ترسو نيستم ، تو چرا خودت نمي بري؟
طبيب: صد دلار بدم، مي ري قندهار؟
حيات اله: صد دلار كمه.
طبيب: تو ترسو هستي.
حيات اله: ترسو نيستم … صد دلار كه چيزي نيست.
طبيب: صد و پنجاه دلار.
حيات اله: صد و پنجاه دلار هم نمي رم.
نفس: با دويست دلار منو مي بري قندهار؟
حيات اله: چند دلار؟
طبيب: دويست دلار.
حيات اله: دويست دلار؟
طبيب: هان.
حيات اله: ‌اول بـايد فكر كنم، بعد هم بايد برم وسيله خودمو بيارم. شما چهار لك پول پاي مارو بدين، برمي گردم مي برمتون قندهار.
طبيب: پول نمي دم تا زود برگردي.
حيات اله: نه پول رو بايد بدين ديگه. شما مـي خواين كلك بزنيـن. من اگه برم زود بر مي گردم. اول برم مسير راه رو ببينم. اگه مسير راه امن باشه، شما رو مي برم.
طبيب: من كلك نمي زنم. (گاري مي ايستد و حيات اله پياده مي شود.)
حيات اله: باور كن كلك مي زني. نگهدار. من زود بر مي گردم. چهار لك منو بده تا بيام.
طبيب: پول نمي دم تا زود برگردي.
حيات اله: چهار لك منو بده تا برم.
طبيب: منتظرم، زود برو.
حيات اله مي رود و نفس د رضبط براي خواهرش سخن مي گويد:
نفس: من جان خود را در اين سفر گذاشتم و از جاده هايي كه نرفته بودم، گذشتم تا بتوانم براي تو دلايل زيستن را بيابم. من از دشت هاي گل خشكيده خشخاش گذشتم و با آدم ها يي كه تاكنون نديده بودم رو به رو شدم تا از روياي آن ها براي تو اميد پيدا كنم و اكنون براي زيستن تو هزار دليل روشن آوردم. من باور كردم كه اگر كسي پا نداشته باشه و قهرمان دو نشه، خودش مقصره.
طبيب صاحب اسلحه كمري اش را در مي آورد و رو به نفس مي گيرد.
طبيب: من نگرانم. نمي شه به اين مرد اعتماد كرد. مي خواي اينو همراهت ببري؟.
نفس: نه.
طبيب: چرا نه؟
نفس: لازمش ندارم.
طبيب: چيكار مي توونم براي تو بكنم؟
نفس: نمي دونم. شايد تو بتووني يه چيزي براي خواهرم بگي. يه چيزي درباره اميد.
طبيب: درباره اميد؟ … مي دوني … هر آدمي براي زنده بودن، بهانه اي لازم داره. اما توي شرايط دشوار، چه بهانه اي بهتر از اميدٍ. ولي اميد يك مفهوم مجردِ. براي تشنه، اميد، آبه ! براي گرسنه، غذا ! براي تنها، عشق ! و براي زني كه زير برقع پوشيده شده، اميد، روزي است كه ديده بشه ! (‌مكث مي كند.)‌چطور بود؟ دوست داشتي؟ من خودم دوست نداشتم. مي تونم اون ضبط صوت رو ازت بگيرم و به تنهايي چيزي بگم؟
نفس: حتماً.
طبيب ضبط را مي گيرد و دور مي شود و نفس از گاري پياده مي شود و رو به خورشيد مي نگرد و خيال مي بافد.
نفس: مشكل اصلي من در اين سفر، خورشيـده كه رقابـت نا عـادلانه اي رو با من آغـاز كـرده. من هميشه با خودم فكر مي كردم كه اگر هر آدمي، به اندازه يك شمع، دور و بر خودش رو روشن كنه، به خورشيد آسمان نيازي نيست …
آرام آرام صدايي شنيده مي شود. نفس سر مي چرخاند. از دور دست، تعداد زيادي از زنان برقع پوش، عروسي را كه بر الاغي سپيد سوار است، مشايعت مي كنند. نفس رو به طبيب صاحب سر مي چرخاند. طبيب سرگرم ضبط كلامي در ضبط كوچك است. او نيز صداي زناني كه عروس مي برند را مي شنود. خود را به نفس مي رساند و نگاه مي كند. از ميان زناني كه عروس مي برند، زني با برقع به سمت آن ها نزديك مي شود.
طبيب: اون زن كه به طرف ما مي آد كيه؟
زن برقع پوش تا جلوي گاري مي ايد و مي ايستد و برقع خود را بالا مي زند. او حيات اله است.
حيات اله: من هستم نترس.
نفس: كجا رفتي كه اين قدر دير آمدي؟
حيات اله: يك گروه عروسي طرف قندهار مي رفت، من اونا رو دنبال مي كردم.
نفس: پس زود باش داره دير مي شه.
حيات اله: بيا منو تو هم با اين عروسي بريم.
طبيب: (به انگليسي رو به نفس) بهتره عجله كني. داره دير مي شه.
نفس: پول پاها رو چهار لك بگير و بريم. دير شد.
حيات اله: پاهارو نمي فروشم. اين پاها يادگار مادر خدا بيامرز منه.
طبيب: بهتره عجله كني. خداحافظ.
نفس: خداحافظ.
طبيب: مواظب خودت باش.

بيابان ها به همراه گروه عروسي، دقايقي بعد:
طبيب صاحب با گاري مي رود و نفس به دنبال حيات اله كه حالا زير برقع مخفي است، مي دود. گوينده راديو ايران از اين كه دقايقي ديگر خورشيد كسوف مي كند، سخن مي گويد. نفس در پي حيات اله شتابان خود را به زناني كه عروس مي برند، مي رساند و در لابلاي آن ها گم مي شوند.
حيات اله: (آهسته و پچ پچ كنان) اگه من حرف بزنم، مي فهمن كه مرد هستم ، تو برو بگو ما دختر خاله داماديم. بپرس اسم عروس چيه ، كه اگه به بازرسي رسيديم، بتوونيم جواب بديم.
نفس: من مي رم بپرسم. (خود را به زني مي رساند.) ببخشيد خانوم، ما دختر خاله داماديم، مي خواهيم بدونيم اسم عروس چيه؟
زن: دختر خاله داماد كه منم. شما كي هستين؟
نفس: ببخشيد اشتباه كردم، من دختر خاله عروسم، مي خوام بدونم اسم داماد چيه؟
زن: اسم داماد مسافرِ.
نفس: ممنون. (خود را به حيات اله مي رساند. در گوش او) اسم داماد مسافرِ ما هم دختر خاله عروس هستيم.
نفس ضبط را بالا مي آورد تا آنچه را كه طبيب صاحب براي خواهرش گفته است، بشنود.
صداي طبيب صاحب: (از ضبط شنيده مي شود) اين صداي مردي است كه همه عمر را به دنبال عشق هاي آسماني گشت اما همواره در زمين عاشق شد. اين صداي مردي است كه هيچ وقت نتوانست احساسش را آن طور كه بايد و به آن كس كه بايد، بيان كند.
حيات اله: اگه ما رو گرفتن مي گيم زن و شوهريم. اسم تو چيه؟
نفس: نفس.
حيات اله: اسم منم حياته. مي گيم دو تا بچه داريم يكيش پسره، يكيش دختره.
جماعتي از زنان برقع پوش، آواز خوانان از جمع اصلي جدا مي شوند و نفس و حيات اله را نيز با خود مي برند.
نفس: (رو به حيات اله) ما كجا داريم مي ريم؟ (رو به زن برقع پوشي كه كنار او راه مي رود.) ما داريم مي ريم قندهار؟
مرد برقع پوش: (آهسته) از من نپرس. از كسي ديگه بپرس. ما مي ريم پيشاور. اونا با عروس مي رن قندهار.
نفس و حيات اله از اين جمع جدا شده و به جمع قبلي مي پيوندند. اين بار زني كه نفس اولين بار از او درباره داماد پرسيده بود، جلو مي آيد.
زن: من دارم پسرهامو مي برم به ايران، اگه به ايران فرار مي كني مي توني با ما بياي.
نفس: نه ما مي ريم قندهار.
زن: پس از حالا به بعد تو دختر خاله داماد باش! (و به همراه پسران برقع پوش، كوزه بر سر مي رود.)

پاسگاه بازرسي در راه قندهار، پنج دقيقه قبل از كسوف:
زناني با برقع سياه به همراه مردي كه شمشير بر كمر دارد، راه را بر عروس و همراهانش مي بندد.
مرد بازرس: بايستيد. (همه مي ايستند.)
حيات اله: اگه گير افتاديم، مي گيم ما زن و شوهريم. اسمت چي بود؟
نفس: نفس.
حيات اله: اسم منم حيات.
مرد بازرس: ساكت باشين. با هم حرف نزنين. بارهاتونو بذارين زمين. خوب بگردين شون كه چي با خودشون دارن … (زنان برقع پوش از زير يك برقع كتابي را مي يابند.) كتابُ بيارين … (كتاب را مي آورند.) ببرينش …(زني كه زير برقع كتاب داشته است، برده مي شود.) اونهارم بگردين. زير برقع ها رو نگاه كنين …
زناني كه برقع سياه پوشيده اند، زناني را كه برقع رنگي پوشيده اند را بازرسي مي كنند و به هر كس شك مي كنند برقع او را بالا مي زنند تا صورتش را كنترل مي كنند.
زن بازرس: (از مرد جواني كه زير برقع مخفي شده است.) اسمت چيه؟
مرد جوان: زائر

زن: برو اون جا بنشين؟ (مرد جوان به جمع اسراء مي پيوندد.)
مرد: خوب همه رو بگردين.
پسر بچه برقع پوش در گوشه اي به اسارت برده مي شود. دوباره زن هاي برقع پوش بازرس، زنان برقع پوش ديگر را بازرسي مي كنند و هر لحظه به حيات اله و نفس نزديك تر مي شوند.
زن بازرس: ( از پسر بچه اي كه زير برقع مخفي شده ) اسمت چيه؟
پسر بچه: برقع.
زن بازرس: (او را هل مي دهد.) برو اونجا بشين. (برقع به جمع اسراء مي پيوندد.)
اكنون زن بازرس، برقع حيات اله را بالا مي زند. نفس از ترس برقع خود را سخت مي فشارد.
زن بازرس: اسمت چيه؟
حيات اله: حيات
زن بازرس: چي؟
حيات اله: حيات اله.
زن: برو اون جا بنشين.
حيات اله به جمع اسراء برده مي شود. در جايي از زير يك برقع، سازي بيرون آورده مي شود و بعد بازرسي پايان مي پذيرد.
مرد بازرس: بقيه آزادين كه برين. (به حيات اله) تو هم برو بشين اونجا … بقيه مي تونين برين. انشاءالله عروسيتون مبارك باشه.
همه راه مي افتند كه بروند. دوباره صدايي بر مي خيزد و نفس را از رفتن مانع مي شود.
مرد بازرس: تو … وايسا
زن بازرس: اسمت چيه؟ (برقع نفس بالا زده مي شود)
نفس: نفس.
زن بازرس: تو كي هستي؟
نفس: دختر خاله عروسم.
نفس برقع خود را بر تصوير خورشيدي كه كسوف مي كند، مي اندازد و رفته رفته همه چيز تاريك مي شود.
صداي نفس: من هميشه از زندان هايي كه زنان افغان را به بند كشيده، گريخته بودم، اما اكنون در همه آن زندان ها اسيرم ، فقط به خاطر تو خواهرم.
1379

RegLock چيست ؟

RegLock چيست ؟
يكي از آفتهايي كه امروزه صنعت نرم‌افزار را تهديد جدي مي‌كند ، كپي و استفاده غيرمجاز از محصولات نرم‌افزاري است. خصوصا در كشور ما به دليل عدم حمايت كافي و قانوني از توليدكنندگان نرم‌افزار اين مشكل تبديل به خطري جديتر و تهديدي براي ادامه حيات شركتهاي نرم‌افزاري شده است. صدماتي كه در سالهاي اخير به اين شركتها وارد شده غير قابل محاسبه و جبران ناپذير است.
يكي از سياستهايي كه اين شركتها براي مبارزه با اين مشكل اتخاذ نموده‌اند ، پايين آوردن قيمت فروش تا جايي است كه با قيمت كپي آن برابر گردد و اين در حالي است كه هيچ رابطه‌اي ميان رشد تورم كشور با اين صنعت وجود ندارد. براي مثال نرم‌افزاري كه درسال 75 به قيمت X تومان فروخته مي‌شد ، اكنون با بيش از 50% كاهش فروخته مي‌شود و با اين وجود ، نسبت فروش آن نيز بيش از 50% كمتر شده است. بدتر از همه آنكه متاسفانه كاربران فقط به دنبال كپي محصولات مورد نيازشان هستند و اين درحاليست كه در صورت نياز به پشتيباني با وجود آگاهي از اينكه محصولي كه خريده‌اند كپي و غيرمجاز است ، با شركت توليدكننده تماس گرفته و انتظار پشتيباني با روي خوش دارند.
اينها نشان از وضعيت ناگوار اين صنعت دارد.
شركت نرم‌افزاري آميتيس رسانه با سابقه‌اي حدود 10 سال در صنعت انفورماتيك در سالهاي اخير تحقيقات گسترده‌اي را آغاز نمود كه دامنه آن ، ارتباط با بيش از 10 شركت بزرگ محافظتي و امنيتي در سطح دنيا و بررسي محصولات آنها بود.
پس از بررسيها و تحقيقات فراوان راه‌حلي را پيدا كرديم كه با ضريب 99/99% امكان استفاده غير مجاز را از كاربران و سوءاستفاده‌گران مي‌گيرد.
RegLock يك نرم‌افزار محافظت از كپي است كه بر اساس اطلاعات يونيك (منحصر به فرد) سخت‌افزاري كار مي‌كند. همچنين استفاده از روالهاي بسيار قوي Anti Debug , Anti Trace , Anti Resource , Anti Hack & Anti Crack باعث امنيت بسيار بالاي اين سيستم شده است.
RegLock ادعا دارد كه يكي از بهترين نرم‌افزارهاي محافظت كپي در سطح دنيا است.
RegLock چگونه عمل مي‌كند؟
RL بر اساس اطلاعات سخت افزار ، شناسه‌اي توليد مي‌كند كه براي هر سخت افزار منحصر بفرد (يونيك) است. اين شناسه به همراه شماره سري (Serial No.) منحصربفردي كه به هر نرم‌افزار اختصاص مي‌يابد ، مبناي اعتبار يا مجاز بودن يك نرم‌افزار است. RL بر اساس اين دو اطلاعات به كاربر كد فعال‌سازي را ارائه مي‌كند كه رمز ورود به نرم‌افزار است.
كاربر جهت دريافت كد فعال‌سازي سه راه پيش رو دارد:

1 - ارتباط مستقيم با اينترنت :
در اين سيستم ، كاربر با مراجعه به سايت اينترنتي مربوطه و ورود شماره سريال و شناسه كامپيوتر خود ، كد فعالسازي را دريافت مي‌كند.
2- ارتباط با تلفن گويا :
در اين سيستم كاربر با تماس با شماره تلفن گويا و استفاده از راهنمايي هاي سيستم ، كد فعالسازي خود را دريافت مي‌كند.
3 – ارتباط تلفني با اپراتور :
اين نوع از تماس ابتدايي‌ترين نوع سيستم دريافت كد فعال‌سازي است. در اين سيستم كاربر با شركت توليد كننده تماس گرفته و پس از اعلام دو شناسه سخت‌افزاري و سريال نرم‌افزار خود ، كد فعال‌سازي را دريافت مي‌كند.

اعتبار چيست ؟
منظور از اعتبار ، تعداد امكان نصب هر نرم‌افزار بر روي كامپيوترهاي مختلف است. RL اين امكان را به توليدكننده مي‌دهد تا تعداد نصب هر نرم‌افزار بر روي كامپيوترهاي مختلف را تعيين نمايد. با دريافت كد فعال‌سازي ، كاربر مي‌تواند به تعداد نا‌محدود از يك نرم‌افزار بر روي يك كامپيوتر به شرط آنكه اطلاعات سخت‌افزاري آن تغيير نكند ، استفاده نمايد ، اما به دليل آنكه ممكن است كاربر بخواهد سخت‌افزار خود را ارتقاع ببخشد يا نرم‌افزار خود را بر روي كامپيوتر ديگري نيز استفاده نمايد ، RL اين امكان را مي‌دهد كه توليدكننده تعداد اعتبار را براي كاربر بيشتر از يك بار تعيين كند.
RL كاملا از اطلاعات سخت افزار استفاده نموده و با تغييرات نرم‌افزاري مانند تعويض ويندوز يا فرمت هاردديسك اعتبارش به پايان نمي‌رسد.

Anti Decompilation
Anti Debug
Anti Trace
Anti Dump
Seamless combination with source code,No gap
Dynamic En/Decryption of the protected code
Protection against cracks and loaders
Protection against debuggers (SoftIce, TRW, Turbo Debugger...)
Protection against code tracing
Counteraction to dumping application memory with the tools like Prodump, LordPE...
Polymorphic decrypted itself and the encrypted exe code.
After the decrypted exe code run,encrypt the decrypted exe code again.
Anti loader/patcher

Counter action agaist most used tools by cracker include:
EXESPY, WXR95, REGMON, FILEMONITOR, REGMON, WINDOWDETECT,
DEBUGVIEW, RESSPY, ADVANCED REGISTRY TRACER, REGSNAP,
MEMSPY, MEMORY DOCTOR, PROCDUMP32, MEMORY EDITOR, FROGSICE,
SMU WINSPECTOR, MEMORY DUMPER, MEMORYMONITOR,
NUMEGA SOFTICE LOADER, URSOFT W32DASM, Prodump


Reglock.com

Reglock.com

شركت نرم افزاري آميتيس رسانه (با مسئوليت محدود)
ميدان فاطمي ، خ كامران ، پ 15 ، واحد 7
تلفن : [phone] و 8890120 فكس : [phone]
w w w . a m i t i s s o f t . c o m


تعرفه سرويس هاي RegLock

قيمت (ريال)
پكيج C:
• نرم افزار مديريت قفل (Client / Server)
• با امكان ايجاد 1000 سريال
• حداكثر 3 بار تعداد نصب هر سريال
• عمليات قفل گذاري توسط اين شركت انجام مي‌گيرد.
• پشتيباني 000ر000ر2
هر 1000 سريال اضافي 000ر000ر1
پكيج (Enterprise) B :
• نرم افزار مديريت قفل (Client / Server) : Full Version
• قابليت توليد سريال به طور نامحدود
• قابليت تنظيم تعداد نصب هر سريال
• قابليت تعريف Server شخصي
• به روز رساني رايگان تا 5 سال
• آموزش كامل
• عدم وابستگي به شركت سازنده قفل
• پشتيباني 000ر000ر55
پكيج A (Open Source) - ارائه كامل تكنولوژي :
• Source كامل نرم افزار به همراه ارائه مدارك طراحي و اجرا بر اساس متد UML.
• ارائه تمامي Component هاي استفاده شده .
• نرم افزار مديريت قفل (Client / Server) : Full Version
• قابليت توليد سريال به طور نامحئود
• قابليت تنظيم تعداد نصب هر سريال
• قابليت تعريف Server شخصي
• راه اندازي سيستم تلفن گويا
• به روز رساني رايگان تا 5 سال
• آموزش كامل
• عدم وابستگي به شركت سازنده قفل
• پشتيباني 000ر000ر350

هزينه اجاره فضا بر روي سرور Reglock سيستم تلفن گويا
هر 1000 سريال در يك سال : 000ر50 تومان نصب و راه اندازي براي يك بار : 000ر000ر1 تومان

شركت نرم افزاري آميتيس رسانه (با مسئوليت محدود)
ميدان فاطمي ، خ كامران ، پ 15 ، واحد 7
تلفن : [phone] و 8890120 فكس : [phone]
w w w . a m i t i s s o f t . c o m

معرفى مراكز قرآنى

معرفى مراكز قرآنى

1 مدرسه آموزش قرآن كريم الزهراء (س)
مدرسه آموزش قرآن كريم الزهراء (س)
آدرس: http://www.qurannet.net

زبان ها: عربي
وابسته به: مدرسه الزهراء لتدريس القرآن ا
موضوع: قرآن
ايميل: [e-mail]


2 منابع قرآن كريم در اينترنت
منابع قرآن كريم در اينترنت
آدرس: http://www.quran.org.uk

زبان ها: انگليسي
وابسته به: دار التبليغ
موضوع: قرآن
مكان: ميدلسكس
ادرس پستي: Dar al Tableegh, Jackets Lane, Harefield, Middlese
ايميل: [e-mail]
تلفن: [phone]


3 شبكه قرآن
شبكه قرآن
آدرس: http://www.qurannetwork.com

زبان ها: انگليسي اردو
موضوع: قرآن
ايميل: [e-mail]


4 صفحه‌ قرآن كريم
صفحه‌ قرآن كريم
آدرس: http://www.holyquran.net

زبان ها: عربي
وابسته به: منتدى القرآن الكريم
موضوع: قرآن
ايميل: [e-mail]


5 مطالعه قرآن
مطالعه قرآن
آدرس: http://www.abbas.dircon.co.uk

زبان ها: انگليسي
موضوع: قرآن
ايميل: [e-mail]


6 قرآن و اهل‌بيت (ع)
قرآن و اهل‌بيت (ع)
آدرس: http://www.huccet.cjb.net

زبان ها: تركي
موضوع: قرآن
ايميل: [e-mail]


7 الميزان
الميزان
آدرس: http://www.almizan.org

زبان ها: انگليسي
موضوع: قرآن
ايميل: [e-mail]



8 حفاظت قرآن
حفاظت قرآن
آدرس: http://www.geocities.com/hifazatequran

زبان ها: انگليسي اردو
موضوع: قرآن


9 كلاس قرآن
كلاس قرآن
آدرس: http://www.sdewjee.com

زبان ها: انگليسي
موضوع: قرآن
مكان: تورنتو
ايميل: [e-mail]
نام مدير: Sukaina Dewjee


10 اسرار قرآن
اسرار قرآن
آدرس: http://www.asrar-quran.com

زبان ها: عربي
موضوع: قرآن
ايميل: [e-mail]
تلفن: [phone]
نام مدير: خالد محيى الدين الحليبى


11 مكتب قرآن
مكتب قرآن
آدرس: http://www.maktabnet.net

زبان ها: فارسي
وابسته به: مكتب قرآن
موضوع: قرآن
مكان: تهران
ادرس پستي: تهران، خيابان دماوند، كوچه برف
تلفن: [phone]



12 شبكه قرآن كريم
شبكه قرآن كريم
آدرس: http://www.alquran-network.net

زبان ها: عربي
وابسته به: مكتب الإنترنيت لحركة أمل
موضوع: قرآن
ايميل: [e-mail]
نام مدير: السيد نصرات قشاقش


13 پايگاه قرآن نور
پايگاه قرآن نور
آدرس: http://www.qrnoor.net

زبان ها: عربي
وابسته به: مؤسسة القرآن نور
موضوع: قرآن
مكان: قطيف
ايميل: [e-mail]


14 پايگاه كميته الذكرالحكيم
پايگاه كميته الذكرالحكيم
آدرس: http://www.althekr.net

زبان ها: عربي
وابسته به: لجنة الذكر الحكيم
موضوع: قرآن
مكان: سنابس


15 ترسيل قرآن
ترسيل قرآن
آدرس: http://www.koranusa.org

زبان ها: انگليسي
موضوع: قرآن
ادرس پستي: 80-08 51 st Avenue Elmhurst, New York 11373 Elmhur
صندوق پستي: 1115
ايميل: [e-mail]
تلفن: [phone]
نام مدير: Aunali Khalfan


16 تنزيل
تنزيل
آدرس: http://www.al-tanzeel.tk

زبان ها: عربي
موضوع: قرآن
مكان: سنابس
ايميل: [e-mail]


17 مؤسسه‌ جهاني حافظان قرآن كريم
مؤسسه‌ جهاني حافظان قرآن كريم
آدرس: http://www.hafezan.org

زبان ها: فارسي عربي انگليسي
وابسته به: مؤسسه جهاني حافظان قرآن كريم
تاريخ راه اندازي: 30/12/99
موضوع: قرآن
مكان: قم
ادرس پستي: قم، ميدان جهاد، روبروي فرمانداري
صندوق پستي: 4477
ايميل: [e-mail]


18 مؤسسه انديشه اسلامي آل‌البيت (ع)
مؤسسه انديشه اسلامي آل‌البيت (ع)
آدرس: http://www.altafsir.com

زبان ها: عربي انگليسي
وابسته به: مؤسسة آل البيت للفكر الاسلامي
موضوع: قرآن
ايميل: [e-mail]


19 مؤسسه فرهنگي انتشاراتي فجر قرآن
مؤسسه فرهنگي انتشاراتي فجر قرآن
آدرس: http://www.fajrequran.com

زبان ها: فارسي
موضوع: قرآن
مكان: قم


20 مركز فعاليت‌هاي قرآني دانشجويان كشور
مركز فعاليت‌هاي قرآني دانشجويان كشور
آدرس: http://www.isqa.ir

زبان ها: فارسي عربي انگليسي
وابسته به: مركز فعاليتهاي قرآني دانشجويان
موضوع: قرآن
مكان: تهران


21 ام‌الكتاب
ام‌الكتاب
آدرس: http://www.ummulkitab.net

زبان ها: فارسي عربي انگليسي
وابسته به: مركز جهاني اطلاع رساني آل البي
موضوع: قرآن
مكان: اصفهان
ادرس پستي: اصفهان – خيابان هشت بهشت – مركز جهاني اطلاع رساني
ايميل: [e-mail]
تلفن: [phone]
نام مدير: رضا شريعتي


22 مؤسسه فرهنگي هنري زلال وحي
مؤسسه فرهنگي هنري زلال وحي
آدرس: http://www.safiranebehesht.com

زبان ها: فارسي
وابسته به: دارالتحفيظ قرآن كريم
موضوع: قرآن
مكان: مشهد
ادرس پستي: ايران - مشهد - چهارراه خواجه ربيع - بين كوچه حسين
ايميل: [e-mail]
نام مدير: محمد رضا معمارياني


23 قرائتي
قرائتي
آدرس: http://www.qaraati.net

زبان ها: فارسي
وابسته به: مركز فرهنگي درسهايي از قرآن
موضوع: قرآن
مكان: تهران
ادرس پستي: تهران صندوق پستي 14185/586
صندوق پستي: 14185/586
ايميل: [e-mail]
تلفن: [phone]


24 قرآن و عترت
قرآن و عترت
آدرس: http://www.ghoran-etrat.com

زبان ها: فارسي
وابسته به: دانشكده علوم - دانشگاه تهران
موضوع: قرآن
مكان: تهران
ادرس پستي: تهران - دانشگاه تهران - دانشكده علوم - كانون قرآن
ايميل: [e-mail]


25 مركز فعاليت‌ها و پژوهش‌هاي قرآن و عترت
مركز فعاليت‌ها و پژوهش‌هاي قرآن و عترت
آدرس: http://www.tasnimnet.net

زبان ها: فارسي
وابسته به: مركز فعاليتها و پژوهش‌هاي قرآن
موضوع: قرآن
ايميل: [e-mail]


26 دارالقرآن‌الكريم اصفهان
دارالقرآن‌الكريم اصفهان
آدرس: http://www.dar-al-quran.com

زبان ها: فارسي
وابسته به: دار القرآن كريم اصفهان
موضوع: قرآن
مكان: اصفهان
ادرس پستي: اصفهان - خيابان شيخ بهائي
صندوق پستي: 81395-191
ايميل: [e-mail]
تلفن: [phone] & 2368444 &
نام مدير: حجت‌الاسلام آقاي مهدي مظاهري


27 دانشكده اينترنتي قرآن و عترت
دانشكده اينترنتي قرآن و عترت
آدرس: http://www.etrat.net

زبان ها: فارسي انگليسي
موضوع: قرآن
ايميل: [e-mail]


28 فرقان
فرقان
آدرس: http://www.forghan.org

زبان ها: فارسي
وابسته به: مركز علمي پژوهشي جامعة علوم ال
موضوع: قرآن
مكان: قم
ادرس پستي: قم - بلوار امين- كوچه 21- پلاك 7
ايميل: [e-mail]
تلفن: [phone]
نام مدير: حضرت آية‌الله العظمي صادقي تهر


29 بنياد قرآن و عترت
بنياد قرآن و عترت
آدرس: http://www.bonyad-qoran.com

زبان ها: فارسي
وابسته به: بنياد قران و عترت
موضوع: قرآن
مكان: تهران
ادرس پستي: تهران، صندوق پستي 1946-15815
صندوق پستي: 15815 -1946
ايميل: [e-mail]
نام مدير: محمد انجم‌شعاع


30 مركز ترجمه قرآن مجيد به زبان‌هاي خارجي
مركز ترجمه قرآن مجيد به زبان‌هاي خارجي
آدرس: http://www.cthq.ir

زبان ها: فارسي انگليسي
وابسته به: مركز ترجمه قرآن مجيد به زبانها
موضوع: قرآن
مكان: قم
ادرس پستي: ايران،قم،خيابان شهدا، كوچه شماره 39، پلاك 12
صندوق پستي: 37185-3984
ايميل: [e-mail]
تلفن: [phone]


31 همايش قرآن
همايش قرآن
آدرس: http://www.hamayesh-qoran.com

زبان ها: فارسي
موضوع: قرآن
مكان: تهران
ايميل: [e-mail]


32 قرآن كريم
قرآن كريم
آدرس: http://www.qurandatabank.com

زبان ها: فارسي
موضوع: قرآن




33 مركز فرهنگ و معارف قرآن
مركز فرهنگ و معارف قرآن
آدرس: http://www.maarefquran.com

زبان ها: فارسي
وابسته به: دفتر تبليغات اسلامى حوزه علميه
موضوع: قرآن
مكان: قم


34 متفقين
متفق
آدرس: http://www.motafegh.com

زبان ها: فارسي
وابسته به: مركز توسعه و ترويج فعاليتهاي ق
موضوع: قرآن


35 حفظ قرآن كريم مخصوص نونهالان
حفظ قرآن كريم مخصوص نونهالان
آدرس: http://www.hafezan.com

زبان ها: فارسي عربي انگليسي
وابسته به: بوستان قرآن و عترت
موضوع: قرآن
ايميل: [e-mail]
تلفن: [phone]

برنامه توسعه سازمان ملل متحد UNDP

برنامه توسعه سازمان ملل متحد UNDP


شرکتها ‏، بنگاههاي اقتصادي ، بازرگانان و
آرمانهای توسعه هزاره



چارچوبی برای عمل


نویسندگان جین نلسون و دیو پریسکات


دفتر سازمان ملل متحد
تهران - ايران


کوفی عنان دبیر کل سازمان ملل متحد:



در عصر وابستگی به یکدیگر انسان ها ، حقوق شهروندی جهانی ، بر اساس اعتماد و مسئولیت مشترک ، پشتیبان سرنوشت ساز پیشرفت است ، اما در دوران محروميت بیش از یک میلیارد انسان از حداقل نیازهای در خور شان و منزلت او ‎، شرکتها ،‌ بنگاه هاي اقتصادي ، بازرگانان دیگر نمی توانند بي تفاوت باقي بمانند يا همچون سدي در برابر اين خيل عظيم انساني قراگيرند ، بلکه بر عکس آن ها باید در صدد همکاری با دولت ها و سایر نقش آفرینان در جامعه برآيند و با بسیج علم ، فن آوری و دانش جهانی به مقابله با بحران های به هم تنيده گرسنگی ، بیماری ، تخریب محیط زیست و تضادی که باعث عقب نگهداشته شدن کشورهای جهان سوم می شود ، برخيزند.



چارچوبی برای عمل


خلاصه دستورالعمل ها و سفارش های حاضر در این نوشتار ارائه کننده چارچوبی برای عمل است ، بدین معنا که نشان می دهد چگونه اتحاد شرکتها و بنگاههای اقتصادی ، در پيوند با دستگاهها و نظام سازمان ملل متحد، دولتها و سازمانهای جامعه مدنی ، می تواند در دستیابی به آرمانهای توسعه هزاره که آرمان آن دگردیسی جهانی شدن به نیروی مثبتتری برای توده بیشتری از مردم دنیا مي با شد، همکاری نمایند .
تمامی شرکتها و انجمنهای تجاری ، از بنگاههای اقتصادی کوچک و متوسط تا شرکتهای بزرگ یک یا چند ملیتی ، از اطاقهای بازرگانی تا سازمانهای تجاری بین المللی ، می توانند در این زمینه ایفای نقش نمایند . تاثیر و مشارکت این سازمانها ممکن است متفاوت باشد اما چارچوبی برای عمل همه آنان و نيز دربرگيرنده افراد علاقمند در جوامع توسعه یافته به همکاری با بخش خصوصی است . آرمان این نوشتار ارائه رئوس کلی و اساسی اين امر مهم با توسل به مثال های روشنگر به جای صرفا تحلیل های مفصل می باشد که امید است خواننده را در ایجاد فکر و اندیشه ياري دهد.

این گزارش همچنین به سه پرسش کلیدی پاسخ می دهد :

1- آرمانهای توسعه هزاره چه هستند ؟
2- چرا اين آرمانها برای شركتها مهم مي باشند ؟
3- شركتها چگونه می توانند در دستیابی به این آرمانها مشارکت نمایند؟


فهرست

1- آرمانهای توسعه هزاره چه هستند ؟
2- چرا اين آرمانها برای شركتها مهم مي باشند ؟
3- شركتها چگونه می توانند در دستیابی به این آرمانها مشارکت نمایند؟

×××

آرمان 1 : ریشه کن کردن فقر شدید و گرسنگی

آرمان 2 : دستیابی همگانی به آموزش ابتدایی

آرمان 3: ارتقا برابری جنسیتی و قدرت دادن به زنان

آرمان 4 : کاهش مرگ و میر در کودکان

آرمان 5 : افزایش سطح سلامتی مادران

آرمان 6 : مبارزه با اچ. آی. وی./ ایدز، مالاریا ، و سایر بیماری ها

آرمان 7 : تضمین پایداری محیط زیست

آرمان 8 : افزایش مشارکت جهانی برای توسعه


1- آرمانهای توسعه هزاره چه هستند ؟

در سپتامبر سال 2000 ، 189 تن از سران دولت ها اعلامیه هزاره (Millennium Declaration) را تصویب کردند . این اعلامیه یک تعهد جهانی بی سابقه و یکی از قابل اعتنا ترین اسناد سازمان ملل در چند سال اخیر به شمار می رود . این اعلامیه قدرت دید همگانی و مشترکی در چگونگی مقابله با برخی ازچالش های بزرگی که جهان با آن روبروست عرضه می کند.(www.un.org)

این اعلامیه منجر به ارائه هشت آرمان توسعه هزاره (MDGs) گردید که تاکید آن بر تلاش براي کاهش فقر ، بالا بردن کیفیت زندگی مردم ، تضمین پایداری محیط زیست ، و بنیان گذاری مشارکتهایی به منظور تضمین جهانی شدن به نیروی مثبت تری برای توده های مردم جهان است. در این اعلامیه هدفها و راهنما يا شاخص های ویژه ای برای هر یک از این آرمان ها مقررگردیده است که تا سال 2015 باید بدان دست یافت . تاکید بر روی این آرمانها و هدفها، موضوع اصلی این گزارش است که در صفحات بعد به طورخلاصه به آن اشاره می شود . برخی از اين آرمان ها و هدفها بر شرکتها و بخش خصوصی مستقيما اثرمي گذارند و برخی دیگر به طور گسترده تری در توان بخشیدن به چارچوب و مرزبندي محیطی مربوط می شوند که شرکتها و بخش خصوصی باید در آن عمل کنند و البته همه آنها در اقتصاد جهانی وابسته به هم امروز برای بخش خصوصی مطرح مي باشند، كه مسئولیت اصلی دستیابی به اين آرمان ها البته به عهده دولتها مي باشد . بخصوص ، نیاز مبرمي به یک نظارت عالی ، اصل حاکمیت قانون، رعاين موازين و حقوق بشر ، تلاش پی گیرانه مبارزه با نا سازگاری و فساد و اجرای هنجارها و معیارهای بین المللی وجود دارد. همچنین، نیاز به گسترش همکاری سخاوتمندانه تر و موثرتر دولتها ، معافیت بدهی ها و دسترسی آسان تر به بازارهای جهانی برای صدور کالا به چشم می خورد و بدیهی است فقط در چارچوب یک رهبری دولتی است که بخش خصوصی می تواند نقش سازنده تر و موثرتری ایفا نماید.
بسیاری از شرکتها می پرسند آرمان های توسعه هزاره چگونه به نه (9) اصل عهدنامه جهانی سازمان ملل (UN Global Compact ) که درپی می آید مربوط می شود. این ” عهد نامه “ یک شبکه آموزشی با مشارکت بخش های اصلی سازمان ملل متحد ، شرکتها ، موسسات بازرگانی ، سازمان های غیر دولتي / حکومتی یا ان. جی. او و اتحادیه های صنفی، کارگری یا سندیکایی است . نه (9) اصل آن بویژه معطوف به انجام فعالیتهای مسئولانه تحت قلمرو و موازين حقوق بشر ، معیارهای کار و عملکردهای همخوان با محیط زیست است . عهد نامه جهانی از شرکتها می خواهد که در چارچوب حوزه تاثیر شرکتی خود به این نه (9) اصل که تمامی آن مبتنی بر معاهده نامه های بین المللی بین دولتها مي باشد پایبند باشند. این تعهد جزئی سرنوشت ساز از چگونگی حمایت شرکتها و بخش خصوصی از آرمان های توسعه هزاره است . شرکتها با ارتقا چنین ارزش های محوری پذیرفته شده جهانی و با کاهش تاثیرمنفی فعالیت های کاری خود می توانند موفق به ایفای نقش حیاتی شوند. www.unglobalcompact.org

همزمان با این عهدنامه جهانی ، شمار روزافزون سایر فعالیت های ابتکاری مشوق شرکتها در پیوستن به مشارکتهای مقطعی برای نیل به آرمانهایی گسترده تر از هشت آرمان توسعه هزاره نیز مطرح شده اند . این آرمانها گاهی از محیط فعلی کار ، بازار و زنجیره تامین فراتر می روند و مناظره فزاینده ای بر سر حدود مقابله شرکتها و بنگاههای اقتصادی با این چالش ها در مقابل دولتها و سازمان های جامعه مدنی بوجود آورده اند، اما شکی نیست که بخش خصوصی می تواند نقش سازنده و مفیدی ایفا نماید . حداقل، باید تضمین کرد که فعالیت های آن ها در چارچوب قانون انجام گرفته و اثر سوئی نخواهد داشت .

آرمان های توسعه هزاره

189 کشور از اعضای سازمان ملل متحد ، متعهد گردیدند که تا سال 2015 به هشت آرمان زیر دست یابند .

آرمانها آرمانها

1-ریشه کن کردن فقر شدید و گرسنگی صفحه :

2-دستیابی همگانی به آموزش ابتدایی صفحه :

3-ارتقا برابری جنسیتی و قدرت دادن به زنان صفحه :

4-کاهش مرگ و میر در کودکان صفحه :

5-بالابردن سطح سلامتی مادران صفحه :

6- مبارزه با اچ.آی.وی./ ایدز ، مالاریا و سایر بیماریها صفحه :

7- تضمین پایداری محیط زیست صفحه :

8- افزایش مشارکت جهانی برای توسعه صفحه :

براي مطالعه بيشتر نگاه كنيد به : www.developmentgoals.org


عهدنامه جهانی ( Global Compact)

در مجمع جهانی اقتصاد (World Economic Forum) در داووس ، و به تاریخ 31 ژانویه 1999 ، کوفی عنان دبیر کل سازمان ملل با به چالش كشيدن رهبران تجاری جهان آنان را به ” قبول واجرای “ اصول جهانی حقوق بشر، معیارهای کار و محیط زیست در هر يك در حوزه های نفوذ کاری خود فرا خواند :

اصل اول: حقوق بشر: شرکتها ، بنگاههاي اقتصادي و بازرگانان باید در حوزه فعالیت و نفوذ خود از حقوق بشر حمایت كنند و به آن احترام بگذارند .
اصل دوم : تضمین نمایند که شرکتها و بنگاههاي اقتصادي او نقشی در نقض حقوق بشر ندارند.
اصل سوم: معیارهای کار : شرکتها ، بنگاهها و بطور كلي بخش خصوصی باید از آزادی انجمن و شناسایی موثر حقوق مذاكره و معامله جمعی حمایت نماید.
اصل چهارم : منع هرگونه کار اجباری و به زور.
اصل پنجم : لغو موثر کار کودکان.
اصل ششم: منع تبعیض شغلی در کار
اصل هفتم : محیط زیست :شرکتها و بنگاه هاي اقتصادي باید حامی رویکرد پیشگیرانه در مقابله با مشکلات محیط زیست باشند.
اصل هشتم : متعهد گردند که در ارتقاء مسئولیت بزرگتر خود یعنی محافظت از محیط زیست پیشقدم شوند.
اصل نهم : تشويق توسعه و گسترش فن آوری سازگار با محیط زیست .

.www.unglobalcompact.org


2- چرا اين آرمانها برای شرکتها مهم مي باشند ؟

آرمانهای بین المللی مانند صلح ، امنیت ، توسعه پایدار ، حقوق بشر و کاهش فقر به طورفزاینده ای به یکدیگر وابسته اند و دارای پیامدهای بسیاری برای کلیه بخشهای جامعه می باشند که دستيابي به آن ها نیازمند راه حلهای پیچیده و جمعي است . گرچه دولت ها دارای مسئولیت اصلی برای دستیابی به این آرمانها هستند ، اما به نفع شرکتها و بنگاه های اقتصادی است که جزئی از راه حلها باشند تا معضلات .
در طول دهه گذشته ، شرکتهای داخلی و خارجی از نقش مهمتر و موثرتری در بسیاری از کشورهای جهان سوم برخوردار شده اند و در پیشرفت آینده این کشورها سهم روز افزونی بازی خواهند نمود .
همزمان ، تقاضای بین المللی رو به رشدی برای شرکتهاو بنگاه هاي اقتصادي دارای سیاست های شفاف و مسئول در برابر اثرات اقتصادی ، اجتماعی و محیط زیستی در سر تا سر دنیا به وجود آمده است .

در این چارچوب ، سه دلیل عمده یا شم تجاری برای پشتیبانی از آرمانهای توسعه هزاره وجود دارد که هر یک از این دلایل پشتیبان سرنوشت سازی برای به وجود آوردن شرکتهای موفق و قابل رقابت در بخش خصوصی است. این دلایل عبارتند از :
• نخست : سرمایه گذاری در یک محیط سالم برای فعالیت بخش خصوصی،
• دوم : مدیریت مستقیم هزینه و خطر.
• سوم : فراهم آوردن فرصتهای جدید داد و ستد .

سرمایه گذاری در یک محیط سالم و نوین برای فعالیت بخش خصوصی

بدیهی است که بیشتر شرکتهای قانونی از فعالیت در جامعه ای با ثبات و امن بهره فراوانی می برند ، ضمن اینکه برخوردار از نیروی کاری سالم و کارآمد و مصرف کنندگان و سرمایه گذارانی مساعد می شوند .
شرکتهای تولیدی و رقابتی از وجود نظام تجاری آزاد قانونی ، قابل پیش بینی و بدون تبعیض و اقتصاد نا فاسد و قانونمند بهره بسیاری می برند. ناکامی در دستیابی به آرمانهای توسعه هزاره برخی یا کلیه ستون های موفقیت در سطح ملی و یا بین المللی را متزلزل می کند.

مدیریت مستقیم هزینه و خطر

چالشهایی نظیر نابودی محیط زیست بومی، تغییرات جوی جهانی، اچ.آی.وی./ایدز ، ناسازگاریهای قومی و نبود نظام با کفایتی برای حفظ و ارتقا سلامتی و آموزش می توانند به طور مستقیم بر هزینه ها و خطر برای بقاء شرکتها بیفزاید .این عوامل می توانند سبب افزایش هزینههای اجرایی ، هزینه های خرید مواد اولیه ، استخدام ، آموزش و سایر هزینه هاي پرسنلی ، ایمنی ، بیمه و سرمایه گذاری شوند . این عوامل همچنین می توانند سبب بروز خطرهای مالی کوتاه و طولانی مدت ، تزلزل در بازار، پیگردهای قانونی و سلب اعتبار و شهرت گردند . شرکتهای آگاه و پیگیر مقابله بااین چالشها، قادر به کاهش خطر و ریسک، مدیریت شهرت و اعتبار، کم کردن هزینه ها، اصلاح کارآیی منابع و افزایش تولید می باشند.


فراهم آوردن فرصتهای جدید داد وستد .

برخی از موفق ترین و نو آور ترین شرکتهای جهان برای مقابله با دشواریهای اجتماعی و محیط زیستی، اقدام به تولید کالاها، خدمات و فناوری ويژه اي نموده و در برخی موارد حتی الگوهای کار خود را تغيير می دهند. آنها درک می کنند که بسیاری از کشورهای جهان سوم بخصوص کشورهای با جمعیت زیاد و منابع طبیعی فراوان، فرصت های کاری طولانی مدتی عرضه می کنند . برای این شرکتها كمك در دسترسي به آرمانهای توسعه هزاره فقط یک مسئولیت اجتماعی شرکتها و تثبیت شده، به پیروی از مدیریت خطر و نوع دوستی نیست. بلکه همچنين موضوعٍ يك فرصت اجتماعي براي نو آوری ، ایجاد ارزش و رقابت پذیری است .





ٍ"نه فقط نیازهای شرکتها و اجتماع قادر به هماهنگ شدن با یکدیگر هستند، بلکه موفقیت کشورهای جهان سوم در بهبود بهروزی و آسایش ، برای تقریبا هر شرکت یا بنگاه اقتصادی ، دارای اهمیت استراتژیک و بنیادی است".

به نقل از پروفسور مایکل پورتر،
از مدرسه اقتصاد دانشگاه هاروارد
درباره بازارهای آینده

3- شرکتها چگونه می توانند در دستیابی به اهداف توسعه هزاره مشارکت نمایند؟

بیشتر شرکتها در فرايند توسعه تاثير مي گذارند و مي توانند در حوزه های نفوذ زیر مشارکت نمایند :
• در فعالیت های کاری اصلی خود ، در محیط کار ، در بازار و در طول زنجیره تامین،
• در سرمایه گذاری هاي اجتماعی و فعالیت های بشر دوستانه ،
• در مشارکت در مذاکرات و تعاملات برای تعیین سیاستگذاریها و خط مشیهای عمومی و فعالیت های حمایتی یا طرفدارانه ،

در واقع این سه حوزه نفوذ شرکتها، اساس برنامه چارچوبی برای عمل در طول این گزارش است.

شرکتهای تجاری و صنعتی ، اطاقهای بازرگانی و سایر اتحاد های بین شرکتی می توانند نقش به ویژه مهمی در مقابله با دشواری های بر سر راه توسعه که فراتر از حیطه ، ظرفیت یا اختیارات هر شرکت به تنهايي می باشد را ایفا نمایند. یک چنین اقدام دسته جمعی قادر به افزایش نفوذ و مشروعیت بخش خصوصی در مشارکت برای پرداختن به آرمانهای توسعه هزاره است.

مشارکتهای ویژه ای که شرکتها و موسسات مختلف در رسیدن به این آرمانها می توانند بوجود آورند فقط وابسته به آرمانهای توسعه هزاره مورد بحث ما نيست، بلکه بسته به عوامل زیر قابل تغییراست :

• بخش صنعت
• الگوی کاری شرکت و اندازه و ترکیب مالکیت آن .
محل و موقعیت شركت ها ، نه فقط از نظر فرهنگي و شرایط مختلف بلکه از منظر فعالیت جهاني يا محلي و دفترهای مرکزی خود داراي اهميت مي باشند،
• شمار شرکتهای شرکت کننده – مثلا ، اینکه آیا این مراکز به صورت
منفرد و در چارچوب فعالیت های کاری ودر طول زنجیره تامین خود
عمل می کنند یا از كانالهاي موسسات تجاری خود، یا با اتكا به
ديگر شرکتها مانند سازمان های دولتی و غیر دولتی.




اندازه و ماهیت شرکت شما هرچه باشد پرسش های زیر ممکن است به برقراری ارتباط میان فعالیت های روزمره کاری و نیل به آرمان های توسعه هزاره کمک کند :


فعالیت های اصلی شرکتها ، بنگاه های اقتصادی ، بازرگانان و غيره برای هر یک از آرمانهای هشت گانه توسعه هزاره:

• تولیدات و خدمات : منابع ، تولیدات، پیشرفت، توزیع، قیمت گذاری یا مصرف نهایی تولیدات و خدمات شرکت شما چگونه می تواند مانع یا حامی آرمانهای توسعه هزاره شود؟
• سیاست ها و فعالیت ها : چگونه سیاست ها و فعالیت های شرکت شما در زمینه هایی مانند اصول اخلاقی ، محیط زیست ، سلامتی و ایمنی ، حقوق بشر ، مناسبات کار و مدیریت منابع انسانی می تواند مانع یا حامی آرمانهای توسعه هزاره باشد؟ خطرها و فرصت های کاری کدامند ؟

سرمایه گذاری اجتماعی و فعالیت های بشر دوستانه برای هر یک از آرمان های هشت گانه توسعه هزاره ...

شرکت شما از راه های زیر چه کمک هایی می تواند به جمعیت ها ارائه کند:

- مردم (کارکنانی که وقت ، مهارت و عشق و علاقه خود را داوطلبانه عرضه می کنند ) ،
- سود ( حمایت مالی از سازمان های جمعی و غیر دولتی جامعه ) ،
- تولیدات ( اهداء کالاهای تولیدی )
- ساختمان (عرضه فضای اداری ، کامپیوتر و سایر تجهیزات )
- خرید ( خريد از شرکتهای داخلی و كارآفرينان اجتماعی )
- قدرت ( دعوت از تصمیم گیرندگان و يا تاثير گذاري)
- ارتقاء ( تعهد به فعالیت های بازاریابی مسئولانه که همچنین از یک آرمان اجتماعی یا سازمانی حمایت کند).
-
(منبع :گری سان .دی وهاجز، کسب وکار همه ، اف. ت. و دورلینگ ، کیندرسلی،سال2001 )



مشارکت در مذاکرات مربوط به تعیین خط مشی و سیاستگذاریها و فعالیت ترویجی يا طرفدارانه از هر یک از آرمانهای هشت گانه توسعه هزاره...

• نقش مدیران : چگونه مدیر عامل شما و سایر مدیران ارشد، رهبری یک یا چند آرمان توسعه هزاره را در نشست های داخلی و خارجی و سخنرانی های عمومی خود برعهده می گیرند ؟
• مشارکت : شرکت شما از راه اقدام جمعی و گفت و شنود قانونی با دولت و سران جامعه مدنی چگونه می تواند در امر قانون گذاری ، بر پایی هنجارها یا قواعد و معیارهایی که از پیشرفت آرمانهای توسعه هزاره حمایت می کند شرکت نماید ؟

در ادامه برای پاسخ به این پرسش ها ، به مثال های روشنگری از مشارکتهای بالقوه بنگاه های اقتصادی با هر یک از آرمان های توسعه اشاره خواهد شد.


سهم شرکتها در توسعه

سرمایه گذاری اجتماعی و فعالیت های بشر دوستانه :
بسیج مزیتهای اصلی و منابعی مانند پول ، تولیدات ، مهارت ها و مردم به منظور حمایت یا تقویت جمعیت های محلی از راه :
1. حمایت از طرحهای آموزشی ، تربیت یا کار آموزی ، پیشرفت جوانان ، شناخت محیط زیست و طرحهای مربوط به سلامتی و تغذیه در جمعیت های محلی.
2. ظرفیت دهی به رهبران جمعیتها و کار آفرینان اجتماعی
3. تربیت کارشناسان فنی داخلی در مورد مدیریت محیط زیست
4. ظرفیت سازی نظارتی یا کنترلی و حق ابراز عقیده گروه های جامعه مدنی داخلی یا محلی و رسانه های جمعی
5. حمایت از برنامه های آموزشی چند فرهنگی
6. حمایت از ابتکارات آموزشی برای رای دهندگان
7. تاسیس و حمایت از برنامه های اعتباری خرد و همچنین شرکتهای کوچک .

فعالیت های اصلی شركت ها

پیروی از قانون ، مدیریت خطر ، به حداقل رساندن تاثیرهای منفی اجتماعی و محیط زیستی و کسب اعتبار و ارزش برای کشورها و جمعیت های میزبان به وسیله:

1. تولید محصولات و خدمات سالم و با صرفه
2. ایجاد و سرمایه از راه پرداخت مزد محلی ، مالیات ، سهام و حق امتیاز ، پرداخت به موقع به فروشنده محلی/بومی ، کسب ارز خارجی و غیره .
3. ایجاد کار – استخدام نیروی عمومی ، هم برای شرکت و هم برای کل زنجیره تامین و فراهم آوردن روابط کاری مثبت و سازمان یافته .
4. توسعه منابع انسانی – سرمایه گذاری در امر آموزش و تربیت ، توسعه مهارت ، سلامتی و ایمنی در محیط کار و در سر تا سر زنجیره تامین .
5. ایجاد کسب و کار محلی – از راه شبکه تهیه و توزیع به ویژه با کمک شرکتهای متوسط ، کوچک و بزرگ .
6. گستردن معیارهای کسب و کار بین المللی پاسخگو یا مسئول – در حوزه هایی مانند : محیط زیست ،مدیریت بهداشت و ایمنی ، حقوق بشر، اخلاق ، کیفیت و غیره .
7. حمایت از توسعه و انتقال فن آوری – سرمایه گذاری در بخش تحقیق و توسعه داخلی و معرفی فن آوریها و روش هایی برای تولید پاکتتر و سالمتر
8. ایجاد ساختارهای زیربنایی و عمران – مانند سرمایه گذاری در بخشهای صنعتی و ماشین آلات ، ارتباطات و نظام های حمل و نقل ، نظام ها نهاد های قانونی




گفتمان هاي سیاسی و ترویجی :

متوسل شدن به اقدام های فردی و جمعی به منظور تاثیر بر محیطهای توانمندساز (enabling environment) و حمایت از تغییرات نظام مند در سطح داخلی ، ملی و بین المللی به وسیله:

• همکاری با دولت ها به منظور بهبود زیر بنای اجتماعی از راه حمایت از بهبود و اصلاح کیفیت نظام مراقبت از سلامت و آموزش .
• پیگیری اهمیت نظارتهای محیط زیستی و سیاستهای مالی با دولت و جامعه مدنی.
• شرکت در مذاکرات جهانی درباره مسائلی مانند تغییرات جوی و تنوع زیستی .
• پشتيباني از دولت های محلی و ملی به منظور: از میان بردن رشوه و فساد ، مدیریت عمومی موثر و ارائه خدمات ، مقررات عادلانه وشفاف و احترام به حقوق بشر .
• کمک به افزایش توانایی جذب و نگهداری سرمایه های داخلی و خارجی
• پشتیبانی از بهبود سیستم دسترسی صادرات کشورهای جهان سوم به بازارهای سازمان توسعه و همکاری اقتصادی
• پشتیبانی از افزایش سطح کمک های دولت به کشورهای جهان سوم.



آرمان نخست : ریشه کن کردن فقر شدید و گرسنگی

هدف 1 : در فاصله میان سال1990 تا 2015 تعداد افرادی که درآمد آنها کمتر از یک دلار است باید به نصف کاهش یابد .
هدف 2 : در فاصله همین سالها، یعنی سالهای 1990 تا 2015 تعداد افرادی که از گرسنگی رنج می برند باید به نصف کاهش یابد.

شرکتها چگونه می توانند در این امور مشارکت نمایند ؟

دو سوم جمعیت جهان ، یعنی نزدیک به 4 میلیارد نفر، با درآمدی کمتر از1500 دلار در سال زندگی می کنند ، يعني در انتهاي جدولي قرار مي گيرند كه متخصصینی چون استیو هارت و سی. کی پراهالاد، آن را هرم اقتصادی می نامند. این افراد نمایانگر یک بازار چند میلیون دلاری برای شرکتهای با خلاقيت، ذکاوتمند و نوع آور جهت ارائه خدمات ارزان به این مردم و سود آور برای خود است.
بر عکس ، کوتاهی دولتها و بخش خصوصی در کمک به این مردم برای بیرون آمدن از فقر منجر به تشدید نابرابریها و سر منشاء تضادی می شود که به کاهش اعتبار شرکتها و موفقیت طولانی مدت شركت می انجامد، که به منزله مجوز فعالیتشان است.

پس این شرکتها یا بنگاه های اقتصادی و يا بازرگانان چه می توانند بکنند ؟ دو عامل کلیدی کمک به رهایی مردم از فقر عبارتست از :
• دسترسی به تولیدات و خدمات قابل خرید ، به ویژه تولیدات و خدمات برآورنده نیازهای اصلی مانند : آب ، انرژی ، مواد غذائی ، مراقبت از سلامتی ، مسکن و آموزش .
• دسترسی به فرصت های اقتصادی در آموزش از راه ایجاد کار ، شبکه ارتباطی بین شرکتی ، فرصتسازی برای مالیکت بر دارایی ، دسترسی به اعتبارات ، فن آوری های جدید و تربیت یا کار آموزشی .
این شرکتها و بنگاه های اقتصادی از راه های زیر می توانند به مقابله با دشواری های مورد اشاره برخیزند :

فعالیتهای اصلی بخش خصوصی:

1. فراهم اوردن تولیدات و خدمات قابل خرید – آیا چنین شرکتی می تواند محصولات و خدمات جدید را به جمعیتهای فقیر عرضه کند یا توزیع محصول موجود را توسعه دهد؟ این شرکتها بخصوص برای افزایش دستیابی ارزان به آب – انرژی – اعتبارات – بیمه – تغذیه – فناوری اطلاعات و دارو چه اقداماتی می توانند انجام دهند؟ این شرکتها چگونه می توانند درباره بازاندیشی و در نظر گرفتن ملاحظات مرسوم درباره سرمایه گذاری مطمئن، رشد تولید ، توزیع،الگوهای کسب وکار و سرمایه گذاری های مشترک سود آور در زمینه تامین نیازمندیهای فقرا با در نظر گرفتن دانش متعارف دست به بازاندیشی بزنند.

شورای جهانی توسعه پایدار برای شرکتها و بخش خصوصی ، انستیتو منابع جهانی و کلیه بنیادهای آزمایشگاهی در سطوح پایین این هرم در این زمینه در حال انجام فعالیت های مهمی هستند.

• شرکتهاي مواد غذایی و نوشيدنی مي توانند اقدام به توليد محصولات جديد براي مقابله با کمبود مواد غذایی و قابل دسترس براي افراد كم درآمد نمایند . شرکتهای پی.اند.ج ، یونی لور و نستله همه از جمله مبتکران و پیشگامان در این راه هستند .
• شرکتهای خدمات رفاهی می توانند برای افزایش دسترسی به آب آشامیدنی سالم ، انرژی و مخابرات با شرکتهاي دولتي – خصوصي همكاري نمايند. شرکتهای سوئز ، تیمزواتر ، اسکوم ، ای.دی.اف،ای. بی. بی، وودافون و گروه الکتریکی E7 همه نمونه شرکتهایی هستند که در اين طرحها سرمایه گذاری کرده و خود از جمله پيشقدمان دستيابی به اینگونه ابتکارات هستند.
• شرکتهای تولید انرژی می توانند از تلاش برای پیشبرد منابع انرژی قابل بازیافت خصوصا در مناطق روستایی حمایت کنند .همچنان که بی پی، شل و ديگران چنين کرده اند .
• شرکتهای خدمات مالی می توانند خدمات بانکی و بیمه ،ارائه اعتبارات کوچک را توسعه دهند. همانند آنچه بانکهای سیتی گروپ و دویچه بانک در حال تجربه هستند.

2. تاسیس ارتباطات تجاری داخلی و فرصت های شغلی – آیا شرکتها می تواند راه های جدیدی برای توزیع و تدارك كالا و استخدام افراد مورد نياز خود در برابر گروه های محروم فراهم آورد ؟ آیا فرصتی برای برقراری ارتباط میان شرکت های بزرگ ، متوسط و کوچک داخلی و یا ارتقاء سطح مهارت افراد و اشتغال زایی افراد محلی وجود دارد ؟ شرکتهای بزرگ و موسسات تجاری می توانند در موارد زیر نقش مهمی ایفا کنند : برقراری ارتباط میان تولید کنندگان و سایر ارتباط هاي شركتي با صنایع کوچک و متوسط (SMME)، تامين اعتبار، سهام(ارزش ویژه) ، بیمه خطر و سایر اعتبارات مالی، به ویژه موسسات مالی حمایت از انتقال کالای مناسب و تکنولوژی پردازشی ، برنامه های كارآموزي ، مشاوره ای، ظرفیت سازی و برنامه هاي تبادل اطلاعات.

• شرکتها یا کارخانجات تولید مواد غذایی و نوشیدنی و کالاهای مصرفی می توانند مواد خام اولیه خود را از فروشندگان داخلی تهیه کنند . دایملرکریسلر ، مک دونالد و کوکاکولا همگی شبکه ای از فروشندگانی نوآور را در کشورهای جهان سوم به وجود آورده اند.

• شرکتهای تولیدی تجاری کشاورزی می توانند با همکاری مزرعه داران کوچک و شرکای آنان در کنار زنجیره جهانی تامین خود جهت تامین و اصلاح تولید روستایی با کیفیت و ایمنی غذایی مشارکت نمایند. دوپونت و نستله هر دو دارای چنین برنامه هایی می باشند.
• کلیه شرکتهای بزرگ برای فعالیتهای حمایتی خود می توانند به منابع خارجی یا با تنظیم قرارداد فرعی به شرکتهای داخلی متوسل شوند. شرکت آنگلو آمریکن به عنوان مثال دست به توسعه برنامه تجاری کوچک و جامعی زده است.
• شرکتهای تولید کننده کالاهای مصرفی می توانند برای توزیع کالاهای خود ، همچون کوکاکولا و یونی لور در آفریقا ، آسیا و آمریکایی لاتین از شبکه صنایع کوچک و متوسط (SMME) استفاده کنند.

سرمایه گذاری اجتماعی و بشر دوستانه

1. سرمایه گذاری روي کارآفرینان اجتماعی – آیا شرکتها می تواند از سازمان های غیردولتي/غيرحکومتی يا رهبران اجتماعي که تلاش عليه شماري از علل ریشه ای فقر را سرلوحه خود قرار داده اند حمایت کند؟

2.ارتقاء ظرفیت داخلی – شرکتها بجای اهداء کمک یا هدیه چگونه می توانند به برپایی، پايداري، ایجاد مهارت و ترمیم سازمانهای غیر حکومتی/غير دولتي یا ان.جی.او هاي داخلي و گروه هاي اجتماعی برای یک زمان طولانی ، ياري برسانند ؟

• کلیه شرکتها می توانند با پیشنهاد حمایت متقابل، به کارمندان داوطلب خود متوسل شوند، مانند مشاوران شرکت مک کينسی، پی. دبل.یو.سی، کی.پی.ام.جی و اکسنچور که در شماری از کشورها در حال تبادل مهارت هاي خود با کارفرمایان یا کارآفرینان هستند.

• برخی از شرکتهای ”چند ملیتی“ ( Large Footprint ) مانند آلکوئا ، ریوتینتو، بی پی ، شل و شوران- تکسا کو ، در حال توسعه برنامه های ابتکاری سرمایه گذاری ویژه گروههای محلي باشند که تاکید آن بر موسسات داخلی و ظرفیت سازی مي باشد و درعين حال داراي رویکرد گسترده تر منطقه ای است .
• موسسه اتوس در برزیل در همکاری با برنامه دولت (‌ به نام فوم زرو (FOME ZERO مسئول مشارکت شرکتها در ریشه کن كردن گرسنگی است . این برنامه همچنين دربرگيرنده دستورعمل یا راهنمایی است که آرمان آن تعيين نقش شركت ها و فعالیت های رسانه ای پشتیبان آن ها در ارتقاء سطح آگاهی عموم در برابر دشواری های ناشي از ریشه کني گرسنگی است .

گفتمان سیاسی و ترویجی:
1. پشتیبانی از سیاست های عمومی در جهت برپایی بخش خصوصی داخلی و جذب سرمایه گذاری خارجی – آیا شرکتهای بزرگ می توانند با مشارکت جمعی به برقراری محیط مناسب تواناتری برای کسب وکار نائل گردند ؟ به عنوان مثال ، با فراهم آوردن همکاری های تجاری موثر و ساختارهای حمایتی، دولت و یا کمک به ظرفیت سازی عمومی به منظور نظارت ضروری و اصلاحات مالی مانند مقرر کردن حق مالکیت برای فقرا یا تسهیل دستیابی کشاورزان کوچک به بازار این امکان پذیر است.
2. پشتیبانی یا طرفداری از دسترسی عادلانه تر به بازارهای سازمان توسعه و همکاری اقتصادی- آیا شرکتهای غربی می توانند با اعمال نفوذ یا فشار به دولت خود خواستار مطرح شدن موضوعات مربوط به کشاورزی و سایر یارانه هایی گردند که باعث دسترسی ناعادلانه تر به بازار می شود ؟
• اطاق بازرگانی بین المللی ، در حال همکاری با کنفرانس سازمان ملل درباره تجارت و توسعه ، به منظور افزایش سرمایه گذاری مستقیم خارجی در برخی از کشورهای است .
• شرکتها و موسسات خدمات مالی ، حقوقی و حسابداری قادر به برپائی سازمانهای بنیادی و ارتقاء معیارهای مناسب مدیریت شرکتی می باشند.
• مجمع جهانی اقتصاد ، بزرگترين شرکتهای تجاری - کشاورزی ، سازمان های غیر دولتی و دفاتر سازمان ملل را تحت عنوان گروه ضربت برای طرفداری از اصلاح تجارت کشاورزی ، گردهم آورده است.


آرمان 2 : دسترسی همگاني به آموزش ابتدایی

آرمان 3 : تضمين تکمیل دوره کامل آموزش ابتدایی تا سال 2015 براي كليه کودکان دختر و پسر به طور مساوی .

شركت ها چگونه می توا نند در این امور مشارکت نمایند ؟
یک نیروی کار تحصیل کرده و ماهر ، از مهمترین عوامل تضمین رقابت ملی و شرکتی در یک اقتصاد جهانی مبتنی بر اطلاعات مي باشد . کلی تر اينكه شواهد بارزي وجود دارد که سرمایه گذاری در آموزش ، بخصوص آموزش دختران ، می تواندبه مراقبت بهتر از تغذیه ، کاهش سلامتی و زاد و ولد ، فقر و اصلاح فعالیت اقتصادی در هر دو سطح خانواده و فراتر از آن منتهی گردد. تقریبا چهل درصد جمعیت جهان زیر بیست سال قرار دارند. این جمعیت جوان نه فقط کلید دسترسی به اقتصاد و جامعه ای با ثبات و پر رونق است بلکه برای بسیاری شرکتها به منزله کارکنان ، مشتری و رهبران آینده مي باشند . به طور خلاصه ، سرمایه گذاری در بخش آموزش از منظر شركت ها ، بخصوص در دراز مدت ، عملی بسیار منطقی است.
بخش خصوصی می تواند از دسترسی روز افزون به آموزش ، بالا بردن سطح کیفی آن و بهره گیری بهتر از فناوری اطلاعات از راه فعالیتهای اصلی مربوط به شركت ها ، برنامه های بشر دوستانه و حمایتی یاری رساند. همچنین می تواند مانع کار کودک که در برنامه نجات کودک تعریف شده است ، گردد. زیرا کار کودک مانع آموزش او می شود و به سلامتی وی ضرر می رساند و چنين وضعيتي او را درمعرض سوء استفاده جسمی ، جنسی یا هیجانی و یا سایر عوامل از راه های گوناگون قرار می دهد. نمونه های احتمالی مشارکت شرکتها و بخش خصوصی در یک چنین اموری عبارتست از :

فعالیتهای اصلی بخش خصوصی:
1 . مقابله با کار کودک – شرکتهای توانایی تاثیر بر زنجیره جهاني تامین و پیمانکاري در کشورهای جهان سوم دارای نقش فزاینده ای در مقابله با کار کودک در طول چنين زنجیره ه ای می باشد. با توجه به این نکته که کودکان معمولا بدین جهت روانه بازار کار می شوند که صاحب پدر- مادر فقیری هستند که قادر به فرستادن آن ها به مدرسه نیستند . چنین اقدامات مبتکرانه ای از جانب شرکتها اغلب همراه با پشتیبانی در تلاش برای آموزش این کودکان است .

• اطاق بازرگانی داخلی سیالکوت- پاکستان و انجمن صادرکنندگان پوشاک تولیدی بنگلادش هر دو با مشارکت سازمان بین امللی کار نجات کودک در صدد منع کار کودک در صنعت صدور توپ فوتبال و پارچه به ترتیب می باشند.
• بنیاد حقوق کودک ابرنیگ (Abring) یک سازمان غیر دولتی است که در اصل توسط انجمن تولیدکنندگان اسباب بازی برزیلی تاسیس شد ، و در همکاری با دولت ، یونیسف ، سازمان بین المللی کار، انجمن کارفرمایان ملی، سازمانهای غیر دولتی (NGO) و بخش شرکتهای خصوصی در مجموعه ای از انواع مشارکتهای نوآورانه برای حمایت از حقوق کودکان عمل می کند .برنامه های این مشارکت از جمله شامل منع کار کودک و صدور گواهی نامه شرکتهای حامی سیاست کودک است. از زمان برپایی چنین بسیجی در سال 1995، برای بیش از 1500 شرکت در برزیل گواهی نامه صادر شده است .
2. ارائه خدمات آموزشی – در موقعيت های معینی ، نهادهای بخش خصوصی می توانند در همکاری با بخش دولتی و یا به طور مستقل عمل کنند. متوازن ترین نسبت مشارکت دولتی و خصوصی در ارائه خدمات آموزشی هنوز موضوع مناظره است .
3. تامین فناوری برای آموزش – شرکتهای اطلاع رسانی و ارتباطات قادر به ایفای نقش در توسعه منابع آموزشی و فرهنگ لازم و روش های نوآورانه یادگیری و حمایت از استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات در مدارس می باشند.

• آکادمی ها ي شبکه سیسکو نمونه یک چنین شرکتی است که با بسیج کارآیی اصلی تجاري خود بخشي را در سودآوري شرکت خود و بخش ديگر را صرف فعالیت های بشردوسنانه مورد نیاز جامعه نموده است .

سرمایه گذاری اجتماعی و بشر دوستانه

1 آسان کردن آموزش فرزندان کارمندان – شرکتهای سرمایه گذاري بزرگ کشورهای جهان سوم می توانند از آموزش خانواده های کارمندان خود در سطح های مختلف چه در محل یا در مدارس عمومی داخلی ، يا ارائه بورس تحصیلات عالی حمایت نمایند .

2سرمایه گذاری در مدارس محلی یا حمایت از برنامه های آموزشی سازمانهای غیر دولتی (NGO) – شرکتها می توانند از راه هدیه یا بخشش به این کار اقدام كنند يا به عبارت دیگر از راه حمایت های مالی واهداء تولیدات مانند کتاب ، فن آوری وتجهیزات به صورت مستقیم به مدرسه یا به سازمانهای غیر دولتی (NGO) ، یا سایر میانجی های فعال در حوزه آموزش که این حمایت ها يا مستقیما به خود مدارس ارسال مي گردد و یا به سازمانهای غیر دولتی (NGO) و سایر ميانجي ها ي آموزشي تحويل مي گردد ، انجام مي پذيرد.
اين شركت ها همچنین می توانند از مشارکت کارمندان خود در فعاليت هاي در مدرسه مثلا از راه مشاوره شاگردان ، آموزش کودکان درباره دنیای کار و تجارت و مبادله مهارت های مدیریتی با مدیریت مدرسه ، حمایت کنند.

• شرکتهای تولید مواد غذا یی و بهداشتی - می توانند از برنامه های اصلاح تغذیه کودکان حمایت نموده و از راه تشکیلات مدارس اقدام به ارتقاء آگاهی کودکان درباره : سلامتی و شیوه های زندگی نمایند. شرکتهای : کلاگ ، نستله ، و یونی لور، همگی در چنین برنامه هایی سرمایه گذاری کرده اند.
• اكوئيپ يا ، برنامه اصلاح کیفی آموزش ، در آفریقای جنوبی ، برای نخستین بار توسط ”ابتکار ملی بخش خصوصی“ برگزار شد كه آرمان آن همکاری با مسئولان آموزشی و سایر سازمانهای غیر دولتی(NGO) برای اصلاح کیفی آموزش در مدارس دولتی است .
• موسسه کوالیداده نوانسینو (Instituto Qualidade no Ensino) در برزیل ، با تمركز بر روی انجمن هاي کارفرمایان یا شركت ها به توسعه مشارکت با آموزش دهندگان براي اصلاح کیفی آموزش با هزینه پائین ، اقدام مي كند . این موسسه به كمك اطاق بازرگانی امریکا در سا ئو پولو در سال 1994 تاسیس شد که چارچوبی برای عمل بیش از سی هزار شرکت عضو در حمایت از آموزش است.

گفتمان سیاسی و ترویجی:

1.حمایت از حق دسترسي، کیفیت و اصلاحات در آمورش و پرورش – انجمنهاي بخش خصوصی مانند اطاق های بازرگانی و سازمانهای کارفرمایان ، همچنين رهبران منفرد شرکتها می توانند حامیان مهمی در تامين هزینه هاي آموزشي در سطح ملی و بین المللی باشند .

• هر دو مثال مربوط به نقش شرکتهای برزیلی و آفریقای جنوبی در آموزش و پرورش، همچنان موضوع بحث در خط مشیهای آموزشی در این دو کشوراست كه الگو های ارزشمندی برای سایر کشورها ارائه می دهد .
• نت ايد(Netaid)،با مشارکت برنامه توسعه سازمان ملل (UNDP)و مشارکت سیسکو سیستم و دیگران براي بالا بردن سطح آگاهی عمومي وبسيج منابع جهت پرداختن به موضوعات توسعهای بوجود آمد. این شبكه بخصوص در ارتباط با مسائل آموزشي کودکان ، از راه اقدام ابتکاری ”‌به کودکان آری بگویید" و اقدام ابتكاري”مدرسه جهانی“ بسيار موثر واقع شده است .

آرمان 3 : ارتقا برابری جنسيتی و قدرت دادن به زنان

آرمان 4: امحاء نابرابری جنسيتی در آموزش ابتدایی و متوسطه، ترحیما تا سال 2005 و در تمامی سطوح آموزشی تا سال 2015

شركت ها چگونه می توانند در اين امور مشارکت نمایند ؟
زنان با وجود محدودیت های عظیم خود همچنان به طور میلیوني براي تامین مخارج در شرکتهای رسمی یا غیر رسمی اقتصادی ، در پیشرفت هاي اجتماعي ، آموزش و سلامتي ، برقراری صلح و پیشگیری از جنگ مشاركت می کنند. برخی از شرکتها و بخش های صنعتی علاقه روز افزوني به قدرت دادن به زنان دارند ، اما برای بیشتر شرکتها مسئله فرصت برابر و شناسایی زنان به عنوان کارمندان ارزشمند ، مشتری و شرکای کسب وکار و سهامدار، فقط اخیرا شروع شده است .
علاوه بر مسئله مهم دستیابی برابري جنسيتی در نظام آموزش مدارس، جايی كه شركت ها نقش غیر مستقیمي در آن ایفا می نمایند ، حوزه های زیر در ارتقا حقوق ، فرصت ها و توانايي زنان ، دارای اهمیت به سزائی است .

فعالیتهای اصلی بخش خصوصی:

1. تقويت توان اقتصادی زنان کارآفرین ، کارمند و تولید کننده- با استخدام هرچه بیشتر زنان و حمایت از برنامه های تنوع در محیط کار ، يا توسعه ارتباط های شرکتي يا برنامه های اعتباری جهت زنان کارآفرین ، شرکتها می توانند با کمک به آنها باعث تقویت مهارتهای فنی و بازاریابی ، تقویت تاکتیک های مذاکره گری و چانه زنیدر آن ها شده و آنان را در دستیابی به فن آوری ، برقراري ارتباط هاي شركتي و شناسایی فرصت هاي جدید بازار در سطح داخلی و جهانی ياري رسانند .

2. حذف خشونت علیه زنان در محیط کار– شرکتهایی که مستقیم یا در طول زنجیره تامین جهانی خود اقدام به استخدام شمار زيادي از زنان مي نمايند ، مسول رسيدگي به مزاحمت هاي جنسی و سایر ا شکال خشونت در محیط كار و یا بدرفتاری با زنان کارمند میباشند . شرکتهای تفریحی- مسافرتی نیز در مقابله با سوء استفاده جنسی و قاچاق زنان دارای مسئوليت بيشتر مي باشند.


• اتحاد جهانی برای کارگران و جمعیتها – این ابتکاری از سازمان بین المللی جوانان، گروه با نک جهانی ، شرکت نایکی و شرکت گپ با حمایت های سایر بنیادها و دانشگاهها است. آرمان این اتحاد بهبود سطح زندگی و آینده کارگران شاغل در تولید جهانی و خدمات در زمینه عرضه است که بیشتر آنان را زنان جوان تشکیل می دهند .
• شرکت لوکسیتان (Loccitane) با مشارکت با آژانس زنان سارمان ملل (UNIFEM) باعث افزایش درآمد صدها زن به دو برابر و اصلاح مهارت در فروش ، قدرت مذاکره گری و مهارت های فنی آنان شده است .
• ابتکار اشتغال جوانان – که در آسیای جنوب شرقی و توسط مجمع رهبران تجارت بین المللی ، یونیسف و تعدادی هتلهای زنجیره ای آغاز شد . آرمان این برنامه فراهم آوردن امکان هاي آموزشی و کار مطمئن در صنعت هتلداری برای زنان جوان بود .

سرمایه گذاری اجتماعی و بشر دوستانه

1- حمایت از مسایل مربوط به زنان – مستقیم یا از راه سازمانهای غیر دولتی(NGO) که روی این مسایل تمرکز کرده اند.
• مرکز شرکتهای خصوصی بین المللی ، بخشی از اطاق بازرگانی ایالات متحده ، برنامه ای بنام زنان در کار دارد که به موازات برگزاری کنفرانس ها بین المللی به طرح هایی درباره قدرت دادن به زنان در اقتصادهای در حال انتقال و توسعه کمک مالی می کند.

• شرکتهای آوون (Avon) و الی لیلی (Eli Lily) ، مسائل زنان راآرمان استراتژیک تلاشهای جهانی بشر دوستانه خود قرار داده اند.


2- سرمایه گذاری بر روی ارتقاء رهبری زنان فرا سوي فعالیت های خود شرکت – حمایت از برنامه های ظرفیت سازی و ارتباطي زنان ، پیشگامی در پاداش دهی و شناسایی تلاش های آرمانمند برای گزينش زنان در پست های رهبری ویژه مانند گروه های کاری دولتی و هیات های نمایندگی ، هيئت های مدیره شرکتها ، تیم های میانجیگر صلح و نقش های کلیدی در سازمانهای بین المللی .


• فدراسیون بین المللی تجارت و زنان حرفه ای ، و مجمع بین المللی سوروپتومیست(soroptimist ) هر دو فرصتهای قابل ملاحظه فراوانی برای زنان فراهم آورده اند .
• اورآل (Loreal) و هلناروبینشتاین ،از یونسکو در جهت توسعه برنامه اعطای بورسیه و پاداش برای حمایت از نقش رهبری زن در فعالیتهای علمی پشتیبانی کرده است .

گفتمان سیاسی و ترویجی :

1بالا بردن آگاهی عمومی درباره مسایل زنان و ارتقا ء نظرات آنان – این حوزه دیگری است که شرکتها و بخش های صنعتی معيني می توانند با آرمان تغییر سیاست های دولت و تغيير در نگرش های عمومی ، ایفای نقش نمایند. رسانه های همگانی به ویژه نقش به سزایی دارند، اما بیشتر شرکتهایی که فعالیت های تبلیغاتی و اطلاع رسانی همگانی را به عهده دارند می توانند از تلاش هایی که تضمین کنند توجه گسترده تر عموم به مسائل زنان باشد، پشتيباني كنند.

• برنامه ”‌ابتكاری ديجيتال دياسپوراي آژانس زنان سازمان ملل “ در اوگاندا با همكاري با مدیران اجرایی فناوری اطلاعات آفریقای که شرکتهای فناوری اطلاعات در خارج در کشور را اداره می کنند و نمایندگان دولت و سازمانهای جامعه مدنی ، از زنان آفریقایی برای استفاده از فناوری های اطلاعات از راه دسترسی به آموزش های فناوری اطلاعات و ارتباطات (IT) اشتغال ، كارآفريني و دسترسي به بازار ، حمايت مي نمايند .
2حمایت طرفدارانه از دسترسی برابر به منابع آموزشی و دارائی های اقتصادی – انجمن ها و کانون های شرکتهای و بخش خصوصی می توانند با در خواست اصلاحات نظارتی و قانونی و نهادی از حق مالکیت زنان و دسترسی برابر آنان به آموزش و دارائی های اقتصادی حمایت کنند.








آرمان 4: کاهش مرگ و میر در کودکان

آرمان 5 : تلاش برای کاهش مرگ و میر بین سالهای 1990 تا 2015 ، به دو سوم یعنی زیر پنج نفر.

شرکتها چگونه می توانند در این امور مشارکت نمایند ؟
دو بخشی که می توانند تاثیر تضمین کننده ای در کاهش مرگ و میر کودکان داشته باشند عبارتند از ، شرکتهای غذایی و دارویی ، که تولید مواد اصلی غذایی و دارویی اولیه توسط آنان برای کاهش مرگ و میر در کودکان ضروری است . شرکتهای تهیه آب نیز می توانند با مشارکت در افزایش دسترسی به منابع آب آشامیدنی برای کودکان ، از بروز بیماری های ناشی از آب آلوده که به تنهائی مهمترین عامل بیماری و مرگ در جهان شناخته می شود ، جلوگيري كنند . دستیابی به این آرمان همچنین به طرز غير قابل انكاري با کاهش بیماری اچ .آی .وی / ایدز ارتباط دارد.
بر اساس محاسبه یونیسف ، بین سالهای 2000 تا 2005 بیش از 50 درصد مرگ و میر کودکان در جنوب آفریقا بر اثر بیماری ایدز خواهد بود و در نتیجه یکی از مهمترین راه های اصلی مشارکت شركت ها در این حوزه کسب اطمینان از برنامه های مبارزه با ایدز آن است که باید معطوف به کودکان باشد .

فعالیتهای اصلی بخش خصوصی:

.1تامین محصولات و خدمات قابل خرید – افزایش دستیابی خانواده های فقیر به داروهای اصلی ، غذای مقوی ، آب سالم و محصولات مصرفی که به افزایش بهداشت خانواده کمک می کند .

• اتحاد جهانی به خاطر بهبود تغذیه – شرکت گین ( Gain) در سال 2001 تاسیس شد و آرمان خود را حمایت و تقویت مواد غذایی و سایر استراتژی های پایدار که موجب حفظ زندگی و بهبود سلامت ، تولید و کار یا عملکرد شناخت نگر می شود قرارداد .فعالیت این شرکت در حوزه های تامین کمبود ویتامین و مواد معدنی است . شرکای جدید عبارتند از بانک جهانی سایر دفترهای سازمان ملل ، برنامه کمکهای توسعه ای آمریکا(USAID) ،سیدا (SIDA) ، شرکت میکرونوترینت اینیشيتیو و شرکتهای پروکتر و گمبل ، هاینز، یونی لور و روش .

• ابتکار جهانی مشارکت بخش عمومی و خصوصی برای شستن دستها: تلاشی است جمعی بین بانک جهانی ، یونیسف ، دانشکده بهداشت و بیماریهای حاره ای لندن – بخش خصوصی و سایرین برای مقابله با بیماری اسهال از راه تشویق شستن دستها با صابون است.آرمان از این برنامه گردهماوری متخصصان بازاریابی و تولید با فعالیتهای مربوط به سلامتی عمومی به خاطر تهیه و توزیع گسترده صابون های دستشوئی ارزان است. طرح های آزمایشی در غناوهند در حال اجرا است .
• اتحاد جهانی به خاطر واکسینه کردن و ایمن سازی - این فعالیت ابتکاری با حمایت بنیادهای بیل و ملیندا گیتس، راکفلر ، ارگان های سازمان ملل مانند سازمان بهداشت جهاني ، یونیسف ، بانک جهانی ، دولتها ، انجمن فدارسیون بین المللی تولیدکنندگان دارو ، انستیتوهای فنی و تحقیقاتی برای اعمال نفوذ در منابع بخش های خصوصی و عمومی با آرمان توسعه و توزیع واکسن و تضمین دسترسی و ایمن سازی برابر برای همه حتی کودکان فقیر ، انجام می شود .

سرمایه گذاری اجتماعی و بشر دوستانه :

1.حمایت از سازمانهای غیر دولتی(NGO) کودکان و طرح ارتقاء آگاهی– شرکتها می توانند از آموزش و طرح های جمعیتی بخاطر بالابردن سطح بهداشت و پاکیزگی عمومی ، بهبود سطح تغذیه وتضمین دسترسی به داروهای اولیه جهت کاهش علل اصلی مرگ و میر کودکان حمایت کنند.

• ٍنت اید که با همکاری برنامه توسعه سازمان ملل و سیسکوسیستم در سال 1999 تاسیس شده و به صورت رایانه ای ( آن لاین) با آرمان آگاهي دادن به مردم درباره مسائل مربوط به فقر و تهييج آنان به اقدام داوطلبانه یا اهداء کمک آغاز نمود . از جمله فعالیت های اخیر اینترنتی نت اید ”به کودکان آری بگویید“ است ، یعنی تشويق مردم به حمایت از حقوق کودکان ، اهدا جعبه کمک های اولیه به مادران و نوزادان بخاطر بقا آنان در رواندا ، و بالا بردن سطح یادگیری مهارتهای اولیه در پرو .
• تغییر در اثر فعالیت چشمگیر – یکی از موفق ترین برنامه های ابتکاری آگاهی دهنده و جمع آوری کمکهاي مالی (ارزی) یونیسف است که متکی به مسافران خطوط هوایی است . این اقدام ابتکاری از جانب بیش از ده شرکت هوایی حمایت می شود که بریتیش ایرویز پرچمدار آن است . این برنامه از سال 1991، موفق به جمع آوري 30 میلیون دلار پول برای یونیسف شده است .
2برنامه های حمایت از کودکان یتیم مبتلا به ایدز:
• یک گام به پیش ، یک برنامه بین المللی طولانی مدت برای کمک به بهبود زندگی کودکان یتیم و مبتلا به ایدز و بطور كلي آسیب پذیر در سراسر جهان است . این برنامه توسط بنیاد آزمایشگاهی آبوت پایه گذاری شده و به کودکان خانواده ها و جمعیت های مبتلا به ایدز ياري مي رساند و مسؤليت آن بهبود سلامتی ومراقبت های پزشکی، مشاوره داوطلبانه درباره اچ.آی.وی/ايدز و آزمایشهای لازم در كنار ارائه برنامه آموزش ابتدایی و متوسطه و تامين نیازهای اساسی گروههلی اجتماعی مي باشد .

گفتمان سیاسی و ترویجی

1. تعامل با از دولتها بخاطر حمایت از حقوق كودك و مسائل کودکان
• جنبش جهانی به خاطر کودکان – به ابتکار یونیسف به وجود آمد و آرمان آن بسیج جامعه مدنی ، سازمان های غیر دولتی، شركتها و سایر وابستگان آنان بخاطر حمایت از دستورعمل های جهانی به نفع کودکان است .


آرمان 5 : ارتقاء سطح سلامت مادران

آرمان ششم : کاهش سه چهارمی نرخ مرگ و میر در مادران بین سالهای 1990 تا 2015 به میزان سه چهارم

شركت ها چگونه می توانند در این امور مشارکت نمایند ؟
زنان ، بخش عظيمی از نیروی کار را در صنایع تولیدی کاربر مانند، پوشاک ، کفش ،اسباب بازی ، الکترونیک ، صنایع غذایی و اجناس منزل را تشکیل می دهند و در سن باروری با آموزش کمتری از همتاهای مرد خود و با موقعیت اجتماعی پایین تری قرار دارند. در نتیجه ، شركتها در این بخش ها که زنجیره تامین آن به کشورهای جهان سوم امتداد می یابد، می توانند تاثیر به سزایی در بهبود سلامتی چنین زنانی از راه آموزش و دسترسی به سلامتی و تغذیه داشته باشند.
یکی از بهترین گزارش های نمایانگر مشارکت شركت ها در این زمینه ” مسئولیت اجتماعی شرکتها“ است که توسط بنياد دیوید و لوسیل پاکارد تهیه شده است. این بنیاد به تامین سلامت عمومی و بهداشت باروری زنان در زنجیره جهانی تولید و عرضه می پردازد ، این گزارش نگاهی دارد به چگونگی همکاری شركت ها به بهبود بهداشت زنان در سر تا سر زنجیره تامین در مکزیک ، هند ، اندونزی و چین. برخی از مثالهای ذیل از این گزارش گرفته شده است.
رسیدن به این آرمان ارتباط نزدیکی به مبارزه بااچ. آی .وی وایدز و دسترسی به آب آشامیدنی سالم دارد، که هر دو به کاهش قابل ملاحظه میزان مرگ و میر کودکان مي انجامد. در نتیجه شرکتها دارای سهم چشمگیری در جلوگیری از اچ.آی. وی/ایدز و اصلاح دسترسی به آب آشامیدني چه به موجب ماهیت تولیدات آنها یا محل و موقعیت کاری خود بوده و می توانند به شکل غیر مستقیم به آرمان کاهش نرخ مرگ و میر در مادران کمک کنند .

فعالیت های اصلي بخش خصوصی :

1. تامین محصولات و خدمات ارزان – شرکتهای دارویی و سایر شرکتهای بهداشتی و یا آندسته شرکتهایی که کارگران زن بسیاری دارند ، نقش بخصوص مهمی در ایجاد محصولات مربوط یا اهدای خدمات عام المنفعه و به بهداشت باروری دارند.
• صندوق جمعیت سازمان ملل متحد (UNFPA) به عنوان بخشی از اقدامات جهانی خود در خصوص مدیریت کالاهای مربوط به بهداشت باروری مبتکر ایجاد اقدام جهانی در این مورد با بخش خصوصی است.این شامل مطالعه آزمایشی در شماری از کشورهای جهان سوم برای کشف راه کارهایی برای تسهیل همکاری میان دولتها ، مراکز خیریه و بخش های تجاری داخلی و چند ملیتی برای گسترش دستیابی به کالاهای مربوط به بهداشت باروری است.

2. بهبود شرایط کاری و سلامت شغلی زنان – یکی از مهمترین مسائلی که زنان کارگر کشورهای جهان سوم با آن مواجه هستند نیاز به اطلاعات بیشتر از جمله روشهای مختلف جلوگیری از حاملگی ناخواسته، بیماریهای واگیر دار جنسی و تغذیه است.
• همبستگی جهانی برای کارگران و جوامع– آرمان شماره 3 به بررسی برخی از مسایل اين فسمت می پردازد.

سرمایه گذاری اجتماعی و بشر دوستانه

1. حمایت از سازمانهای غیر دولتی(NGO) زنان و خدمات مربوط به بهداشت عمومی:
• بنیاد آسیا، به زنان کارگر چك آپ اوليه و اطلاعات مربوط به سلامتی در محيط كار و راهنمايي هاي حقوقی لازم را به کارخانه هایی که داوطلبانه در برنامه های آن شرکت می کنند ارائه مي كند.
• شبکه زنان کارگر چینی (CWN)، دارای مراکز سیار امداد رسانی است که در نقاط معین و تایید شده ای که کارخانجات متعددی در اطراف آن قرار دارد ، مستقر شده اند. هر یک از این سازمانها دههاهزار کارگر را از راه اطلاعات مکتوب، سمینارها، نمایشگاهها و خدمات مستقیم به يكديگر پيوند مي دهند .
2. مبارزه با تبعیض و انگ زنی – به جهت وجود طیفی از عوامل فرهنگی و مذهبی سد راه گفت وشنود آزادانه و اقدام لازم در باره مسایل مربوط به بهداشت باروری در بسیاری از کشورهای جهان سوم ، شرکتها مي توانند با همكاري با سازمانهای مدنی اجتماعی پشتیبان زنان کارگر بوده و در سايرارتباط هاي خود این مسائل را مورد ملاحظه قرار دهند.
• رسانه های همگانی یا شرکتهایی که با مصرف کنندگان زن بسیاری سرو کار دارند می توانند با حمایت از طرح های بازاریابی اجتماعی به منظور تشویق و تنظیم خانواده ، جلوگیری از حاملگی ناخواسته و ارتباط جنسی سالم ایفای نقش نمایند.
گفتمان سياسي و ترويجي
1.تشویق خط مشی های عمومی و آگاهي دهنده صحیح درباره مسائل مربوط به سلامتی زنان
• علاوه بر بازاریابی اجتماعی و فعالیتهای رسانه ای مورد اشاره بالا، سازمانهای کارفرمایان ، انبوه کارفرمایان زن ، شرکتهای دارویی و وابستگان تجاری آنها نیز می توانند مشوق و مبلغ اهمیت سلامت شغلی زنان و مسایل مربوط به تامين بهداشت باروری در گردهمایی های عمومی مربوط به یک چنین خط مشی هایی باشند.




آرمان 6 : نبرد با اچ.آی.وی./ ایدز (HIV/AIDS) ، مالاریا و سایر بیماریها

آرمان هفتم: گسترش بیماری ایدز و ویروس آن باید تا سال 2015 متوقف شده و روندرشد آن از آن معکوس گردد.
آرمان هشتم: گسترش بیماری مالاریا و سایر بیماریهای مهم باید تا سال 2015 متوقف شده و روند رشد آن از آن پس معکوس گردد.

شركت ها چگونه می توانند در این امور مشارکت نمایند ؟

شواهد روز افزونی موجود است که بهبود مراقبت های بهداشتی، مبارزه با بیماری و بالا رفتن طول عمر همگی برای حمایت از رشد اقتصادی ، ضروری است و در طول زمان پشنوانه موفقیت شرکتها و بخش خصوصی است .
بدون شك سلامت و بهداشت کارکنان تاثیر مستقیمی بر تولید دارد. همه گیری بیماری اچ.آی.وی/ ایدز بخصوص به شكل حيرت انگيزي بیشترين بخش اقتصادي بسياري از کشور ها را تحت تاثیر قرار داده است. تحقیقات اتحاد جهانی شرکتها و بخش خصوصی درباره اچ. آی .وی / ایدز ، مجمع سران تجارت بین المللی ، سازمان ملل و دیگران ، نشان می دهد که در اثر همه گیری این بیماری شركت ها و بنگا ه هاي اقتصادي شديدا زیر فشار قرار دارند، بطور مثال:

1. کاهش تولید – با بالا رفتن غیبت و میزان جابه جائی کارکنان.
2. افزایش هزینه ها – شامل کارآموزی و استخدام ، پوشش بیمه ، صندوق های بازنشستگی و هزینه های امور کفن و دفن .
3. کاهش سوددهی و سرمایه گذاری – بدین جهت که شیوع بیماری به طرز فاجعه باری روی اطمینان مصرف کننده و شركت ها اثر می گذارد.

برخی از هزینه های کاری همچنان متوجه سایر بیماری ها و امراض مريوط به محيط کار مي باشند که تاثير آن بر روي كاركنان تعيين كننده است.
افزایش تجارت بین المللی و سفرها ، چالش هاي سلامتي جديدي برای دولت و بخش خصوصی بوجود آورده است ، بدین معنی که کارکنان شرکتها و کارخانجات و در برخی موارد محصولات آنها می تواند دراثر انتقال بیماری به فرای مرزها آلوده شوند. شواهد فزاینده ای وجود دارد که سرمایه گذاریهای خصوصی آرمانمند و به خوبی مدیریت شده برای محافظت از سلامتی کارکنان ، مشتریان و جمعیتهای محلی در رابطه با خطرها و هزینه های موجود یا نهفته از نظر اعتباری و بهره برداری ، ارزش آن را داشته است. مسایل خاص مربوط به سلامتی بسته به بخش صنعتی متغیر است ، شماری از اين نمونه ها عبارتند از:


فعالیتهای اصلی شركتي
1 فراهم آوردن محصولات و خدمات ارزان – بالابردن سطح سلامتی و پیشگیری از بیماری ، بدیهی است که به هم مرتبط مي باشند و مسئولیت ویژه بخش دارویی و بهداشتی است. برخی از موضوعات اصلی شرکتها تعيين استراتژی قیمت گذاری برای داروهای اچ.آی.وی./ ایدز و سایر داروهای ضروری ، درکشورهای فقیر ، توسعه سطح تولید و اولویت تحقیقات ، محافظت از حق انحصاری و حقوق مالکیت معنوی است. ( نيز نگاه کنید به آرمان 17)
• برنامه ابتکاری افزایش دسترسی سریع، توسط آژانس ایدز ، سازمان بهداشت جهانی ، بانک جهانی ، یونیسف ، صندوق جمعیت ملل متحد و شش شرکت تحقیقات دارویی دیگر است ( آزمایشگاه آبوت، بوهرینگر اینگلهایم، بریستول- مایرز- اسکوئیب ، گلاسکو اسمیت کلاین، مرک و روش ) كه آرمان آن بهبود دسترسی به داروهای بیماری اچ. آی .وی ایدز در کشورهای جهان سوم ، ضمن تضمین استفاده عاقلانه ، ارزان ، سالم و موثر از این داروها مي باشد.
• سرمایه گذاری دارویی برای خطر مالاریا (MMV) ، به صورت غیر انتفاعی و برای حمایت از تلاش جمعی برای تولید داروی ضد مالاریای ارزان و قابل دسترس به وجود آمد . شرکاء اين سرمایه گذاری عبارتند از: سازمان بهداشت جهانی ، IFPMA، بنیاد راکفلر ، بانک جهانی و ساير شرکتها و آکادمی تحقیقاتی دارویی مي باشد .
2. اجرای برنامه های اچ.آي.وي./ایدز در محیط کار با تاكيد بر آموزش ، پیشگیری ، درمان و مراقبت.

• اتحاد جهانی تجاري عليه اچ. آی .وی / ایدز با شرکتها به منظور پیشگیری، درمان و اجراي سیاست های درمانی برای کارکنان و جمعیت های مرتبط و به کار گرفتن توان تجاری به منظور اجرای موثرتر برنامه های مبارزه با اچ. ای . وی ایدز بهمراه اعمال حمایت هاي ترویجی ازاقدامهای کلانتر دولتها و جامعه مدنی همکاری می نماید . این برنامه نشان دهنده مثال فراگیری از چگونگی نقش شرکتهای خاص به این موضوعات است . رهنمود ها و عملکردهای خوب ديگري نيز از جانب شورای شرکتی آفریقا ، مجمع اقتصاد جهانی و سازمان بین المللی کارفرمایان موجود است.

سرمایه گذاری اجتماعی و بشر دوستانه
1. اهداء تولیدات – اهداء محصولات و تولیدات از راه بنیادهای تعاونی، کمک های اضطراری و سایر برنامه های سرمایه گذاری اجتماعی.
• برنامه شراکت برای اهداء داروی با کیفیت (PQMD)، شراکتی است میان شرکتهاي دارویی و سازمان های غیر دولتی که با سازمان بهداشت جهانی و بانک جهانی برای بهبود اجرا ، ارتباط ، اثر بخشی ، موثر بودن و اهداء داروها همکاری می کنند.

2. حمایت از صندوقهای اچ .آی .وی/ ایدز و سایر بنيادهای دارویی ، سازمانهای غیر دولتی یا انستیتوهای تحقیقاتی و طرح های مربوط به یتیمان مبتلا به ایدز .
• بنیاد جهانی برای مبارزه با ایدز ، سل و مالاریا: این برنامه ای اساسی برای بسیج منابع مالی بخش خصوصی و دولتی و متخصصین برای حمایت از برنامه های ملی برای مبارزه بااچ. آی .وی/ ایدز ، سل و مالاریا می باشد .این صندوق مشارکت دولتها، بنیادها، بخش خصوصی و افراد را جذب کرده است .

گفتمان سیاسی و ترویجی

1. تشکیل اتحادهای ملی بخش خصوصی– برای حمایت از اصلاح برنامه سلامت و بهداشت ملی و مشارکت شركت ها و بنگا ه هاي اقتصادي در مسایل مربوط به اچ. آی .وی/ ایدز.

• در سطح کشوری ، اتحاد شركت هاي تايلندي بخاطر اچ.آی.وی/ایدز ، با همكاري یونیسف و دولت اقدام در محل کار را پایه گذاری کرده اند. سایر چنين اتحادهايی در کشورهای آفریقای جنوبی، برزیل و زامبیا نیز به وجود آمده است . در سایر کشورها ، وجود انجمن های کاری یا سازمانهای کارفرمایی نقش پیشروی ایفا مي كنند ، مثلا کنفدراسیون صنایع هند در کشور هندوستان و سازمان بین المللی کارفرمایان با همکاری وابسته های داخلی خود نقش مهمی در ترغیب و حمایت از اقدامات جدي تر در محیط کار و حمایت از سیاست ها دولت درباره اچ.آی .وی / ایدز ، ایفا می كنند . اتحاد جهانی بخاطر اچ.آ.وی/ ایدز نیز پشتیبان گفت و شنيد درباره خط مشی و حمایت هاي طرفدارانه در سطح ملی و بین المللی است .

2. مشارکت در نشست هاي مربوط به تعيين سیا ست هاي عمومی جهانی – که متمركز بر بالابردن آگاهی و سرمایه گذاری بر روي مسایل مربوط به سلامت و بهداشت زنان باشند.
• برنامه مشارکت برای مبارزه با مالاریا و مشارکت براي متوقف سازی سل: هر دو جهانی و فرابخشی است که آرمان آن اثر گذاري بر برنامه های مربوط به سلامتی و بهداشت ، تحقیقات و توسعه و سازو کارهای اجرایی آن مي باشد و هرکدام بیش از 70 عضو و شریک دارد.


آرمان 7 : تضمین پايداري محیط زیست

آرمان نهم : هماهنگ سازی اصول توسعه پایدار در سیاست هاو برنامه های کشوری و معکوس نمودن روند از میان رفتن منابع محیط زیست .
آرمان دهم :نسبت افرادی که از دسترسی به آب آشامیدنی سالم محروم هستند به نصف کاهش یابد.
آرمان یازدهم : بهبود قابل توجه زندگی حداقل 100 میلیون نفر از حلبی آباد نشین ها تا سال 2020



شركت ها چگونه می توانند در این امور مشارکت نمایند ؟
بسیاری از شرکتها و بخش های صنعتی خواهان مشاركت در تلاش مداوم جهانی بخاطر تضمین پايدري محیط زیست مي باشند . این مسئله بخصوص برای آندسته که یا وابسته به منابع طبیعی و محیط زیست سالم هستند و یا تاثیر مهم بزرگی بر روی محیط زیست بنا به ماهیت فعالیت های تولیدیشان و خدماتاتشان دارند، مطرح مي باشد . این شامل شرکتها و انجمن های فعال در زمينه انرژی ، آب ، سرمایه گذاریهای کشاورزی، جنگل داری ، ماهیگیری ، علوم زیستی ، معدن ، برنامه های زیر بنایی ، ساخت و ساز ، حمل و نقل ، مدیریت مواد زائد ، مواد شیمیایی و جهانگردی است. در عین حال شرکتهای خدمات حرفه ای و مالی ، به ویژه بانکداری ، بیمه ، مدیریت مالی ، بازرسی ، حسابرسی ، فن آوری اطلاعات و رسانه همگانی نفوذ مهمی در ارتقاء تولید و مصرف پایدارتر دارند.
ادله و استدلالات معقول تجاری برای شرکتهایی که به طور موثری در جهت محافظت و مدیریت محیط زیست فعالیت می کنند وجود دارد . اين ادله شامل صرفه جویی در هزینه ، تولید و خدمات موثرتر ، دستررسی به بازارهای جدید ، مدیریت کاهش خطر ، روابط بهتر سهامداران و برخورداری از مکانی بر سر میز مذاکره که در گفت و شنودهای مربوط به تعیین خط مشی درباره ترکیب مناسب چارچوب های نظارتی، اقدامات ابتکاری و داوطلبانه مبتنی بر بازار و ابتکارهای رهبری صنعتی و غيره مي باشد.

آرمان کلیدی این آرمان، افزایش دسترسی به آب آشامیدنی سالم است . این آرمان فقط با مشارکت بخش خصوصی و عمومی در زمینه های مالی ، مدیریتی و هدایت کار میسر خواهد شد . این امر همچنین نیازمند مشارکت فعال مقامهای داخلی ، رهبران جمعیت ها و نمایندگان مصرف کنندگان خواهد بود . شرکتهای بزرگ آب هم اکنون در حال تشکیل چنین مشارکتهايی با دولتها برای ارائه خدمات آب رسانی در محل های فاقد این خدمات می باشند و زیر بازرسی شدید سیاسی قرار دادند. از یک سو فعالان بخش خصوصی داروی همه دردها شناخته می شوند و از آنان بیش ازحد انتظاردارند و از طرف دیگر، ترس از خصوصی شدن آب و عدم دسترسی فقرا به آن در بخشهایی از آفریقا وجود دارد . طرح های بزرگ زیر بنایی به ویژه در روستاها فاقد سوددهی می باشند . مقابله با این دشواری های اقتصادی و خطرات سیاسی نيازمند تلاش زیادی است . از آن جمله تضمین دولت در برابر خطر، نمونه های مشارکت فعال جمعیت ها ، گفت وشنودهای سهامداران گوناگون و ساختارهای رهبری . راه دیگر برون رفت از وضعيت فعلي ، توسعه متكي به جمعیت ها ، در نقاطی است که اهداکنندگان ، چه دولت ها یا بنیادهای تجاري بشر دوستانه از طرح های حمایتی کوچک شرکتها، یا سازمانهای غیر دولتی برای تهیه آب سالم حمایت می کنند.

نقش و مسئولیت های شرکت در تضمین پايداری محیط زیست از صنعتی به صنعت دیگر، از موضوعی به موضوع دیگر و از یک منطقه جغرافیایی به منطقه جغرافیايی دیگر متغیر است . اما بیشتر شرکتها ، قادر به اقدام در زمینه های گسترده زیر می باشند:
فعالیتهای اصلی شركتي
1. درک و مدیریت اثرات مستقیم شرکتها بر محیط زیست
• به محیط زیست آسیب نرسانیم. پيروي از مقررات و معیارهای داوطلبانه صنعتی هر جا که وجود دارد . باید مطمئن شد که سیاست های محیط زیستی شرکتها در سطح داخلی هماهنگ با آرمانهای ملی و معیارهای بین المللی مي باشد . بدین ترتیب باید به ارزیابی اثرات زیست محیطی و میزان خطر پرداخت.
• تلاش برای تولید کالای خوب . سرمایه گذاری بر روي کالاي از نظر افتصادي موثر ، با فرايند توليد پاکتتر ، پیشگیری از آلودگی ، تحلیل چرخه زندگی کالا و غيره - يا به عبارت ديگر اتکاء بهاستراتژیهاي کاهش خطر، هزینه و مدیریت فرايند . سهيم شدن در نظامهای مدیریت محیط زیست و انتقال فن آوری های متناسب با محیط زيست در طول زنجیره تامین با شرکای حوزه کسب وکار.

2. سرمایه گذاری در تولید ، روند نوآوری ، و روش های تغییر الگوهای کار
• ایجاد ارزشهای نوین – محصولات یا خدمات جدیدی ارائه کنیم یا با تغییر الگوی کار، بازارها و فرصت های کسب وکار جدیدی را ایجاد كنيم، در عین اینکه موضوعات مربوط به محیط زیست را مد نظر قرار می دهیم . مثلا شرکتهای آب می توانند این خدمات را متوجه محلات و مردم فقیر نشین کنند. یعنی جایی که هم سودآور باشد و هم با مشارکت ادارات محلی یا داخلی انجام گيرد . موسسات خصوصی توليدکننده انرژی یا نیرو می توانند فن آوری های عملی ، قابل بازیافت و صرفه را در اختيار جمعیت های فقیر قرار دهند، در حالي که شرکتهاي توليد کالای مصرفی می توانند اقدام به توسعه کالاهای بهینه تر و ارزان تر برای این بازارها نمایند.
•
3. ”‌سبز کردن بازارهای مالی “ – که از مديريت خطر محيط زيست در بخش های بانکی و بیمه تا پشتیبانی فعالانه از محیط زیست در مدیریت مالی و تامین هزینه طرح ها ، تا ایجاد سرمایه گذاری مخاطره آمیز محیط زیستی و صندوق های سهام خصوصی تا شاخص های بورس سهام و غیره را در بر می گیرد و داراي ارتباط آشكاري با مالی و اعتباری است. اما همه شرکتها و هیئتهای مدیره آنها می توانند بر تغییرات نفوذ داشته باشند.

• ابتکار مالي UNEP و گروه کاری مالی WBCSD، هر دو مثال هاي فراوانی در این زمینه ارائه می دهند.
• شاخص های پايداری همانند که مثلا توسط داو جونز ، بورس سهام ژوهاسبورگ و FTSE4 شکل گرفته، سازو کارهای بازار متحول برای توسعه پایدار است.
• طرح افشا کردن کربن – این گام نوآورانه دیگری است که با بسیج برخی از موسسه هاي سرمایه گذاری پیشرو جهان برای درخواست افشای استراتژی های موثر در تغییر شرایط آب و هوایی از بزرگترین شرکتهای مشهور به پانصد شركت بوجود آمد.


4. پرداختن به چالشهاي مصرف پایدار
• شرکتها و انجمن های تجاري بايد در رابطه با موضوع الگوهای مصرف غیر پایدار در موضعگيريهاي عمومي الگوهای فعال تر و مؤثرتر عمل کنند و به بخش پشتيبان تغییرضروری مصرف که بايد شالوده انتقال به مصرف پایدارتر را تشكيل دهد ، بپيوندند. دو شرکت دفتر تکنولوژی ، صنعت و اقتصاد UNEP، با همکاری شماري از شرکتها بر روی برنامه تولید و مصرف پایدار کار می کنند .
5. مقابله با تغییرات آب وهوایی
• تفاهم نامه گازهای گلخانه ای– ائتلاف پيشرو تجاري WBCSD و سازمان هاي دولتي و غیر دولتی و بین الدولی، درحال توسعه معیارهای بین المللی قابل قبول يك نظام حسابرسی و گزارشدهی درباره نشر گازهای گل خانه ای قابل استفاده برای شرکتها و سایر سازمان ها می باشند . همچنین برنامه پروتکل ابتکاری گازهای گلخانه ای، دستورالعملي برای کمک به شرکتهادر مدیریت نشر گازهای گلخانه ای را ارائه مي نماید.

سرمایه گذاری اجتماعی و بشر دوستانه

1. پشتیبانی از سازمانهای غیر دولتی(NGO) و فعالیتهای بین المللی برای محیط زیست
• شرکتها می توانند از کار مشارکتهای بین المللی مانند برنامه ارزیابی اکو سیستم هزاره و همچنین سازمانهای غیر دولتی(NGO) مانند WWF for Nature ، حفاظت بین الملل (Conservation International)، IUCN و حمایت از آب (Water Aid) حمایت نمایند.

2. بسیج توانمندی های پایه ای شرکتها برای حمایت ازفعالیتهای مربوط به محیط زیست در سطح جمعیت ها
• شرکتها و گروه هاي تجاري از هزاران اقدام ابتكاري مرتبط با جمعیت ها در سطح داخلی از راه سرمایه گذاری ، فعاليت داوطلبانه کارکنان و در اختيار گذاشتن كارشناسان خود حمایت می کنند . شركت هاي فیلیپینی بخاطر پیشرفت اجتماعی به عنوان مثال ، به صورت جمعی براي احياء محیط زیست ، توسعه شرکتهای خرد و كوچك و ایجاد ظرفیت برای نهادهای داخلی همکاری مي کند. شركت گینس نیجریه با همكاري با سازمان خدمات داوطلبانه در تلاش براي تضمين حضور فعال جمعيت ها در برنامه ریزی ، ساخت و ساز و پایداری طرح هاي خود مي باشند .


3. حمایت از دوره های آموزشی در توسعه پایدار
شرکتها بايد از توسعه برنامه های آموزشی درباره محیط زیست درسطح مدارس ، کرسی های دانشگاهی ، دوره های آموزشی و طرح های تحقیقاتی حمايت كنند و در برنامه های اجرایی آموزشی درباره محیط زیست سرمايه گذاري نمایند.

4. پشتيباني فعال از جوایز مربوط به حفظ و نگهداري محیط زیست وفعالیت های رسانه ای
• شرکتهاي بسیاری آغاز شروع به در نظر گرفتن جوائز و یا فعالیت های بازار یابی اجتماعی برای ارتقاء آگاهی عمومي درباره بسیاری از موضوع هاي مربوط به محیط زیست نموده اند.

گفتمان سیاسی و ترویجی

1. مذاکره درباره مقررات بین المللی وتوسعه داوطلبانه معیارها – این همکاری می تواند چارچوب سیاسی مساعد و ساختارهای سازمانی جدیدی را برای بررسی مسایل محیط زیستی در بخش ها و مناطق جغرافیایی و شماتیک به وجود آورد. سیاستها و ساختارهای سازمانی به وجود آمده می توانند دارای چارچوبهای نظارتی ، ساز وکارهای قانونمند یا نشانه ها ومعیارهای داوطلبانه باشند.
• ابتكار گزارش دهی جهانی – از جمله شمارٍمشاركت هاي UNEP ، CERES و سایر سازمانهای غیر دولتی(NGO) برای ایجاد یک چارچوب داوطلبانه گزارش دهی توسعه پايدار است.

2. تغییر چارچوب هاي بازار- توسعه ابزار هاي جدید اقتصادی مانند : مالیاتهای محیط زیستی ، جریمه ، یا ساز و کارهای وابسته به بازار مانند نظام های مجوزهاي قابل خرید و فروش و اکو لیبلینگ (Eco-labeling).

• اكنون صدها نمونه وجود دارد كه شاهد تلاش مشترك دولت ها وانجمن های تجاري ، برای نظام عملکرد بازار با آرمان بهبود اداره و خدمت دهی محيط زیستی مي باشد. سازمانهایی مانند : شورای جهانی تجارت بخاطر توسعه پایدار، ابتکارجهاني مديريت محیط زیست ، موسسه منابع جهاني ، مركز جهاني محيط زيست ، موسسه بين المللی بخاطر محيط زيست پايدار، و حفاظت محيط زيست بين المللي ، انجمن های تجاری ، برنامه محیط ریست سازمان ملل (UNEP) ، کمیسیون سازمان ملل بخاطر توسعه پایدار و وزارتخانه های ملی محیط زیست بانک های اطلاعاتی سرشار از از این گونه نمونه های موفق هستند.


آرمان 8 : توسعه مشارکت جهانی بخاطرتوسعه

هدف دوازدهم : توسعه نظام تجاری و مالی آزاد بدون تبعيض ، قانونمند و قابل پیش بینی و متعهد به حکومتمداری مطلوب، توسعه و کاهش فقر در سطح ملی و بین المللی .
هدف سیزدهم : پشتیبانی از نیازهای ویژه محروم ترین کشورهای جهان سومٍ محصوردرخشکی و کشورهای جهان سوم جزیره ای ، شامل دسترسي به صادرات بدون تعرفه و عوارض گمرکی كشورهاي ( LDC )، اصلاح برنامه معافيت بدهی كشورهاي (HIPC ) و لغو دوجانبه رسمی بدهي ها، و افزایش کمکهای مالی توسعه ای برای کشورهايی که برای کاهش فقر تلاش می کنند.
هدف چهاردهم : پشتیبانی از نیازهای ویژه کشورهای محصور در خشکی و توسعه دولت های کوچک وجزیره ای .
هدف پانزدهم : برخورد جامع با مشکلات مربوط به بدهی کشورهای جهان سوم با استفاده از امکانات ملی و بین المللی بمنظور ثابت نگاه داشتن بدهی در دراز مدت.
هدف شانزدهم : توسعه و اجرای استراتژی های اشتغال مناسب و مفید برای جوانان.
آرمان هفدهم : امکان دسترسی به داروی ارزان قیمت برای کشورهای جهان سوم، با کمک شرکتهای دارایی
هدف هجدهم : فراهم آوری دسترسی به فناوری جدید و بخصوص در زمینه اطلاعات و ارتباطات از طریق همکاری با بخش خصوصی

شركت ها چگونه می توانند در این امور مشارکت نمایند ؟
این آرمان نيازمند يك شراکت جهانی جدید ، به ویژه میان دولت ها مي باشد ، همچنین نيازمند همکاری ميان بخش خصوصی و دیگرايفا كنندگان نقش برای پرداختن به برخي چالش هاي اقتصاد کلان و رهبری مورد نیاز برای جهاني شدن منصفانه تر و موثرتر است . این امر همچنین بر نیازهای ویژه کشورهای با حداقل توسعه یافتگي جهان سوم ، کشورهای به شدت مقروض و کشورهای محصور در خشکی تاكيد دارد .این برنامه توجه را به سه چالش دشوار بمنظور تقسیم گسترده تر فواید پیشرفت معطوف می نماید كه عبارتست از : فرصت های اقتصادی برای جوانان، نیاز گسترده به داروهای ارزان و فن آوري جديد .
همه اين عوامل براي بخش خصوصي ، مستقيم و غير مستقيم و با ارتباط بيشتري با بخش هاي صنعتي و بعضی كشورهاي، مطرح مي باشند . اهداف 16- 17- 18 فقط سرمایه گذاری دراز مدت براي پذيرش عمومی و موفقیت شرکتهای خصوصی نیست ، بلکه همچنین بیانگر فرصت های فوری کاری برای بخش های معینی مي باشد. بخش خصوصی که معمولا بصورت جمعی از راه نمایندگی انجمن های تجاري اقدام می کند سهم به سزایی در پدید آوردن یک جو کارآمدتر در هر دو سطح ملی وبین المللی دارد.

آرمان دوازده : تجارت بین المللی و نظام مالی

نائل شدن به نشانه دوازده برای فعاليت هاي موفق تجاري بین المللی حائز اهمیت است . در حال حاضر آگاهی فزاینده ای میان شرکتهای پیشرو وجود دارد كه نشان مي دهد یک تجارت و نظام مالی قانونمند فقط محتاج مقررات اقتصادی نيست بلکه همچنین نیازمند مقررات کار و کارگر ، حقوق بشر و محیط زیست می باشد .


1. پشتيباني از عهد نامه جهانی سازمان ملل (Global Compact)
كاربرد نه اصل موافقت نامه جهانی سازمان ملل در حوزه عملیات شرکتها.این ابتكار خود مثالی از یک مشارکت جهانی جدید میان نقش آفرينان گوناگون در توسعه مي باشد که روی مسئولیت های بخش خصوصی تاکید می ورزد.

2. کمک به ساخت ”زیر بنای موثر“ تجارت جهانی
• شماري از شرکتها و انجمن های صنعتی با همکاری نمایندگی های تخصصی سازمان ملل برای برقراری هنجارها و معیارهای اقتصادی بین المللی تلاش می كنند تا زیر بنای موثری برای تجارت جهانی به وجود آورند.این تلاش از کار بر روی حق مالکیت معنوی و رهبری شرکتی تا توسعه معیارهای مشترك برای معاملات دو جانبه مرزی ، مذاكرات ، حمل و نقل و ارتباطات را دربر مي گيرد و شامل تلاش های مشترک برای مقابله با رشوه ، فساد و سوء استفاده مالی نيز مي باشد .
هدف 13 و 14 و 15 : کشورهای کمتر توسعه يافته جهان سوم و کشورهای محصور در خشکی و کوچک و جزیره ای باید از معافیتهای بیشتری در پرداخت دیون خود بهره مند شوند.
اساسی ترین حمایتی که شركت ها برای رسیدن به چنین آرمان هایی می توانند ارائه دهند از راه گفتمان هاي سياسي و ترويجي است که باهمكاري یا باتحت فشار قراردادن دولت برای ايجاد محيط توانمند ساز،ايجاد مي شود. در بسیاری موارد این فعالیت ها از راه اقدام جمعی ، به ویژه از راه نمایندگان گروه های تجاری مانند اطاق های بازرگانی و انجمن های تجاری به صورت موثر تر و قانونمندتری انجام می گیرد.

1. تشویق به سرمایه گذاری درکشورهای با حداقل توسعه یافتگي به ویژه در آفریقا
• انجمن های تجاري مانند اطاق های بازرگانی بین المللی و شورای شرکتها برای آفریقا واقع در ایالت متحده با عضویت بیش از 170 سرمایه گذار بزرگ در افریقا، در حال ایفای نقش حمایتی فزاینده ای در این منطقه می باشند. این شرکتها همچنین به برقراری ارتباطات بین المللی و ظرفیت دهی و قدرت دادن به انجمن های تجاري داخلی در سر تا سر افریقا کمک می کنند.

• شرکتها می توانند در اقدامات ابتکاری به رهبری برنامه توسعه سازمان ملل بنام شركت هاي پایدار رو به رشد در کشورهای کمتر توسعه یافته که برآمده از عهدنامه جهانی است و افزایش سرمایه گذاری شرکتها و بخش خصوصی در کشورهای کمتر توسعه یافته را تسهیل و تشویق کنند، که تاثیر مستقیم و مثبتی بر روي پایداري داخلی و توسعه اقتصادي دارد.

2. پشتيباني از كشورهاي عضو سازمان همكاري اقتصادي وتوسعه بخاطرافزایش دسترسی به بازار، همکاری رسمي براي توسعه ، ومعافیت بدهی ها.

• یکی از حوزه هایی که بخش خصوصی درحال حاضر داراي نقش اندک ياناچيزي در آن مي باشد ، حوزه حمایت و طرفداری از اقتصاد بین المللی واقع بينانه تر و عادلانه تر است .بسیاری از سازمانهای غیر دولتی و دولتهای کشورهای جهان سوم چنین اظهار نظر خواهند کرد که شرکتهای بزرگ و انجمن های تجاری آنها اگر سخني درباره اقتصاد جهانی بيان كنند مطمئنا عليه آن خواهد بود نه له آن. این به ویژه در حوزه تجارت برخی اوقات مسئله اصلی است . اگرچه اخيرا نمونه هایی از شرکتها با مشارکت با سازمانهای غیر دولتی و نمایندگی های سازمان ملل جهت پشتیبانی از اصلاحات در سیاست هاي كشاورزي سازمان همكاري اقتصادي و توسعه و اصلاح دستیابی بهینه به بازار ، براي کشورهای با حداقل توسعه یافتگي بوجود آمده است. برخی شرکتها همچنین از فعالیت های حمایت جویانه جامعه مدنی بخاطر معافیت در پرداخت بدهی ها مانند مبارزات Jubilee 2000 حمایت کرده اند .

هدف 16: کار مناسب و سازنده برای جوانان

بخش خصوصی چگونه می تواند در این امور مشارکت نماید ؟

بر اساس نظر سازمان بین المللی كار ، حدود 20 درصد جمعیت جهان را جوانان 15 تا 24 ساله تشكيل مي دهند. در بسیاری از کشورهای جهان سوم به ویژه در آفریقا شمار زنان و مردان جوانی که به گروه سنی رفتن به مدرسه رسیده اند در نتیجه افزایش سطح باروری و امید به زندگی بالا رفته است .پیش بینی می شود که تا سال 2010 حدود 500 میلیون شغل جدید، هم براي ورود نیروی کار جدید ، که بیشتر آن را جوانان مستقر در مناطق كمتر توسعه يافته تشکیل می دهند و هم برای کاهش میزان بی کاری موجود در جهان، مورد نیاز است.

مورد اقتصادی روشنی برای ارتقاء استخدام جوانان و کار آفرینان وجود دارد. برای مثال ، جوانان شاغلي كه پول خود را برای کالاها و خدمات صرف می کنند به تشدید و تجمع تقاضا می انجامد ، جامعه بدین ترتیب برگشت خود روی سرمایه گذاری و کار آموزی را دریافت می کند و فرد جوان به الگو مثبتي برای هم سن و سالان خود در می آید که به ایجاد محیط فعال و با ثبات کمک می کند.
شبکه کاریابی جوانان سازمان ملل چهار اصل زیر را اولویت بندی کرده است : داشتن شرایط استخدام ، فرصت برابر ، كارآفرینی و ایجاد كار. بخش خصوصی می تواند در تمامی این موارد یا از راه فعالیت های اصلی شركتي با استخدام افراد جوان ، يا اجرای برنامه های آموزشی ، و سایر تلاش ها برای افزایش اشتغال جوانان ، یا با برقراری ارتباط با شرکتهای کوچک ، بزرگ و متوسط که توسط جوانان اداره می شوند ، ایفای نقش نماید. همچنین شرکتها از راه برنامه های بشر دوستانه و سرمایه گذاری اجتماعی ، می توانند از سازمانهای غیر دولتی که روی استخدام جوانان تمركز دارند پشتيباني كنند که این امر از راه فراهم آوردن رایزنی و توصیه های شغلی به جوانان و صرف هزینه انجام می گیرد. همچنین به صورت بالقوه این امکان هم برای انجمن های کاری وجود دارد که با طرفداری از دولت، آنرا در جهت توجه بیشتر به مسایل جوانان و حتی تلاش برای تشکیل وزارت خانه هایی برای پیشرفت جوانان در برخی کشورها سوق دهند.

داشتن شرایط استخدام
سرمایه گذاری در آموزش و کارآموزی حرفه ای جوانان برای تسهیل ارتباطات میان مدرسه و کار و دادن فرصت شروع اولیه در زندگی شغلی به ویژه به آن هایی که فاقد امتیاز به جهت ناتوانی جسمی می باشند و یا مورد تبعیض نژادی ، مذهبی و فومی قرار می گیرند .
فرصت های برابر
به زنان جوان همان فرصت هایی را ارزانی کنید که به مردان جوان
کارفرمایی/ کار آفرینی
کار را برای جوانان برای شروع آن و پذیرش مسئولیت یا مشارکت در کار آفرینی اجتماعی یا کارآفرینی باید آسان کرد
ایجاد کار
مساله ایجاد کار را در مرکز سیاست های اقتصاد کلان قرار دهیم .
• شبکه استخدام جوانان (YEN) ، سیاستی را در قبال استخدام جوانان را تهیه نموده که به منظور افزایش سطح کیفی و کمی فرصت های شغلی برای جوانان جهت دولت ها ارسال شده است . دبیر خانه این سازمان در سازمان بین المللی کار واقع شده و مشارکت در آن براي تمامی بخش ها میسر بوده و شامل نمایندگانی از سازمان ملل ، بانک جهانی ، اتحادیه های کارگری ، شركت ها و جامعه مدنی است .
• تجارت بین المللی برای جوانان (Youth Business Interntional) – این از جمله برنامه هاي اجلاس سران تجارت بین المللی است که با همکاری شرکتها ، مدیران عامل شرکتها ، دولتها ، سایر سازمان های جوانان و ادارات سازمان ملل برای حمایت از کارآفرین جوانان به وجود آمده است . این برنامه ها به رغم تطبیق با نیازها و شرایط بومی دارای رویکرد مشابهی مبتنی بر ترکیبی از رهنمودهایی برای شروع کار و مشاوره درباره تجارت است.
• بنیاد بین المللی جوانان (IYF) ، اين سازمان غیر دولتی ، شبکه ای از سازمانها و طرح های پیشرفته مربوط به جوانان در سرتا سر دنیا مبي باشد که تاکید آن بر شناخت ، اندازه گیری و یادگیری فعالیت های عملی است .این بنیاد به طور فعالانه ای با طیف گسترده ای از شرکتها و سایرين همکاری می کند و تاثير زيادي روی زندگی میلیون ها جوان داشته است.

هدف 17: دسترسی به داروهای ارزان.

شركت ها چگونه می توانند در این امور مشارکت نمایند؟
دسترسی به داروهای ضروری ارزان موضوعی است که به طور ضمنی برای کارخانجات دارویی بزرگ بيانگر حساسیت بسیاری است . این شرکتها زیر فشارهای قابل ملاحظه ای به ویژه از جانب سازمان های حمایتی است كه تلاش مي كنند داروها ي تحت مقررات حق انحصاري خود را بطور گسترده تري فراهم آورند - چالشی که مستقیما قلب فعالیتهای تجاری این شرکتها را نشانه گیری کرده است . حق انحصاری ، ضمانت ضروری برای بازگشت سرمایه گذاری های قابل توجه بر روی تحقیقات و توسعه می باشد ، همزمان ، بیماری های عفونی به ویژه در کشورهای جهان سوم با سرعت هشدار دهنده ای در حال گسترش است . چالش این شرکتها بازی کردن نقش اساسی در کمک به دستیابی به دارو و همچنان سود آور نگاه داشتن آن است ، نقشي كه بسته به میزان سهام هر سهامدار فوق العاده متغیر است. برای اين شرکتها ضروری است که با تمام سهامداران خود وارد مذاکره روشن و آشكاري شوند تا به نتایج قابل قبولی دست یابند ، امری که شرکتهای بزرگ در این بخش ها هم اکنون با موفقیت در حال انجام آن هستند.

فعالیت های اصلی شركتي

1. تحقیق و توسعه، محافظت حق مالکیت و ثبت انحصاری ، حقوق مالکیت معنوی و قیمت گذاری – داروهای ویژه برای برخی بیماری ها بازده بیشتری در سرمایه گذاری نسبت به سایر داروها دارند و برای بیماریهایی با سوددهی کمتر الزامی است که شرکتها با مشارکت با سایر سازمانها برای کاهش دشواری بیماری به روش پایدار و از نظر تجاری ارزشمند ، همکاری کند.
• شرکتهای پیشرو دارویی ، پرداختن به این مسایل ، از راه سازماندهی قیمت گذاری و موافقت بر سر آن درکشورهای جهان سوم ، گشايش تسهیلات تحقیقاتی جدید متمرکز بر روی بیماریهای کشورهای جهان سوم و صدور مجوزهای داوطلبانه به تولید کنندگان داروهای مشابه و داروهای دارای حق انحصاری در كشورهاي جهان سوم را آغاز كرده اند . این شرکتها به صورت فردی و گروهی در این کارها پیشقدم شده اند . در نشریه شرکت گلاسکو اسمیت کلاین بنام رویارویی با چالش ها، آنها اولین کمپانی دارویی بزرگ بود که دیدگاههای استراتژیکی خود در باره این مسائل را در معرض قضاوت عموم قرار دادند.

2. دسترسی به داروهای ضروری درمحیط كار – علاوه بر نقش محوری بخش دارویی ، سایر شرکتهای کشورهای درگير با اچ. آی. وی/ ایدز و سایر بیماری های عفونی نیز می توانند با اجرای برنامه های گوناگون در محیط كار برای جلوگیری ، درمان و مراقبت از بیماران و تامین داروهای لازم نقش موثری ایفا نمایند .
• شرکتهای معدني ، مانند آنگلوآمریکن و ریو تینتو ، که نقش رهبری در ميان اين گونه شركت ها دارد ، در کشورهایی فعالیت می کنند که داراي بالاترین میزان مبتلایان به اچ آی وی هستند. آنگلو آمريكن ، اولین شرکتی بود که اعلام کرد داروهای ضد ایدز را به طور مجانی به تمام کارمندان نیازمند خود اهدا می کند . اين شرکتها همچنین ساير داروهای لازم را نيز به کارکنان خود عرضه می کنند تا با بیماری مالاریا مقابله کنند. اما اینكه اهداء دارو تا کجا باید ادامه يابد و آیا شامل خانواده های کارکنان نیز می شود يا نه ؟ معلوم نيست . جمعيت هاي بومي که شرکتها را در میان گرفته اند و با آنان زندگي مي كنند چطور؟ با دور شدن از محیط کار البته نیاز به مشارکت با دولت ، سازمانهای غیر دولتی(NGO)و شرکتهای دارویی برای تداوم مستمر این برنامه ها بیشتر می شود .

سرمایه گذاری اجتماعی و بشر دوستانه

1. برنامه و دستور عمل اهداء دارو
شرکتهاي دارویی همچنین می توانند از دسترسی به داروي اهدايي و استفاده کارکنان داوطلب متخصص در سطح اجتماع پشتيباني نمايند . تاسیس سازمان بهداشت جهانی و دستورعمل های داوطلبانه براي تضمین مثبت بودن این برنامه ها، موضوع مهمي بوده است.
بسیاری از شرکتهای دارویی، همانگونه که پیش از این بدان اشاره شد (آرمان 6 ) ، برنامه های مشابهی را به اجرا در می آورند ، مانند : مشارکت برای اهداء داروی با کیفیت كه به عنوان یک شرکت و واسطه مفید ، برای کمپانی های مستقر در امریکا و سازمان غیر دولتی(NGO) Pfizer با مشارکت وزارتخانه های بهداشت، داروی دیفلوکان خود را مجانی در سراسر آفریقای جنوبی توزیع می نماید . گلاسکو اسمیت کلاین با سازمان بهداشت جهانی در برنامه از میان بردن انگل لمفاوی همکاری نمود که تاکنون بیش از 140 میلیون قرص آلبندازول توزیع نموده است. شرکت مرك که از برنامه اهدایی طولانی مدت مبارزه با کوری رودخانه ای در افریقا حمایت نموده است. جانسون اند جانسون ، آزمایشگاه آبوت ، نووارتیس ، و کارخانجات بسيار ديگري مبدع طرح اهدای محصولات خود هستند .

گفتمان سیاسی و ترویجی:

1. ايجاد جو سیاسی بهتر – این می تواند شامل شرکتها و گروه های تجاري شود که حامی اصلاحات در بهداشت عمومی در برخی کشورها هستند یا حمایت از یک محیط توانمدساز برای تحقیق و توسعه با مشارکت عمومی- خصوصی و مذاکراه درباره رژیم هاي تجاری بین المللی که در راستاي بهبود دستیابی کشورهای فقیر به مکانیسم بازار و حق انحصاری که هزینه های سرمایه گذاری طولانی مدت را تضمين مي كند.
• مجمع اقتصاد جهانی ، برنامه پیشگام بهداشت جهانی ، را با حمایت شرکتهاي اکسنچر¬ـ فورد ـ فولکس واگن و یونی لور و سازمان های دیگر مانند بنیاد سازمان ملل بوجود آورد تا علیه اچ.آی. وی./ ایدز ، سل و مالاریا وارد مبارزه شوند.

هدف 18: دسترسی به فن آوری به ویژه فناوری اطلاعات و ارتباطات .


شركت ها چگونه می توانند در این امور مشارکت نمایند ؟
”شکاف دیجیتال“ در ميان کشورهای فقیر و برای قریب به 3 میلیارد انسان که با کمتر از روزی2 دلار زندگی می کنند و طبقات فقیر در کشورهای ثروتمند ، به سرعت در حال افزايش است. در صورت وجود حمايت هاي مناسب ، کمک فنی ودسترسی به کامپیوتر، اینترنت راه موثری برای اصلاح آموزش ، تامین مهارتهای حیاتی ، تامين سلامتي ، پیشرفت اجتماعی و توسعه كار و كسب در کشورهای فقیر فراهم می آورد. همچنین ، دسترسي به اطلاعات و جامعه هاي آزاد ، که اساس پاسخ گويي به مردم و حکومتمداری خوب را تشكيل مي دهد و فرصت برای فساد را کاهش می دهد.
پر کردن شکاف دیجیتال مستلزم ادغام پنج عامل اصلی است: دستیابی به تجهیزات و نرم افزارهای مناسب ، ارتباطات از راه اینترنت ، کمک و کار آموزی های فنی ، دسترسی به مسایل محتوایی مربوطه و دسترسی به تجهیزات ارزان قیمت. فقدان پیشرفت در زمینه آزادی در بخش ارتباطات و بازارهای فناوری اطلاعات در بسیاری موارد مانع اصلی بر سر راه رشد است. درکشورهای با حداقل توسعه یافتگي ، به غیر از کمتر از 2 درصد مردم، بقیه به علت نداشتن کامپیوتر ،اتصال اینترنتی، کمک های فنی لازم و برق و تلفن از چنين فرصت هايي محرومند. این امر فقط از راه مشارکت های عمومی - خصوصی به رهبری شركت ها و در چارچوب یک سیاست عمومی میسر است.
اگر چه نشانه 18 بر روی فناوری اطلاعات و ارتباطات تکیه دارد، سایر انواع فناوری های جدید نیز گنجایشهای فراوانی عرضه می کنند اما این امر مستلزم چالش های فراوانی برای کشورهای جهان سوم است . یکی از بحث انگیزترین مسایل در این خصوص ، تکنولوژی زیستی و اندام های اصلاح شده سازمانهای ژنتیکی (GMO) هستند که امید کمک به فراهم آوری طیف گسترده امنیت غذایی ، بهداشت ، چالش های محیط زیستی و صنعتی را در کشورهای جهان سوم عرضه می کنند اما به علت اثراتشان مورد عدم اطمینان و اعتماد عموم قرار دارند . برای شرکتهای فعال در این بخش ، بیشترین چالش متوجه افزایش مشارکت سهامداران و مذاکرات عمومی در باب فرایندهای تحقیقات و توسعه آنها می باشد.
فن آوری ديگري که پتانسیل های زیادی برای کشورهای جهان سوم فراهم می آورد فن آوری احیاء انرژی است که تولید سالم تر و روند مصرف تميز تري ارائه می نماید. مثال هاي زیر ، البته بر فناوری اطلاعات و ارتباطات تاکید دارد.

فعالیت هاي اصلی شركتي
1. تامین فناوری ارزان تجاری در مناطق روستایی
شمار فزاینده ای از شرکتها بدنبال راه های تجاری عملی برای دستیابی به فن آوري اطلاعت و ارتباطات برای مردم فقیر به مثابه پلي بر روي اختلاف طبقاتي هستند. سه نمونه از مثال های فراوان در اين زمينه عبارتند از : ابتكار هیولت پکارد اي ـ اينكلوژن ، مركز توسعه دسترسي جمعيت هاي وداکام در جنوب آفریقا و نت کور سولوشنز ((Netcore solutions در هند، که کامپیوتر و مراکز اطلاع رسانی ارزان را در مناطق روستایی به وجود آورده اند.

سرمایه گذاری اجتماعی و بشر دوستانه

1. حمایت از سازمانهای غیر دولتی(NGO) یا طرح های بومی و محلی از راه اهداء منابع ، كارشناس و فن آوری.
• برنامه مرکز پیشبینی و کاهش شکاف دیجیتال (Digitla dividend projector clearing house) - طرحی است که توسط موسه منابع جهانی اجرا می شود كه یک نوآوری کامپیوتری در جهت شناسايي شرکتهای با خط مشی اجتماعی است که با استفاده از فناوریهای ارتباطاتی و اطلاعاتی (ICT) ابزار و خدمات مهمی را به جمعیت های محروم کشورهای جهان سوم عرضه می کند . این برنامه از آگوست سال 2001 که راه اندازی شد تاکنون رشد از صفر تا هفتصد طرح را داشته و از کاربران دعوت می نماید تا طرح های خود را از سراسر جهان برای ارسال دارند.
• ابتکار مجمع اقتصاد جهانی برای شکاف دیجیتال (WEF digital divide initative)، مشاركتي میان بخش خصوصی و عمومی براي افرادي است که می توانند از فناوری اطلاعات و ارتباطات به نحو موثری استفاده کنند و آنهایی که نمی توانند است.
• نمونه شرکتهايي كه در مشارکت با نظام سازمان ملل ، سازمانهای غیر دولتی(NGO) و سایرین درباره راه حل های آی سی تی همكاري مي كنند عبارتند از : ست لايف ، که از فناوریهای ارتباطاتی و اطلاعاتی (ICT)، برای دسترسي به راهنمايي های پزشکی اصلاح شده بهره برداري مي كند : سیسکونت ’ورکینگ آکادمی ، كه با همکاری برنامه توسعه سازمان ملل و دیگران در سراسر جهان از دسترسي و آموزش به كمك فناوریهای ارتباطاتی و اطلاعاتی (ICT) حمايت مي كند ، و برنامه مشارکت دیجیتال ، که با همکاری بانک جهانی ، شرکتهای فناوریهای ارتباطاتی و اطلاعاتی (ICT)، مسئولان دولتی و سایر شرکتها برای ارتقاء کامپیوترهای قدیمی و قابل استفاده کردن آن ها در مدارس همکاری می نماید.

2. اهدای فناوری و كارشناس به منظور مدیریت موثثرتر بحران های بشری
• شرکت اریکسون و مایکرو سافت هر دو با همکاری آژانس امور بشردوستانه سازمان ملل و سازمانهای غیر دولتی(NGO)برای كاربرد راه حل های فناوریهای ارتباطاتی و اطلاعاتی (ICT) در حل مشکلات ارتباطاتی ، تدارکاتی و چالشهای مدیریتی به هنگام ارائه کمک و امداد رساني به هنگام بروز مصيت و ثبت نام آوارگان ، همكاري مي نمايند. هر دو نوآوری این شرکتها فرصت مفيدي برای سایرین فراهم آورده است .

گفتمان سیاسی و ترویجی

1. پشتیبانی و طرفداری از سیاست های عمومی بهتر درباره مسایل مربوط به ICT برای بهبود دسترسی ، همکاری و رهبری آن .
• گروه کاری ICT سازمان ملل ( UN-ICT) – این نیرو شامل نمایندگانی از دولت های عضو ، بخش خصوصی ، بخش غیر انتفاعی ، شامل مجامع علمی و سازمانهای غیر دولتی(NGO) و آژانسهای سازمان ملل است . این اولین نمونه از آژانسهای سازمان ملل است که با تصمیم دولت های عضو، بخش خصوصی و مشارکت سایر سهامداران در یک تلاش بزرگ برای آماده سازی جو لازم و چارچوب های عملی مورد نیاز کسب فناوری اطلاعات بخاطر توسعه به وجود آمده است.
• گروه کاری فرصتهای دیجیتال يا دات فورس ، بوسیله دولت های عضو گروه8، در سال2000 به عنوان یک مشارکت بین المللی از شرکتها ، سازمانهای غیر دولتی و بخش دولتي تشکیل شد. این مشارکت پیشنهادها و طرح های بسیار متنوعی در حوزه های الکترونیک در سطح ملی ، دسترسی به ارتباطات ، ایجاد ظرفیت های انسانی ، کارآفرینی و استفاده از نیروها و امکانات داخلی عرضه کرده است .

به‌كارگيري ماتريس TOWS

به‌كارگيري ماتريس TOWS
در استخراج استراتژي‌هاي ملي نانوتكنولوژي در ايران

مهندس علي محمد سلطاني دكتر سيد سپهر قاضي نوري  دفتر همكاري‌هاي فن‌آوري رياست جمهوري


چكيده
ماتريس Tows از ابزارهاي برنامه‌ريزي استراتژيك است كه با بررسي وضع داخلي هر سازمان نقاط قوت و ضعف آن را استخراج نموده و نيز با بررسي وضع خارجي محيط بر سازمان فرصت‌ها و تهديدات ناشي از آن را بدست مي‌آورد و سپس با تلفيق دو به دو اين موارد استراتژي‌هاي مؤثر در برخورد با آنها را ايجاد مي‌كند. اين مقاله ماتريس مزبور را جهت برنامه‌ريزي و استخراج استراتژي‌هاي توسعه نانوتكنولوژي در سطح ملي براي كشورمان به كار گرفته و به 5 دسته استراتژي در زمينه‌هاي آموزشي، پژوهشي، اطلاع‌رساني و جلب مشاركت، سياست‌گذاري، سرمايه‌گذاري و نهادسازي دست يافته است.

مقدمه
شايد بتوان نانوتكنولوژي را از اساسي‌ترين فن‌آوري‌هاي در دسترس بشر به حساب آورد كه قادر است ظرف چند‌دهه‌ آينده تحولي شگرف (شايد در حد چندهزار سال گذشته) در زندگي جوامع انساني ايجاد كند. نانوتكنولوژي علم مرتب كردن اتم‌ها براي تشكيل ساختارهاي مولكولي جديد و ايجاد مواد نو مي‌باشد و از آنجا كه تقريبا" تمام دستاوردهاي پيشرفت بشر در قالب مواد پيرامون او تبلور يافته است تكنولوژي نانو در تمام رشته‌ها قابل كاربرد است.
مكانيزمي خاص نانوذرات موجود در داروي تزريق‌شده را به هر سلول خاص بدن مي‌رساند. نانوسلول‌هاي خورشيدي انرژي را براي جمعيت فزاينده بشر تهيه مي‌كند. نانوتكنولوژي در فن‌آوري اطلاعات و بيوتكنولوژي (يعني فن‌آوري‌هاي اصلي جهان امروز) نقش محوري دارد و مشكلات زيست‌محيطي نيز با ظهور آن، اميد به حل شدن يافته‌اند. به هر حال آنچه مسلم است تحول جديدي در انتظار بشر است و كشورهاي صنعتي به همين دليل پيشرو بودن در آن را براي خود به عرصه‌ مسابقه‌اي بدل ساخته‌اند. كشور ما نيز كه تا به حال فاصله زيادي با اين كشورها داشته بايد عزم خود را جزم كند تا ابن بار ديگر بازنده ‌اين مسابقه نبوده و بتواند سهم قابل توجهي از تحقيقات، توليد و بازارهاي نانوتكنولوژي را به خود اختصاص دهد. طبعا" ايفاي چنين نقشي نيازمند داشتن اهداف روشن، تدوين يك برنامه مشخص و نيز انتخاب استراتژي‌هاي دست‌يابي به اهداف مي‌باشد. مقاله حاضر در تلاش است با استفاده از ماتريس Tows، قدمي در اين مسير بردارد.
آشنايي با ماتريس Tows
ماتريس تهديدات، فرصت‌ها، نقاط ضعف و نقاط قوت (Threats, opportunities,Weaknesses & Strengths) يكي از ابزارهاي اصلي برنامه‌ريزي استراتژيك است كه با بررسي شرايط داخلي و خارجي واحد مورد بررسي به استخراج استراتژي‌هاي مناسب براي آن مي‌پردازد. اصولا" بررسي شرايط داخلي و خارجي اساس مطالعات برنامه‌ريزي استراتژيك است بدين معنا كه بايد واحد موردبحث از داخل بررسي شده و معلوم شود كه كدام ويژگي‌هاي آن به منزله مشكلات و معضلات عمل مي‌كنند و كدام ويژگي‌ها مي‌توانند به عنوان مزاياي رقابتي آن مورد اتكا قرار گيرند. به عبارت ديگر، نقاط قوت و ضعف واحد آشكار مي‌گردد. همچنين بررسي خارجي نيز بايد صورت گيرد بدين معنا كه شرايط تحميل‌شده از خارج چه مشكلاتي را براي واحد موردبحث ايجاد خواهد نمود و چه كمك‌هايي در طول زمان به آن خواهد داد. به عبارت ديگر فرصت‌ها و تهديدها براي واحد مزبور مشخص مي‌شود.
حال طبيعي است كه مديريت بايستي استراتژي‌هايي را برگزيند كه منجر به تقويت و تمركز روي نقاط قوت، برطرف كردن نقاط ضعف، استفاده از فرصت‌ها و پيروزي در مواجهه با تهديدات شود. ماتريس Tows نيز به عنوان يكي از اساسي‌ترين ابزارهاي برنامه‌ريزي استراتژيك از همين منطق استفاده مي‌كند يعني پس از تبيين نقاط قوت (S)، نقاط ضعف (W)، فرصت‌ها (O) و تهديدات (T)، به تحليل و طراحي استراتژي‌ها در حالات تركيبي يعني SO، WO، ST و WT مي‌پردازد. مثلا" حالت WT استراتژي‌هاي اتخاذ شده در مقابل تهديدات آتي را با توجه به نقاط ضعف موجود مشخص مي‌كند و ساير حالات نيز به همين ترتيب بررسي مي‌شوند تا دست‌يابي شركت به اهداف مشخص‌شده را تسهيل نمايند. به اين ترتيب مي‌توان شكل كلي ماتريس مزبور را به صورت ذيل ترسيم نمود:

نقاط ضعف (W)
1-
2-
3-
...... نقاط قوت (S)
1-
2-
3-
....
نقاط قوت وضعف


فرصت‌ها و تهديدات
استراتژي‌هاي WO
1-
2-
3-
…. استراتژي‌هاي SO
1-
2-
3-
…. فرصت‌ها (O)
1-
2-
3-
….
استراتژي‌هاي WT
1-
2-
3-
…. استراتژي‌هاي ST
1-
2-
3-
…. تهديدات (T)
1-
2-
3-
….
بررسي نقاط قوت و ضعف و فرصت‌ها و تهديدات
با بررسي‌هاي انجام‌شده در مورد گسترش نانوتكنولوژي در ايران و استفاده از آن درجهت توسعه ملي كشور تعدادي از نقاط قوت و ضعف داخلي مربوطه و نيز فرصت‌ها و تهديدات تحميل‌شده از خارج استخراج و تدوين گرديد كه ليست آنها به شرح زير مي‌باشد:
الف- نقاط قوت:
• نيروي انساني مستعد يادگيري
• وجود متخصصان متعدد در رشته‌هاي نزديك
• توجه اخير مسؤولين به فن‌آوري‌هاي نو
• داشتن امكانات آزمايشگاهي نسبتا" مناسب
• امكانات مالي مناسب در شرايط فعلي كشور
ب- نقاط ضعف:
• عدم آمادگي اغلب صنايع كشور براي به‌كارگيري نانو
• عدم توجه به موضوعات فرابخشي نظير نانو
• عدم ارتباط مناسب ميان پژوهش با توليد و تجارت
• فقدان نيروي متخصص در اين رشته
• عدم وجود عزم ملي
• وجود فن‌آوري‌هاي رقيب از نظر سياست‌گذاران
• عدم توجه جدي به دانش به عنوان ابزار توسعه
• مشكلات ساختاري در نظام برنامه‌ريزي و اداري دولتي
• عدم انعطاف سيستم آموزشي كشور
• عدم تمايل بخش خصوصي به ورود در زمينه‌هاي نو
• ارتباطات ناچيز در زمينه تحقيقات مشترك بين‌المللي
• فقدان توان رهبري تئوريك موضوع
ج- فرصت‌ها:
• نبودن شكاف عميق علمي با كشورهاي پيشرو
• عدم ايجاد شبكه‌هاي جهاني غيرقابل نفوذ
• عدم نياز به كارخانه توليدي به مفهوم سنتي
• پايه مشترك علمي براي كاربردهاي متعدد
• جلب نشدن توجهات جهاني به كاربردهاي نظامي نانو
• تأثير شگرف بر زندگي عموم در بلندمدت
• تأثير اساسي بر بخش عمده صنايع در ميان‌مدت
• امكان همكاري بين‌المللي با برخي كشورهاي اروپايي درجه دوم
• عدم نياز به امكانات پيچيده آزمايشگاهي براي پژوهش
د- تهديدات:
• تحريم‌هاي موجود در زمينه تجهيزات عليه ايران
• از رده خارج شدن سريع اكثر صنايع كشور به علت ورود اين فن‌آوري
• ناچيزبودن زمان باقيمانده جهت مشاركت در عرصه بين‌المللي
• تحريم‌هاي آتي احتمالي به علت كاربردهاي نظامي نانو
• ايجاد مشكل براي امنيت ملي در صورت عدم توجه
• به خطر افتادن اقتدار كشور در صورت عدم پيشرفت
• فقدان دستاوردهاي اقتصادي در كوتاه‌مدت
• امكان جذب متخصصان داخلي توسط خارجي‌ها
• امكان به بيراهه رفتن تحقيقات نانو و ايجاد مشكلاتي نظير مشكلات ناشي از علم ژنتيك
• مواجهه با مسايل ناگهاني نظير آلودگي زيست‌محيطي
استخراج استراتژي‌ها
با توجه به شكل ماتريس Tows كه بدان اشاره شد، در مرحله بعد با تلفيق زوجي فرصت‌ها و تهديدات با نقاط قوت و ضعف، 4 دسته استراتژي به شرح ذيل استخراج نموده‌ايم:
الف- قوت و فرصت:
• تربيت نيروي انساني در سطوح پايه
• تدوين اجراي برنامه آموزش عمومي نانو در سطوح پيش از دانشگاه
• آموزش متخصصان رشته‌هاي نزديك براي دسترسي به متخصصان نانو در كوتاه‌مدت
• همكاري پژوهشي و انتقال فن‌آوري از برخي كشورهاي اروپايي
• متقاعد كردن مسؤولين در مورد قابليت‌هاي نانو براي توسعه كشور
• تشويق محققين كشور جهت انتشار داخلي و بين‌المللي دستاوردهاي تحقيقات نانو
• تعريف پروژه‌هاي اقتصادي براي استفاده از توان مالي كشور
• تجهيز آزمايشگاه‌هاي موردنياز متخصصين موجود در اسرع وقت
• اطلاع‌رساني و متقاعد كردن صنعت به شناخت كاربردهاي جديد نانو و استفاده از آن
ب- قوت و تهديد:
• طراحي ساز وكارهايي براي جذب متخصصين محدود موجود در كشور
• همزمان كردن فعاليت‌هاي تحقيقاتي، توليدي و تجاري نانو به منظور كوتاه كردن زمان دست‌يابي كشور به جايگاه مناسب بين‌المللي
• سرمايه‌گذاري عمومي و دولتي در امر پژوهش و آموزش نانو
• شناخت و نفوذ در پتانسيل‌هاي بين‌المللي خارج از حوزه تحريم‌هاي آمريكا
• ايجاد پارك يا شهرك خاص نانوتكنولوژي
• تأسيس انجمن متخصصان نانوتكنولوژي ايران
ج- ضعف و فرصت:
• الگوسازي برخي از صنايع خاص جهت نشان دادن نتايج به‌كارگيري نانو به بقيه صنايع
• ايجاد مؤسسات خاص راهبري نانو جهت هماهنگ كردن سازمآنهاي بخشي
• ايجاد مراكز خدمات‌رساني پژوهشي نانو در سطح ملي
• گسترش آگاهي عمومي از دستاوردهاي بالقوه به‌كارگيري نانو در زندگي عامه
• تعريف پروژه‌هاي مشترك بين‌المللي براي توسعه همزمان آموزش و پژوهش نانو در كشور
• تربيت مشترك دانشجو در زمينه نانو با كشورهاي ديگر
• تسهيل دسترسي محققين داخل به اطلاعات بين‌المللي
• ايجاد و تكميل زنجيره‌هاي ارزش افزوده در حوزه‌هاي منتخب نانو
د- ضعف و تهديد:
• تعجيل و تسريع در امر سياست‌گذاري و اجراي برنامه ملي نانوتكنولوژي
• حضور سريع و فعال بخش دفاع در تحقيقات و توليدات نانو
• شناخت كاربردهاي جديد نانو از طريق مطالعه روند توسعه اين فن‌آوري
• حمايت مالي دولت از بخش خصوصي جهت حضور سريع در مباحث نانو
• روشن كردن جايگاه نانو به عنوان پايه يا مكمل ساير فن‌آوري‌ها و نه رقيب آنها
• برنامه‌ريزي براي اقتصادي كردن سريع تحقيقات نانو
• قانونمند كردن روند تحقيقات نانو براي جلوگيري از بيراهه رفتن آن
• انجام تحقيقات اجتماعي روي اثرات نانو در كشور
• روشنگري و هشدار به صنعت كشور در باب عدم توجه به نانو
دسته‌بندي استراتژي‌هاي حاصله
با توجه به مطالب فوق، اكنون چند دهه استراتژي براي گسترش نانوتكنولوژي در كشور حاصل شده است كه طبعا" نياز به جمع‌آوري و دسته‌بندي دارد. به همين دليل در اين قسمت استراتژي‌هاي مزبور را مجددا" و اين بار در قالب جديدي ارايه مي‌نماييم:
الف- استراتژي‌هاي آموزشي
• تدوين و اجراي برنامه آموزشي عمومي نانو در سطوح پيش از دانشگاه
• آموزش متخصصان رشته‌هاي نزديك براي دسترسي به متخصصان نانو در كوتاه‌مدت
• تربيت مشترك دانشجو در زمينه نانو با كشورهاي ديگر
ب- استراتژي‌هاي پژوهشي
• همكاري پژوهشي و انتقال فن‌آوري از برخي كشورهاي اروپايي
• تشويق محققين كشور جهت انتشار داخلي و بين‌المللي دستاوردهاي تحقيقات نانو
• تعريف پروژه‌هاي مشترك بين‌المللي براي توسعه همزمان آموزش و پژوهش نانو در كشور
• شناخت كاربردهاي جديد نانو از طريق مطالعه روند توسعه اين فن‌آوري
• انجام تحقيقات روي اثرات نانو در كشور
ج- استراتژي‌هاي اطلاع‌رساني و جلب مشاركت
• متقاعد كردن مسؤولين در مورد قابليت‌هاي نانو در كشور
• اطلاع‌رساني و متقاعدكردن صنعت به شناخت كاربردهاي جديد نانو و استفاده از آن
• گسترش آگاهي عمومي از دستاوردهاي بالقوه به‌كارگيري نانو در زندگي عامه
• روشن كردن جايگاه نانو به عنوان پايه يا مكمل ساير فن‌آوري‌ها و نه رقيب آنها
• روشنگري و هشدار به صنعت كشور در باب عدم توجه به نانو
د- استراتژي‌هاي سياست‌گذاري
• طراحي سازو كارهايي براي جذب متخصصين معدود موجود در كشور
• همزمان كردن فعاليت‌هاي تحقيقاتي، توليدي و تجاري نانو به منظور كوتاه كردن زمان دست‌يابي كشور به جايگاه مناسب بين‌المللي
• شناخت و نفوذ در پتانسيل‌هاي بين‌المللي خارج از حوزه تحريم‌هاي آمريكا
• الگوسازي برخي از صنايع جهت نشان دادن نتايج به‌كارگيري نانو به بقيه صنايع
• تسهيل دسترسي محققين داخل به اطلاعات بين‌المللي
• تعجيل و تسريع در امر سياست‌گذاري و اجراي برنامه ملي نانوتكنولوژي
• برنامه‌ريزي براي اقتصادي كردن سريع تحقيقات نانو
• قانونمند كردن روند تحقيقات نانو براي جلوگيري از بيراهه رفتن آن
هـ- استراتژي‌هاي سرمايه‌گذاري و نهادسازي
• تعريف پروژه‌هاي اقتصادي براي استفاده از توان مالي كشور
• تجهيز آزمايشگاههاي موردنياز متخصصين موجود در اسرع وقت
• سرمايه‌گذاري عمومي و دولتي در امر پژوهش و آموزش نانو
• ايجاد پارك يا شهرك خاص نانوتكنولوژي
• تأسيس انجمن متخصصان نانوتكنولوژي ايران
• ايجاد مؤسسات خاص راهبري نانو جهت هماهنگ كردن سازمآنهاي بخشي
• ايجاد مراكز خدمات‌رساني پژوهشي نانو در سطوح ملي
• ايجاد و تكميل زنجيره‌هاي ارزش افزوده در حوزه‌هاي منتخب نانو
• حضور سريع و فعال‌بخش دفاع در تحقيقات و توليدات نانو
• حمايت مالي دولت از بخش خصوصي جهت حضور سريع در مباحث نانو
جمع‌بندي
از مجموع استراتژي‌هاي استخراج‌شده مي‌توان چند اصل زيربنايي را كه در كليه آنها كاربرد دارد استخراج نمود كه اين اصول عبارتند از:
• سرعت در عمل
• نقش محوري دولت در اين مرحله
• اطلاع‌رساني و جلب مشاركت عمومي
• نهادسازي‌هاي لازم
• توجه به تربيت و حفظ نيروي انساني متخصص
• اقتصادي كردن سريع نتايج تحقيقات
اميد است موارد فوق در اسرع وقت مورد عنايت مسؤولين قرار گرفته و اين فرصت تاريخي نيز مانند برخي از فن‌آوري‌هاي مشابه از دست نرود.




منابع و مراجع:
1. علي‌احمدي، عليرضا، "برنامه‌ريزي استراتژيك صنعتي"، جزوه درسي دانشگاه علم و صنعت ايران، 1375.
2. دفتر همكاري‌هاي فن‌آوري، "انقلاب جهاني تكنولوژي"، تهران، 1380.
3. IWGN Workshop Report, “Nanotechnology Research Directions: Vision for Nanotechnology R&D in the Next Decade”, September 1999.
4. US-NTSC, Committee on Nanoscience, Engineering and Technology, “National Nanotechnology Initiative, Leading to Next Industrial Revolution”, Feb 2000.
5. Roco, Mihail C., “A Frontier for Engineering”, Mechnical engineering Journal, May 2001.
6. Feynman, Richard, “There Is Plenty of Room at the Buttom”, Address in caltech, 1959, URL: http://www.zyvex.com/nanotech/feynman.html.
7. Foresight Institute Newsletter, No.: 44, April 2001, URL: http://www.foresight.org/update

چند مقاله از درنگ ويژة تئاتر شماره

چند مقاله از درنگ ويژة تئاتر شماره 3

1 “مرگ دانتون“(1) و گئورگ بوشنر





از : نيلوفر بيضايي

بوشنر يكي از نمايندگان و آغازگران جنبشي جوان در تئاتر قرن نوزدهم (1850ـ1830) بنام “آلمان جوان “ 1 يا “پيش از مارس“ 3 بود. نويسندگان سازنده اين جنبش در اعتراض به جريانهاي فرهنگي مد روز و رمانتيك آنزمان با نگاهي مردد به جهان و واقعيات اطراف و “مرگ گرايي“ يا حس غريبگي با آنچه در اطرافشان مي گذشت ، عكس العمل نشان مي دادند . كساني كه زندگي و آثار بوشنر را مي شناسند ، خواه نا خواه واژگاني چون “ژني يا نبوغ“ ، “بيماري“ ، “انزوا يا تنهايي“، “مرگ زودرس“ و “فقر“را بياد مي آورند. نگاه ناقد او نسبت به جامعه و فرد اين سوء تفاهم را در برخي بوجود آورده بود كه وي ديگران را به تمسخر مي گيرد و يا خود بزرگ بين است. خود او در اينمورد مي گويد: “ شايد اين ادعا درست باشد كه من به انسانها و آنچه هستند به ديده ي تمسخر مي نگرم . اما من نه به آنها و اصل وجودي شان كه خود مسئولش نيستند ، بلكه به خودم مي خندم كه سرنوشتي مشابه آنها دارم “.
بوشنر در سال 1813 در نزديكي شهر “دارمشتات“4 آلمان بدنيا آمد و در سال 1837 درحاليكه تنها 24 سال داشت در اثر ابتلا به بيماري تيفوس از دنيا رقت . او با وجود عمر كوتاهش چند درام را كه جزو ماندني ترينها در تاريخ تئاتر هستند، از جمله“مرگ دانتون“5 (1835)، “ويتسك“6،“لئونس و لنا“7 و پيترو آرتينو“8 (هر سه در سال 1836) را نوشت.
بوشنر از دوران نوجواني و در مدرسه به مسايل سياسي علاقمند شد. وي داراي تمايلات جمهوريخواهانه بود، اما هيچگاه در گروههاي اپوزيسيون عضو نشد. بوشنر پس از پايان مدرسه به شهر استراسبورگ رفت و به تحصيل در رشته ي پزشكي پرداخت. در دوران دانشجويي علاقه ي او به مسايل سياسي و اجتماعي بيشتر شد و اين باور در او قوت يافت كه ريشه ي ناهنجاريهاي اجتماعي را مي بايست نه صرفا در سلب حقوق از افراد بلكه و پيش از آن در عدم تقسيم عادلانه ي ثروت و در نتيجه فشارهاي اقتصادي بر اقشار محروم كه اكثريت جامعه را تشكيل مي دادند ، جستجو كرد. مثال زنده ي آن دوران براي وي منتهي شدن انقلاب فرانسه به ديكتاتوري بورژوازي بود. او در جلسات دانشجويي نظرات سياسي اش را كه به نظر بسياري راديكال مي آمد به بحث مي گذاشت . با وجود اين بوشنر ارتباط خود را با جمهوريخواهان چپ فرانسوي نيز حفظ كرده بود و همچنين با تئوريهاي گروهي كه سوسياليستهاي آرمانگرا نام داشتند (از جمله سن ـ سيمون)9 آشنا شد.
با اينهمه وي بر اين باور بود كه براي وقوع انقلاب در آلمان شرايط مساعد نيست و بهمين دليل خود را وقف علايق ادبي اش نمود. در سال 1833 براي گذراندن دوران پاياني تحصيل به شهري در نزديكي زتدگاهش بازگشت. فشارهاي سياسي و اجتماعي آن دوره و همچنين دوري از دختري كه به او عاشق بود باعث تشديد دپرسيون در او شد . با اينهمه به ترجمه ي آثار ويكتور هوگو پرداخت و علايق ادبي خود را بيش از پيش و با آرزوي اينكه روزي بتوان از راه نويسندگي زندگي كند، دنبال كرد. آشنايي او با كارل گوتسكو 10 كه يكي از سران جنبش آلمان جوان بود، آغاز دوران جديدي در كار و تفكر بوشنر بود. پس از اين آشنايي وي “مرگ دانتون“ را كه بازتاب دهنده ي شناخت همه جانبه ي وي از انقلاب فرانسه بود براي گوتسكو فرستاد . وي اين درام را بسيار پسنديد و آن را براي چاپ در اختيار مجله ي ادبي “فونيكس“11 گذاشت. اما بد ليل سانسور شديد آن دوره اين نمايشنامه بصورت سانسور شده در همان نشريه چاپ شد.بحران سياسي ، كنترل ،سانسور و احضار انقلابيون روز بروز شدت يافت تا جايي كه بوشنر نيز چندين بار احضار شد . وي از آنجا كه مي دانست تحمل رواني لطمه به آزادي فردي و سياسي برايش ناممكن است ، به استراسبورگ فرار كرد و با نام مستعار ژاك لوتسيوس 12 خود را معرفي نمود. فرار بوشنر هرگز باعث اعتراض همفكرانش نشد ، چرا كه در آن شرياط عاقلانه ترين راه بنظر مي رسيد. كما اينكه بسيار از همنظران او در طي مدت كوتاهي زنداني و شكنجه شدند يا به قتل رسيدند. در استراسبورگ بوشنر دچار مشكلات اقامتي شد ، اما با مداخله افراد با نفوذ سرانجام توانست اجازه اقامت موقتي بگيرد كه بدليل “فراري“ بودن حق دخالت در امور سياسي را از او مي گرفت. در اين دوره وي از يكسو مطالعات و تحقيقات پزشكي خود را ادامه داد و علاوه بر آن به تحصيل فلسفه نيز پرداخت و از سوي ديگر نمايشنامه نويسي را ادامه داد. در همين دوره وي “لئونس و لنا “ و در همانسال “ويتسك“ را نوشت كه در دومي باز مانند مرگ دانتون با تكيه بر فاكتهاي واقعي موجود درباره ي مردي بهمين نام كه معشوقه ي خود را به قتل رسانده بود ، به نوشتن متن دست زد. با اينهمه بوشنر هرگز در حد بازنويسي واقعه نماند بلكه با گسترش زواياي روانشناسانه و اجتماعي به بازسازي عريا ن گره ها و فشارهاي موجود اجتماعي بر انسانها پرداخت.
درام “پيترو آرتينو“ كه درباره ي يك شاعر عهد رنسانس بهمين نام است را بوشنر باز در همان سال (1836) نوشت كه در آن به طرح سكسواليته در اشعار وي پرداخته است. وجود اين درام هرگز مورد اثبات قرار نگرفت، چرا كه معشوقه و همراه زندگي اش (ويلهلمينه13 كه بوشنر او را مينا صدا مي زد) براي حفاظت بوشنر از “بدنامي“ آن را ازبين برد. با اينهمه ويلهلمينه پس از مرگ بوشنر براي چاپ و نشر آثار او همراه با گوتسكو بسيار تلاش كرد و در دوران حيات بوشنر نيز همواره همراه و مشوق او بود. در كنار او بود كه بوشنر توانست سالهاي تبعيد را تحمل كند و استراسبورگ را بعنوان وطن دوم بپذيرد. بوشنر در اكتبر سال 1836 به سوييس رفت و رد همانجا پس از دفاع از تز پاياني بعنوا استاد در يك كالج خصوصي به تدريس “اعصاب داخلي“ پرداخت و در 19 فوريه 1837 پس از ابتلا به تيفوس از دنيا رفت.
از آنجا كه “مرگ دانتون“ مهمترين و شايد شناخته شده ترين اثر بوشنر است ، در شماره ي آينده به تحليل و بررسي اين اثر نمايشي خواهم پرداخت.

1 Georg Büchner
2 Junges Deutschland
3 Vormaerz
4 Darmstadt
5 Dantons Tod
6 Woyzeck
7 Leonce und Lena
8 Pietro Aretino
9 Saint-Simon
10 Karl Gutzkow
11 Phoenix
12 Jaques Lutzius
13 Wilhelmine Jaegl

اين حيوان شگفت انگيزCET ANIMAL ÉTRANGE *
نوشته : گابريل آروت
براساس قصه هاي آنتوان چخوف * *
برگردان : صدرالدين زاهد

در جلوي صحنه، دو مرد قدم مي زنند، يكي كمي جلوتر از ديگري است، اولي كه آشكارا مضطرب مي نمايد، به زبان ساده ي كوچه
بازار، نونوار است. دومي ژنده پوشي در خور خود فرورفته كه حالتي شكاك دارد.
خواستگار : ( با خوش روئي، سبك سنگين مي كند. ) زبر و زرنگ ؟ نه ! … شريف و درستكار … اين شرايط مرد معقولي بايد باشه داره، ميره
خواستگاري … عاقله مردي با تصميمي سنجيده و سبك سنگين شده. مرد آينده نگري كه بدون شك گذشته اي داره، اما چشاشو به اندازه كافي باز كرده كه كمي دورتر رو ببينه، حساب و كتاب به اندازه كافي سرش ميشه كه بدونه ديناري در جيب نداره. خلاصه كنم، در يك كلام من شانس اينو دارم كه در كنار موجودي كه به دقت انتخابش كردم، زندگي كنم. موجودي با ظاهري دلپذير، حركاتي زيبا و قشنگ … و سي هزار روبل درآمد سالانه. چيزي كه به من امكان پرداخت قروض تو و ديگرونو ميده، امكان سامان دادن زندگي اي در خور استعدادم رو ميده. دوست عزيز كتابام زير چاپ خواهند رفت، حق الزحمه ش پرداخت خواهد شد ! حق الزحمه كساني كه به پول احتياج ندارن هميشه با كمال ميل پرداخت ميشه.
( دوست از حركت باز مي ايستد، و بدينوسيله ترديدش را بيان مي كند.)
خواستگار : ( كه قدم زدنش را ادامه داده است، مي ايستد، به عقب بر مي گردد، و دست در بازوي دوست مي اندازد.) دوست عزيز، همه چيز حاضر و آماده
است، پخته ي پخته. بهت دارم مي گم، اون مث يه گربه ماده عاشق شده. ( مكث.) البته، هنوز قراري گذاشته نشده، اما در عرض پنج دقيقه ديگه همه ي قرارها گذاشته ميشه، همه ي قرارهاي قانوني. ( به دوست خيره ميشود.)
مشكل چيه؟ چيزي ناراحتت مي كنه؟
( دوست با لبخندي به پهناي صورتش. ) من ! هيچي !... ( دوست برمي گردد و دور مي شود.)




* اين نمايش بزبان فرانسه در ماههاي مه و ژوئن 91 در تآتر سيته اونيورسيته، و در سال 92 در فستيوال آرلكن شهر شله جايزه فرانكوفوني را دريافت كرد و سپس در انستيتوي جهان عرب پاريس Institue du monde Arabe بكارگرداني صدرالدين زاهد، طراحي لباس ملك جهان خزاعي و موسيقي شادروان محمود تبريزي زاده بروي صحنه آمد. از ديگر همكاران ايراني اين برنامه كه همگي فرانسوي بودند، آقاي فريبرز دفتري بازيگر و آقاي داريوش تاري نوازنده سنتور و تنبك بودند.

* * فهرست داستانهاي آنتوان چخوفAntoin Tchekov كه در ساختمان اين نمايش مورد استفاده قرار گرفته اند.

1 – گفتگوي مردي با يك سگ 7 ـ ايوان مات وييچ، نسخه بردار Ivan Matveïtch
2 ـ دوشچكا Douchetchka 8 ـ شيئي هنري
3 ـ طبيعت مرموز 9 ـ موجود بدون دفاع
4 ـ خواننده “ كر ” 10 ـ معامله از دست رفته
5 ـ اسم يه اسب 11 ـ افعي و خرگوش
6 ـ مرگ كارمند دون پايه 12 ـ بانوئي با سگ ملوسش

اجراء اين نمايشنامه با اجازه مترجم آن آزاد است.

تاريكي

فضاي باغي كه در آن دوشيزه جواني نشسته است روشن مي شود. خواستگار در كنار اوست.
خواستگار : اين هواي پاك اثر سحرآميزي داره … آيا اين حضور شماست كه … فكر نمي كنم در هيچ جائي روي كره زمين بشه هوائي به اين
روح افزائي استنشاق كرد.
دوشيزه : خيلي خوب متوجه شدين ! هميشه بعد رگبار اين طوريه … نگاه كنين، هنوز قطرات بارون رو برگهاست !
خواستگار : بله. قطرات روي برگها … مثل سرشك لذت بخش عشق روي قلب ميمونه … به زبان ديگه، طبيعت به ما درس ميده …
( غروب است. چهچه بلبل به گوش مي رسد.)
دوشيزه : چهچه بلبل … شنيدين !
خواستگار : ( كه چيزي نشنيده است.) آه ! بله، بلبل. چقدر شما اينو قشنگ گفتين. اين جمله در گوشم طوري طنين انداخت، مث اينكه همين چند وقت
پيش يكي به من گفته باشه : « چهچه بلبل رو شنيدين …»
دوشيزه : من فكر مي كنم هر كسي كه چهچه بلبل رو بشنوه، اين جمله رو همين طوري ميگه.
خواستگار : اوه ! باربارا، Barbara بارباراي عزيز ! هركسي تقاضاي آب مي كنه : « كمي آب به من بدين » اما آيا شما فكر ميكنين كه اين جمله هميشه
طنين يكساني داره ؛ وقتي كه از دهن پيرمرد شصت ساله ي تشنه اي، كه عرق پيشوني شو داره پاك مي كنه، در مياد، يا از دهن دختر كوچولوئي كه از بازي با رو روئك ش خسته شده و يا از دهن سرباز درحال مرگي كه در جبهه ي جنگ ؟ « كمي آب … » گاه گاهي طنيني روزمره و عادي داره، گاهي هم يه فرياده كه از جان بر ميخيزه. درست مثل عشق ميمونه. هيچكس خجالت نمي كشه بگه « من شيريني دوست دارم ! » اما سعي كنين به موجود عزيز تر از جانتون بگين كه « من تورو دوست دارم ! » … و خبرشم به من بدين !
دو شيزه : ( كه كاملا متقاعد نشده است. ) با وجود اين، براي آدم عاشق، اين بايد سهل ترين و ساده ترين …
خواستگار : شرم، باربارا. شرم قلب حسودي كه چنين گنجينه اي رو در خودش داره.
دوشيزه :اين خودخواهي يه.
خواستگار : غرور، دل واپسي، ترس وحشتناك از كوچك شدن در صورت عدم قبول درخواست …
دوشيزه : ( عصبي) بله. البته. اما اگه آدم بدونه كه دوستش دارن، اگه بدونه كه ارجحيت خاصي براش قائلن ! ...
خواستگار : اوه ! باربارا. آدم مقابل كسي كه دوستش داره، مث يه پشه يا كرمي يه كه تو آفتاب داره جون مي گيره. آيا آدم مي تونه باور كنه كه اشعه ي
خيره كننده ي خورشيد ارجحيت خاصي براش قائله ؟ نه، به من بگين. خواهش مي كنم …
دوشيزه : ( نگاهش را به زير مي اندازد. ) نميدونم.
خواستگار : مي بينين …
دوشيزه : ( نفس كشان. ) بله.
خواستگار : نميدونم … آفتاب.
خواستگار : آه بله. آفتاب … راستي، حال مادرتون چطوره ؟
دوشيزه : خوبه. متشكرم. اما چرا « راستي» ؟
خواستگار : نمي دونم. داشتم به شما فكر مي كردم … طبيعي بود كه به ياد مادر محترم تون بيافتم.
دوشيزه : مادرم احترام زيادي براي شما قائله.
خواستگار : متشكرم. ( سكوت طولاني. ) چه غروبي !
دوشيزه : بله …
( بازهم سكوت. )
خواستگار : چه سكوتي ! … راجع به اين سكوت سحرآميز طبيعت چي فكر مي كنين ؟
دوشيزه : ( كاملا طبيعي. ) فكر مي كنم زيادي طول كشيده … ( به خود آمده. ) آه ! خداي من !
خواستگار : ( با حرارت. ) بله، همينه ! شمايه حس ذاتي، استثنائي از چيزا دارين، البته اين سكوت زيادي طول كشيده. بايد اين سكوت رو شكست. بايد
حرف زد. ( راست مي شود. ) بارباراي عزيز، شما باور مي كنين من اينجا اومدم كه با شما حرف بزنم، فقط با شما حرف بزنم … ( دوشيزه با سر جواب مثبت مي دهد. ) از شما يه سوال بكنم، فقط يه سوال !
دوشيزه : ( قاطع. ) بفرمائين.
خواستگار : شما شكسپيرو خوندين ؟
دوشيزه : ( گيج. ) اه … در جواني …
خواستگار : رومئو و ژوليت رو ؟
دوشيزه : زيباست.
خواستگار : رومئو رو در نظر بگيرين، و ژوليت رو، بهشون تريستان، ايزولت، Yseult و Tristan ليلي و مجنون، شيرين و فرهاد رو اضافه كنين، اونوقت
فرض كوچكي از اونچه كه در روح و روان من اتفاق مي افته، وقتيكه شمارو مي بينم، دارين. خلاصه كنم : در يك كلام، من شمارو دوست دارم.
دوشيزه : ( نفس كشان. ) اوه ! …
خواستگار : خب ؟
دوشيزه : ( خيلي ضعيف. ) من …
خواستگار : شما چيزي نمي گين …
دوشيزه : ( با همان حالت، نفس كشان. ) آه ! …
خواستگار : ( كه مي داند روي چه چيزي بايد تكيه كند. ) معني اين سكوت چيه ؟ يعني ممكنه كه شما موافق … ؟
اگه ًً نهًًً بگين. قلب منو بشكنين. ( سينه فراخش را عرضه مي كند. )
دوشيزه : ( سرش را بلند مي كند، لبخندي مي زند، سرش را روي سينه خواستگار مي گذارد، سپس با مهرباني زمزمه مي كند. ) چرا ًً نه ًً ؟ …
خواستگار : فرشته من، فرشته من، خورشيد من. ( با حرارت و شوق اورا تنگ در آغوش مي گيرد، دوشيزه خودرا از تنگ او خلاص كرده و به زحمت نفسي
تازه مي كند. ) خب، كاري كه مي بايست انجام بشه، شد.
دوشيزه : ( به آرامي و طوريكه شنيده نمي شود. ) من واقعا خوشبختم …
خواستگار : و من در آسمان هفتم. پس ميشه گفت كه ما به نوعي عروسي كرديم. ( ابروها را در هم كشيده. ) البته اگه مادر عزيزتون …
دوشيزه : اوه ! نه ! نه. اون موافقه.
خواستگار : آه ! شما … در اين مورد حرف زدين ؟
دوشيزه : ( آشفته. ) بله … يعني نه …( سرخ مي شود. ) مامان هميشه مي گفتش كه يه مردي مث شما … با فرهنگ، روشنفكر … مهربان …
خواستگار : قيافه ام مورد پسند ايشون نيست ؟
دوشيزه : اوه ! چرا ! چرا ! من مطمئنم، فقط اينا جزو چيزايي هست كه … نبايد ازش حرف زد.
خواستگار : اين اشتباهه.
دوشيزه : مادر وقار شما، رفتار شما، و ظرافت شما رو تحسين مي كنه.
خواستگار : و شما ؟
دوشيزه : ( به نرمي، در حاليكه سرش را به پائين انداخته است. ) من شمارو دوست دارم.
خواستگار : ( در حالي كه دستانش را به طرف او دراز كرده. ) باربارا، بارباراي عزيز. ( در حالي كه اورا تنگ در آغوش گرفته.) اگه من خوب فهميده باشم،
ديگه مانعي در اين كار وجود نداره …
دوشيزه : نه، هيچ مانعي، از اون لحظه اي كه شما اعلام خواستگاري …
خواستگار : كه اين طور ! پس شما مي دونستين كه من به خواستگاري ميام.
دوشيزه : ( با اطمينان.) بله !
خواستگار : آه !
( خواستگار بيش از پيش به خود مي بالد. كاميابي را كه انتظارش را مي كشيد، به حد احسن به كمال رسيده است. اينك او مالك زمين، صاحب سي هزار روبل درآمد سالانه، و از همه ي اينها گذشته، همسر دوشيزه زيبا و طنازي است. ولي ناگهان به سرش مي زند كه مته به خشخاش گذاشته و بازي « يا همه چييا هيچي» را امتحان كند. استعداد خارق العاده و عظمت روحي اش را مورد تحسين قرار دهد، و قدرتش را به رخ باربارا بكشد.)
دوشيزه : ( سرمست.) حالا كه همه چيز روشن شده و مشكلي نيست …
خواستگار : ( جدي.) مشكلي نيست ؟
دوشيزه : ( نگران.) خداي من، چي شده ؟
خواستگار : ( با وقار.) من پولدار نيستم.
دوشيزه : ( خيالش راحت مي شود.) اينكه نمي تونه مانعي باشه …
خواستگار : نه، مانع نيست، واقعيته …
دوشيزه : ( كه همه چيز را قبول كرده است.) بله، يه واقعيته.
خواستگار : … كه مي تونه مانعي باشه …
دوشيزه : چرا ؟
خواستگار : ( در حالي كه باد به غبغبش انداخته است.) براي اينكه، فرضا پدر مرحومتون مي تونه وضعيت من و شمارو بي تناسب بدونه.
دوشيزه : ( با ذوق و شوق.) عوضش شما آينده خوبي …
خواستگار : والدين زمان حال رو به آينده ترجيح ميدن. مرحوم پدرتونم …
دوشيزه : من هيچوقت اونو نديدم.
خواستگار : من هم همينطور.
دوشيزه : ( خشنود.) ميبينين.
خواستگار : ( با هر قدم موفقيت آميزي كه به جلو بر مي دارد، بيشتر و بيشتر فريفته تكبر و عظمت نقشي كه بازي مي كند، مي شود.) من چيزي كه
مي بينم، اينه كه شما يه يتيم، يه نيمچه يتيم هستين و در حال حاضر وظيفه منه كه جاي خالي پدر رو براي شما پر كنم.
دوشيزه : ( شادمان از اين حسن اتفاق.) البته كه يه شوهر بايد جاي خالي پدر رو پر كنه !
خواستگار : باربارا، ما هنوز زن و شوهر نيستيم.
دوشيزه : اما شما قبول دارين كه ما به زودي زن و شوهر مي شيم.
خواستگار : كاملا درسته. اما مسئله اين نيست. نقش يه پدر اينه كه مانع يه ازدواج نا متناسب بشه.
دوشيزه : اوه ! خدارو شكر كه اون مرد ! مي بخشين !
خواستگار : مهم نيست. ( با وقار.) باربارا، شما اجازه ميدين كه من جاي اونو بگيرم.
دوشيزه : من ديگه بچه نيستم.
خواستگار : باربارا، باربارا، اگه من به شما اخطار مي كنم، اگه با شما با اين لحن صحبت مي كنم، در واقع دارم عليه خودم حرف مي زنم، عليه ي
خوشبختي خودم، عليه منافع خودم.
دوشيزه : اما اين احمقانه است.
خواستگار : بله، احمقانه است. اما من نمي تونم اين صداي شريف رو كه تو گوشم زمزمه مي كنه، خفه كنم : « شريف و درستكار باش، تا كار از كار
نگذشته، بهش هشدار بده.»
دوشيزه : هشدار راجع به چي ؟ مگه شما مرض … قلبي دارين ؟
خواستگار : من پول ندارم.
دوشيزه : اينو ميدونم. شما خودتون گفتين، تاكيدم كردين !
خواستگار : شما واقعا اينو ميدونين ؟
دوشيزه : اوه ! بله، مي دونم. از اينا گذشته، پول خوشبختي نمياره !
خواستگار : اينو خوب ميدونم، باربارا.
دوشيزه : من شمارو همين طوري كه هستين دوست دارم !
خواستگار : شما منو همين طوري دوست دارين. « زبر و زرنگ». آماده براي ازدواج. مث يه آدم عادي و روزمره ؟
دوشيزه : بله، اين روياي منه. زندگي عادي و روزمره، در كنار شما.
خواستگار : و اين زندگي عادي و روزمره براي شما چي جوريه ؟ صبحانه در رختخواب با كره و عسل و تخم مرغ و پنير و مربا و چاي و قهوه و شير و
سرشير و خامه. حي و حاضر وآماده.
دوشيزه : من براتون لقمه مي گيرم.
خواستگار : و كي صبحانه رو آماده مي كنه ؟
دوشيزه : زن خدمتكار.
خواستگار : ( با خوشحالي.) زن خدمتكاري در كار نخواهد بود، باربارا.
دوشيزه : چرا ؟ هميشه يكي بوده !
خواستگار : اما نه پيش مردمان فقير. بگذريم. من بلند مي شم و كت مو مي پوشم و مي رم به دفتر روزنامه. و شما ؟
دوشيزه : منم، دوش مو مي گيرم.
خواستگار : ( با لذتي خصمانه.) دوشي در كار نخواهد بود، باربارا. ما ماهي يكبار به حمام عمومي مي ريم، حداكثر، جمعه تا جمعه.
دوشيزه : اما من …
خواستگار : ( جمله دوشيزه را تمام مي كند.) مي دونم، « عادت دارين». بسيار خوب. شما حاضر مي شين … و بعدش ؟
دوشيزه : در انتظار شما، رمان مو مي خونم.
خواستگار : (به همان ترتيب) نه خير. شما رختخواب رو جمع مي كنين؛ جارو مي كشين؛ و ظرفا رو در آشپزخانه مي شورين ...
دوشيزه : پس آشپز ...
خواستگار : (همان بازي) آشپزي در كار نيست. بعدش به بازار ميرين و با دقت تمام و با توجه به بودجه كم خانوادگي سعي مي كنين چيزايي رو بخرين كه ارزون باشه...بعدشم مشغول تهيه شام مي شين.
دوشيزه : براتون كوفته قلقلي خوشمزه درست مي كنم.
خواستگار : ( همان بازي) خيلي گرونه. سوپ كلم و سيب زميني ...
دوشيزه : شما همه چيزو سياه و تاريك مي بينين.
خواستگار : اما در تاريكي و سياهي همه چيزو روشن و واضح مي بينيم. شب، من برمي گردم.
دوشيزه : ( با جنب و جوش.) من شما رو در آغوش مي گيرم.
خواستگار : من شما رو به كناري زده و ...
دوشيزه : (نزديك است كه به گريه بيافتد.) چرا ؟
خواستگار : چه مي دونم ؟ نوميدي، يأس، شكست، تحقير. خلاصه، حالم خرابه، اوقاتم تلخه، بدخلق و تنفرانگيز و خشن ام.
دوشيزه : ( گويي وسوسه شده است.) منو كتك هم مي زنين ؟
خواستگار : چه ميدونم … اگه پيش بياد.
دوشيزه : در عشق، روبوسي كردن، و آشتي كردن شيرين و دلچسبه !
خواستگار : بهرحال، من از شما كناره مي گيرم، گوشه اي مي شينم و سرمو ميون دو دستم مي گيرم ...
دوشيزه : اوقاتتون تلخه و غمگينين ...
خواستگار : نه. دنبال بهانه اي مي گردم كه برم با رفقا ورق بازي كنم.
دوشيزه : شما قمار بازين ؟
خواستگار : نه. اما مي شم، بدبختي بيچارگي، دلتنگي، آدمو به ورطه ي سقوط مي كشونه. بهرحال، اين كه بهتر از عرق خوردنه.
دوشيزه : شما عرق هم مي خورين؟
خواستگار : هنوز نه.
دوشيزه : من نميذارم.
خواستگار : شما نمي ذارين، شما نمي ذارين... وقتي كه من هر روز سر خورده، دل سرد و نوميد از كارم به خونه برمي گردم، كه كوچكترين اعتمادي به
خودم ندارم، اين خود شمايين كه براي بهتر شدن روحيه ام، بهم پشنهاد رفتن به ميكده رو ميكنين.
دوشيزه : اگه لازم باشه.
خواستگار : شب، دير برمي گردم، تلوتلو خوران، ژوليده، با لباسهاي كثيف. خودمو ميندازم رو صندلي، با چشاي از حدقه دراومده، بد دهن، با چين و چروك
زود رس، موهاي ريخته شده، ناخناي كثيف.
دوشيزه : واي ! خداي من !
خواستگار : در سكوت،شما مقابل آينه مي رين و مي شينين، البته اگه آينه اي وجود داشته باشه، چهره اي غريب و بيگانه مقابل تون ظاهر ميشه. كو،
كجاست تازه گي و طراوت گونه ها، نرمي و نازك، دستاني پير و چروكيده از شستشو ... بي اختيار شونه رو برميدارين... و شروع به شمارش موهاي خاكستري تون مي كنين ...و همين طور روزها و روزها و روزها مي گذره، تا به آخر.
دوشيزه : ( ملتمسانه) با همة اين حرفا، در زندگي لحظات خوب و خوشي هم وجود داره.
خواستگار : لحظات خوش ؟ زودگذره، شادي رخت مي بنده و شور
و شعف پايان مي گيره. و اونوقته كه نزاع و مشاجره، سرزنش و ملامت شروع ميشه : “ پول منو چيكار كردي ؟ وعده هايي كه ميدادي چي شد ؟ تو جهاز منو حيف و ميل كردي !”
دوشيزه : شما...جهيزيه منو حيف و ميل مي كنين؟
خواستگار : طبيعيه...
دوشيزه : و ما واقعاً در فقر و بيچاره گي دست و پا مي زنيم...
خواستگار : خب ! با توجه به اين اوضاع و احوال حاضرين با من ازدواج كنين!
دوشيزه : نمي دونم... ديگه نمي دونم چكار بايد كرد ...اوه ! شما چه مرد شريفي هستين... چقدر آقايين ... من براي شما ارزش و احترام زيادي
قائلم ... درسته، من يه بچة ننر هستم، يه شيئي تزئيني بي فايده.
خواستگار : ( راضي شده.) بارباراي عزيز ! خودتونو ناراحت نكنين...اگه من شما رو مورد آزمايشي چنين سخت و هولناك قراردادم، فقط و فقط براي اين
بود كه درستي و شرافت شما رو آزمايش بكنم...و فكر مي كنم كه حالا شما شجاعت و آمادگي مقابله با مشكلات رو...
دوشيزه : اوه ! نه، دقيقأ، من چنين آمادگي و شجاعتي رو ندارم..
خواستگار : شايد كه چيزها، اونقدرام كه من گفتم، تيره و تار نباشه ...شايدم كه من موفق شم ...
دوشيزه : مي بينين... شايد ... شايد ...
خواستگار : احتمالاً...
دوشيزه : نه، احتمال نمي تونه يقين باشه ... نه، من ترجيح ميدم كه دختر ترشيده باقي بمونم..
خواستگار : ( به ناگهان نگران مي شود.) اما ما به توافق رسيده بوديم !
دوشيزه : من گيج و منگ بودم ... بي خود و بي جهت به شما قول دادم ...
خواستگار : ( مضطرب.) اما شما گفتين كه منو دوست دارين.
دوشيزه : بله، من بي نهايت شما رو دوست دارم ... من شما رو دوست دارم، من شما رو تحسين مي كنم ...
خواستگار : كه اين طور !
دوشيزه : بله ! من واقعاً از شما متشكرم كه حقيقت رو به من گفتين. خيلي، خيلي متشكرم ! شما واقعاً براي من يه پدر بودين، متشكرم، متشكرم ...
( دوشيزه فرار مي كند. خواستگار متحير باقي مي ماند.)

پرده
ادامه دارد
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

محمد جلالي ( چيمه)

فرم و خط كلي اجراي اين نمايشنامه كه متن آن براساس داستانهاي كوتاه چخوف، تنظيم يافته، به صورت زير است

نخست مرشد قصه گو كه بر اساس توضيحات كارگردان « نماد و نشانه » تقدير و خرد است» است وارد صحنه مي شود. همراه با او بچه مرشد هم وارد مي شود. صندوقچه شان را باز مي كنند. سفره شان را پهن مي كنند و بازيگران نشسته بر قالي را دعوت مي كنند تا ابزار و وسائلشان را بردارند و داستانهايي را كه مرشد روايت خواهد كرد به اجراء در بياورند. مضمون كلي اين داستانها، خوشبختي، بدبختي، ازدواج، تقلب، خيانت، مرگ و بطور كلي لحظات خوب و بد و بالا و پائين زندگي است.
زاهد، علت انتخاب اين نمايشنامه را اينگونه توضيح مي دهد :
ـ « فكر كرديم در كنار نمايش سه قطره خون كه از يك نويسنده ايراني است، بهتر است يك كار فرنگي هم داشته باشيم. نمايشنامه ي اين حيوان شگفت انگيز، تنظيم گابريل آروت، نويسنده ي ارمني الاصل فرانسوي را مناسب يافتيم چون ضمن آنكه اساس و ساختمان اين نمايشنامه بر مبناي منطق غربي تنظيم يافته از آن روح و فضاي شرقي كه ما در جستجويش بوديم نيز برخوردار است. اين نمايشنامه به علت فرم قصه در قصه اي كه دارد، براي ما يادآور داستانهاي هزار و يكشب و هفت گنبد نظامي بود. از اينرو آنرا مناسب يافتيم و كار روي آن آغاز شد.»
زاهد همان فرم روايتي را كه در سه قطره خون آزموده بود، در اجراي اين نمايشنامه نيز بكار برده و نمايش « اين حيوان شگفت انگيز» را نيز به همان سادگي، فارغ از هرگونه دكور و آلات و ابزار صحنه اي بر روي يك فرش بزرگ ايراني به روي صحنه آورده است. در اين اجرا تزئين و طراحي صحنه و بخصوص لباس ها كه با الهام از رنگ آميزي خاطره انگيز جامه هاي متنوع ولايات ايران طراحي شده اند، همراه با حضور دو نوازنــده كه برروي فرش در كنار هنرپيشگان نشسته اند، فضائي بسيار نزديك به نمايشهاي سنتي ايراني آفريده است.
راوي كه همان مرشد قصه گوست،
همراه با بچه مرشد نمايش را آغاز مي كنند و تا پايان بعنوان خط رابطي در طول قصه ها، همة حكايت ها و ماجراهاي نمايش را بهم پيوند مي زنند.
در واقع فرم نمايشهاي سنتي خودمان، از قبيل روحوضي، پرده خواني و نقالي و ( گاهي هم تعزيه)، با منطق تئاتر غربي در اين نمايش تركيب شده اند و حاصل اين تركيب، نمايشي بسيار بديع و ديدني شده است. خاصه آنكه قدرت مضامين قصه ها كه اغلب نقاشي دقيقي از گوشه و كنار ذهن، خصوصيات و روابط و زندگي آدمهااست، به همراهي كار بازيگران كه با هماهنگي و يكدستي تحسين برانگيزي در ارائة تابلوها مي كوشند، جذابيتي خاص آفريده است.
زاهد خود دربارة بهره گيري از فرم نمايش هاي سنتي در اجراي « اين حيوان شگفت انگيز» مي گويد :
ـ « هدف ما از بكار گرفتن فرم هاي نمايش سنتي ايران، در اين نمايش غربي، ايجاد يك تلاقي ميان دو فرهنگ بود، كه از اين برخورد تاليفي بوجود بيايد، يعني چيز سومي كه نه تئاتر شرقي باشد و نه تئاتر غربي. زيرا اگر من مي خواستم چخوف را بصورت غربي اجراء كنم، در جامعة غربي بسيار ناموفق مي بودم، يا اينكه حداكثر كار متوسطي ارائه مي كردم، چون در اينجا هنرمندان بسيار برجسته با امكاناتي بسيار برجسته تر نمايشنامه هاي چخوف را بارها اجراء كرده و مي كنند. فكر مي كنم هنرمندان ايراني مقيم فرنگ، براي اينكه بتوانند كارهاي قابل توجهي عرضه كنند، مي بايد در راه ايجاد يك تلاقي بين هنرهاي سنتي ايراني و هنر غربي گام بردارند، زيرا هنرهاي ايراني، با فرم هاي سنتي خود، حتي اگر با كيفيتي اعلا در جامعه و محيط فرهنگي غربي عرضه شوند، بيش تر از موزه و نمايشگاهي از فرم هاي سنتي ايراني نمي توانند بود، و مخاطب عمده اي در اين كشورها نخواهند يافت. اما اگر چنانچه اين فرم هاي سنتي ما ( مثلا در تئاتر) با تئاتر غربي تركيب شوند، تاليفي ايجاد خواهد شد كه براي تماشاگر غربي جاذبه خواهد داشت و مخاطب خودرا خواهد يافت.»
بايد گفت كه نمايش « اين حيــوان
شگفت انگيز» كه نمايشــــنامه اي فرانسوي با
مضاميــــن روسي اســت و اكثر بازيگـران آن
فرانسوي هســـــــتند و در فـــضايي ايراني با
بهره گيري از فرمهاي نمايش سنتي ايران بر روي يك فرش ايراني در فرانسه عرضه مي شود، در زمينة اين تاليف، تجربة ارزنده اي ارائه كرده است.
اين نمايشنامه از تاريخ 7 مه تا 22 ژوئن (1991) در سالن تئاتر Cité Internationale پاريس بر صحنه بود.
بنظر مي رسد نام D- Nué كه به زبان فرانسه يادآور واژة dénué بمعناي فقير و عريان و بي چيز و همچنين La nuée
بمعناي رنگارنگ و Des nuées بمعناي ابرها ( ونام نمايشنامه اي از اريستوفان) است، خالي از معناي سمبوليك براي انجمن انتخاب نشده باشد، چرا كه يادآور فقر امكانات آن گروه از هنرمندان ايراني است كه ضمن رويارويي با هزار و يك مشكل در كشورهاي بيگانه، با كوششي پيگير، در پي ايجاد فضايي براي بيان هنر خويشند و برغم گرفتاريها و كمبود هاي گوناگون، در حد توانايي خود مي كوشند تا از آفرينندگي بدور نمانند و هنري خالي از تجمل اما رنگين عرضه دارند.
دوستان موفق باشيد ! همراهي هنردوستان، هنرمندان و فرهنگيان با شما يار باد !
م. سحر
( برگرفته از روزگار نو شماره 114 سال 1991)





سيماي رستم ً شاهنامه ََ

در تئاتر سنتي تاجيك







نظام نورجان اُف
دكتر علوم هنرشناسي
(تاجيكستان) – استاد دانشگاه، دوشنبه



مدتهاست، كه قهرمانان فردوسي بزرگ در ادبيات كلاسيك و شفاهي، هنر تصويري و معماري، در زيست و زندگي مردم فارسي زبان چون سيماهاي رمزي موقع و جايگاه ويژه اي پيدا كرده اند0 تاجيكان، كه مايل به ديدن آنها در تئاتر سنتي خويش بودند، با اجراي نقشهاي رستم و تهمينه و فيل و سربازان آن پهلوان نامور مي كوشيدند، كه رسم و آيينهاي باستاني خود را حفظ نمايند و به ياد آورند0 سيماهاي بي زوال شاهنامه در شكل تئاتر، كه خود خلق آفريده است، پديدة ناتكراري بوده، بار ديگر تلون و رنگارنگي فرهنگ باستاني تاجيكان را تأكيد مي نمايد0
از قديم الايام در بين تاجيكان راه اندازي كاروانهاي شادي و نمايشهاي پرطنطنه ( كارناوالها) متداول بود، در پايان سدة XIX و آغاز سدة XX مردم شهرهاي باستاني خجند، قيسته قوز، كان بادام، استروشن، بخارا، اسفره و غيره روزهاي ختنه سوران كاروان شادي بر پا مي كردند، اين مراسم به طور غير رسمي و بيرون از چهار چوب دين و دولت صورت مي گرفت0 كاروان از نمايندگان گوناگون هنرهاي مردمي موسيقي، رقص، تئاتر و غيره متشكل بود0 اين مراسم به يك آيين خيلي كهن تاجيكان رسم به خيابان برآوردن درخت آراسته، ارتباط دارد0 از اين جاست، كه تاجيكان قيسته قوز كاروان شادي را “ طوي گلدار” و خجنديان “ جپر” مي ناميدند0 در كان بادام، كه آن جا درخت اهميت پيشين خود را گم كرده است، به اين مراسم “ تماشاي رستم” مي گفتند0 استروشنيها نام اين نمايش را از عنصر اصلي آن، يعني شركت پادشاه و سربازان او گرفته اند و بدان “ طوي پادشاهدار”، “ طوي سربازدار” يا اينكه “ طوي باسله” نام گذاشته اند0 موجوديت واژة “ سله” در اين عنوانها با نام مكاني، كه ابزار و اسباب كاروان شادي آن جا تهيه مي شد و “ سله خانه” نام داشت ارتباط دارد0 صاحب سور يا جشن براي اين كار خانة يكي از همسايگان نزديكش را اختصاص مي داد0 كاروان هر روز از سله خانه برآمده به طوي خانه وارد مي شد، سپس از كوچه ها گذشته به اولاق جا مي رفت0 سله خانه همچنين انبار آذوقه محسوب مي شد0
“ طوي گلدار” در قرن XIX زود زود بر پا مي گرديد، اما از آغاز قرن XX برگذاري اينچنين مراسمي تدريجاً كم شد0 از اين جاست كه بعضي عنصرهاي كاروان شادي فراموش و حتي گم شده اند و آنگونه كه ذكر شد، حتي نام آن يكسان و يگانه نيست0 آخرين كاروان شادي شهر خجند سال 1915 راه افتاده بود0
“ طوي گلدار” در پايان فصل پاييز ( تير ماه) روزهاي خشك زمستان يا خود اوايل بهار، زماني كه مردم از كار كشت و زراعت فارغ بودند. برگذار مي شد0 به اين جشن آمادگي كامل مي ديدند و يكچند روز قبل از شروع آن در “ مصلحت آشي” وظيفه ها تقسيم مي شدند و مسئله هاي دعوت مهمانان، آواز خوانان، نوازندگان، رقاصان، چاوندازان، مسخره بازان، پهلوانان، استاهاي دوريدگر و دگر هنرمندان حل مي گرديد0 اينچنين اشخاصي، كه مي بايست درخت را بردارند و نقش پادشاه را بازي كنند، معين مي شدند0 استاي گل بر درخت گلدار و پرنده دار را آرا مي داد0 در شاخه هاي سيمين طوطي و صعوه هاي شاهي مي نشستند و اطراف آنها را سد برگهاي سرخ، آبي، سبز و غيره احاطه مي كردند0
افزون بر اين يكي- دو هفته قبل از جشن خوسة فيل و رستم دستان نيز تهيه مي شد، كه انجام اين كار نيز به دانشمندان و استاهاي ويژة خود نياز داشت0 معمولاً ارتفاع فيل دو- سه و در بعضي جايها ( مثلاً، در كان بادام) پنچ- شش متر بود0 فيل از نوده هاي باريك و نازك پيچيده در پارچة صوف خام خاكستري يا سياه ساخته مي شد و روي صندلي چوبي كوتاهي، كه چهار غلتك درشت داشت و از چوب بيد ساخته شده بود و خيلي محكم بود، نصب مي شد0 صندلي را با طناب به ارابه و يا به دو اسب آراسته مي بستند و آن را دو كس مي برد0 در درون “ فيل” شخصي مي نشست و از طريق سوراخي به بيرون مي نگريست و توسط خرطوم، كه نوگش گره سختي داشت، تماشاكنان هاج و واجمانده را مي زد0
خوسة رستم خيلي بزرگ بود و ارتفاع آن تا دو- سه مترمي رسيد، در خجند و كان بادام تا شش متر. فراخي اش يك و نيم تا دو و نيم متر بود0 آن را از چوب سبكي مي ساختند و همة اعضاي بدنش- چشم و گوش و بيني و دهان و دستها با پيكر درشت پهلوان تناسب داشت0 در خجند سر رستم را از كدوي كلان چوبين ساخته، جاي چشم و دهانش را شكاف مي كردند، از كاغذ بيني درست مي كردند و از پشم بز يا گوسفند ابروان پر پشت سياه، سبيل بلند، ريش كوتاه مدور مي ساختند0 خوسة رستم، پهلوان تقريباً چهل و پنجاه ساله را تصوير مي نمود0 پوشاك مخصوصي عبارت از جامة شاهي و يا يكته چيت سياه يا سرخ بر تن آن مي كردند0 در سرش طاقي يا خود سلة از جنس داكه داشت0
در قيسته قوز رستم فيلسوار رهسپار مي شد0 پيكر او در نوك چوب بلندي نصب مي شد، كه آن چوب از درون فيل رد شده بود0 آن جا شخصي مي نشست و خوسه را تكان مي داد0 معمولاً اين شخص خود استاي سازندة خوسه بود، كه توسط نخها و ريسمانها سر و دستان “ رستم” را به حركت در مي آورد و اين حركات به ويژه در لحظات توقف كاروان از عناصر ضروري مراسم به شمار مي رفتند0 در شهر هاي مثل خجند و كان بادام، كه “ رستم” “ مستقل” بود، آن را روي ارابة خرد سه متري بالاي چهار غلتك ضخيم چوبين قرار داشت و با پارچة خاكستري يا سرخ پوشيده شده بود، نصب مي كردند0 دو دستة چوبين ارابه با يك يا دو اسب وصل مي شد0 در خجند بعضاً روي آن دو چوب، چوب دگري به طور مورب بسته مي شد و پنچ- شش نفر به ان چوب تكيه نموده ارابه را مي كشيدند0 تمثال رستم و فيل چندان سنگين نبود0
كاروان شادي از خانة صاحبجشن با طنطنه بيرون مي آمد0 پيشاهنگان اين كاروان چهار يا شش ( در اسفره تا ده) كرناچي بودند، كه با كرنا هاي مسين تقريباً دو متري خود بر شور و شوق مراسم مي افزودند0 در كان بادام، خجند، استروشن و اسفره با آنها دو نقاره زن و هفت- ده نفر دايره زن هم همراه بودند0 از پس رامشگران سه- چهار نفر آوازخوان، از پي آوازخوانان رقاص “ اسپك باز” و به خصوص در استروشن و خجند از پي رقاص يك نفر “ خرسباز” نيز روان بودند0
آنگاه از پي اين كاروان شادي تمام عيار درخت ياد شده راه مي افتاد، كه “ تخت پادشاهي”، يعني تخته هاي چهار گوشه را، كه سايه بان مخملين شالدار تزين شان مي داد، به دنبال داشت0 روي تخت، “ پادشاه”، در سيماي يك جوان زيباي پانزده- شانزده ساله مي نشست كه معمولاً نيمتنة مخملي به تن و سله و تاجي از گلهاي شاهي ( در خجند) يا از پرهاي زيباي پرنده ها ( در استروشن) بر سر داشت0 “ پادشاه” به اسب بسيار زيبا و سوزني پوشي سوار مي شد و در دو بر او دو تن “ وزير”، كه تيغ و شمشير در كمر بندشان حمايل بود و لگام اسب را بر دست داشتند، روان مي شدند0
در خجند “ وزيرها” را همچنين يك “ يساول” همراهي مي كرد0 سپس “ زورقي” به “ شــنا” در مي آمد، كه در تخت

سايه بان مخملين آن پسر بچة زيبايي مي نشست0 “ زورق” يك چهار چوبة سبك تخته اي بود كه ميانه اش به صورت دايره سوراخي داشت و روي همين سوراخ قبه استوار مي شد، عبارت بود از چهار ستون و يك هلال0 “ زورق” با پارچة گرانبها، كه سطح چهار چوبه را مي پوشيد و كناره هايش تا زمين آويزان بودند و همچنين با فانوسهاي زيباي روشن مزين مي شد0 پسر بچه از سوراخ رد مي شد و زورق را، كه با طناب به كمرش بسته بودند، با خود مي برد. در كنار پسرك پايهاي ساخته مي گذاشتند و چنين تصور مي شد، كه در زورق كسي نشسته است 0 پسر بچة زورق نشين نقش دختر را بازي مي كرد و پيراهني زنانه با دگمه هاي بسيار در گريبان و نيمتنة سبز و تنگ بر تن داشت0 از زير آستينهاي باريك نيم تنه آستينهاي بلند و گشاد پيراهن پديدار بودند0 در فصل تابستان پسر بچه در سر طاقي و در زمستان كلاهي مدور داشت، كه از زير آن پنچاه كاكل دراز بافته آويزان بود0 از پس “ زورق” اول درخت دوم را مي بردند و سپس“ زورق” دوم “ شنا” مي كرد و آنگاه درخت سوم راه مي افتاد، كه “ زورق” سوم را به همراه داشت و بعداً گروه دايره بدستان روان مي شدند0 نوازندگان را يك گروه مسخره بازان همراهي مي كردند0 يكي از مسخره بازان رقص خنده داري را اجرا مي كرد و ديگري روي دستانش راه مي رفت، معلق مي زد و دو- سه نفر نمايش مضحكه را بازي مي كردند0 از پس مسخره بازان فيلباني“ فيلي” را مي راند0 در قيسته قوز روي اين“ فيل” و بر تختي شاهانه رستم مي نشست0 در خجند و استروشن از پس رستم لشكر او، كه از يك نفر گرفته تا به چهار صد سرباز مي رسيد، روانه مي شدند0 “ سربازان” همه جوان و داراي “ سلاح” بودند: شمشير و تفنگهاي چوبين رنگارنگ پيش روي داشتند0 پيشاهنگ آنها سربازي بود، كه پرچم سفيدي در دست داشت و از پي او “ سر لشكر” مي آمد0 سربازان به طور نظامي گام برمي داشتند و پاي راست را محكمتر از پاي چپ بر زمين مي كوفتند0
در خجند از پس سربازها يا از جلو آنها و يا از پس مسخره بازها حدود پنجاه نفر مرد بيست سي ساله روان مي شدند و سرود طويانة “ نقش” را مي خواندند و درميان آنها هميشه يك يا دو نفر يكه خوان بود، كه معمولاً، آنها را از گذرهاي رزاق و جر قشلاق شهر دعوت مي كردند، زيرا طبق سنت، در اين محله ها بهترين بازي گران و استادان واقعي اين هنر مي زيستند0
از پس بازيگران و آوازخوانان دو يا چهار ارابه حاوي جايزه هاي برندگان مسابقة بز كشي روان مي شد0 صاحب جشن با لباس زيبا در ارابة اول و مهمانان سالخورده و آبرومند در ارابة دوم مي نشستند0 و ترتيبات اين كاروان را شش- ده نفر يساولهاي پياده، كه يك يساولباشي سرورشان بود، نظارت مي كردند0
كاروان از خانة صاحبجشن به سوي جشنگاه سنتي راه مي افتاد و هنگام عبور از جايهاي پر آدم گاهاً توقف مي كرد و مسخره بازها با رقصهاي مضحك خود همراه با صداي كرنا و سورنا و نقاره و خندانيدن مردم مي پرداختند و سپس دايره را گشادتر نموده، براي هنرنمايي آوازخوانان محل آماده مي كردند0
كاروان سوي بزمگاه نزديك شام روان مي شد0 براي روشن نمودن راه، مشعلهايي راكه در روغن جواز تر شده بودند مي سوزاندند0 ميدان تماشا را با آتش كنجاره روشن مي كردند و رقاصها و آوازخوانان و مسخره بازها دگر باره به هنرنمايي مي پرداختند0 بزمهاي خجندي خيلي با دبدبه و پر طنطنه بودند و كاروان حتماً از دروازة شهر بيرون مي رفت ؛ روز بزكشي و شامگاه بزم برگزار مي شد0 به همين منوال بزم به مدت يك هفته به درازا مي كشيد و كاروان به نوبت از هفت دروازة شهر بيرون مي رفت0
كاروانهاي شادي در بخارا نيز مرسوم بود و برخي عنصرهاي آن به ويژه شركت “ زورقها” در مراسم به نمايشهاي خجند شباهت دارد0 بهاران در بخارا در سيرگاه هاي شير بدن و ستارة ماه خاصه هر شب از ساعت نه تا يك شب بعداز مراسم “ چوكي” ( بزم عمومي خياباني يا پادشاهي)، كه از طرف امير برگزار مي گرديد، به دستور امير و توسط سرلشكر او نمايش بزرگ تئاتري “ اتشكيمه” بر پا مي شد0 در رأس مسخره بازي كاروان پر جلاي راه مي افتاد و از پي آن خوسه هاي را مي بردند كه در درون آنها پسربچه هاي خوشگل نقش دخترها را بازي مي كردند0 آنها از جملة رقاصان جوان دربار بودند، كه رقصيدن و آداب رفتار را مي دانستند0
سر و اندام دراز اژدها سبك بود، دهان كاغذي آنها به طور هيبتناكي باز بود، كه از درون آن دندانهاي چوبين به چشم مي خوردند0 دهان باز را دو نفر روي دست داشتند0 تنه از چند حلقه، كه از هم يك- دو متري فاصله داشتند، عبارت بود و جايهاي مشخص آن فانوسها مي سوختند0 شش- هشت نفر سرباز اژدها را بر دوش خود حمل مي كردند و گرداگرد ميدان مي گشتند0 از پي آنها تقريباً دويست “ زورق” روان بود، كه از درون هر كدام دو فانوس شيشه اي پرتو افكني مي كرد تا تماشاي رقص پسربچة قيراقباز يراي بينندگان مقدور باشد0 ابروان رقاص رنگ شده بودند و او در حالي ، كه سقيچ مي جويد، قسمت بالاي پيكرش را خرامان مي جنباند0 هر“ زورق” را دو سرباز مي برد، اما پسربچه مستقل بود و زورق او از چهار طرف با پارچه هاي روشن و براق طوري پوشيده شده بود، كه پايهاي رقاص را پنهان مي داشت و تصويري را حاصل مي كرد، كه پسربچه روي زورق نشسته است0 اما در اصل زورق به كمر پسربچه بسته شده بود و او آنرا حمل مي كرد0 زورقها مي رقصيدند0 رقص آنها به گونة ذيل بود، از كنار همديگر آهسته مي گذشتند و تند مي چرخيدند0
از پس زورقها فيل، ماهي بزرگ افسانه اي، غوله پيكرها، كه قدشان حدود شش متر بود و سرهاي بد هيبتي داشتند، يك گروه آدمان نقابپوش، كه به رويشان دوده ماليده بودند، روان مي شدند0 كاروان دور مي چرخيد، داد مي زد، هوشتك مي كشيد، مي غريد0 دايره ها صدا مي دادند، سورناها مي خروشيدند. اين همه غلغلة طاقتفرسايي را به وجود مي آورد. بعضي از محفل بيرون مي آمدند و ديگران جاي آنها را اشغال مي كردند0 سپس اژدهاهاي ياد شده به ميدان مي آمدند : “ دو مار به غايت بزرگ، كه از داكه تهيه شده اند و در حلقه هاي سيمين كشيده شده اند0 از درون هر حلقه چوبي آويزان است، كه آن را سربازي به دست گرفته مي برد0 مارها گويا كه در هوا شنا مي نمايند و بر مردم خيلي اثر مي گذارند” (1) در دنبال كاروان اسبكهايي چوبين، كه در كمر مسخره بازها استوار بودند، روان مي شدند0
اين است، كه تماشاي مردمي كاروان شادي در واقع عيدانه و خرسندي آور، سروربخش و در عبن حال مسخره آميز و افشاگر و پرده در بود0 مثل كارناولهاي غربي “ هم انكار مي كرد و هم تأييد” (2) در كاروان رنگارنگ شادي نمايندگان تقريباً تمام هنرهاي مردمي اعم از نوازندگان، آوازخوانان، رقاصان، بازيگران، رام كنندگان حيوانات، آرايشگران شركت داشتند0 تماشاي آن در واقع جالب و سرور افزا بود، رنگهاي گوناگون چشم كس را تسخير مي كردند و خوشنود مي نمودند0 كاروان شادي بسي خوش آب و رنگ و ماهرانه ساخته شده بود و شكلاً خيلي پر شكوه بود و مهمتر از همه، از فرهنگ ويژة تماشا و تئاتر گواهي مي داد0 اين نمايش ميداني و خياباني از لحاظ مضمون نيز بي پايه نبود0
پسربچه، كه به شرف او اين كاروان راه افتاده بود.از آن به بعد خود را در عالم رؤيا و آرزو مثل پادشاه و رستم پهلوان سوار بر فيل با شكوه و سربازان نيرومند وي و در احاطة تمام نمايندگان عالم شادي و خرسندي تصور مي كرد0 همة عوامل اين كاروان افادة اين تمناي بود، كه براي اين مرد آينده، دولتمندي و نيرومندي و بزرگي ميسر گردد0
در كاروان شادي موسيقي نقش محوري داشت0 موسيقي داراي الحان شوخ و شاد و عيدانه بود و به كاروان طنطنه و ابهت زنده دلي و يك نوع درخشش و تابش خاصي مي بخشيد0 كاروان شادي چه شكلاً و چه مضموناً سنتهاي باستاني را، كه در طول صدها سال صيقل خورده اند، نشان مي داد0
تطبيق برگزاري كاروانهاي شادي در خجند و قيسته قوز، استروشن و كان بادام، اسفره و بخارا و خوقند و پيدا نمودن برخي عناصر مشترك در آنها از اهميت خالي نيست: درخت مزين با گلها، تنديس رستم و فيل او، بازي رقاصان در زورق، سواران اسبهاي چوبين، مسخره بازها، اينها در همة بخشها به نظر مي رسند0 گذشته از اين هرناحيه در برپايي اين مراسم اصلاح و تغييرات خود را وارد مي نمود0 مثلاً اژدها تنها در بخارا، همسر رستم تهمينه تنها در خوقند، سربازان او ( اكثراً) در استروشن ديده مي شد0 همچنين هنگام برگزاري رعايت عنصري از سنت فراموش مي شد و يا عادي تر و ساده تر مي گرديد0 چنانچه، در بخارا فيل هست، رستم نيست0 اما محور اصلي كاروان شادي در همه جا حفظ شده است0 مهم اين است كه اكثر عناصر آن از پيدايش اين مراسم در گذشتة دور گواهي مي دهد0 درخت با اصول دين زردشتي رابطه دارد، كه حيوانات، حشرات، نباتات و حتي آدمان را به پاك و ناپاك بخش نموده است0 درخت از قبيل پاكان بود0 چون در مذهب زردشتيان آتش و آب و زمين داراي قدسيت و احترام خاصي بودند. شايد درخت نيز كه توسط زمين و آب مي سبزد. به توجه خاصي سزاوار بود0 “ هنگام انجام مراسم ديني، خصوصاً وقت اجراي مدحيه هاي خيلي مهم اوستا عابد يا نيايشگر گل يا شاخه را مي بوسيد و آن را در زمين مي گذاشت” (3) روز نكاح زردشتيان خانة عروس غرق گل و گياه مي شد، كه رمز محبت، مهرباني و پاكي و عفت عروس بود0 احتمالاً، با عنصر درخت عادات و رسوم دگر نيز وابسته بودند0 شريف شكوراف هنرشناس تاجيك پس از آموزش و بررسي آثار دانشمندان خارجي به خلاصة مي آيد، كه در اسلام و به ويژه در تمدن اسلامي ايران مفهوم رمزي و نمادين تخت، كه زير درخت و كنار حوض قرار داشته، پهن گشته است0 او تصوير درخت پس تخت را در “ شاهنامة” فردوسي دريافته است :
درختي زدند از بر گاه شاه
كجا سايه گسترد بر تاج و گاه
تنش سيم و شاخش ز ياقوت و زر
بر او گونگون خوشه هاي گهر
عقيق و زمرد همه برگ و بار
فرو هشته از تاج چون گوشوار
همه بار زرين ترنج و بهي
ميان ترنج و بهي ها تهي
بر او اندرون مشك سوده به مي
همه پيكرش سفته برسان ني
كيي را شاه بر گاه بنشاندي
بر او باد از مشك بفشاندي (4)
شريف شكوراف مفهوم رمزي صحنة تخت را با تصور اساطيري“ نطباق شاه و درخت كاينات به عنوان مركز دنيا” ارتباط داده است0 (5)
سيماي درخت عالم اديه كلي جهان را تجسم مي نمود، نسبت دنيا نقطة نظر عمومي و تام را ضامن مي شد و در كاينات براي انسان جايگاه ويژة اختصاص مي داد0 دانشمندان خارجي از قبيل پ0 اكيرمن، ليكلير، همچنين يكي از بزرگترين نمايندگان تصوف سده هاي XIII_XII فريدالدين عطار در بارة جايگاه درخت عالم در فرهنگ اسلامي نوشته اند0
درخت را با گلهاي شاهي آراستن و سجده نمودن به سبزه با پرستش باروري و زنده شدن طبيعت نيز مرتبط است0 طبيعت پرستي “ آنچنان گسترش يافته بود، كه نمايندگان اكثر اديان آسياي ميانه مجبور بودند خداي اين كيش را به معابد خويش راه دهند. ” (6) يادگارهاي هنري موجودند، كه از برگزاري اينچنين كاروانها در جشن سال نو ايران باستان گواهي مي دهند0 به گفتة ا0 ل0 ترويتسكايا (A-L-Troiskaya ) با توجه به تصاوير تخت جمشيد مي توان گفت، كه در عهد هخامنشيان كاروانهاي سالينوي راه مي افتادند و از بخشهاي گوناگون كشور پهناور واليان ولايات به شاه ايران تحفه هاي خود را پيشكش مي كردند0 در چنين كاروانها هم لشكر و هم جمعيت غير نظامي شركت داشتند0 در اين بابت ذكر تصويري از تخت جمشيد، كه هرسفلد آورده به جا است :“ در اين جا هم تماشاكنان و هم كاروان باج دهندگان از همدگر با درخت سرو، تصوير شير و يا برزگاو جدا شده اند” (7) برخي از مؤلفان خارجي معتقدند كه اين رسم و آيين باستاني هخامنشيان در ايران امروز تقريباً تا دوران ما معمول بوده است: روز سال نو در ميدان از نزد شاه كارواني با هديه هاي ولايات گوناگون مي گذشت0 هنرمندان گوناگون پيشة تئاتر مردمي و سيرك هنرنمايي مي كردند، جنگ سنتي شير و برزگاو برپا مي شد و جشن شب هنگام با آتشبازي به پايان مي رسيد0
بسياري از زواياي زندگي با نام رستم پهلوان بستگي دارد0 سيماي او با اساطير و داستانهاي قهرماني، كه در آنها اجداد ما كارنمايهاي پهلوانانة فرزندان خود را وصف كرده اند، ارتباط دارد0 روايت رستم تهمتن، كه تقريباً 650 سال زيسته است، مدتها پيش از قرن فردوسي بزرگ وجود داشته است0 سيماي او كه با داستانهاي حماسي مردمي سخت ارتباط داشته، سينه به سينه و از نسل به نسل به ما رسيده است0 نه اساطير بلكه همانا داستانهاي مردمي هم “ رويدادهاي واقعي گذشتة دور و هم قهرمانهاي راستين بعضي زمانها، شركت كنندگان همين حوادث را منعكس نمودند0 سيماي آدماني، كه زماني وجود داشته اند و با مرور زمان خصوصيات فردي را گم كرده به سيماهاي عمومي و كلي و حماسي مبدل گشته اند0” (8)
رابطه اي وجود دارد ميان خاطرة مردم از رستم و جايهاي دشوار گذر، كوه ها و قلعه ها0 در شهر حسين كوه آرامگاه هاي كتيبه دار شاهان هخامنشي و ساساني واقع اند، كه اين يادگار معماري باستاني را نقش رستم نام مي برند0 در افغانستان در چند كيلومتري جنوب غربي سمنگان محلي هست به نام “ تخت رستم” و در نشيبي آن رد پاي رستم را مي توان ديد0“ تصوير ديواري يكي از تالارهاي پنجكت باستاني يك سلسلة حماسي ارائه داده اند، كه با نام رستم بستگي دارد0” (9)
نام قهرمان در حيات ميشي نيز بر سر زبانهاست0 تاجيك كوهستاني در آغاز كار سنگين مي گفت : “ رستم مدد كن !” در بخارا نزد چاه مسجد كلان “ پيالة رستم” هست، كه در آن دو مشك آب مي غنجد0 روزهاي جمعه آن را با آب يا خود شربت پر مي كردند و هر كس با نيت نيك از آن يك پياله مي نوشيد0
در بخارا همچينن سنگ بزرگي را، كه ميانه اش عميق بود، “ كاسة رستم” مي ناميدند0 (10) در كنار مسجد جامع، كه نزديك ارك امير واقع بود، يك سنگ سرخ مي خوابيد0 آن را “ سنگ رستم” و ظرفش را “ آخور رستم” مي ناميدند0 در درآمدگاه ارك مكاني بود، كه آن جا همة كليدهاي دروازه هاي بخارا آويزان بود0 پاسبانها هر صبح آمده كليدها را از آن جا مي گرفتند0 در همين جا نيز كمان، هميان، دبلغه، سپر و چاآيينة رستم آويزان بودند0 در بسياري جايها، از جمله در ونج و شغنان به رنگين كمان “ كمان رستم” مي گويند0 در روشان و برتنگ يكي از نقشهاي جوراببافي نيز همين نام را دارد0 كاروان شادي، كه شخص رستم يكي از عناصر آن به شمار مي رود، از جمله پديده هاي همين گونه تخيل مردم است0
شركت بازيگران و به ويژه نقابپوشان نيز از جملة سنتهاي ملي است0 در آيينهاي عيدانه قرنهاي XV-XIV اكثر جماعتهاي كاسبان شركت ورزيده، هر كدام مستقلاً هنر خود را به نمايش مي گذاشت0 چنانچه قصابان نقاب بز و گوسفند را، پوستين دوزان نقاب روباه و كفتار و يوز و ببر را به چهره مي كشيدند،كه نمونة بعضي از آنها به روزگار ما رسيده است0
چنين به نظر مي رسد، كه شركت بچه هاي زيبا به صورت شاه و دو وزير او در كاروان شادي شايد باقيماندة مراسم سير بهاري باشد0 اين مراسم احتمالاً، بعداً به بازي معروف تاجيكان “ پادشاه و وزير” مبدل شده است0 در كاروان شادي آن پسر در واقع پادشاه است0 او را مي آراستند، تخت روانش را با طنطنه روي دوش مي بردند، هنگام ظاهر شدنش در بزم همگان عزت و احترامش را به جاي مي آوردند، همة فرمانهاي او را بي چون و چرا انجام مي دادند0 اين آيين به شاهبازي اروپاييان هنگام سير بهاري نزديكي دارد0 (11)
كاروان شادي با شركت رستم شايد زماني به صورت تعزيه ( مستيريه misteriya) انجام مي شده، اما با مرور زمان از اهميت مراسمي آن كاسته است و به يك تماشاي كارواني و تئاتري مبدل شده است0 تماشاي تئاتري و كارواني تاجيكان روحاً با كاروانهاي خياباني بسياري از كشورهاي خاور و باختر خيلي نزديك است0 تعزية سير آدم فاجعة “ شاه حسين، واه حسين” را در ايران، آذربايجان، بخارا، كه در بين شيعه ها رايج بود، كاروانهاي شادي در هندوستان، خصوصاً روزهاي بهاري “ خالي” با تصوير ايزدان ويشنو و كريشنه، كاروان مردمي گرجي ها “ كي يانابه” ( Keyonoba)، كاروان عيدانة سالينوي چيني ها “ ينگي” ( yange)، كاروانهاي پر دبدبه و كبكبة تئاتري شدة ايتاليا و اسپانيا در قرن XVI را به خاطر آوريد0 كاروان شادي با شركت رستم و تهمينه و فيل و اژدها و سربازان شايد نسبت به اكثر آنها باستاني تر باشد0 آن از دوران پيش از اسلام سرچشمه مي گيرد و عنصر كهنترين آن، يعني درخت، كه به درخت عالم شباهت دارد، از دين زردشتي منشأ گرفته است0 احترام و ارج گذاشتن به درخت از همين جا در عرف و عادت گوناگون طنطنه هاي خانوادگي وسعت يافته است0 گسترش و رواج كاروان شادي در ناحيه هاي تاجنلشين وادي هاي فرغانه. همچنين بخارا، يعني در جايهاي پر جمعيت تشكل فرهنگ سغدي، نيز از سنتهاي پايدار و استوار ملي، تماشاهاي قديم تئاتري شده كه از جهانبيني و تصورات اجداد و گذشتگان ما تراوش يافته است، حكايت مي كند.

پي نوشت :
1 ـ
Turestanskiye Pisma is Bukhazi,
veomosti, 1885, N° 19 به زبان روسي
2 ـ
Bakhtin m. Tvorchestvo Fransua Rable. Moskova, 1976
صفحة 15 ( به زبان روسي)
3 ـ
Doreoshenko E.A. Zorastriytsi v Irane. Moskva, « Nauka, » 1982,
صفحة 76 ( به زبان روسي)
4 ـ ابوالقاسم فردوسي، شاهنامه، متن انتقادي، جلوه، مسلو، 1967 صفحة 540
5 ـ
Shokurov sh. " Shakh – name" Firdousi I ranyaya illustrativenaya traditsiya, Moskva, « Nauka », 1983
صفحة 92 ( به زبان روسي)
6 ـ
Braginski istozii tadjikskoy narodnoy poezii. Moskva, izd. An SSSR, 1957 صفحة 62 ( به زبان روسي)
7 ـ
Troitskaya A.L. Narodniy teatr v Uzbekistane. Doktorskaya
Lenina dissertatsiya. Billioteka in. V.

8 ـ
Starikov A.A. Firdousi i
ego poema " Shakhname". Firdousi.
در كتاب An SSSR,
Shakhname Moskva, izd.
T.1, 1957 صفحة 525 ( به زبان روسي)
9 ـ
Belenitskiy A.M. Drevnoe izobrazitelnoe iskusstvo I « Shakhname ». Mooskva, izdatelstvo vostochnoy literaturi, 1960, صفحة 6
( xxv mezdunarodniy kongress vostokovedov. Dokladi delegatsii SSSR.)
( به زبان روسي)
10 ـ
Andreev M.S, Chkhovich O.D. Azk Bukhari. Dushanle, « Donich »
( به زبان روسي) صفحة 31 ،1972
11 ـ
Veselovskiy A.N. Istoricheskaya poetika. Leningrad, 1940
( به زبان روسي) صفحة 422 به بعد






ساختار نمايشي







و يا

عناصر كيفي نمايش

( 3)











ابراهيم مكي
چاپ سوم






هماهنگي (1). پيش از هر موردي لازم است خاطر نشان شود كه هماهنگي با يكنواختي متفاوت و حتي مي توان گفت در تناقض با آن است. به اين صورت، جايي كه يكنواختي وجود داشته باشد، هماهنگي از ميان خواهد رفت. هماهنگي نتيجة تركيب عناصر مختلف است به نحوي كه موجبات رسيدن به هدف را فراهم سازد. هماهنگي از به هم پيوستن عناصر مكمل ـ و نه متشابه ـ به وجود مي آيد. منظور از هماهنگي در يك متن نمايشي تركيب اشخاص بازي و در كنار هم قرار دادن ايشان است به طريقي كه آشفتگي حاصل شود و بر اساس خصوصيات ويژة ايشان، هر لحظه بر اين آشفتگي دامن زده شود تا آنكه سرانجام، پس از طي مراحلي معين، به نتيجه اي كه در نظر داشته ايم برسيم. در يك هماهنگي كامل اشخاص بازي در جميع جهات، سن، جنس، پايگاه اجتماعي و خلق و خو با يكديگر متفاوت هستند. مع هذا، آنچه از اين ميان اهميتي بيشتر دارد خلق و خوي اشخاص بازي است. چرا كه، دو شخص بازي ممكن است هم سن باشند، از يك جنس باشند، پايگاه اجتماعي شان نيز يكي باشد ولي صرف برخورداري از خلق و خويي متفاوت، ايشان را جنگي آشتي ناپذير با يكديگر بكشاند كه تا پايان نمايش ادامه يابد. در يك هماهنگي كامل هر شخص بازي علاوه بر معرفي خود باعث بروز و تجلي خصوصيات طرف مقابل نيز مي شود. از اين رو، يك شخص بازي خوب آن نيست كه تنها خودرا بشناساند، بلكه آن چنان شخصي است كه ساير اشخاص بازي نيز، در برخورد با او، نمودي بيشتر بيابند و بهتر شناخته شوند؛ و از آنجا كه هر پديده اي را با ضد آن بهتر مي توان شناخت، در تركيب و هماهنگ كردن اشخاص بازي، تا آنجا كه ممكن است؛ بايد اشخاصي را در مقابل هم قرار داد كه هرچه بيشتر، در جهات گوناگون، با هم متفاوت و متضاد باشند. كارلو گالدوني ( 2) كمدي نويس بزرگ ايتاليايي مي گويد : « به منظور نشان دادن خصوصيات يك شخص بازي، من آن شخص را در مقابل شخصي ديگر كه كاملا در تضاد با اوست قرار ميدهم.»
هماهنگي درست، كمك مي كند تا اشخاص بازي، هريك به نوبة خود، آئينه اي شوند براي نشان دادن صفات و مكنونات قلبي طرف مقابل. صيقل دادن به چنين آئينه اي مستلزم آن است كه اشخاص بازي را هرچه بيشتر در تضاد با يكديگر قرار دهيم. به بركت هماهنگي درست و تضاد دروني اشخاص بازي، هر شخص بازي آئينة صيقل خوردة طرف مقابل مي شود تا نقشي مهم در شناساندن او بر عهده گيرد. در واقع، وسيله اي مي شود تا طرف مقبل خود را بشناساند. اشخاص بازي اما، هنگامي خودرا به خوبي ميشناسانند كه از حالت عادي خارج شده، دستخوش هيجانات غير قابل كنترلي شده باشند. چرا كه، در شرايط عادي، اشخاص ماسكهايي بر چهره مي زنند تا مانع از نفوذ ديگران به حريم وجود خود شوند و تنها در لحظات بي خودي است كه اين نقاب از چهرة اشخاص فرو مي افتد و شخصيت ايشان آشكارا به نمايش گذاشته مي شود.
هماهمنگي سنجيده موقعيتي فراهم مي آورد تا تماشاكن، به رغم مقاومت شخص بازي، بتواند به عمق وجود او نفوذ كند؛ موقعيتي طوفاني و هيجان انگيز ايجاد مي كند تا طرفين دعوا، بي آنكه خود متوجه باشند، جميع ابعاد وجود خودرا به نمايش بگذارند. يعني با ايجاد محيطي كه به مثابة كورة آزمايش است، هريك ديگري را به درون آن هل مي دهد تا همه ظرفيتهاي مادي و معنوي او را با محك آزمايش بيازمايد.
بر اثر هماهنگي، نطفة اختلافي عميق و حل نشدني در روابط اشخاص بازي بسته مي شود كه قادر است حتي بدون اطلاع ايشان و بر اثر فعل و انفعالي ارگانيك ـ گرچه تا مدتي نيز سرپوشيده و ناآشكار همچون آتشي زير خاكستر باشد ـ به حيات خود ادامه دهد؛ تا آنكه يك حادثه، همانند وزش بادي مساعد، آن را از كمون در آورد و مشتعل و آشكار سازد. با آشكار شدن تضاد، اشخاص بازي، به منظور از پيش پا برداشتن ضديتموجود، در نوعي كشمكش درگير مي شوند كه موجبات نمو و تحول هردو طرف درگير در كشمكش را فراهم مي آورد. هماهنگي در واقع وسيله اي است كه درام نويس براساس آن از تركيب اشخاص بازي و
موقعيتهاي دراماتيك شرايطي را بافريند كه كشمكش را در طبيعي ترين صورت خود به نمايش بگذارد. كشمكش، اگر شرايط لازم را در خود داشته باشد، جوهر درام است؛ نفس درام است؛ آن كيفيت يگانه اي است كه تماشاكن براي ديدنش به تئاتر مي رود؛ مشقت ايستادن در صف سينما را برخود هموار مي كند و يادر منزل، برابر صفحة تلويزيون مي نشيند و چشم از آن بر نمي دارد. در كتاب فن سناريونويسي ( 3) يوجين ويل مي نويسد : « لازمة درام تنها خلق شخصيتهاي جالب نيست،تركيب ايشان است به نحوي كه آشفتگي از آن برخيزد.» و اين آشفتگي كه عبارت از عدم تعادل دروني اشخاص بازي و تسلط حالت بحراني بر وجود ايشان است به دوصورت پديدمي آيد؛ يكي با در كنار هم قرار دادن اشخاصي كه نمي توانند وجود يكديگر را تحمل كنند؛ دو ديگر، با فاصله انداختن بين كساني كه طاقت دوري ازهم را ندارند. آن يك براي خارج كردن رقيب از صحنة عمليات، به فعاليت مي پردازد و اين يك براي رسيدن به محبوب، تمام امكانات خودرا به كار مي گيرد. پس، پايه و اساس هماهنگي، كه آشفتگي را موجب مي شود و اشخاص بازي را از سكون و رخوت بيرون مي آورد و به جنبش وا مي دارد، بر دو پاية « اجتماع ضدين» و « تفارق احباب» استوار است :
الف ـ اجتماع ضدين ( 4). اجتماع ضدين يا جمع اضداد عبارت از موقعيتي است كه براساس آن دو پديدة متضاد مجبور به قرارگرفتن در كنار هم باشند؛ و تا آنكه چنين كيفيتي طبيعي، معقول و محتمل باشد؛ اوضاع و احوال، و شرايط عيني بايد به نحوي فراهم شود كه برغم تضادي بنياني كه بين دو پديدة مزبور برقرار است، ايشان را ناگزير از به سر بردن با يكديگر كند. پر واضح است كه منظور از « به سر بردن با يكديگر» ( دست كم تا پيش از رسيدن به هدف نمايش و اثبات فرضية نويسنده)، سازش آن دو با يكديگر نيست. چرا كه، چنانچه سازشي برقرار شود، كشمكش از ميان مي رود و با از ميان برخاستن كشمكش، نمايش نيز به پايان مي رسد؛ و پايان نمايش، بدون حصول به نتيجة مورد نظر، مبين نقص اثر است. ضديت در بين دو پديدة متضاد بايد به حدي باشد كه تا نابودي كامل يكي از دو طرف، دست از دشمني با يكديگر برندارند. البته شرايط عيني در بسياري از مواقع مانع از رسيدن به اين مقصود مي شود و غلبة كامل يكي بر ديگري را به تاخير مي اندازد. همين امر تعليق را موجب مي شود و زير وبم حوادث را به وجود مي آورد كه به موقع خود از لذتبخش ترين موقعيتهاي درامي است و چه بسا كه درام نويس در بعضي از مواقع، با فراهم آوردن شرايط مناسب، دو دشمن را در وضعي قرار دهد كه نه تنها مجبور باشند موقتا دست از ضديت با يكديگر بردارند، بلكه ناگزير از آن شوند كه جان دشمن خودرا نيز از خطر مرگ برهانند.


… از آنجا كه هر پديده اي را با ضد آن بهتر مي توان شناخت، در تركيب و هماهنگ كردن اشخاص بازي، تا آنجا كه ممكن است؛ بايد اشخاصي را در مقابل هم قرار داد كه هرچه بيشتر، در جهات گوناگون، با هم متفاوت و متضاد باشند…

نمونه اي جالب از چنين موقعيتي را مي توان از فيلم ستيزه جويان اثر استانلي كرامر (5) مثال آورد. در اين فيلم، كه وقايع آن در يكي از ايالات جنوبي مي گذرد يك جنوبي متعصب و يك سياه پوست كه هردو به شدت از يكديگر متنفرند، در حالي كه به علت ارتكاب جرم دستهايشان به هم زنجير شده است، توسط وسيلة نقلية پليس، از شهري به شهر ديگر برده مي شوند. وسيلة نقليه بر اثر سانحه اي از جاده خارج مي شود و به اعماق دره سقوط مي كند. سرنشينان وسيلة نقليه، به جز اين دو تن، همه كشته مي شوند. اين دو كه جان سالم به در برده اند، تصميم مي گيرند با استفاده از فرصت فراهم آمده، بگريزند و خودرا به مكزيك برسانند تا از تعقيب قانون در امان باشند. چنين خواستي، دست كم تا زماني كه سوهاني بيابند و با پاره كردن زنجير، خودرا از قيد يكديگر آزاد سازند، آنها را ملزم به تحمل، و حتي در بسياري از مواقع، مجبور به همكاري و معاضدت با يكديگر مي كند. يعني در عين حال كه دايم به جان هم مي پرند و به زدوخورد مي پردازند، قيدي شديد ـ زنجير آهني ـ نيز آنها را به هم متصل كرده است كه نمي گذارد از يكديگر جدا شوند. لحظه اي بسيار گويا، از جهت ارائة عامل « اجتماع ضدين»، صحنه اي است كه آن دو، در حال فرار، مجبور هستند از ميان رودي خروشان كه مسيرشان را قطع كرده است بگذرند. هنگام عبور از رودخانه، جوان سياه پوست دچار سانحه اي مي شود، پايش مي لغزد و جريان آب اورا از جا مي كند. مرد سفيد پوست، كه تاحد جنون از او متنفر است و اجبار به همراهي با سياه پوست نيز نفرت را در او افزايش داده است، با تلاشي فراوان، سياه پوست را از مرگ حتمي نجات مي دهد و هنگامي كه در پايان كار، سياه پوست از زحمات او تشكر مي كند، با نفرت جواب مي دهد كه جز آن چاره اي نداشته است؛ چرا كه، چنانچه اورا از آب بيرون نمي كشيد، خود نيز غرق مي شد و يا مجبور بود در تمام راه جنازة اورا به دوش كشد؛ كه اين نيز، لامحاله، منجر به گرفتاري مجددش مي گرديد. مي بينيم كه در چنين شرايطي، اين دو چاره اي ندارند جز آنكه ـ به رغم نفرت بي پايانشان نسبت به هم ـ وجود يكديگر را تحمل كنند و از آنجا كه تحمل چنين موقعيتي آسان نيست دايم به كشمكش و جدال با يكديگر مي پردازند. كشمكشي كه به اين طريق، از يك طرف با خود دارند و از طرفي ديگر بين ايشان با عوامل بازدارندهة راهشان در مي گيرد؛ جذبه اي خاص به ماجرا مي دهد.
هرچه بنيان ضديت بين اشخاص بازي عميق تر و رشته هايي كه آنها را به هم مي پيوندد محكم تر باشد، كشمكش حاصل از آن قوي تر خواهد شد. ضديت با گذر از مراحلي گوناگون و قرار گرفتن در موقعيتهايي مختلف، جلوه هايي متفاوت به خود مي گيرد و جذابيتي بيشتر مي يابد. ايجاد هماهنگي در بين اشخاص بازي، آشفتگي و بحراني را پديد مي آورد كه براي غلبه كردن بر اين بحران و از بين بردن آن، اشخاص بازي به فعاليت بر مي خيزند و دست به مبارزه مي زنند. اين مبارزه يا كشمكش، با دگرگون شدن موقعيتها و تغيير موضع هر يك از دو طرف، در مواقع خاص، گسترش مي يابد و جلوه هايي گوناگون به خود مي گيرد. دامن زدن به كشمكش در جهات مختلف، به منظور از بين بردن يكي از دو طرف و رساندن طرف ديگر به هدفش، به معناي داشتن چهارچوبي است مناسب براي به وجود آوردن يك اثر نمايشي كامل.
ضديت اما، هميشه با حذف فيزيكي يكي از دو طرف متخاصم پايان نمي يابد. چه بسا كه نمايش، سرانجام به همزيستي مسالمت آميز دو خصم بينجامد. در اينجا به جاي حذف فيزيكي يكي از آن دو، مسئله با از ميان برخاستن نظام عقيدتي يكي ازدوجناح، و يا حتي با رسيدن ايشان به نوعي توافق و سازش فيصله مي يابد. البته اين نكته تا اواخر نمايش مي يابد از نظر تماشاكن پوشيده بماند و غير قابل تصور به نظر رسد. در پايان نمايش، نيز، پس از گذشتن از نقطة اوج و در سراشيبي فرود و تحليل محتواي نمايش،يعني زماني كه تقريبا ديگر همه چيز به پايان رسيده است و نيازي به حفظ حالت تعليق نيست، اين مسئله مي تواند عنوان شود. چرا كه، به هرحال، در هر نقطه اي كه چنين سازشي روي دهد، همانجا نمايش افت خواه كرد. از اين رو، لازم است چنين كيفيتي، تا آنجا كه امكان دارد، به نقطة پايان نمايش نزديك تر باشد.
نكتة قابل ذكر در مورد اجتماع ضدين اين است كه، تضاد را نبايد با تناقض اشتباه كرد. چرا كه، دو پديدة متضاد هرچند اختلافي بنياني با هم داشته باشند؛ مع هذا، مدتي را مي توانند با هم بگذرانند، حتي اگر در تمام طول اين مدت به مبارزه با يكديگر مشغول باشند. دربارة دو پديدة متناقض اما، چنين موردي امكان پذير نيست. چراكه، به مجرد پديدار شدن يكي از آن دو، ديگري خود به خود ناپديد خواهد شد. همچون شب و روز كه هيچ گاه نمي توانند در كنار هم باشند و به كشمكش پردازند تا از اين كشمكش نمايشي پديد آيد. به گفتة فلاسفه : « اجتماع ضدين و اجتماع و ارتفاع نقيضين محال است.» يعني دو پديدة متضاد گرچه نمي توانند با هم به سر برند، با اين همه، برآيندي مي توانند داشته باشند. حال آنكه براي دو پديدة متناقض برآيندي هم متصور نيست. صرف حضور يكي، دليل بر عدم وجود ديگري است.
… هرچه بنيان ضديت بين اشخاص بازي عميق تر و رشته هايي كه آنها را به هم مي پيوندد محكم تر باشد، كشمكش حاصل از آن قوي تر خواهد شد. ضديت با گذر از مراحلي گوناگون و قرار گرفتن در موقعيتهايي مختلف، جلوه هايي متفاوت به خود مي گيرد و جذابيتي بيشتر مي يابد…


ب ـ تفارق احباب ( 6) . در حالي كه، ط اجتماع ضدين» كشمكش را براساس بغض و نفرت پايه گذاري مي كند، منشا حركت و يا موتور مولد نيرو در « تفارغ احباب» عشق و محبت است. عشق و محبت است كه اجزاي از هم جدا افتادة يك كل را به تكاپو وا مي دارد تا خود را به يكديگر رسانند و آشفتگي و اختلالي را كه ناشي از فاصله افتادن بين آنها بوده است از ميان بردارند. عشق و نفرت دو منبع عظيم عاطفي براي به جنبش در آوردن پديده ها، و دو انگيزة اساسي در جهت ايجاد هر حركتي است. در واقع، بازتاب هر انگيزش خارجي بر ارگانيزم، به صورت عاطفي، در اوج خود در قالب يكي از دو وجه عشق و نفرت بيان مي شود براساس جذب منفعت و دفع ضرر، يا كسب لذت و رفع الم است. در مورد « اجتماع ضدين»، اگر يكي از طرفين با بيرون كردن طرف ديگر از صحنة عمليات، از طريق رفع المي كه ناشي از تحمل وجود او بوده است، به لذت دست مي يابد؛ در « تفارق احباب»، مسئله عكس آن است. به اين معنا كه شخص بازي از بابت لذتي كه در اثر رسيدن به منظورش مي برد، رنج و الم دوري از آن را فراموش مي كند. نتيجه آنكه درام نويس، به جز نفرت، منبعي ديگر به نام عشق در اختيار دارد كه با نيروي محركة آن مي تواند اشخاص بازي اثرش را به تكاپو وادارد و اعمالي را كه بر اثر بروز اين نيرو از ايشان سر مي زند تنظيم نمايد.
استفاده از نيروي عشق و محبت در قالب مفهوم تفارق احباب، و ايجاد انگيزة عمل براي اشخاص بازي، تابع اصولي است كه عدم اطلاع از آن ممكن است ضعف و فتوري در كاربرد آن پديد آورد. اولين اصل اين است كه دوپديده اي را كه داراي كششي طبيعي نسبت به يكديگر هستند بايد از هم دور كنند تا آنها بر اساس مصداق :
هركسي كاو دور ماند از اصل خويش
باز جويد روزگار وصل خويش
به تلاش براي برداشتن فاصله اي كه بين ايشان حايل شده است برخيزند. اصل دوم آنكه، فاصلة موجود بين اين دو پديده بايد مناسب با نيروي جاذبه و قدرت جذب آن دوباشد؛ چرا كه، چنانچه فاصلة مزبور بيش از نيروي جاذب باشد، ياس و نا اميدي حاصل از آن، دو پديدة مزبور را از تلاش و كشمكش براي رسيدن به مقصود باز مي دارد. درست همچون براده هاي آهن كه اگر از محيط مغناطيسي آهن ربا خارج باشد، آهن ربا كشش خود را نسبت به آن از دست داده، حركتي در براده ها نمي تواند ايجاد كند. البته بايد توجه داشت كه اين اصل تحت تاثير شرايط اجتماعي، پيشرفتهاي تكنولوژي و گسترش وسايل ارتباطي قرار دارد و به اعتبار زمان و مكان، و در رابطه با امكاناتي كه هريك از دو پديدة مزبور از آن برخوردار است، متفاوت است. اصل سوم در ارتباط با طول مدت زماني است كه اين دو پديده از يكديگر جدا خواهند ماند. اين مدت نيز بايد متناسب باشد. با قدرت كشش و نيروي انگيزه اي كه آن دو را به يكديگر جذب مي كند؛ و براي آنكه فاصلة زماني برقرار شده بين اين دو پديده، هم براي ايشان و هم براي ناظري خارجي، فراموشي به همراه نياورد و موضوع اصلي جاي خود را به موضوعهاي فرعي ندهد و در نتيجه انحرافي در حركت سيل وقايع به سوي هدف پيش نيايد، لازم است در مقاطعي مناسب، با تمهيداتي هنرمندانه، موضوع اصلي يادآوري شود تا پرونده اش همچنان مفتوح بماند.
تا اينجا هرچه گفته شد، از عشق يا نفرت، تفارق احباب يا جمع اضداد، آنها را به صورتي ساده، مجزا از يكديگر و در وجود اشخاصي مختلف، كه از طريق چنين روابطي به هم مربوط مي شوند، مورد بررسي قرار داديم. از اشخاصي صحبت شد كه هر دو از هم متنفرند و يا هردو يكديگر را دوست دارند. هر دو به تمامي يكديگر را دوست دارند و يا بي هيچ گونه احساسي از همدردي، از هم متنفرند. حال آنكه، در عالم خارج، كمتر چنين مواردي پيش مي آيد. چرا كه، روابط بين افراد داراي پيچيدگيهاي فراوان است. براي مثال، صرف نظر از درجات مختلف عشق و نفرتي كه بين اشخاصي وجود دارد و تركيبهاي خاص آن، ممكن است شخصي كسي را دوست داشته باشد حال آنكه فرداخير، نسبت به شخص اول بي تفاوت و يا شايد حتي از او نيز متنفر باشد. ديگر آنكه، چه بسيار ديده مي شود كه شخصي، ديگري را از بعضي جهات تحسين كند و به خاطر مسائلي جز آن، او را شديدا به باد انتقاد بگيرد. يعني هم دوستش داشته باشد و هم از او متنفر باشد. در اينجا بسته به شدت و ضعف عواطف ايجاد شده در شخص، درجاتي از عشق و نفرت به هم در مي آميزد و وجود شخصي واحد را درگير كشاكش مي سازد و كشمكش دروني را به وجود مي آورد.
كوتاه سخن، درام نويس، از تركيب عواطفي گوناگون با موضوعهايي متنوع، مضامين و موقعيتهايي بديع و پيچيده مي آفريند كه علاوه بر ابلاغ پيامي خاص، گسترش ظرفيتهاي ادراكي و عاطفي تماشاكن، لذتي خاص نيز به او مي بخشد كه ناشي از كيفيت دراماتيك اين موقعيتهاست و بسته به پختگي يا عدم تجربة ذهني تماشاكن، در درجاتي خاص از پيچيدگي، قابل حصول است.

آشفتگي ( 7 ). در فصل اول، مبحث « علت، انگيزه، هدف» ديديم كه هيچ پديده اي به حركت در نمي آيد مگر آنكه تحت تاثير نيرويي واقع شود. همچنين دانستيم نيرويي كه آدمي را به حركت در مي آورد انگيزه است؛ و انگيزه، در واقع، چيزي نيست جز به هم خوردن تعادل ارگانيزم و ايجاد آشفتگي در وضع آن، آشفتگي، به اين ترتيب، كيفيتي است كه بر اثر آن نوعي شوريدگي، بي قراري، پريشاني و هرج و مرج بر احوال موجود آشفته استيلا مي يابد، وجود اورا عرصة درگيري نيروهاي متضاد مي سازد و تعادل ارگانيزمش را كه شرط اصلي براي برقراري آرامش و پايداري اوست، بر هم مي زند.
در فرايند خلق آثار دراماتيك، آشفتگي نقطه اي است كه مسير وقايع عادي را تغيير مي دهد؛ تعادلي را كه حاكم بر اوضاع بوده است برهم مي زند و در مسير حوادثي جديد مي اندازد. بدون عامل آشفتگي، زندگي در مسير عادي خود جريان دارد و همة امور طبق روال معمول و متداول به گردش خود ادامه مي دهند و اشكالي در آن ديده نمي شود. در چنين صورتي نيازي به خلق آثار هنري نيزاحساس نمي شود؛ چرا كه، خلاقيت معمولا هنگامي ضرورت مي يابد كه نقصي در زمينه اي پديدارشود و هنرمند براي نشان دادن اين كمبود و حتي پيشنهاد نحوة از ميان برداشتن آن وارد عمل شود، در واقع عدم تعادلي كه در امور ايجاد مي شود، تعادل دروني هنرمند را كه حساسيتي فراوان دارد و به راحتي از واقعيتهاي بيروني متاثر مي شود برهم مي زند و اورا بر آن مي دارد تا دست يافتن بر تعادل خود به فعاليتهايي دست بزند. اين فعاليتها نه تنها تعادل از دست رفتة او را به او بر مي گرداند، چه بسا كه تاثيري قابل ملاحظه نيز دربرقراري مجدد تعادل اجتماعي داشته باشد. پس، آشفتگي روح هنرمند كه اورا به تكاپو وا مي دارد اكثرا ناشي از بحراني است كه در اوضاع و احوال زمانه پديد مي آيد. بعضي از مواقع نيز بر عكس، زيبايي و هماهنگي موجود بين امور، هماهنگي و تعادل دروني هنرمند را بهم مي زند و اورا به خلق آثار هنري برمي انگيزد.
آشفتگي همچنان كه روال عادي امور را برهم مي زند، مسير فعاليتهاي هنرمند را نيز دگرگون مي سازد و او را وا مي دارد تا فعاليتهاي عادي اش را كنار بگذارد و به رفع مشكلي كه بدان پي برده استبينديشد. يعني مسير فعاليتهاي خود را عوض كند و به تلاش و كوشش جهت خلق اثري كه نشان دهندة نابهنجاريهاي موجود است بپردازد و با ارائة چنين اثري نه تنها به رفع آن نقص در عالم خارج كمك كند، بلكه به هنجار رواني خود نيزدست يابد؛ مانند شخصيت آن سوليوان ( 8). در نمايشنامة معجزه گر ] در ايران معجزه در آلاباما‏ [ نوشتة « ويليام گيبسون» ( 9) كه با كمك كردن به هلن كلر ( 10)، كودك كر و لال، در واقع عقده هاي رواني خود را نيز درمان مي كند.
به همين قياس، آشفتگي در يك اثر دراماتيك، موجب برهم خوردن تعادل شخص بازي محوري مي شود و او را وا مي دارد تا به منظور بازگشت تعادل از دست رفته، به تلاش و كوشش برخيزد، يعني به كشمكش با عواملي كه موجبات اين آشفتگي را فراهم آورده است بپردازد. در چنين آثاري، نيز به نوبة خود محصول ضديتي است كه بين اشخاص بازي آن اثر وجود دارد؛ و اين تضاد البته بر اثر هماهنگي درست عوامل نمايشي به دست مي آيد. با تركيب درست اشخاص بازي و يا به عبارت ديگر با ايجاد هماهنگي دراماتيك بين اشخاص بازي در جهت نيل به هدف نمايش، كيفيتي فراهم مي آيد كه تضاد دروني اشخاصي كه ناگزير از در كنار هم بودن هستند متجلي مي شود و اين تضاد لاجرم، بحراني را بوجود مي آورد كه هريك از دو طرف، براي رفع اين بحران كه آن را ناشي از وجود ديگري مي داند، به فعاليت مي افتد تا اورا از صحنة عمل خارج كند؛ و يا اگر آشفتگي حاصله، ناشي از خلاي باشد كه در اثر دوري از طرف ديگر به وجود آمده باشد، اشخاص بازي به تلاش مي افتند تا فاصلة موجود را از ميان بردارند و خود را به مقصود برسانند.
اين تلاش يا كشمكش، همچنان كه در طبيعت نيز وجود دارد، با موانعي رو به رو مي شود كه براي غلبه بر آن ناچار بر شدتش افزوده گردد و به اين ترتيب، قدم به قدم جلو رود تا به اوج رسد. در يك اثر دراماتيك، تا آنكه اين اوج تاثير لازم را در مخاطب داشته باشد، هنرمند كلاف آشفتة وقايع را در هم مي پيچاند و گرههايي چند بر آن مي زند تا رسيدنبه هدف را كه لازمه اش گذر از اين پيچيدگيها و گشودن گرههاي موجود است، هر لحظه با مشكلي جديد تر مواجه سازد و از اين راه بر شدت علاقة تماشاكن نسبت به سرنوشت اشخاص بازي بيفزايد و التهاب او را به اوج رساند.در اكثر قريب به اتفاق آثار دراماتيكي كه به شيوة معمولي به نگارش درآمده اند، چنين كيفيتي برقرار است. يعني ابتدا زندگي در مسير عادي خود جريان دارد تا آنكه شرايطي پيش مي آيد كه امور از مدار اصلي خود خارج مي شود؛ بر اثر آن خللي پديدار مي گردد و اشخاص بازي براي بازگرداندن تعادل سابق به فعاليت بر مي خيزند و با تلاش بي وقفة خود شالودة يك اثر دراماتيك را پايه گذاري مي كنند.
جواني كه پدرش مرده است، راضي يا ناراضي، به زندگي در كنار بستگانش ادامه مي دهد ولي ناگهان دوستي به او اطلاع مي دهد كه پدرش به مرگ طبيعي نمرده، بلكه برادر خودش، يعني عموي جوان، اورا كشته است تا همسر و منصبش را تصاحب كند. از اين لحظه جوان دچار تعادل روحي مي شود و براي كشف حقيقت به فعاليت مي پردازد؛ چرا كه، مي داند تا از حقيقت مطلب سر در نياورد، و در صورت گناهكار بودن عمويش، تا اورا به سزاي اعمالش نرساند، روحش آرام نخواهد گرفت.


… درام نويس، از تركيب عواطفي گوناگون با موضوعهايي متنوع، مضامين و موقعيتهايي بديع و پيچيده مي آفريند كه علاوه بر ابلاغ پيامي خاص، گسترش ظرفيتهاي ادراكي و عاطفي تماشاكن، لذتي خاص نيز به او مي بخشد كه ناشي از كيفيت دراماتيك اين موقعيتهاست و بسته به پختگي يا عدم تجربة ذهني تماشاكن، در درجاتي خاص از پيچيدگي، قابل حصول است…


فرمانروايي در نهايت آسودگي و بر پاية علاقة متقابل با رعايايش به فرمانروايي اشتغال دارد. به او خبر مي دهند بر اثر گناهي كه از يكي از ساكنان آن ديار سرزده است، طاعون بر شهر سايه افكنده است و تا مقصر پيدا نشود و به مجازات نرسد، طاعون دست از سر مردم شهر بر نخواهد داشت. فرمانروا كه خود را مسئول فراهم آوردن اسباب رفاه و آسايش شهروندانش مي داند، با مطلع شدن از اين راز، آرامش خاطر خودرا از دست مي دهد و …
پزشك حمامهاي طبط شهري كه به اتفاق همسر و فرزندانش در آن شهر اقامت دارد و به خاطر راستي و صداقتش از احترام و محبت همة همشهريانش برخوردار است كشف مي كند كه آب حمامهايي كه محل درآمد آن شهر است و همه به نحوي از درآمد حاصلة از آنها ارتزاق مي كنند، آلوده به ميكربهايي خطرناك است و …
و به اين ترتيب بسياري ديگر از آثار بزرگ دنياي نمايش را مي توان مثال آورد كه همه داراي چنين وضعي هستند؛ يعني زندگي در همة آنها روال عادي خود را دنبال مي كند ولي ناگهان شرايطي اين زندگي آرام را آشفته مي كند و اشخاص بازي را به جنب و جوش وا مي دارد. در درامهاي بزرگ اين موقعيت از سرنوشت و خلق و خوي اشخاص بازي نشات مي گيرد و در آثاري نه چندان قانع كننده، عامل تصادف چنين وضعي را پيش مي آورد. به وسيلة تصادف و يا بر اثر خلق و خوي اشخاص بازي، آنچه مسلم است بدون آشفتگي وضع موجود، نمايشي به وجود نخواهد آمد. شرايط پيدايي آشفتگي نيز با شروع « تعريف» يعني از همان اولين مرحلة نمايش فراهم مي آيد و در طول در تار و پود تك تك صحنه هاي آن ريشه مي دواند و به كمك عامل كشمكش، كم كم از عمق رويدادها بيرون كشيده مي شود و در سطح وقايع جاري، آشكارا خود را مي نماياند و بحران را پديدار مي سازد. در واقع، وظيفة عمدة تعريف بر ملا كردن تضاد دروني اشخاص بازي و به ثمر رساندن آن در قالب بحران است.
ادامه دارد



مروري در




تاريخ



هنر نمايش



در ايران



ميرزا فتحعلي آخوندزاده






يحيي آريان پور : ( از صبا تا نيما)


… اما قديمترين نمايشنامه هايي كه به تقليد اروپائيان نوشته شده، آثار ميرزا فتحعلي آخوندزاده است كه ميرزا جعفر قراجه داغي آنهارا از زبان آذربايجاني به فارسي ترجمه كرده و اين ترجمه ها مانند نمايشنامه هاي ديگرگون شدة مولير در ادبيات نوين و هنر نوزاد نمايش ايران محلي پيدا كرده است.
ميرزا فتحعلي آخوندزاده ( بعدها آخوندف) پدر و استاد نمايشنامه نويسان آذربايجان، در سال 1812 م ( 1228 هـ ق) در شهر نوخا 1 تولد يافت. پدرش ميرزا محمد تقي از اهالي قصبة خامنه، از توابع ارونق و انزاب آذربايجان، بود كه به علت ستمي كه از دولتيان بر وي رفته بود، خانه و زن و فرزندان خودرا در خامنه گذاشت

و به شهر نوخا رفت و در آنجا به سال 1811 م ( 1226 هـ ق) با نعنا خانم، دختر برادر آخوند ملا علي اصغر، كه از افاضل علماي آن شهر بود، ازدواج كرد و ميرزا فتحعلي از اين پيوند به وجود آمد 2 .
ميرزا محمد تقي در سال 1814 م ( 1230 هـ ق) به قصبة خامنه آمد و ميرزا فتحعلي چند سال با مادرش در آنجا زندگي كرد. اما چون ميرزا محمد تقي را زن و فرزند ديگري در قصبة خامنه بود و نعناع خانم با زن شوهرش سازش نداشت، طلاق گرفت و با پسرش، ميرزا فتحعلي، به نزد عموي خود ملا علي اصغر، كه در آن هنگام در محال مشكين اردبيل مي زيست، بازگشت. بدين ترتيب ميرزا فتحعلي براي هميشه از پدر جدا شد و ابتدا در مشكين و بعد در قريه هوراند قراداغ ( ارسباران) و چندي در ميان ايل انكوت در اوبة ولي بيگ لو، نزد عموي مادرش، ماند و آخوند به تعليم و تربيت وي همت گماشت و ميرزا فتحعلي، كه از آن پس به نام آخونزاده شناخته شده بود، قرآن و مقدمات فارسي و عربي را آموخت و پاره اي اطلاعات دربارة علوم اسلامي به دست آورد.
در سال 1825 م ( 1241 هـ ق) آخوند ملا اصغر با خانوادة خود به گنجه رفت و در آنجا به كوشش و تلاش خود در تربيت و آماده ساختن ميرزا فتحعلي براي كسب مقامات روحاني ادامه داد، اما سال بعد بر اثر جنگهاي ايران و روس شهر گنجه ويران گشت و وضع مادي آخوند پريشان شد و ناچار دوباره به زادگاه اصلي خود، نوخا، مهاجرت كرد و ميرزا فتحعلي همانجا به ادامة تحصيل پرداخت.
ملا علي اصغر در سال 1832 م ( اواخر 1247 هـ ق) عازم زيارت بيت الله شد و چون ميل داشت كه پسرخوانده و نوة برادرش در سلك علماي روحاني در آيد، اورا به گنجه برد و به يكي از دوستان خود به نام آخوندعازم زيارت بيت الله شد و چون ميل داشت كه پسرخوانده و نوة برادرش در سلك علماي روحاني در آيد، اورا به گنجه برد و به يكي از دوستان خود به نام آخوند ملاحسين سپرد كه صرف و نحو و فقه را به وي تعليم بدهد. در همين اوان بود كه ميرزا فتحعلي با ميرزا شفيع، حكيم و شاعر گنجوي، ملاقات كرد.
اين شخص كه با « غزليات» خود در اروپا شهرت فراوان پيدا كرده، بنا به بعضي ماخذ قديمي 3 مرد بسيار دانشمندي بوده كه از ايران ( تبريز يا شيراز ؟ ) به گنجه رفته و در آنجا به مكتبداري و تعليم حسن خط مشغول گرديده است. اما تذكره نويسان آذربايجان شوروي زادگاه اورا شهر گنجه مي دانند.
ميرزا شفيع از سال 1830 م به بعد به عنوان مردي شاعر و عالم در شهر گنجه شهرت يافته بود. آخوندزاده كه در همان سال نزد وي تمرين حسن خط مي كرد، در نوشته هاي خود، او را مردي وارسته و دانشمند مي خواند.
ميرزا فتحعلي پس از ملاقات با ميرزا شفيع و در نتيجة ارشاد او از انديشة روحانيت، كه ابتدا در سر داشت، منصرف شد و به فكر ورود به خدمات دولتي و اخذ علوم و تمدن جديد افتاد.
در سال 1833 م ( 1249 هـ ق) حاجي علي اصغر از سفر مكه بازگشت و ميرزا فتحعلي را بارديگر از گنجه به نوخا برد و وي در دبستان دولتي آنجا، كه تازه گشايش يافته بود، به فراگرفتن زبان روسي مشغول گرديد، ولي به گفتة خودش بيش از يك سال در آنجا نماند و در اول نوامبرسال 1832 م ( 1250 هـ ق) به تفليس رفت و به بارن روزن، فرمانرواي كشوري روسيه در گرجستان، معرفي و به سمت مترجمي زبانهاي شرقي وارد خدمت دولت روس شد. ميرزا فتحعلي در آن هنگام بيست و سه سال داشت. او در شرح حال خود از محبتهاي بارن روزن با بياني سپاس آميز ياد مي كند.
ميرزا فتحعلي تا پايان عمر در اين سمت باقي ماند و وظايف خودرا با نهايت صداقت انجام داد و در ازاء خدمات شايستة خود به دريافت درجة سرهنگي و نشانهاي متعدد نايل گرديد. وي در هيئتهاي اعزامي مختلف، در مذاكرات ديپلماسي، در پذيراييها و محاكمات شركت مي كرد : در سال 1837 م به سمت مترجمي جزو هيئت اعزامي به رياست ژنرال روزن، براي تعيين حدود ساحلي درياي سياه، به بخازستان 4 رفت. در سال 1840 م در كميسيون تعيين مرزهاي روس و عثماني به سمت مترجمي نميرويج دانچنكو، كاپيتان ستاد كل، شركت كرد. در سال 1848 م به سمت مترجمي، با هيئتي كه به رياست ژنرال شيلينگ از دربار تزار براي تبريك تاجگذاري ناصرالدين شاه به تهران آمد، همراه بود. در اردوكشي سال 1855 م به عثماني و در كميسيون بازرسي ادارات ايالتي و ولايتي ايروان و كارهاي بسيار ديگر شركت و عضويت داشت.
در آن روزگار تفليس شهر سردار نشين و پايتخت قفقاز بود و در فرهنگ و ادب به ديگرشهرهاي آنجا برتري داشت. مسافرت و اقامت در تفليس در حيات و فعاليت ادبي آخوندزاده صفحة نويني گشود. او كه با تاريخ و ادبيات ايران آشنا بود، زبان و ادبيات روسي را نيز دراندك مدتي فرا گرفت و از راه زبان روسي به ادبيات و فلسفة غرب راه يافت و تاليفات نويسندگان قرن هيجدهم اروپ مانند هلباخ، ديدرو، هلوسيوس، ولتر و غيره را مطالعه كرد و نيز با دانشمندان و آزاديخواهان عصر خود از قبيل خاچاطور آبوويان، نويسندة سرشناس ارمني، و بستوژف مارلينسكي، نويسنده و دكابريست روس، كه به قفقاز تبعيد شده بود، آشنايي يافت.
در اوايل سال 1837م پوشكين، نويسنده و شاعر بزرگ روس، بر اثر يك توطئه سياسي در دوئل كشته شد. ميرزا فتحعلي، كه از سه سال پيش در تفليس با شاهكارهاي او و نويسندگان ديگر روس آشنايي يافته بود و گاهي خود با تخلص « صبوحي» شعر مي سرود، قصيده اي در رثاي او به رشتة نظم كشيد و نخستين فرياد آزاديخواهي خودرا در برابر زشتكاري و خون آشامي سررشته داران وقت بلند كرد 5 .
آخوندزاده پيش از سفر به تفليس از تئاتر و نمايش بيخبر بود. نخستين آشنايي او با هنر نمايش در سالهاي دهة پنجم قرن نوزدهم صورت گرفت. در اين روزگار در سالنهاي شاهزادگان ثروتمند گرجستان و گاهي در هواي آزاد، كنسرتهايي ترتيب مي يافت و قطعات كوتاهي از آثار نويسندگان روس و گرجي به معرض تماشا گذاشته مي شد. در سال 1850م كنيازوارانسوف، جانشين امپراطور روس در قفقاز، تماشاخانة بزرگي در تفليس بنياد نهاد كه در آن بازيگران روس به رهبري ساللوگوب، نويسندة روس، و بازيگران گرجي به سرپرستي كنياز اريستوف ( همان سرداري كه در سال 1243 هـ ق تبريز را فتح كرد) نمايشهايي ترتيب مي دادند. در تماشاخانة تفليس بورژواي اصلزاده، اثر مولير، و آفت عقل، اثر گريبايدف، و آثار ديگري از اين قبيل نمايش داده مي شد، آخوندزاده اين نمايشها را تماشا كرد و با اكثر نمايشنامه هاي مهم و معتبر صحنه هاي روس از جمله نوشته هاي گوگول و آستروفسكي آشنا شد و از شكسپير و مولير الهام گرفت. همة اينها در مجموع، تاثير بسزايي در هنر نويسندگي او به جا گذاشت، تا آنكه خود به هوس نوشتن نمايش افتاد و در خلال سالهاي 1850 تا 1856م صحنه هايي روشن و درخشان از معيشت حقيقي مردم آذربايجان به وجود آورد و جهات تاريك زندگاني آنان را بي گذشت و اغماض به باد انتقاد گرفت.
ميرزا فتحعلي در شرح حالي كه به قلم خود نوشته گويد « … خاصه از جنرال فيلد مارشال قنياز وارانصوف ( كنياز وارانسوف) مرحوم شاكرم كه بعد از بارون روزين ولي النعمة ثانوي من بود و بواسطة التفات اين امير كاردان و حكيم، در من قابليت تصنيف بروز كرد. شش قاميديا ( كمدي)، يعني تمثيل، در زبان تركي آذربايجاني تاليف كردم و معروضش داشتم. مورد تحسين زياد و مشمول انعامات وافره آمدم. تمثيلاتم را در تياتر تفليس، كه احداث كردة اين امير فياض است، درآوردند. از حضار مجلس تياتر آفرينها و تعريفها شنيدم 6 .»
از تمثيلات يا نمايشنامه هاي آخوندزاده، كه مهمترين نوشته هاي اوست، به تفصيل سخن خواهيم راند، فعلا به ساير نوشته هاي او اشاره مي كنيم :

حكايت يوسف شاه ـ يكي از آثار شايان توجه آخوند زاده داستاني است به نام ستارگان فريبخورده يا حكايت يوسف شاه سراج كه در تاريخ 1857م ( 1273 هـ ق) نوشته شده است 7 .
زمان وقوع داستان مقارن است با سلطنت شاه عباس بزرگ، از پادشاهان صفوي، و موضوع آن از يك واقعة تاريخي دربارة مرد زين سازي كه موقتا به شاهي رسيده، اقتباس گرديده است. توضيح آنكه در سال هفتم پادشاهي شاه عباس، ستارة دنباله داري در آسمان پديد آمد و منجمان پيشگويي كردند كه ظهور اين ستاره نشانة تغيير يا مرگ پادشاهي از سلاطين زمان است و جلال الدين محمد يزدي،منجم باشي شاه، چنين چاره انديشيد كه شاه چند روزي از سلطنت كناره گيرد و كسي را كه محكوم به مرگ باشد، به جاي خود بنشاند. پس يوسفي نامي تركش دوزرا، كه پيرو يكي از طوايف ضالة اسلام موسوم به نقطويه بود و به تناسخ و ديگر مباني كفرآميز اعتقاد داشت، لباس شاهي برتن كرده تاج بر سر نهادند و به تخت نشاندند و شاه در برابر او به خدمت ايستاد و او سه روز ( از پنجشنبه هفتم تا بامداد روز يكشنبه دهم ذيقعدة سال 1001) بدين صورت پادشاهي كرد و روز دهم ذيقعده اورا به دار آويختند و تيرباران كردند و شاه به سرير سلطنت بازگشت 8 .
غرض مولف از اين داستان بيان ظلم و استبداد شاه و نادانني و چاپلوسي وزرا و رجال و روحانيان و حاشيه نشينان ديگر و توضيح اين مطلب است كه باعث ويراني ايران محتشم و زبوني « دولت عليه» همانا امناي دولت و علماي عظام و وزراي ذوي العزوالاحترام بوده اند. وزرا و اركان دولت با بياني چاپلوسانه در حضور شاه مي كوشند اعمال پست و ابلهانة خودرا هنر بزرگ و خدمت شايسته اي جلوه بدهند. وزراي شاه با وقار و تمكيني كه در خور مقام و منصب آنهاست، از لزوم دفع بلاي ستارگان سخن مي گويند. سردار زمان خان، وزير جنگ، خود را « پيرسگ آستانة عليه» مي خواند و براي اينكه عقل و تدبير فوق اعادة خودرا به رخ شاه و درباريان بكشد، از حملة سپاهيان عثماني به خاك ايران، كه اصلا مربوط به مطلب نيست، سخن به ميان آورده و مي گويد « اگرچه شمارة لشكريان ما از عثمانيان كتر نبود، ليكن حيفم آمد كه سربازان فرقة ناجيه را در مقابل گروه ضاله به كشتن بدهم. اين بود كه دستور دادم از مرز عثماني تا انتهاي خطة آذربايجان كشتزارها را معدوم و چارپايان را نابود سازند، پلها را ويران و جاده ها را خراب كنند. هنگامي كه بكر پاشا، سردار سپاه عثماني، از مرزهاي ما گذشت، اگرچه در برابر خود از ماها كسي را نديد، اما راهها چنان خراب شده بودكه نتوانست توپخانه را با خود حمل كند و تنها با مشتي سوار و پياده با هزاران سختي و مرارت وارد تبريز شد ولي براي تحصيل خواربار به هر كجا روي آورد نه يك حبه گندم يافت و نه يك سر گاو و گوسفند. ناچار بعد از سه روز افتان و خيزان و گرسنه و پريشان كوس رحيل نواخت و از تبريز بيرون شد. با اين تدبير ملك ايران از شر دشمن بيگانه محفوظ ماند. خراب كردن راهها و ويران ساختن پلها چنان كارگر افتاد كه دولت عليه بعد از فرار بكر پاشا نيز چنان صلاح ديد كه آنهارا همچنان به حال خود بگذارد تا از طايفة بيگانه چشم زخمي به كشور نرسد.بدين منوال حتي يك قطره خون از دماغ لشكريان ما نريخت و قاطبة عساكر منصوره به كوري چشم و كاهش جان دشمن همسايه از گزند مصون ماند. آري، سگ آستان دولت عليه در چنين كارها از اعمال كياست و تدبير عاجز
نيست، اما عقل چاكر از رفع گزند ستارگان ناتوان و قاصر است.»
« عساكر منصوره» در برابر هجوم « گروه ضاله» تاب مقاومت نياورده رو به فرار مي نهد و دشمن از مرز عبور مي كند؛ در راه حفظ وطن يك قطره خون از دماغ كسي نمي ريزد؛ ويران ساختن پلها و جاده ها، پامال كردن زراعت كشاورزان و از ميان بردن چارپايان به نام يك سياست جنگي و تدبير مملكتداري با تبختر و مباهات به عرض مي رسد و اعليحضرت از سخنان « سگ پير آستان» خم به ابرو نمي آورد و اين خرابي و ويراني، كه از روي مصلحت ايجاد شده است، به همان وضع و حال باقي مي ماند تا كشور از دستبرد بيگانه در امان باشد !
ميرزا محسن، وزير ماليه، كه خودرا « پاي انداز خزانة عامره» مي نامد،معاش مامورين دولت را قطع مي كندتا خزانه را پر كند و اين را هنر بزرگي براي خود مي شمارد، آخوند صمد ملاباشي، كه در چاپلوسي و دورويي پاي كمي از وزيران و رجال مملكت ندارد، شاه را دعا و ثنا مي كند و از خدمات خود در رد مذهب تسنن و ترويج كيش تشيع لاف مي زند.

اما در مقابل اين گروه طفيلي يوسف سراج سيماي مثبتي است. يوسف همينكه به سلطنت مي رسد تغييرات كلي در دستگاه دولت مي دهد و پيش از همه، ادارات را تصفيه و وزراي نادان و متملق را از كار بركنار مي كند و به جاي آنان مردان كارآمد و خردمند مي گمارد. پس از آن شغل و وظيفة منجم باشي را به كلي لغو مي كند و جزاها و سياستهاي وحشيانه، مانند طناب انداختن، شقه كردن، گوش و بيني بريدن و چشم كندن را ازميان برمي دارد و فرمان مي دهد كه كسي را نبايد و نمي توان بدون محاكمه و رسيدگي مجازات كرد. در تمام كشور محاكم عدالت برپا مي كند و به حكام و فرمانروايان ولايات دستور مي دهد كه با مردم خوشرفتاري كنند، در فرمان گفته مي شود : « از من به همة حكام ولايات ابلاغ كنيد كه از خدا بترسند، دست به كارهاي ناحق نزنند، مردم را غارت و تاراج نكنند، رشوه نگيرند و به يقين بدانند كه اين گونه اعمال و حركات سرانجام باعث وبال و بدبختي خود آنان خواهد گرديد.»
يوسف شاه براي بهبود وضع مردم ايران، كه در زير بار مالياتهاي سنگين جان مي كنند،قوانين مالياتي جديد وضع مي كند، از ميزان ماليلتها مي كاهد و ماخذ ماليات را بر شهرنشينان ده درصد و بر مردم روستايي پنج درصد قرار مي دهد. خدمتانه و سرانه و پاي انداز و عوارض ديگر و خمس و زكات و مال امام و مانند آنها را لغو مي كند و امور مالياتي را به دست كسان مورد اعتماد مي سپارد. راهها و پلهارا را تعمير مي كند، كاروانسراها بنياد مي نهد، در نقاطي كه از حيث آب در زحمتند جويهاي آب روان مي كند و در شهرستانها مكتبخانه و بيمارستانها مي سازد …
به طور خلاصه يوسف شاه در اين داستان رجل سياسي و مرد مصلح بزرگي است كه با برنامة وسيعي دست به كار زده و مولف در چهرة او ايده ال اصلاحات اجتماعي و فرهنگي خود را نمودار ساخته است.
در اين حكايت خواص و صفات هركس بارز و مشخص و قيافه ها همه طبيعي و زنده و جاندار است و هريك از قهرمانان نمايندة واقعي و حقيقي صنف خود هستند. حوادث داستان خوب به هم پيوسته و هر حادثه اي حادثة ديگر را به دنبال مي كشد. در نگارش كتاب طنز و هزل تند و نيشداري به كار رفته و نويسنده در مورد هيچ كس گذشت و اغماض روا نداشته است.
از مطالعة اين كتاب به خوبي مي توان پي برد كه بغض و كينة ميرزا حسين خان سپهسالار، سفير ايران در استانبول، به ميرزا فتحعلي و كارشكنيهاي وي در تغيير الفباي اسلامي از كجا سرچشمه گرفته است.
تاليفات ديگر آخوند زاده ـ از تاليفات مهم آخوند زاده كتابي است تحت عنوان مفصل سه مكتوب شاهزادة هندي كمال الدوله به شاهزادة ايراني جلال الدوله و جواب اين به آن، كه در سالهاي 81 ـ 1280 هـ ق، به زبان تركي آميخته به اشعار فارسي و آيات و احاديث و امثال عربي تصنيف شده و خود مصنف آن نسخه را به فارسي ترجمه كرده و به موجب شرطنامه اي حق طبع نسخة فارسي و تركي و ترجمه و طبع آنها را به زبانهاي ديگر به ميرزا يوسف خان مستشارالدوله واگذار كرده است. ميرزا آقاخان كرماني سبك و شيوة كتاب صد خطابه را از همين اثر اخذ و اقتباس كرده است.
مولف در اين كتاب عقايد سياسي و فلسفي خودرا طرح كرده و براي آنكه بتواند نظر خودرا دربارة فئوداليزم و ظلم و استبداد و زورگويي حكام و ماهيت ارتجاعي بعضي معتقدات مردم شرق و علل عقب ماندگي آنها بيپرده اظهار نمايد، ابتدا اسم نويسنده را پنهان داشته و در نامه هايي كه به ناشران و دوستان ايراني خود نوشته، توصيه كرده است كه نسخة كمال الدوله را به كسي نشان ندهند و نخوانند و از آن نسخة ديگر به كسي ندهند و نام مصنف نسخه را اظهار ننمايند مگر به كساني كه ايشان را محرم راز شمرده باشند و درنامه اي كه به تاريخ اواخر محرم 1383 هـ ق به ميرزا عبداوهاب خان نايب الوزاره ( آصف الدوله و نصيرالدولة شيرازي) نوشته، از شيخ محسن خان، وزير مختار ايران در لندن كه خبر تصنيف اين كتاب را به ميرزا عبدالوهاب خان داده، با اين عبارت اظهار گله و رنجش كرده است : « اگرچه در دنيا شايق بوسة چشمانش هستم، اما در آخرت دامنش را گرفته شكايت خواهم كرد كه اسناد افك عضيم به من داده، من بيچاره را مصنف آن نسخه نموده است. با وجودي كه شاهزادة هندوستان، اقبال الدوله پسر اورنگ زيب، و شاهزادة ايران، شجاع الدوله پسر علي شاه ظل السلطان، هردو در بغداد نشسته و با يكديگر يار موافق و جليس هستند و ايشان مصنف همان نسخه مي باشند، من چه تقصير دارم كه ايشان نامهاي خودشان را تبديل كرده يكي خودرا كمال الدوله ديگري جلال الدوله ناميده است . » 9
اما در ترجمة حالي كه آخوندزاده در سال 1874 م، به قلم خود نوشته صريحا اظهار داشته است كه مولف اين كتاب خود او بوده است.


آخوندزاده در تمام عمر اوقات فراغت را به مطالعه در ادبيات و فلسفه و علوم سياسي و اقتصادي گذرانده، در نوشته هاي خود به خصوص از گوگول و راديشچف و پوشكين متاثر شده و از نظر مسائل اجتماعي پيرو عقايد بلينسكي، چرنيشفسكي و دابروليوبف بوده است. كوششهاي مداوم وي دربارة حقوق و آزادي زنان و نشر فرهنگ و دانش و تغيير الفباي اسلامي و برانداختن پندارهاي پوچ و تعصبهاي غلط، تاثيرات عمده اي در پيشرفت ملتهاي خاور نزديك داشته است.

مكتوب اول كمال الدوله با شرح قانوننامة قديم ايران در عهد جمشيد و گشتاسب آغاز شده و پس از آن اوضاع آشفتة كشور ايراندر زمان مولف ـ خرابي راهها، بي آبي زمينها، ويراني شهرها، ناپاكي حمامها، هرج و مرج امور مالي، خودسري و بيعدالتي محاكم، نقص اساسي مطبوعات و كتب، ناداني و خرافات، طبيعت پست و چاپلوسي درباريان و روحانيان، ظلم و جور فرمانروايان ـ بالاطرف تشريح شده و نويسنده مردم ستمكشيدة ايران را، كه « هم از حيث عدد و هم از لحاظ استعداد به ستمگران فزوني و برتري دارند دعوت كرده است كه با آنچه در قوه و قدرت دارند يكدل و يكجهت در راه اتحاد و يگانگي و كسب دانش و هنر بكوشند و براي برانداختن اساس ظلم و رهايي از قيد بندگي به پا خيزند.
نويسنده در گفتگو از غاصبين حقوق مردم ايران احساسات ميهنپرستانة خودرا با اشعار فردوسي بزرگ آرايش داده است.
يكي ديگر از تاليفات آخوندزاده رسالة ايراد است در انتقاد از ملحقات تاريخ روضه الصفا، تاليف رضاقليخان هدايت، كه در تاريخ 1279 هـ ق نوشته و نيز شرحي است كه يك سال بعد در انتقاد از شكل و مضمون يكي از قصايد شمس الشعراء، سروش اصفهاني، نزد يكي از آشنايان خود به تهران فرستاده و همچنين مقاله اي است شامل خرده گيريهايي بر سر لوحه و ديباچه و عنوان و مطالب روزنامة ملتي كه در سال 1283 هـ ق به قلم آورده است. تلقين نامة عربي معروف هم يكي از منشات سياسي آخوند زاده است كه در اواخر عمر نوشته و در اوايل قرن چهاردهم هجري به خط دستي در تبريز انتشار يافته و بعدها نسخة مغلوطي از آن در قسمت پارسي روزنامة ارشاد، منتشرة باكو، چاپ شده و آغاز آن چنين است « يا عبدالله و ابن عبدالله، اسمع، افهم، … الخ 10 »
نامه هاي كمال الدوله و ديگر تاليفات اجتماعي و سياسي و فلسفي آخوندزاده از قبيل پاسخ به فيلسوف يوم، عقيدة جان استوارت ميل دربارة آزادي، ملاي رومي و مثنوي او،يادداشتهاي انتقادي، و جزآن، كه همگي محصول سالهاي دهة هفتم و اوايل دهة هشتم قرن نوزدهم ميلادي است و همچنين نامه هاي مفصل او در اين دوره گواهي بارز بر تشديد فعاليت ادبي نويسنده و معرف نضج و تكامل عقايد اجتماعي، سياسي، فلسفي و بديعي اوست.
آخوندزاده در تمام عمر اوقات فراغت را به مطالعه در ادبيات و فلسفه و علوم سياسيو اقتصادي گذرانده، در نوشته هاي خود به خصوص از گوگول و راديشچف و پوشكين متاثر شده و از نظر مسائل اجتماعي پيرو عقايد بلينسكي، چرنيشفسكي و دابروليوبف بوده است. كوششهاي مداوم وي دربارة حقوق و آزادي زنان و نشر فرهنگ و دانش و تغيير الفباي اسلامي و برانداختن پندارهاي پوچ و تعصبهاي غلط، تاثيرات عمده اي در پيشرفت ملتهاي خاور نزديك داشته است. آخوندزاده در 28 فوريه سال 1878 ميلادي ( اواخر صفر 1295 هـ ق) به سن شصت و هفت سالگي، در شهر تفليس درگذشت و در گورستان مسلمانان آنجا به خاك سپرده شد. 11 .

اين مرد آزاديخواه و مبارز، كه در نيمة دوم قرن سيزدهم هجري با قدرت و جسارت فوق العاده اي برضد ظلم و بيدادگري دست به قلم برده، نخستين كسي است كه رئاليسم كامل را در ادبيات آذربايجان به وجود آورده و مانند گوگول در ادبيات روس و مولير در ادبيات فرانسه، رهبري و آموزگاري كمدي نويسان آذربايجان را به عهده گرفته است و هم در ساية تربيت و تاثير نوشته هاي اوست كه بعدها ارباب قلم و درامنويسان بزرگي مانند نجف بيگ وزيراوف، عبدالرحيم حقويردوف و ميرزا جليل محمد قلي زاده در قفقاز پديد آمده و در ايران كساني مانند ميرزا آقا تبريزي به تقليد او دست به نمايشنامه نويسي زده اند.
برنامة ادبي آخوندزاده جنبة اصلاحي و انقلابي دارد و هدف آن به وجود آوردن يك اسلوب ساده و صميمي، پيوند دادن هنر با زندگي و اندرزگويي از راه طنز و طيبت و انتقاد است تا مردم از « خوبيها» بهره يابند و از « بديها» بپرهيزند و به صفات
« نيك» آراسته شوند.
مسئلة رئاليسم انتقادي و فكاهي در هنر آخوندزاده يكي از مسائل مهم و درجة اول است و چنانكه خود گويد وضع موجود اورا واداشته است كه دست به قلم فكاهي ببرد.








اين مرد آزاديخواه و مبارز، كه در نيمة دوم قرن سيزدهم هجري با قدرت و جسارت فوق العاده اي برضد ظلم و بيدادگري دست به قلم برده، نخستين كسي است كه رئاليسم كامل را در ادبيات آذربايجان به وجود آورده و مانند گوگول در ادبيات روس و مولير در ادبيات فرانسه، رهبري و آموزگاري كمدي نويسان آذربايجان را به عهده گرفته است و هم در ساية تربيت و تاثير نوشته هاي اوست كه بعدها ارباب قلم و درامنويسان بزرگي مانند نجف بيگ وزيراوف، عبدالرحيم حقويردوف و ميرزا جليل محمد قلي زاده در قفقاز پديد آمده و در ايران كساني مانند ميرزا آقا تبريزي به تقليد او دست به نمايشنامه نويسي زده اند.


به عقيدة او در روزگاري كه « مردم به كارهاي ناپسند خو گرفته اند» و ظلم و ستم و واپسماندگي و موهومات همه جا حكمفرما است، براي قطع ريشة فساد و تباهي بهتر از انتقاد حربه اي نيست و براي پرورش دادن معنويات مردم و ايجاد حس اميدواري و نيكبختي بالاتر از ادبيات فكاهي وسيله اي وجودندارد و در جايي كه به هرسو مي نگري و به هرچه دست مي زني آلوده و فاسد است، پا به پا كردن و پرده كشيدن و نرمش و سازش هرگز جائز نيست.
او به بيماران ناداني و تعصب مي گويد : نگاه كردن به دنيا از پس پردة اشك و آه بس است، بياييد دست به كاري زنيم كه غصه سر آيد، بياييد افكار و مشاغلي را كه ميل زندگي و پيكار را در وجود و هستي ما كشته است به يكسو نهاده سفت و سخت به دنيا و زندگي بچسبيم و نعمتهاي الهي را از پنجة خون آلود « گرگان و سگان» برباييم.
آخوندزاده با چنين عقيده و ايماني كه گفتيم، كمديهاي خودرا به وجود آورده است و بدكاران و ستمگران و سودجويان آن زمان همگي زهر نيش قلم اورا چشيده اند.

نمايشنامه هاي آخوندزاده ـ شش نمايشنامة آخوندزاده، كه همه به زبان آذربايجاني و در فاصلة سالهاي 1850 ـ 1855 م ( 1267 – 1272 هـ ق) نوشته شده، عبارتند از :
1 ـ حكايت ملا ابراهيم خليل كيمياگر. كيفيت آن در چهار مجلس اتمام مي پذيرد. در سال 1267 تصنيف شده است.
در اين نمايشنامه، كه نخستين اثر آخوند زاده و پيش درآمد هنر درامنويسي اوست، نويسنده مرد دروغگو و ماجراجويي را، كه مدعي كيمياگري است، و اهالي « بسيار محترم» شهر نوخا را، كه مردمي نادان و طماع و سودجو و اجمالا مظهر زشتي و بدي هستند، در برابر چهرة مثبت حاجي نوري شاعر قرار داده است. اين شخص كساني را كه فريب سخنان ملا ابراهيم خليل را خورده و باور كرده اند كه وي حقيقتا مي تواند مس را مبدل به طلا سازد، نصيحت و ملامت مي كند كه اكسير را بايد در هنر و توانايي خود انسان جست :« آري، هنر من به راستي اكسير است. اما چنانكه مي گوييد براي اكسير فلزي بايد كه تاثير آن را بپذيرد. براي درك هنر من هم بايد ارباب ذوق و كمال و معرفتي باشند تا قدر سخنان مرا بدانند. حالا كه از بخت بد من، شما آقايان همشهريان نه عقل و كمال و نه فهم و شعور داريد، از هنر من چه سودي خواهد بود و اشعار من به چه درد خواهد خورد ؟» ليكن اين بيانات پرمغز او بازرگانان شهر را خوش نمي آيد و شاعر را از خود مي رانند و او هنگامي كه از مجلس رانده مي شود چنين مي گويد : « من رفتم، اما بدانيد كه سخن حق تلخ است. »
حاجي نوري شاعر بر خلاف نظاير و امثال خود ـ مثلا آلسست در مردم گريز مولير و چاتسكي در آفت عقل گريبادوف ـ مردي است دانشمند و نيكبين و به آيندة ملت خود اميدوار. در اين اثر در سيماي ملا ابراهيم خليل كيمياگر و مردم عوام و بيچارة شهر نوخا زندگي و خصوصيات اجتماعي و معيشتي آذربايجان و در چهرة حاجي نوري، روشنفكران پيشرو نيمة دوم قرن نوزدهم آنجا ارائه شده است.
در اين نمايشنامه چهره ها به طور سطحي و باصطلاح « قلم انداز» طراحي شده است.
2 ـ حكايت مسيو ژوردان حكيم نباتات و درويش مستعلي شاه جادوگر معروف، تمثيل گزارش عجيب، كيفيت آن در چهار مجلس بيان شده. در سال 1267 هـ ق نوشته شده است.
در اين نمايشنامه، مولف دنياي تاريك و مظلم شرق را با جهان روشن غرب مقايسه كرده است. در چهرة مستعلي شاه جادوگر، شيادي و عوامفريبي دراويش و ملا نمايان رياكاري كه از جهل و ناداني مردم سود مي برند، و در سيماي مسيو ژوردان، گياهشناس، ايده آلهاي مترقي تمدن غرب و در قيافة شاهباز بيگ، كه به تشويق مسيو ژوردان به هوس رفتن به پاريس و كسب معلومات جديد آفتاده، لزوم اخذ تمدن اروپايي و ميل و رغبت آقازادگان آن زمان به فراگرفتن هنر و دانش دنياي نو منعكس گرديده است.
در اين كمدي نقش مستعلي شاه در درجة دوم اهميت قرار دارد و شهباز بيگ جوان، كه تحت تاثيربيان دانشمند فرانسوي از لجنزار عفن زندگي عطالت آميز رهايي يافته و به سوي آزادي و فرهنگ رهسپار است، با نيروهايي كه پايبند اوضاع و احوال كهن بوده و به انواع وسايل مانع عملي شدن تمايلات او مي شده، در كشاكش و پيكار است.
نويسنده در اين اثر از زبان خان پري كه مي گويد « مي ترسم از صدمة خرابي پاريس شهرهاي ديگر خراب و ويران گردند» به امكان سرايت انقلاب 1848 فرانسه به نقاط ديگر جهان اشاره كرده است.
3 ـ حكايت خرس قولدورباسان ( دزد افكن). كيفيت آن در سه مجلس بيان و اتمام مي يابد، در سال 1268 هـ ق نوشته است.
اثري است رئاليستي كه معيشت دهقانان و روستائيان آذربايجان را در اوايل نيمة دوم قرن نوزدهم مسيحي مجسم مي كند. در اين نمايشنامه قلدري و چاقوكشي مردان، اسيري و بدبختي زنان و گوشه هاي تاريك ديگري از زندگي اجتماعي ارائه شده است.
4ـ سرگذشت وزيرخان سراب 12 .
تمثيل گزارش عجيب. كيفيت آن در چهار مجلس بيان و خاتمه مي پذيرد. در سال 1267 هـ ق نوشته شده است.
در اين سرگذشت نويسنده به اصول ادارة فئودال تاخته و حركات آبلهانة خان و دورويي و چاپلوسي وزير خان را با مهارت و هنرمندي تصوير كرده است. اما پس از آنكه تيمور آقازمام حكومت را به دست مي گيرد، وزيران دورو و متملق را، كه شايستگي نام و مقام خودرا ندارند، از كار بركنار كرده به جاي آنان مردان آزموده و پاكدامن مي گمارد. وي جواني است كه با هوش خدادادي خود مفاسد محيط محدود دربار خود را به خوبي دريافته است ولي هنوز آن مردسياست و عمل نيست كه بتواند در اصول اداري اصلاحات اساسي پديد آورد.
5 ـ سرگذشت مرد خسيس يا حاجي قرا. تمثيل گزارش عجيب. كيفيت آن در پنج مجلس بيان گرديده. در سال 1269 هـ ق تحرير شده است.
راجع به اين نمايشنامه، كه از قويترين و مشهور ترين كمديهاي ميرزا فتحعلي است، جداگانه و به تفصيل سخن خواهيم راند.
6 ـ حكايت وكلاي مرافعه در شهر تبريز. تمثيل غريبي است. كيفيت آن در سه مجلس بيان شده. در سال 1272 هـ ق قلمي گرديده است.
كمدي وكلاي مرافعه آخرين نمايشنامة آخوندزاده است. مولف در اين نمايشنامه فساددستگاه عدالت، حق شكنيها و حقه بازيهاي وكلاي دعاوي را به شدت نكوهش كرده است و براي اينكه توجه مامرين سانسور دولت استبدادي روس را جلب نكند، صحنة وقوع حوادث را عمدا در شهر تبريز قرار داده است.
آقا مردان، وكيل دعاوي، كه با دسايس و شياديهايش در شهر تبريز شهرت يافته، براي آنكه شصت هزار تومان ميراثي را كه به سكينه خانم از برادر متوفايش حاجي غفور خواهد رسيد، به حكم دادگاه بالا بكشد حيله ها و حقه ها مي زند، شاهدهاي دروغي مي تراشد و سعي مي كند كه حاكم شرع و حاشيه نشينان محضر را با خود همرا كند. ليكن برخلاف انتظار او شهودي كه اقامه كرده، پته اش را به روي آب مي اندازند و بدين ترتيب حق و عدالت غالب و مرد شياد رسوا مي شود.

هنوز متن تمثيلات چاپ نشده بود كه ترجمة روسي آنها ( جز حكايت وكلاي مرافعه) ابتدا در روزنامة قفقاز به قلم خود مولف منتشر شد و بعد در تاريخ 1853 م ( 1269 هـ ق) ترجمة هر پنج كمدي در يك مجلد تحت عنوان كمديهاي ميرزا فتحعلي آخونداوف در تفليس از چاپ بيرون آمد و شهرت آن در همه جا پيچيد و در جرايد و مجلات روسيه و آلمان در پيرامون آنها مقالات متعدد نوشته شد و در همان اوقات در تئاتر تفليس، كه باني آن همان كنياز وارانسوف مربي و مشق آخوندزاده بود، بعضي از اين نمايشنامه ها به روي صحنه آمد و مقبول افتاد. 13
اما متن آذربايجاني كمديها به انضمام داستان يوسف شاه سراج براي نخستين بار در سال 1277 ( 1859 م.) به نام تمثيلات در تفليس چاپ شد.
چندي نگذشت كه تمثيلات در ايران نيز شهرت يافت و ميرزا جعفر قراجه داغي 14 ابتدا دو قطعه از آنها را به فارسي بسيار ساده ترجمه كرد و نسخه اي از آنهارا براي ميرزا فتحعلي آخوندزاده فرستاد و آخوند زاده صحت ترجمه را تاييد كرد.
ميرزا جعفر اين دوقطعه را در سالهاي 1288 و 1290 هـ ق چاپ كرد و چون مورد توجه واقع شد، در سال 1291 هـ ق چاپ كرد و چون مورد توجه واقع شد، در سال 1291 هـ ق مجموعة آنهارا كه شامل پنج نمايشنامه بود، يكجا و در يك مجلد با مقدمه اي در فوايد آموزندة نمايش، در تهران با چاپ سنگي انتشار داد و بعدها چاپهاي جداگانة ديگري از بعضي از آنها در تهران و لاهور و مدرس منتشر شد و بدين قرار نمايشنامه هاي مذكور در واقع جزو ميراث ادبيات ايران در آمد. 15
آخوندزاده در مقدمه اي كه براي تمثيلات نوشته است ابتدا هنر نمايش و بعد كمدي را تعريف و اهميتبزرگ آن را در تهذيب اخلاق و آداب انساني بيان و هنر نمايشنامه نويسي را به دو نوع كه نقل مصيبت (تراژدي) و نقل بهجت (كمدي) باشد، تقسيم مي كند و اين نظر را همه جا از جمله در نامه اي كه به ميرزا ملكم خان فرستاده تاكيد مي كند كه « غرض از فن درام اصلاح اخلاق انساني و عبرت گرفتنخوانندگان و شنوندگان است» و از اين دو طريقه، نقل بهجت يعني كمدي را در تهذيب اخلاق بشر و هدايت مردم به راه راست و مبارزه با فساد بيشتر موثر مي داند و خود در نويسندگي همين راه را اختيار كرده مي كوشد كه معايب و مفاسد زندگاني عصر خودرا با طنز و طيبت و خنده افشا كند.
آخوندزاده در همان ديباچه خودرا بنيانگذار اين فن عجيب مي نامد و مي گويد « چون امير اعظم، كنياز وارانسوف، فرمانرواي مملكت قفقازيه، در سال 1266 هـ ق عمارتي عالي به نام تئاتر در شهر تفليس برپا و با صرف مخارج كثيره جهت اكتساب منافع كليه اي كه در بالا ذكر شد، اظهار حمايت و عنايت فرمود، لهذا من نيز براي اينكه ملت اسلام را از اين امر غريب مستحضر نمايم بر سبيل امتحان شش تمثيل و يك حكايت تصنيف كردم كه اينك همة آنهارا در اين مجلد به ارباب كمال عرضه داشته و مانند مصنفين ديگر توقع ندارم كه از نيك و بد آن چشم بپوشند، بلكه تمني دارم كه به اين علم جديد آگاهي يافته و به قدر قوة خيال به تصنيف امثال آن اقدام نمايند كه باهتمام آنها اين فن عجيب هرچه بيشتر در جهان اسلام شهرت يابد. وظيفة من تنها دادن اندازه و نمونه و طرح بنيان كار بود.»
ولي چنانكه قبلا ذكر شد ميرزا فتحعلي در طرح اين بنيان نو رموز و نكات كار را از نمايشنامه نويسان غرب آموخته و به خصوص كمديهاي مولير، نويسندة عاليقدر قرن هفدهم فرانسه، در نويسندگي او تاثير كلي داشته است. هزل نيشدار، هوش و فطانت، حاضرجوابي و خصوصيات ديگر قهرمانان مولير گاهي در افراد نمايشنامه هاي ميرزا فتحعلي هم مشاهده مي شود. اما آخوندزاده خودرا در چهارچوبة تنگ و فشردة سبك كلاسيسيم و راسيوناليسم ـ كه مولير همچون قواعد و شرايط ادبي غير قابل تخلف عهد خود به كار مي بست ـ محصور و مقيد نكرده و با همان آزادي و استقلالي كه شكسپير در آثار خود راه داده، افراد كمديهاي خودرا با صفات و سجاياي طبيعي انساني مجهز كرده است. او پايبند وحدت زمان و مكان نيست، محل وقوع حادثه را زود زود عوض مي كند، مدت زمان بين مجالس را گاهي ماهها و سالها طول مي دهد و توجه تماشاگران را با چابكي و زبر دستي از جايي به جايي انتقال مي دهد و باهمان استادي و هنرمندي تصويرهاي طبيعي و صحنه هاي جاندار و مناسب مي آفريند. در نماياندن تيپهاي منفي انساني از تصوير يك جانبه و سطحي و قلم اندلز 16 احتراز مي جويد و بالاخره سادگي و هماهنگي مكالمات با طبيعت اشخاص، قاطعيت مضمون، رشد تدريجي و دائمي مناقشات و حصول سريع نتيجه از مختصات كمديهاي آخوندزاده است.
در نمايشنامه هاي آخوندزاده نه تنها كساني كه داراي صفات منفي هستند، بلكه مردم پيشرو و مثبت آن روزگار هم جايگاه مخصوصي دارند.







































پندهايي از پير و مرشد تبعيدي :

از اين گروه ها بپرهيزيد :
1 ـ از آن گروهي كه جز بدگويي از اين و آن و برچسب زدن بر تبعيديان واقعي و ايجاد اختلاف، كاري نمي كنند و هدفشان ايجاد شكاف بين مبارزين و آزاد انديشان است.
2 ـ از آنهاييكه فكر و ذكرشان پول و مال و منال جمع كردن است و همة وقتشان را براي اضافه كردن ثروتشان صرف مي كنند و قيمت دلار و يورو شاخص انسانيت شان است.
3 ـ از جمعيت معتادين و قمارباز و زن باره : كه آدم دائم الخمر و معتاد به مواد مخدر، قمار و شهوت، به هر دري ميزند تا روزش را به شب برساند و شب را به روز، و مهم نيست كه چه كسي مخارج را مي پردازد و دود خوش گذرانيهاي او به چشم چه كساني ميرود ...
4 ـ از جمعيت حسودان كه حسادت زياد چشمهايشان را كور، قلبشان را سياه و مغزشان رابي حس مي كند.
5 ـ آنهاييكه به اشكال مختلف از زير بار سنگين وظايف تاريخيشان، كه از آنجمله است اطلاع رساني به نسل هاي بعدي، شانه خالي مي كنند.
6 ـ از آنهاييكه فقط به سرگرم كردن تبعيديان و خانواده هايشان پرداخته اند.
7ـ و بالاخره از كسانيكه آشكار يا پنهان براي حكومت هاي زورگو و غاصب فاحشگي مي كنند تا به هر دليلي شامل عفو و مرحمت قلدران قرار گيرند.
8 ـ از جمعيت بي عملان !
اگر يكي از اين علائم را در كسي ديديد احتياط كنيد، اگر دو يا سه صفت از صفات بالادر كسي جمع بود، از او فرار كنيد و اگر در او چهار، پنج يا شش صفت را با هم ديديد …






ارزش فيل مرده

دكتر غلامحسين ساعدي (گوهر مراد)
توضيح واضحات هيشه امر عبثي شمرده شده است0 آنچه را يكي مي داند و از زبان ديگري مي شنود انگار كه وقت تلف كرده و عمركشي كرده است اما واضحات و واقعيات هميشه در تغيير است همچون ماه كه به صورت هلال چهره نشان مي دهد و شب به شب دامن پهن مي كند و به تربيع اول مي رسد ، بعد باز و بازتر مي شود و به صورت بدر در مي آيد و همچون يك تشت طلايي در سقف آسمان چهره به همگان نشان مي دهد و آنگاه و باز باريك و باريك تر مي شود به تربيع دوم مي رسد و بعد دست و پا جمع مي كند ، به صورت هلال معكوس در مي آيد و آنگاه غايب مي شود0 در شبهاي قيرگون واضح تر از ماه فانوسي در آسمان روشن نيست0 اما اين فانوس آشنا يا واضح واضحات را علاوه بر گردش خود و هر شب به شكل ديگر آمدن حجاب ديگري هم هست0 كسوف يك مرتبه پرده بر او مي افكند و آنچه كه به عيان ديده مي شد ناگهان ناپديد مي شود0
اما واضحات واقعيت زندگي بشري با گردش ليل النهار و چرخش آفتاب و خورشيد فرق عمده اي دارد0 آنچه كه در زندگي نسلي اتفاق مي افتد همچون در آمدن و فرو رفتن ماه قابل تكرار نيست و مهم تر اينكه همگان آنچه را كه در زندگي يك دوره اتفاق مي افتد به يك صورت نمي بينند0 هر كس ناظر و شاهد گوشه اي است درست مثل داستان جمع كوران كه دور فيلي جمع شده بودند ، يكي دست به خرطوم فيل ، يكي دست به پاي فيل و يكي دست به گوش فيل مي كشيد و به خيال و تصور خود فيل را به شيئي تشبيه مي كرد0 زمانه كهن مي گردد و ته ماندة زندگي نسلهاي گذشته اگر باقي بماند به صورت افسانه باقي مي ماند0 چه بسا فجايع و جنايات و ديگرگونيهايي در تاريخ اتفاق افتاده كه از آنها خبري در دست نيست0 بناهاي آباد خراب گشته ، كتابخانه هاي عظيمي به آتش كشيده شده ، در به دريها و جابجاييهاي خيل مردم به مرگ و هلاكت انجاميده كه نسلهاي بعدي از آن خبري ندارند و چه بسا شكفتگيهاي روح انساني و شكوفه زدن استعدادهاي حيرت آور كه همچون مشتي غبار با گذشت زمانه همه را سيلاب فراموشي به نابودي كشيده است0
بله0 نكته مهم جاي ديگري است كه بايد تأمل كرد و چون واضحات زندگي بشري ناپايدار است و قاعده پذير نيست0 در شصت سال زندگي ، شصت بار هلال و بدر ماه پيدا و ناپيدا مي شود0 ولي هر روز ، هر ماه ، هر سال حوادث گوناگوني اتفاق مي افتد كه شبيه و يكسان نيست ولي آنچه كه از اين حوادث و وقايع به دست نسلهاي بعد مي رسد مرده ريگي است كه به صورت مكتوب در آمده ، از سنگ نوشته ها و الواح بگيريد تا آنچه كه بر روي كاغذ ثبت شده است0 پاپبروسهاي مصري اطلات دقيق تري از مومياييهاي فراعنه در اختيار نسل بعدي گذاشته است0 سفرنامه هاي سياحان منبع فياضي بوده براي روشنگري يك دوره0 و آنچه كه در بارة تاتارها در دسترس است باز بر منابع مكتوب بوده0 سفرنامة شاردن و بسياري ديگر يا خاطرات مكتوب ، حتي وقايع نگاري آن دوره تصوير دوران صفويه را منعكس مي كند0 و نزديك تر اگر آنچه كه در دوران مشروطه گذشته ، به همت و پايمردي چند تني روي كاغذ نمي آمد ، خاطرات و نقل قول آباء و اجداد نيز از آن زمان به تدريج از اذهان پاك مي شد0
پس توضيح واضحات يا به عبارت بهتر ضبط واضحات و واقعيات امر عبثي نيست و آبي نيست كه به ريگزاري ريخته شود و ساعتي بعد اثري از آن بر جاي نماند0 حال آنكه جا پاي تمام آنچه را در طول تاريخ اتفاق افتاده ، از اوراق اين چنيني مي شود بيرون كشيد تا عبرت آيندگان شود0
آنچه در اين دفتر گرد آمده مقولاتي است كه گوشه و كنار فجايع فرهنگي روزگار ما را نشان مي دهد0 تصاويري است بسيار كوچك از تناسخ فرهنگي و نشان دادن تصاويري از پايمردي مرداني كه پا در ركاب انديشه ، عمري را به عبث نفله نكردند0 تأكيد عمده در واقع به پايداري و ايستادگي است و نشان دادن موريانه هايي كه چگونه در و پيكر خانه اي را مي خورند تا آنچه كه با عرق ريزي روح نخبه گان درست شده يكباره در هم بريزد و كاشانه فرهنگ و خانه هنر را از هم بپاشد و ويرانه اي درست شود براي لوليدن مارهاي خرافات و جست و خيز سوسمارهاي آراسته به قباي رنگين ديگر و ظهور هزاران ديو و دد رنگين از چاه ويل برخاسته و كمينگاهي براي خف كردن اجنه و مردابي براي كابوس و وحشت0
جمهوري اسلامي را نيت بر اين است كه مزبله اي به چنين هيبت بسازد و از هيچ تقلا و تلاشي در اين امر نه تنها كوتاهي نمي كند ، با پك و تبر ، نه بلكه با بولدوزر مي خواهد كار را يكسره بكند0 اما مقاومت و ايستادگي نگهبانان فرهنگ و هنر ايران را نمي شناسد0 به خيال خويش با صداي طبل خالي مي تواند همه را رم بدهد ولي نمي داند كه با مشتي باد در مقابل كوه سنگي ايستاده است و هل من مبارز مي طلبد0
جمهوري اسلامي خيال مي كند مي كشد و نابود مي كند0 انگار اين ضرب المثل را نشنيده كه قيمت فيل مرده و زنده يكي است و مهم تر از همه نمي داند كه فرهنگ و هنر فيل مرده نيز پاي بر زمين هشته و سر به فلك افراشته همچون ققنوس اگر خود خاكستر شود صدها ققنوس تازه نفس از خاكسترش بيرون خواهند آمد و پر پرواز خوهند گشود0
تمام

شرح احوال
نام : غلامحسين ساعدي
نام مستعار : گوهر مراد
تاريخ و محل تولد : ايران ـ تبريز ـ 1936
سال مهاجرت : آوريل 1982
تنها كشوري كه پناهنده شده ام فرانسه است0

1ـ من به هيچ صورت نمي خواستم كشور خودم را ترك كنم ولي رژيم توتاليتر جمهوري اسلامي كه همة احزاب و گروههاي سياسي و فرهنگي را به شدت سركوب مي كرد ، به دنبال من هم بود0 ابتدا با تهديدهاي تلفني شروع شده بود0 در روزهاي اول انقلاب ايران بيشتر از داستان نويسي و نمايشنامه نويسي كه كار اصلي من است ، مجبور بودم كه براي سه روزنامة معتبر و عمدة كشور هر روز مقاله بنويسم0 يك هفته نامه هم به نام آزادي مسئوليت عمده اش با من بود0 در تك تك مقاله ها ، من رو در رو با رژيم ايستاده بودم0 پيش از قلع و قمع و نابود كردن روزنامه ها ، بعد از نشر هر مقاله ، تلفنهاي تهديد آميزي مي شد تا آنجا كه من مجبور شدم از خانه فرار كنم و مدت يك سال در يك اتاق زير شيرواني زندگي نيمه مخفي داشته باشم0 بيشتر اعضاي اپوزيسيون كه در خطر بودند اغلب پيش من مي آمدند0 ماها ساكت ننشسته بوديم0 نشريات مخفي داشتيم0 و باز مأموران رژيم در به در دنبال من بودند0 ابتدا پدر پيرم را احضار كردند و گفتند به نفع اوست كه خودش را معرفي كند ، و به برادرم كه جراح است مدام تلفن مي كردند و از من مي پرسيدند0 يكي از دوستان نزديك من را كه بيشتر عمرش را به خاطر مبارزه با رژيم شاه در زندان گذرانده بود دستگير و بعد اعدام كردند و يك شب به اتاق زير شيرواني من ريختند ولي زن همسايه قبلاً مرا خبر كرد و من از راه پشت بام فرار كردم0 تمام شب را پشت دكورهاي يك استوديوي فيلم سازي قايم شدم و صبح روز بعد چند نفري از دوستانم آمدند و موهاي سرم را زدند و سبيلهايم را تراشيدند و با تغيير قيافه و لباس به مخفي گاهي رفتم0 مدتي با عده اي زندگي جمعي داشتم ولي مدام جا عوض مي كردم0 حدود 6 ـ 7 ماه مخفي گاه بودم و يكي از آنها خياطخانة زنانة متروكي بود كه چندين ماه در آنجا بودم0 و هميشه در تاريكي مطلق زندگي مي كردم ، چراغ روشن نمي كردم ، پرده ها هميشه كشيده بود0 همدم من چرخهاي بزرگ خياطي و مانكنهاي گچي بود0 اغلب در تاريكي مي نوشتم0 بيش از هزار صفحه داستانهاي كوتاه نوشتم0 در اين ميان برادرم را دستگير كردند و مدام پدرم را تهديد مي كردند كه جاي مرا پيدا كنند و آخر سر دوستان ترتيب فرار مرا دادند و من با چشم گريان و خشم فراوان و هزاران كلك از راه كوهها و دره ها از مرز گذشتم و به پاكستان رسيدم و با اقدامات سازمان ملل و كمك چند حقوقدان فرانسوي ويزاي فرانسه گرفتم و به پاريس آمدم0 و الان نزديك به دو سال است كه در اين جا آواره ام و هر چند روز را در خانة يكي از دوستان به سر مي برم0 احساس مي كنم كه از ريشه كنده شده ام0 هيچ چيز را واقعي نمي بينم0 تمام ساختمانهاي پاريس را عين دكور تئاتر مي بينم0 خيال مي كنم كه داخل كارت پستال زندگي مي كنم0 از دو چيز مي ترسم : يكي از خوابيدن و ديگري از بيدار شدن0 سعي مي كنم تمام شب را بيدار بمانم و نزديك صبح بخوابم0 و در فاصلة چند ساعت خواب ، مدام كابوسهاي رنگي مي بينم0 مداوم به فكر وطنم هستم0 مواقع تنهايي ، نام كوچه پس كوچه هاي شهرهاي ايران را با صداي بلند تكرار مي كنم كه فراموش نكرده باشم0 حس مالكيت را به طور كامل از دست داده ام0 نه جلوي مغازه اي مي ايستم ، نه خريد مي كنم ، پشت و رو شده ام0 در عرض اين مدت يك بار خواب پاريس را نديده ام0 تمام وقت خواب وطنم را مي بينم0 چند بار تصميم گرفته بودم از هر راهي شده برگردم به داخل كشور0 حتي اگر به قيمت اعدامم تمام شود0 دوستانم مانعم شده اند0 همه چيز را نفي مي كنم0 از روي لج حاضر نشدم زبان فرانسه ياد بگيرم0 و اين حالت را يك نوع مكانيسم دفاعي مي دانم0 حالت آدمي كه بي قرار است و هر لحظه ممكن است به خانه اش برگردد0 بودن در خارج بدترين شكنجه هاست0 هيچ چيزش متعلق به من نيست و من هم متعلق به آنها نيستم0 و اين چنين زندگي كردن براي من بدتر از سالهايي بود كه در سلول انفرادي زندان به سر مي بردم0
2 ـ در تبعيد . تنها نوشتن باعث شده كه دست به خود كشي نزنم0 از روز اول مشغول شدم0 تا امروز چهار سناريو براي فيلم نوشته ام كه يكي از آنها در اول ماه مارس آينده فيلم برداري خواهد شد0 اين سناريو كاملاً در مورد مهاجرت و در به دري است و يكي از سناريوها جنبه “آله گوريكال” دارد به نام مولاس كورپوس كه آرزويي است براي پاك كردن وطن از وجود حشرات و حيوانات كه نسخه اي از آن را برايتان مي فرستم0 در ضمن دست به كار يك نشرية سه ماهه شده ام به نام “الفبا” كه تا امروز سه شماره از آن منتشر شده و هدف از آن زنده نگهداشتن هنر و فرهنگ ايراني است كه رژيم جمهوري اسلامي به شدت آن را مي كوبد0 و آن سه شماره را نيز برايتان مي فرستم0 مقاله اي از من به نام “فرهنگ كشي و هنر زدايي در جمهوري اسلامي” كه به انگليسي ترجمه شده و قرار است در مجلة ايندكس و يك مجلة آمريكايي در بيايد و براي آلبوم عكاس نام آوري به نام “ژيل پرس” شرحي نوشته ام كه اوايل بهار در خواهد آمد0 چند مصاحبه هم داشته ام در روزنامه هاي فارسي زبان0 و مصاحبه اي هم داشتم با راديو بي0 بي0 سي0 كه مي توانيد از آنها بخواهيد نواري برايتان بفرستند0
3 ـ بله ، مشكلات زبان به شدت مرا فلج كرده است0 حس مي كنم چه ضرورتي دارد كه در اين سن و سال زبان ديگري ياد بگيرم0 كنده شدن از ميهن در كار ادبي من دو نوع تأثير گذاشته است : اول اين كه به شدت به زبان فاريس مي انديشم و سعي مي كنم نوشته هايم تمام ظرايف زبان فارسي را داشته باشد0 دوم اين كه جنبة تمثيلي بيشتري پيدا كرده است و اما زندگي در تبعيد ، يعني زندگي در جهنم0 بسيار بد اخلاق شده ام0 براي خودم غير قابل تحمل شده ام و نمي دانم كه ديگران چگونه مرا تحمل مي كنند0
4 ـ دوري از وطن و بي خانماني تا حدود زيادي كارهاي اخيرم را تيزتر كرده است0 من نويسندة متوسطي هستم و هيچوقت كار خوب ننوشته ام0 ممكن است بعضيها با من هم عقيده نباشند ولي مدام ، هر شب و روز صدها سوژه ناب مغز مرا پر مي كند0 فعلاً شبيه چاه آرتزيني هستم كه هنوز به منبع اصلي نرسيده ، اميدوارم چنين شود و يك مرتبه موادي بيرون بريزد0 علاوه بر كار ادبي براي مبارزه با رژيم حاكم نيز ساكت ننشسته ام0 عضو هيأت دبيران كانون نويسندگان هستم0 و در هر امكاني كه براي مبارزه هست ، به هر صورتي شركت مي كنم با اين كه داخل هيچ حزبي نيستم0 با وجود اين كه احساس مي كنم شرايط غربت طولاني خواهد بود0 ولي آرزوي برگشت به وطن را مدام دارم0 اگر اين آرزو و اميد را نداشتم مطمئناً از زندگي صرف نظر مي كردم0

بابيلون چيست؟

Copyright © 2005 By MehranVB

بابيلون چيست؟
بابيلون در واقع يک ديکشنري است اما به نظر من بابيلون همه چيز است. (چرا؟)
به خاطر اينکه به هر زباني و در هر تخصصي که بخواهيد ترجمه مي کند.
طرز کار بابيلون به اين صورت است که يک فايل exe که خود برنامه مي باشد را نصب مي کنيد سپس فايلهاي bgl که شامل خود ديکشنريها هستند را به آن معرفي مي کنيد.
براي دريافت ديکشنري بايد به سايت www.babylon.com مراجعه کنيد.
تاکنون بابيلون تا ورژن 5.0.4 ساخته شده است که هر يک از ورژنهاي آن داراي چندي ايراد بوده اند.
بابيلون 3 : در اين نسخه گرافيک برنامه بسيار پايين بود و ايرادهايي که داشت اين بود که شما قادر به نصب بيش از 25 ديکشنري نبوديد.
بابيلون 4 : گرافيک آن نسبت به نسخه قبل کمي بهتر شد و در آن مي توانستيد تا 30 ديکشنري را نصب کنيد. اما براي نصب هر ديکشنري يک سريال لازم داشتيد.
بابيلون 5 : اين نسخه از نظر گرافيکي فوق العاده است ولي با اين حال يک مورد مشکل در آن مشاهده شده و آن هم غير قادر بودن ترجمه از زباني غير اروپايي (مانند عربي) به ساير زبانها است.
بابيلون 5.0.4 : در اين نسخه که جديدترين نسخه مي باشد تاکنون هيچ مشکلي مشاهده نشده است.
حال براي دانلود بابيلون ورژن 5 اينجا را کليک کنيد(5 مگابايت):
http://www.babylon.com/redirects/download.cgi?type=400

براي دانلود ديکشنريهاي که بوسيله بابيلون ساخته شده اند به اينجا برويد:
http://www.babylon.com/display.php?id=141&tree=5&level=2

براي دانلود ديکشنريهايي که به وسيله افراد ساخته شده اند به اينجا برويد:
http://www.babylon.com/gloss/glossaries.html


بعد از دانلود اولين کاري که بايد بکنيد نصب ديکشنري انگليسي به انگليسي است که آن را مي توانيد از اينجا دريافت کنيد:
http://info.babylon.com/glossaries/385/Babylon_English.BGL

سايز اين ديکشنري 6 مگابايت است.
بعد از اين کار براي اينکه بتوانيد لغتي را تلفظ کنيد بايد برنامه ديگري هم دريافت کنيد.
در مورد ساير ديکشنريها و برنامه پخش صدا بعداً صحبت مي کنم.
نکته اي که يادم رفت بگويم، ديکشنريهايي بابيلون به 70 زبان و به تعداد بيش از 1600تا مي باشد که بويسله کاربران ساخته شده اند.
يعني افراد آنها را ساخته اند. بعداً در اين مورد مفصلاً توضيح مي دهم.

وقتي که ديکشنري را نصب کرديد به مدت يک ماه مي توانيد از آن استفاده کنيد اما بعد از يک ماه در برنامه دچار بعضي مشکلات خواهيد شد.
براي همين بايد سريال برنامه را وارد کنيد.
من چون خودم چندين ديکشنري در بابيلون ساخته ام داراي سريال شخصي هستم که به مدت يکسال است.
همينطور کرک برنامه هم دارم.

طرز کار بابيلون

حال براي دانلود بابيلون ورژن 5 اينجا را کليک کنيد(5 مگابايت)
http://www.babylon.com/redirects/download.cgi?type=400


براي آپديت کردن بابيلون هم اين لينک را کليک کنيد، بهتر از به جای لینک بالایی لینک زیر را دانلود کنید:

http://www.babylon.com/redirects/purchase.cgi?type=64



پس از اينکه آن را دانلود کرديد آن را نصب کنيد.

حال آن را اجرا کنيد.

براي اجراي آن دو راه داريد:

1- لغتي را در متني مي بينيد و مي خواهيد آن را ترجمه کنيد، مي توانيد با فشار دادن کليد موس و گرفتن يک کليد (شيفت يا کنترل و ...) ترجمه آن لغت را مشاهده نماييد.

2- کليد F10 را فشار و لغت مورد نظر را وارد نماييد.

براي تغيير دادن اين تنظيمات از منوي اصلي گزينه Configuration را انتخاب کرده سپس در قسمت Find مي توانيد با کليک روي دکمه Change تنظيمات دلخواه را انجام دهيد.



در پنجره اصلي برنامه يک جعبه متن براي وارد کردن لغت و در کنار دو دکمه وجود دارد. دکمه Go ترجمه را نشان مي دهد، دکمه بعدي (Say it) کلمه را تلفظ مي کند که براي اينکار نياز به دانلود برنامه لازمه خود را داريد که از اينجا مي توانيد دريافت کنيد:

http://www.babylon.com/display.php?id=14&tree=3&level=2#2



در قسمت بالا 4 دکمه وجود دارد که به ترتيب عبارتند از:

Close: براي بستن پنجره

Fits window size: براي تغيير اندازه پنجره به بهترين سايز متناسب با لغات

Menu: تنظيمات برنامه

Fix current window…: با اين کار پنجره هميشه در جلوي برنامه ها قرار مي گيرد.



در قسمت مياني ترجمه لغت را ميتوان ديد.

اما در قسمت پايين دو لينک وجود دارد:

Online Glossaries: اگر به اينترنت متصل باشيد معني لغت مورد نظر در تمام ديکشنريها به نمايش در مي آيد.

Spelling Alternatives : تمام لغاتي که شبيه لغت مورد نظر مي باشد به نمايش در مي آيد. اين ويژگي زماني به درد مي خورد که هجاي يک لغت را به درستي ندانيد.



در قسمت بالا زير نوار عنوان چندين دکمه وجود دارد، دو دکمه که به شکل مثلث هستند لغت بعد و قبل را نشان مي دهند، و اگر روي دکمه Sidebar کليک کنيد منوي سايدبار نشان داده مي شود که شامل اين موارد است:

در قسمت Results تمام ديکشنريهايي که نصب کرده ايد و لغت توسط آنها ترجمه شده است به نمايش در مي آيد که با کليک بر روي هر يک ترجمه آن ديکشنري به نمايش در مي آيد.

Glossary options: در اين قسمت تمام ديکشنريهايي را که نصب کرده ايد نمايان است. در اين قسمت مي توانيد مکان هر يک از آنها را مشخص و آنها را حذف يا نصب نماييد.

Web Search: در اين قسمت لغت مورد نظر به وسيله موتوهاي جستجو مشخص مي شود.

Conversions: در اين قسمت که کمي جالب است مي توانيد تبديلاتي از قبيل واحد پول و زمان و اندازه ها را انجام دهيد. (اگر در بابيلون عددي را وارد کنيد آن عدد در اين قسمت به واحدهاي ديگر تبديل مي شود)

وقتي لغتي را وارد کنيد ترجمه آن در کادر ترجمه نمايان مي شود. اگر اين لغت در يکي از ديکشنريهاي مربوط به خود بابيلون ترجمه شود در کنار لغت نوع آن به وسيله يک حرف n يا v يا adj يا ... (اسم، فعل، صفت و ...) مشخص مي شود، در بابيلون 5 در کنار اين حرف مثلثي قرار دارد که اگر روي آن کليک کنيد ليستي تمام مشخصات کلمه از قبيل جمع و مفرد و ماضي و ... را نشان مي دهد. سپس اگر روي هر کدام از لغات درون ليست کليک کنيد منويي به نمايش در مي آيد که شامل دو گزينه است، اولي آن لغت را کپي مي کند و بعدي آن را درون برنامه اي که اکنون اجرا شده است Paste مي کند.



دیکشنریهای بابیلون
در این قسمت شما را با دیکشنریهای بابیلون آشنا می کنم.
همانطور که قبلاً گفته بودم پس از دانلود و نصب بابیلون نیاز به دیکشنریهای آن که در فایل BGL هستند نیاز دارید.
این دیکشنریها در زبانهای مختلف و در زمینه های متنوع می باشند.
برای دانلود این دیکشنریها به این صفحه بروید:
http://www.babylon.com/gloss/glossaries.html

بابیلون بیش از 1600 دیکشنری در 70 زبان دنیا را دارا است.
اگر در این صفحه بروید قسمتی به نام search وجود دارد که اگر در آن کلمه ای وارد کنید دیکشنریهایی که در مورد آن کلمه هستند را جستجو می کند.
در قسمت پایین آن عناوین متفاوتی از قبیل Languages و Education و News & Media و ... وجود دارد. اگر بر روی هر کدام از آنها کلیک کنید صفحه ای باز می شود که خود شامل دیکشنریهای متفاوت است.
برای مثال روی قسمت Languages کلیک کنید. صفحه دیگری در مقابل شما باز می شود که شامل تمام زبانهای دنیا می باشد. برای نمایش دیکشنریهای فارسی در قسمت Persian بروید.
حال تمام دیکشنریهای فارسی در روبروی شما می باشد.
دیکشنریهایی با نامهای متفاوت می بینید (اگر در پایین صفحه اعداد 1 و 2 و ... را ببینید یعنی اینکه صفحه های دیگری از آن موضوع موجود می باشد)
حال می توانید یکی از کارهای زیر را انجام دهید:
1- روی عنوان دیکشنری کلیک کنید تا اطلاعات بیشتری در روبروی شما در مورد آن دیکشنری قرار گیرد (اطلاعاتی از قبیل ورژن و امتیاز و ...)
2- روی دکمه دانلود کلیک کنید تا دیکشنری را به طور کامل دانلود کنید.
3- روی دکمه Subscribe کلیک کنید تا دیکشنری را به طور موقت داشته باشید یعنی اینکه فایلی حدود 2 کیلو بایت دانلود می کنید و هنگامی که به اینترنت متصل هستید می توانید معنی لغات را ببینید، در حالی که اگر آن را به طور کامل دانلود کنید اگر به اینترنت وصل نباشید می توانید معنی لغات را ببیند.

اطلاعاتی که از هر دیکشنری در سایت نمایان است عبارتند از:
1- عنوان دیکشنری
2- توضیحاتی از دیکشنری از دیدگاه نویسنده آن
3- نام سازنده دیکشنری (در قسمت راست)
4- تعداد لغات دیکشنری (زیر نام نویسنده)
5- تعداد کاربرانی که آن را دانلود کرده اند (زیر تعداد لغات)

و اگر روی اطلاعات بیشتر دیکشنری بروید اطلاعات بیشتری از قبیل ایمیل و سایت سازنده و امتیاز آن و توضیحات آن از دیدگاه سایت بابیلون را می توانید ببینید. همینطور می توانید به سازنده آن پیشنهاداتی بدهید.


فکر کنم به اندازه کافی از توضیحات دیکشنری آگاه شدید. حال در مورد هر یک از دیکشنریها توضیح می دهم (و تعدادی از دیکشنریهای جالب آن).

1- Babylon English-English: کامل ترین دیکشنری سایت بابیلون که لغات را با تمام معانی آن و در تمام زمینه ها از قبیل کامپیوتر و پزشکی و معانی خودمانی (اسلنگ) و نام افراد و مکانها و لغات تخصصی و ... را به انگلیسی ترجمه می کند. تعداد لغات آن 140 هزار و مجموع معانی آن حدود 2 میلیون و سایز آن 6 مگابایت می باشد.
http://info.babylon.com/cgi-bin/temp.cgi?id=901&layout=gt_new.html

نمونه ترجمه:
bush [bʊʃ]
n. perennial plant which has woody stems and branches and ranges in height from very low to the size of a small tree, shrub; wilderness, outback; tuft; minor league

• Bush [bʊʃ]
n. famil name; George Walker Bush (born 1946), 43rd president of the United States (2001-), former governor of Texas; George Herbert Walker Bush (born 1924), 41st president of the United States (1989-1993)


2- Concise Oxford English Dictionary: یازدهمین نسخه دیکشنری معروف آکسفورد که دارای 240 هزار لغت و 1700 لغت جدید می باشد. به نظر من این دیکشنری به این دلیل جالب است که هر لغتی را که وارد می کنید معنی آن همراه با اسم و فعل و صفت و قید و ... ، تمامی اصطلاحات آن لغت ، طرز استفاده از آن (گرامر) ، مخففها، و در آخر ریشه آن کلمه را به شما می گوید(که از چه کشوری گرفته شده است و به چه معناست). سایز آن 9 مگابایت می باشد.
http://www.babylon.com/redirects/download.cgi?type=1044

نمونه ترجمه:
rock1
■ noun
1> the hard mineral material of the earth's crust, exposed on the surface or underlying the soil. ▶a mass of this projecting out of the ground or water. ▶(the Rock) Gibraltar. ▶a boulder. ▶N. Amer. a stone of any size.
2> Geology any natural material with a distinctive mineral composition.
3> Brit. a kind of hard confectionery in the form of cylindrical peppermint-flavoured sticks.
4> informal a diamond or other precious stone.
5> informal a small piece of crack cocaine.
6> (rocks) vulgar slang a man's testicles.

Phrases:
between a rock and a hard place informal faced with two equally difficult alternatives.
get one's rocks off vulgar slang have an orgasm.
on the rocks informal
1> experiencing difficulties and likely to fail.
2> (of a drink) served undiluted and with ice cubes.

Derivatives:
rockless adjective
rock-like adjective

Origin:
ME: from OFr. rocque, from med. L. rocca.

• rock2
■ verb
1> move gently to and fro or from side to side. ▶shake, especially because of an earthquake or explosion.
2> cause great shock or distress to.
3> informal dance to or play rock music.
4> informal (of a place) be exciting or full of social activity.
■ noun
1> (also rock music) a form of popular music derived from rock and roll and pop music but characterized by a more serious approach. ▶rock and roll.
2> a rocking movement.

Origin:
OE roccian, prob. from a Gmc base meaning 'remove, move'.

© Oxford University Press, 2004



3- Concise Oxford Thesaurus: معروف ترکیبات و عبارات آکسفورد که دارای 365 هزار لغت می باشد. به نظر من این دیکشنری به این دلیل جالب است که هر لغتی را که وارد می کنید معنی آن در عبارات و علاوه بر آن تمامی کلمات مرتبط به آن را به شما می گوید(برای مثال با وارد کردن کلمه کشور تمامی کشورها را به شما می گوید). سایز آن 3 مگابایت می باشد.
http://www.babylon.com/redirects/download.cgi?type=1045

نمونه ترجمه:
sport
▶ noun
we did a lot of sport: (COMPETITIVE) GAME(S), physical recreation, physical activity, physical exercise; pastime. See list.
(dated) they were rogues out for a bit of sport: FUN, pleasure, enjoyment, entertainment, diversion, amusement.
▶ verb he sported a beard: WEAR, have on, dress in; DISPLAY, exhibit, show off, flourish, parade, flaunt.
Sports

See also athletics, equestrian, gymnastics, martial arts, swimming, teams.
motorcycle racing
aerobatics motor racing
aerobics motor rallying
Alpine skiing mountain biking
American football mountaineering
angling netball
archery ninepins
Association Football Nordic skiing
athletics off-roading
Australian Rules football orienteering
autocross paddleball
badminton paddle tennis
ballooning pall-mall
baseball parachuting
basketball paragliding
beach volleyball parapente
beagling parasailing
billiards parascending
bobsleighing paraskiing
bocce pelota
boule or boules pétanque
bowling pigeon racing
bowls pistol shooting
boxing pool
bullfighting potholing
bungee jumping powerboat racing
caber tossing quoits
Canadian football rackets
canoe racing racquetball
canyoning rallycross
carom billiards real tennis
caving rock climbing
clay-pigeon shooting rollerblading
climbing roller hockey
clock golf roller skating
coarse fishing roller skiing
coursing rounders
cricket rowing
croquet Rugby fives
crossbow archery rugby league
cross-country running rugby union
crown-green bowls sailing
curling sailplaning
cycle racing scrambling
cycling scuba-diving
cyclo-cross sculling
darts sea fishing
dinghy racing shinty
diving shooting
downhill racing short tennis
drag racing sidecar racing
Eton fives skateboarding
equestrianism skeet
falconry ski-bob racing
fencing skiing
field hockey skijoring
figure skating ski jumping
fishing skin diving
five-a-side football skittles
fivepin bowling skydiving
fives slalom
flat-green bowls sled-dog racing
fly-fishing snooker
football snorkelling
fowling snowboarding
free skating soccer
freestyle skiing softball
French cricket speedball
Gaelic football speed skating
game fishing speedway
gliding spelunking
goalball sprinting
golf squash
greyhound racing stock-car racing
gymnastics stoolball
handball surfing
hang-gliding swimming
hiking synchronized swimming
hockey table tennis
hurling tennis
ice climbing tenpin bowling
ice dancing tobogganing
ice hockey touch football
ice skating trapshooting
jai alai volleyball
jet-skiing wakeboarding
kabaddi walking
karting water polo
kayaking waterskiing
korfball weightlifting
lacrosse white-water rafting
langlauf wildfowling
lawn tennis wild-water racing
luge windsurfing
match fishing wrestling
motocross yacht racing

© Oxford University Press 1995, 2002


4- Britannica.com: یکی از کامل ترین دایره المعارف های جهان که به صورت بابیلون ارائه شده و شامل نام تمام مکانها و افراد و لغات معروف و... می باشد. درمورد هر لغت مقاله ای به شما ارائه می دهد. تعداد لغات آن 68 هزار و سایز آن حدود 8 مگابایت است.
http://info.babylon.com/cgi-bin/temp.cgi?id=2172&layout=gt_new.html

نمونه ترجمه:
Bakr- Ahmad Hassan al-
president of Iraq from 1968 to 1979.
Learn more at Britannica.com

• Hassan
town, south-central Karnataka (formerly Mysore) state, southern India. Lying at an elevation of 3,084 feet (940 m), the town has a cool, humid climate. It dates from the 12th century and is now a trading centre served by a spur line of the railway from Arsikere to Mysore. The town's industries include several rice mills and engineering...
Learn more at Britannica.com

• Hassan I
sultan of Morocco (1873-94), whose policy of internal reforms brought his country a degree of stability previously unknown and who succeeded in preserving the independence of that North African nation.
Learn more at Britannica.com

• Hassan II
king of Morocco from 1961 to 1999. Like King Hussein of Jordan, Hassan was considered by pious Muslims to be a direct descendant of the Prophet Muhammad (Ahl al-Bayt).
Learn more at Britannica.com

• Hassan ibn Thabit
Arabian poet, best-known for his poems in defense of the Prophet Muhammad.
Learn more at Britannica.com


5- WordNet 2.0 : این هم کامل ترین دیکشنری سایت بابیلون می باشد و هر لغتی که وارد کنید تمام معانی آن را همراه با مترادف و متضاد و واژه های متشابه و ... نشان می دهد. حدود 145 هزار لغت دارد و سایز آن حدود 12 مگابایت می باشد.
http://info.babylon.com/cgi-bin/temp.cgi?id=42406&layout=gt_new.html

نمونه ترجمه:
mean
________________________________________
Noun
1. an average of n numbers computed by adding some function of the numbers and dividing by some function of n
(synonym) mean value
(hypernym) average, norm
(hyponym) arithmetic mean, first moment, expectation, expected value
(classification) statistics
________________________________________
Verb
1. mean or intend to express or convey; "You never understand what I mean!"; "what do his words intend?"
(synonym) intend
(hypernym) convey, impart
(hyponym) typify, symbolize, symbolise, stand for, represent
(derivation) meaning, significance, signification, import
2. have as a logical consequence; "The water shortage means that we have to stop taking long showers"
(synonym) entail, imply
(hypernym) necessitate
3. denote or connote; "`maison' means `house' in French"; "An example sentence would show what this word means"
(synonym) intend, signify, stand for
(verb-group) signify
(derivation) meaning, significance, signification, import
4. have in mind as a purpose; "I mean no harm"; "I only meant to help you"; "She didn't think to harm me"; "We thought to return early that night"
(synonym) intend, think
(hypernym) will, wish
(hyponym) design
5. have a specified degree of importance; "My ex-husband means nothing to me"; "Happiness means everything"
6. intend to refer to; "I'm thinking of good food when I talk about France"; "Yes, I meant you when I complained about people who gossip!"
(synonym) think of, have in mind
(hypernym) associate, tie in, relate, link, colligate, link up, connect
(hyponym) mention, advert, bring up, cite, name, refer
7. destine or designate for a certain purpose; "These flowers were meant for you"
(hypernym) intend, destine, designate, specify
________________________________________
Adjective
1. approximating the statistical norm or average or expected value; "the average income in New England is below that of the nation"; "of average height for his age"; "the mean annual rainfall"
(synonym) average, mean(a)
(similar) normal
(classification) statistics
2. characterized by malice; "a hateful thing to do"; "in a mean mood"
(synonym) hateful
(similar) nasty, awful
3. having or showing an ignoble lack of honor or morality; "that liberal obedience without which your army would be a base rabble"- Edmund Burke; "taking a mean advantage"; "chok'd with ambition of the meaner sort"- Shakespeare; "something essentially vulgar and meanspirited in politics"
(synonym) base, meanspirited
(similar) ignoble
4. excellent; "famous for a mean backhand"
(similar) skilled
(classification) cant, jargon, slang, lingo, argot, patois, vernacular
5. marked by poverty befitting a beggar; "a beggarly existence in the slums"; "a mean hut"
(synonym) beggarly
(similar) poor
6. used of persons or behavior; characterized by or indicative of lack of generosity; "a mean person"; "he left a miserly tip"
(synonym) mingy, miserly, tight
(similar) stingy, ungenerous
7. used of sums of money; so small in amount as to deserve contempt
(synonym) beggarly
(similar) stingy, ungenerous


6- دیکشنری فرج بیک: این دیکشنری انگلیسی به فارسی است و شامل حدود 84 هزار لغت می باشد. در حد متوسط دیکشنری کاملی است و سایز آن حدود 2 مگ می باشد.
http://info.babylon.com/cgi-bin/temp.cgi?id=6186&layout=gt_new.html

نمونه ترجمه:
fire place
اجاق‌ ،اتشگاه‌ ،كانون‌ ،بخاري‌

• in place of
بجاي‌درعوض‌

• in place sort
جور كردن‌ درجا

• men of place
صاحبان‌مقام‌يا منصب‌

• out of place
بيجا،بيمورد،بيموقع‌،بي‌محل‌

• place
جا ، محل‌ ، مرتبه‌ ، قرار دادن‌ ، گماردن‌

• place kick
)فوتبال‌( توپ‌ را از روي‌ زمين‌ با پا بط‌رف‌ دروازه‌زدن‌ زدن‌

• place of martyrdom
شهادتگاه‌،مشهد

• place of worship
پرستشگاه‌،عبادتگاه‌

• place setting
وسائل‌ ميز غذاخوري‌، )كارد و چنگال‌ و غيره‌( براي‌ يك‌ نفر، مقام‌ پشت‌ ميز

• show place
جاي‌ تماشايي‌

• the place was toowar
انجاديگربرايش‌ برزخ‌ )شده‌(بود

• there is no place fo
جاي‌هيچگونه‌ترديد نيست‌

• to a in a place
باجرات‌وبابيم‌ مخاط‌ره‌به‌ جايي‌داخل‌ شدن‌

• to give place to
جاي‌خودرابه‌شخص‌يا چيز ديگر واگذار كردن‌،تقدم‌دادن‌

• to make place for la
جا )ياراه‌(براي‌بانوان‌باز كردن‌

• to place in a good l
خوب‌ نمايش‌ دادن‌

• to place money in th
پول‌ در بانك‌ گذاشتن‌)ياسپردن‌(

• to put in place
كارگذاشتن‌،نصب‌ كردن‌

• to rail a place
گرداگردجائي‌ نرده‌يامحجركشيدن‌

• to take place
رخ‌دادن‌،واقع‌شدن‌

• to take the place of
جاي‌چيزيرا گرفتن‌،جانشين‌چيزي‌ شدن‌،جايگرچيزي‌ شدن‌

• were i in your place
اگر جاي‌ شما بودم‌

• where is my place at
جاي‌من‌در سر ميز كجاست


7- دیکشنری صلاتی: این دیکشنری انگلیسی به فارسی است و شامل حدود 46 هزار لغت می باشد. اطلاعات آن خیلی بالا نیست، نسخه های گوناگونی از آن ساخته شده که دارای سایتهایی متفاوتند (بدلیل شکل فونت یا گرافیکی بودن آن) اما پایینترین سایز آن حدود یک مگابایت می باشد.
http://info.babylon.com/cgi-bin/temp.cgi?id=4590&layout=gt_new.html

نمونه ترجمه:
talk
گفتگو، صحبت‌، حرف‌، مذاكره‌، حرف‌ زدن‌


8- مرتضی انگلیسی به فارسی: این دیکشنری انگلیسی به فارسی است و شامل حدود 60 هزار لغت می باشد. اطلاعات آن تقریباً خوب است و یکی از ویژگیهای آن قدرت جستجوی آن است که اگر لغتی وارد کنید تمام لغات مرتبط با آن را نشان می دهد، سایز آن دو مگابایت است.
http://info.babylon.com/cgi-bin/temp.cgi?id=48444&layout=gt_new.html

9- Ourstat: تنها دیکشنری فارسی به انگلیسی سایت بابیلون است و شامل 43 هزار لغت می باشد. برای استفاده از آن نباید از ورژن 5 استفاده کنید(از ورژن 5.0.4 استفاده کنید). سایز آن 650 کیلو است.
http://info.babylon.com/cgi-bin/temp.cgi?id=44549&layout=gt_new.html

نمونه ترجمه:
رفتن
PATTERN , BOUND , BETAKE , OUT , GO , GANG


10- دیکشنری اَدونس فارسی: کامل ترین و بهترین دیکشنری بابیلون می باشد، شامل 250 هزار لغت و ترکیب و جمله می باشد، اطلاعات آن بسیار بالا است و اگر کلمه ای وارد کنید کلمه را در تمام تخصصها ترجمه می کند و تمام کلمات مرتبط به آن را نشان می دهد. سایز آن 9.5 مگابایت می باشد. به نظر من حتماً از این دیکشنری استفاده نمایید.
http://info.babylon.com/cgi-bin/temp.cgi?id=36668&layout=gt_new.html

نمونه ترجمه:
get
________________________________________
گرفتن ،بدست اوردن ،به دست اوردن ،تحصيل شده ،کسب کرده ،بدست امده ،فرزند،بدست اوردن ،فراهم کردن ،حاصل کردن ،تحصيل کردن ،تهيه کردن ،فهميدن ،رسيدن ،عادت کردن ،ربودن ،فائق امدن ،زدن ،(درمورد جانوران )زايش ،تولد
علوم مهندسى : گرفتن گير اوردن
کامپيوتر : حاصل کردن
قانون ـ فقه : مجاب کردن ساختن
ورزش : برگشت عالى توپ مشکل در تنيس و اسکواش
________________________________________

کلمات مرتبط(117)
________________________________________


11- دیکشنری کامپیوتر قنات آبادی: دیکشنری انگلیسی به فارسی در مورد کامپیوتر که حدود 1800 لغت دارد و تقریباً کامل است البته معانی کاملی ندارد. سایز آن 285 کیلو بایت است.
http://info.babylon.com/cgi-bin/temp.cgi?id=25483&layout=gt_new.html

نمونه ترجمه:
Laptop Computer
کامپيوتر قابل حمل

• Ms Dos based Computer
کامپيوتر شخصي که از سيستم عامل داس استفاده مي کند

• Work-Group Computer
استفاده از تکنولوژي کامپيوتر و ارتباطات جهت برقراري ارتباط الکترونيکي

• analog computer
کامپيوتر قياسي

• computer

• computer art

• computer center

• computer game

• computer graphics

• computer instruction

• computer literacy

• computer network

• computer revolution

• computer science

• computer security

• computer simulation

• computer system analyst

• computer telephone
مبدل کامپيوتر-مودم و تلفن به يک واحد

• computer typesetting

• computer user's gruop

• computerrization
کامپيوتريزه کردن

• desktop computer

• fault tolerant computer
کامپيوتري که قطعات يدکي دارد

• fifth generation computer
کامپيوتر نسل پنجم

• fixed word length computer
کامپيوتر با طول کلمه ثابت

• general purpose computer
کامپيوتر همه منظوره

• home computer
کامپيوتر خانگي

• hybrid computer
کامپيوتر هيبريد- کامپيوتر شامل مدار هاي آنالوگ و ديجيتال

• main frame Computers
پردازنده مرکزي کامپيوتر بزرگ


12- دیکشنری مهندسی صنایع: لغات و اصطلاحات انگلیسی به فارسی مربوط به مهندسی صنایع که حدود 1400 لغت دارد و سایز آن 76 کیلو بایت است.
http://info.babylon.com/cgi-bin/temp.cgi?id=33263&layout=gt_new.html

نمونه ترجمه:
• Activity Network Diagram
نمودار شبكه فعاليت ها

• Local Area Network (LAN)
شبكه محلي
________________________________________
شبكه ارتباطي كه كامپيوترها در يك حوزه نزديك به هم ( ازنظر جغرافيايي ) را فراهم مي كند . كه معمولا در اداره ها و شركت هاي كوچك استفاده مي شود .

• Network
شبكه

• Wide Area Network (WAN)
شبكه جهاني
________________________________________
شبكه ارتباطي كه اتصال بين شبكه هاي محلي LAN و كامپيوتر ها را در سراسر جهان را به عهده دارد.


13- کتابخانه ویژوال بیسیک 6 مهران: آموزش ویژوال برای مبتدیان که حدود 1000 لغت دارد و شامل فرمولها و تعاریف و توابع VB می باشد.
http://info.babylon.com/cgi-bin/temp.cgi?id=47986&layout=gt_new.html

نمونه ترجمه:
• Print
چاپ کردن
فرماني که متن بعد از خود را بر روي فرم چاپ مي کند:
Print Text
اگر پس از يک دستور Print، دستور Print ديگري را صادر کنيم متن روي خط بعدي چاپ خواهد شد. اگر بخواهيم متن بلافاصله بعد از متن اول چاپ شود بايد بعد از دستور Print اول از علامت ; استفاده کنيم.
________________________________________
يکي از متددهاي شيء پرينتر براي چاپ متن:
Printer.Print Text

• PrintQuality
کيفيت چاپ
يکي از متددهاي شيء پرينتر که کيفيت چاپ را مشخص مي‌کند.

• vbKeyPrint
کد کليد Print Screen


14- همه چیز درباره کامپیوتر: این دیکشنری هم من ساخته ام و حدود 3800 لغت دارد و اکنون در حال آپدیت است. تاکنون 5000 لغت را برایش ساخته ام شامل تمامی لغات و اصطلاحات کامپیوتر با توضیح، نرم افزارها، مخففها، فرمتهای فایل، آموزش و خیلی چیزهای دیگر می باشد. از آن استفاده کنید و اگر دیدید لغتی در آن وجود ندارد آن را به من بگویید(به ایمیلم بفرستید)
http://info.babylon.com/cgi-bin/temp.cgi?id=44066&layout=gt_new.html

نمونه ترجمه:
• BOF
Begginig of file
شروع فايل

• Bad File Request
معولا هنگامي با چنين پيامي مواجه مي شويد كه عبارت بكار گرفته شده درURL نادرست است
________________________________________
مرورگر شما قادر به پشتيباني از فرمها و يا ديگر انواع كدنويسي براي دسترسي نيست

• COM file
فايلCOM
در DOS يك فايل برنامه قابل اجراى طراحى شده براى انجام عمليات در بخش خاصى از حافظه پايه.

• CVF
Compressed Volume File
فايل فشرده شده اي که فقط خواندني است و تمام اطلاعات در مورد گرداننده هاي هارد ديسک را دربرميگيرد

• Cannot run program - No application is associated with this file
اگر هيچ برنامه‌اي با سندي كه شما مي‌خواهيد آن را اجرا كنيد، متناظر نشده باشد، اين پيام را دريافت‌ خواهيد كرد. براي متناظر كردن برنامه‌اي با نوعي پرونده، My Computer را اجرا كرده و منوي View را باز كنيد و سپس‌ Folder Options را انتخاب‌ كنيد.
هنگامي كه جعبه‌ي محاوره‌اي Folder Options ظاهر شد، File Type را انتخاب‌ كنيد. نوع پرونده‌ي جديد را با كليك‌ كردن دكمه New Type و پر كردن فضاي خالي جعبه‌ي محاوره‌اي Add New File Type اضافه كنيد.

• Deleting this file will make it impossible to run this program
هنگامي كه شما قصد حذف‌ پرونده‌ي يك‌ برنامه‌اي را داريد، اين پيام ظاهر مي‌گردد. اطمينان حاصل كنيد كه واقعاً قصد حذف‌ اين پرونده را داريد و سپس‌ ادامه دهيد

• Executable file
فايل قابل اجرا

• F2F
File to File
Face to Face

• FS
File system
Femto Second

• File
فايل، پرونده
مجموعه كامل و نام گذارى شده از اطلاعات (مانند يك برنامه)، داده هاى مورد استفاده يك برنامه، يا يك سند تهيه شده بهوسيله كاربر. فايل، واحد اصلى ذخيره سازى است كه امكان تشخيص يك سرى از اطلاعات نسبت به بقيه را براى كامپيوترفراهم مى سازد.

• File Contains No Data
صفحه وجود دارد اما چيزي نشان داده نمي شود .اين ايراد در سندي رخ مي دهد كه بطور درستي جدول بندي نشده ويا اطلاعات مربوط به header سند خالي است

• File Description
شرح فايل

• File Format
قالب فايل ، پسوند فايل ، فرمت فايل
ساختارى در يك پرونده كه روش ذخيره سازى اطلاعات در پرونده و چگونگى نمايش پرونده بر روى صفحه تصوير يا چاپ آن بر روى چاپگر را تعريف مى كند.
Http://www.Filext.com

• File Not Found
سرور نمي تواند فايل درخواست شده را پيدا نمايد.فايل يا جابجا شده و يا از محل اعلام شده شما حذف شده است . و يا Url آن و يا نام سند شما اشتباه وارد شده است .اگركلمه اي با املاي اشتباه وارد شده آن را تصحيح كنيد .

• File Protection
محافظ فايل

• File already exists. Overwrite
اين پيام نشان دهنده‌ي اين است‌ كه سعي كرده‌ايد پرونده‌اي را با نامي كه قبلاً وجود داشته است‌، ضبط كرده و يا به وجود آوريد. ويندوز از شما براي بازنويسي پرونده‌ي موجود سؤال مي‌كند. اگر قصد اين كار را داريد، جواب‌ مثبت‌ دهيد. در غير اين صورت‌، نام جديدي براي پرونده‌ي خود تعيين كنيد.

• File lock
برنامه اي براي قفل کردن فايلها

• File transfer protocol
رجوع به FTP

• Files and Settings Transfer
برنامه اي براي تبادل فايل بين دو کامپيوتر
________________________________________
براي اجراي آن به Start Menu>Programs>Accessories>System Tools برويد

• HFS
Hierarchical File System

• Metafile
فايلي که فايلهاي ديگر را براي ما آشکار مي کند

• The file or folder that this shortcut refers to cannot be found
ديدن اين پيام به اين معني است‌ كه پرونده‌ي متناظر با اين ميانبر انتقال يافته و يا حذف‌ شده است‌. اگرمحل پرونده تغيير يافته است‌، ماوس‌ را روي شمايل ميانبر برده و آن را راست‌ كليك‌ كنيد. از منوي پديدار شونده، Properties را انتخاب‌ كنيد. هنگامي كه جعبه‌ي محاوره‌اي Properties ظاهر شد،عبارت‌ Shortcut و نام محل جديد را در ورودي Target وارد كنيد. اگر پرونده پاك‌ شده است‌، ميانبر را با كشاندن شمايل آن به روي صندوق بازيافت‌، حذف‌ كنيد

• There is no viewer capable of viewing this file
اين پيام هنگامي ظاهر مي‌گردد كه شما از Quick View براي نمايش‌ پرونده‌هاي My Computer يا Windows Explorer استفاده مي‌كنيد، اما Quick View قابليت‌ نمايش‌ اين نوع پرونده‌ها را ندارد. از برنامه‌ي مخصوص‌ همان نوع پرونده براي نمايش‌ آن استفاده كنيد

• This filename is not valid
هنگامي كه نام غلطي براي يك‌ پرونده تايپ‌ مي‌كنيد، اين پيام ظاهر مي‌شود. نام غلط شامل حروفي است كه اجازه نداريد در نام پرونده از آنها استفاده كنيد. حرف‌هاي‌ غير قابل قبول را از نام پرونده حذف‌ و مجدداً پرونده را ضبط كنيد.
نكته: از حروف‌ زير (كه حروف‌ غير قابل قبول نام دارند)، نمي‌توان در نام‌گذاري پرونده‌ها در ويندوز 98 استفاده كرد: : " ? < > * / \
توجه: در بيشتر ويندوزهاي فارسي (غير از پارسا 99) نمي‌توانيد از چهار حرف {چ، پ، گ، ژ} در نام گذاري پرونده‌ها استفاده كنيد.

• batch file
فايل دسته اى
فايلى است شامل يك سرى فرمانهاى DOS كه يكى پس از ديگرى اجرا مى شوند. همانند وقتى كه شما آنها را تايپ مى كنيد. فايل هاى دسته اى همگامى مفيد هستند كه شما مجبوريد يك سرى از فرمانهاى DOS را مكرراً تايپ كنيد. تقريباً تمام كاربران ديسك سخت يك فايل AUTOEXEC.BAT دارند كه در زمان آغاز هر جلسه كار سيستم عامل اجرا مى شود.

• binary file
فايلى که حاوى برنامه هاى زبان ماشين است، فايل دودوئى.
فايل دودويى كه شامل داده ها يا دستورالعمل هاى برنامه در يك قالب غير ار فايل نوشتارى مى باشد به طورى كه نرم افزار خاص و ويژه اى براى نمايش فايل لازم است.رجوع به text file.

• corrupted file
فايل خراب
فايلى كه شامل داده هاى خراب و غير قابل بازيافت باشد.

• end of file
انتهاى فايل
با حروف اختصارى EOF، كدى است كه برنامه بعد از آخرين بايت در فايل قرار مى دهد. اين علامت به سيستم عامل مى گويد كه اطلاعات ديگرى پس از آن وجود ندارد.

• file allocation table
جدول تخصيص جاى فايل
رجوع به FAT

• file attribute
صفت ويژگى، ويژگى فايل
يك برچسب محدود كننده كه به فايل چسبيده و كاربرد آ ن را تشريح و كنترل مى كند، به عنوان مصال مى توان صفتهاى مخفى ((hidden، سيستمى (system) ، فقط خواندنى(read only) ، بايگانى (archive) و غيره را نام برد.

• file compression
فشرده سازى پرونده، متراكم سازى پرونده
تكنيكى كه پرونده هاى داده اى يا برنامه را كوچك مى سازد، به طورى كه پرونده ها فضاى ديسك سخت كمترى اشغال كنند. پس از آن پرونده بايد پيش از استفاده، استخراج يا از حالت فشرده خارج شود.

• file fragmentation
تكه تكه شدن، پراكندگى

• file name
نام پرونده، نام فايل
نام يك پرونده بر روى يك ديسك كه هم شما و هم سيستم عامل از آن براى يافتن مجدد پرونده استفاده مى كنيد. هر پرونده در يك فهرست بايد نام منحصر به فردى داشته باشد، اما پرونده هاى فهرستهاى متفائت از نام يكسانى استفاده كنند. در DOS، اسامى پرونده و فهرست دوبخش دارند. نام آنها مى تواند حداكثر هشت كاراكتر و پسوند نام اختيارى مى تواند حداكثر سه كاراكتر داشته داشتهباشد كه توسط نقطه اى از نام پرونده جدا مى شود. بسيارى از برنامه هاى كاربدى از بخش پسوند نام فايل به منظور مشخص ساختن يك نوع پرونده خاص استفاده مى كنند

• file server
سرويس دهنده فايل
يك وسيله ذخيره سازى فايل ها در شبكه محلى كه در دسترس تمام كاربران آن شبكه قرار دارد. سرويس دهنده فايلى، وسيله پيشرفته اى است كه نه تنها فايل ها را ذخيره كرده بلكه نگهدارى آنها و تنظيم درخواستهاى كاربران براى دستيابى و تغيير فايل ها را كنترل و مديريت مى كند.

• file system
سيستم پرونده

• file transfer
انتقال فايلها

• filename extension
کد يا پسوند يا فرمت فايل که قبل از يک نقطه در قسمت بعد از نام مي آيد

• hidden file
فايل مخفى، فايل پنهان
فايلى كه در ليست معمولى فايل هاى موجود در دايركتورى ديده نمى شود. هدف از مخفى ساختن فايل ها، حفاظت آنها در مقابل تغيير يا حذف شدن است. به عنوان مثال MS-DOSدو فايل مخفى به نامهاى IO.SYS SYS دارد كه و MS-DOS هر دو حاوى بخشهاى اساسى سيستم عامل هستند.

• object file
فايل مقصود
فايل حاوى كد مقصود كه معمولا خروجى يك كامپايلر يا اسمبلر و ورودى يك پيوند دهنده مى باشد.

• swap file
پرونده مبادله
پرونده اى بر روى ديسك سخت كه به منظور ذخيره سازى بخشهايى از برنامه هاى در حال اجرا كه موقتاً به خارج از حافظه مبادله شده اند، استفاده مى شود. اين عمل مبادله براى ساير برنامه هاى در حال اجرا فضا ايجادمى كند. پرونده مبادله ممكن است دائمى باشد و حتى اگر برنامه كاربردى ايجادكننده آن در حال اجرا نباشد، هميشه مقدارى از فضاى ديسك سخت را اشغال كند، يا اين كه موقت باشد و در هنگام نياز ايجاد شود.

• system file
فايل سيستم

• temproary file
فايل موقتى
فايلى كه بهوسيله سيستم عامل يا برنامه ديگرى در حافظه يا ديسك ايجاد شده، در طول جلسه كارى مورد استفاده قرار گرفته. پس از آن پاك مى شود.

• text file
فايل نوشتارى فايل متني که از کاراکترهاي ASCII استفاده مي کند.


15- علم حیوانات: فرهنگی شامل 1200 لغت در مورد حیوانات با حجمی بسیار کم.
http://info.babylon.com/cgi-bin/temp.cgi?id=40001&layout=gt_new.html

16- مرجع خطاهای مودم: کاری دیگر از ساخته من که ارورهای مودم را همراه با توضیح در آن جمع آوری کرده ام. شامل 300 خطا می باشد(خطاهایی که در هنگام کانکت شدن نمایش می یابد)
http://info.babylon.com/cgi-bin/temp.cgi?id=47985&layout=gt_new.html

نمونه ترجمه:
• Error600
اگر سيستم در حال شماره گيري باشد و دوباره شماره گيري نماييد اين خطا نمايش داده مي شود .

17- لغتنامه (الف): این دیکشنری یا در واقع دایره المعارف، از زبان فارسی به فارسی است. اما تنها دارای لغاتی می باشد که با الف شروع می شوند و شامل لغات و کلمات و نام افراد و مکانها و... می باشد. شامل 25 هزار لغت است و سایز آن حدود یک مگابایت می باشد. برای استفاده از آن باید از ورژن 5.0.4 بابیلون استفاده نمایید.
http://info.babylon.com/cgi-bin/temp.cgi?id=47686&layout=gt_new.html

نمونه ترجمه:
• اسب
از مهره هاي شطرنج
________________________________________
نام بعضي اشخاص و اماکن
________________________________________
موي زهار و دبر
________________________________________
( اسم )1 - پستانداري از راسته فرد سمان جزو تيرهء سم داران که داراي گونه ها و نژادهاي مختلف است . اين حيوان در موارد مختلف زندگي انسان مورد استفاده قرار ميگيرد از قبيل سواري کشيدن گاري و درشکه حمل و نقل بار شخم زدن اسب دواني و غيره .2 - يکي از مهره هاي شطرنج که شکل اسب دارد . حرکت اسب در روي تخته شطرنج بشکل (- ا ) و ( -Z ) است .3 - يک روي قاب و شتالنگ در بازي .4 - جزو آخر بسياري از اسمهاي کسان و جايها مانند : ارجاسب جاماسب گرشاسب لهراسب آذر گشسب . يا اسب آبي . ( اسم ) پستانداري از راسته زوج سمان جزو تيرهء سم داران که در مصر عليا و سواحل شمال غربي آفريقا ميزيد . حيواني است عظيم الجثه و سنگين وزن که طولش به 4 متر ميرسد . يا اسب باروت . اسب کاغذي که آتش بازان بصورت اسب ميسازند و بوسيله آتش بحرکت در ميايد .


18- مرتضی روسی-فارسی: دیکشنری خلاصه ای شامل 5500 لغت روسی به فارسی که سایز آن 113 کیلو بایت است.
http://info.babylon.com/cgi-bin/temp.cgi?id=39711&layout=gt_new.html

19- فرانسوی-انگلیسی-فارسی: فرهنگ جالبی که لغات فرانسوی را همراه با ریشه آنها و توضیح در مورد قواعد و ... به زبان انگلیسی و معنی آن به فارسی را با کاراکترهای انگلیسی نشان می دهد. سایز آن نیم مگ و تعداد لغات آن 8 هزار تا می باشد.
http://info.babylon.com/cgi-bin/temp.cgi?id=20460&layout=gt_new.html

نمونه ترجمه:
• participer
lat. pars, partie (=> PART), et capere, prendre
________________________________________
1 eng. partake
pâr greftan
dast-andar-kâr shodan
dar-gir shodan
2 eng. attend
dast dâshtan
(dar yak jâ )budan
sherkat kardan

• s'occuper

1 eng. busy/concern oneself
be xod dâshtan
(be kâr )pardâxtan
2 fra. s'occuper de qqch
tâ kardan( bâ tangnâ)
(be kâr e ân)rasidan
+
fra. s'occuper de ses propres affaires : eng. mind his own business : sar be kâr e xwish (fru) dâshtan
fra. occupe-toi de tes affaires/oignons !: to be row xod râ bâsh !
fra. ne s'occuper que de ses propres affaires : sar be kâr e xwish dâshtan, sar e xod (pish) greftan

• soigner
XIVe, «procurer, fournir»; songnier, 1298; soignier, v. 1175; bas lat. soniare, francique *sunnjôn «s'occuper de», anc. saxon sunnea «soin»
________________________________________
1
darmân kardan
2
câre kardan
3 kas
tar-o-xoshk kardan
havâ (ye kas râ) dâshtan


20- Acronyms From A-Z: کامل ترین دیکشنری مخففها که شامل 42 هزار واژه می باشد که برای هر کدام حدود ده دوازده مخفف بیان کرده است. سایز آن حدود 1.5 مگابایت است.
http://info.babylon.com/cgi-bin/temp.cgi?id=24312&layout=gt_new.html

نمونه ترجمه:
• RE
[1] Requirement Engineering
[2] Radiated Emission (EME)
[3] Rate Effect (->"IEEE Standard Dictionary")
[4] Reentry (->"IEEE Standard Dictionary")
[5] Research and Engineering (->"IEEE Standard Dictionary")
[6] Regular Expression (->"Jargon")
[7] Autokennzeichen für Kreis Recklinghausen in Marl, Nordrhein-Westfalen
________________________________________
[1] Re - bei E-Mails: Antwort;
[2] im Jargon: "Nochmal" (vergl. REHI)


21- یاهو فارسی: حدود 300 لغت و اصطلاح جمع آوری شده فارسی که در چت استفاده می شود. (لغاتی مانند mer30 و ...)
http://info.babylon.com/cgi-bin/temp.cgi?uri=!!JMRSQD985A&layout=gt_new.html

22- دیکشنری سلامتی بحرینی: فرهنگ انگلیسی به فارسی لغات پزشکی که شامل 1300 لغت می باشد.
http://info.babylon.com/cgi-bin/temp.cgi?uri=!!4SSVPX397P&layout=gt_new.html

23- Vaelt: این دیکشنری که شامل 2500 لغت است شامل لغاتی است که زبان آموزان مبتدی استفاده می کنند (مانند لغات زبان کده ها)
http://info.babylon.com/cgi-bin/temp.cgi?uri=!!T3XT6F5KN2&layout=gt_new.html

24- دیکشنری تصویری آریانپور: این دیکشنری فقط شامل عکس است یعنی هر لغتی که وارد کنید عکس آن را به شما نشان می دهد. حدود 5 هزار عکس دارد که همان عکسهای دیکشنری آریانپور می باشند. سایز آن 17 مگابایت است.
http://info.babylon.com/cgi-bin/temp.cgi?uri=!!SD60XGEET2&layout=gt_new.html

بهترین دیکشنریهایی که می توانید دانلود کنید همین موارد هستند، اما سایر دیکشنریهای انگلیسی بابیلون عبارتند از:
دایره المعارف جهان – دیکشنری ادونس انگلیسی – مخففها در زمینه های متفاوت – فرهنگ لغات کامپیوتر – کشاورزی – فرمولهای شیمی – جدول مندلیف و بحث روی عناصر – دیکشنری حیوانات – دیکشنری عربی – دیکشنری نام اشخاص با معنی – دیکشنری فضا – فرهنگ لغات گیاهان – اقتصادی – نام تمام کمپانیها همراه با ذکر میزان درآمد و ... – دیکشنری رنگها – فرمت های فایلهای کامپیوتر – آموزش و کدهای PHP – آموزش و کدهای Java – دیکشنری Whatis?com (شامل 8 هزار مقاله بلند تخصصی در مورد کامپیوتر) – آموزش و کدهای XML – دیکشنری الکترونیکی – دیکشنری شخصی اشخاص و افراد مختلف – بیوگرافی فیلمها – موزیک و متن موسیقی ها – دیکشنری غذا (میزان پروتئین و مواد غذایی تمام طعام) – جک – رمز بازیها – آموزش بازیهای مانند شطرنج و پاسور و ... – گرامر – فعل های انگلیسی (شامل زمان آنها) – دیکشنریهای پزشکی (شرح بیماریهای مختلف مانند ایدز و ...) – طرز استفاده و توصیف تمام داروها – دیکشنری چت – دامینهای اینترنت – لغات تخصصی کامپیوتر – دیکشنری تخصصی قانون – زبان کردی – فلسفی – کدهای مناطق مختلف جهان – کد تمام شهرها و کشورها – جغرافی (کشورها و شهرها، پرچم و نقشه و واحد پول و پایتخت و ...) – دیکشنریهای مذهبی (اسلامی – هندو - مسیحی) – قرآن و تورات و انجیل – لغات زشت – اصطلاحات و اسلنگها – ضرب المثلها – فوتبال (چهره تمام فوتبالیست ها و باشگاهها و ...) – سایر ورزشها – زبان ترکی – فونتیکها – آمازون (بزرگترین فروشگاه جهان به صورت آنلاین) – آب و هوای مناطق جهان (به صورت آنلاین) – روانشناسی – زبان شناسی و ریشه کلمات – زبان اردو – زبان پاکستانی – تاریخی و صدها دیکشنری دیگر

بابیلون از هر زبانی دیکشنری دارد. سایر زبانها عبارتند از:
افریقایی – آلبانیی – زبانهای قدیمی (مانند میخی) – عربی – ارمنی – آذربایجانی – اتیوپی ایی – بوسنیایی – بلغاری – سلتی – چینی – چرکسی – کرواتی – چکی – دانمارکی – لهجه های بومی – هلندی – اسپرانتو (زبان بین المللی) – استونی – فنلاندی – فلاندرز – فرانسوی – آلمانی – یونانی – عبری (یهودی) – مجاری – ایسلندی – اندونزیایی – زبانهای ساختگی – ایتالیایی – ژاپنی – کره ای – کردی – لاتین – لیتوانیایی – مالزیایی – نیوزلندی – مغولی – نروژی – فارسی – لهستانی – پرتقالی – برمه ای – رومانیایی – روسی - سانسکريتى – اسلواكيايي – اسپانیولی – صورینامی – سوئدی – تایلندی – تبتی – ترکی – ترکمنی – اوکراینی – اردو – فیلیپینی و چند زبان دیگر.

اگر در زمینه ای به دیکشنری نیاز داشتید به من بگویید تا برایتان معرفی کنم.
کافی است! بعد از دانلود هر دیکشنری (باید بابیلون نصب باشد) آن را اجرا کنید.
سپس بابیلون را اجرا کنید و لغت مورد نظر را وارد کنید، معنی لغت در کنار شما ظاهر می شود، و در سمت بالای هر معنی نام دیکشنری را می بینید و اگر روی هر کدام از دیکشنرهای کادر سمت چپ کلیک کنید معنی آن را می بینید.
از منوی اصلی گزینه Glossary options را انتخاب کنید، پنجره ای روبروی شما ظاهر می شود که شامل تمام دیکشنریهایی است که نصب کرده اید. بهتر است که دیکشنری انگلیسی به انگلیسی بابیلون اول از همه باشد (بدلیل مشکلات فنی برنامه) برای این کار روی دیکشنری کلیک و با استفاده از دکمه های مثلثی شکل در سمت راست آن را بالا و پایین کنید. دکمه های این پنجره عبارتند از:
Add Glossaries: این دکمه برای اضافه کردن دیکشنری به لیست استفاده می شود که شما به طور مستقیم با اجرای دیکشنری این کار را انجام می دهید.
More Details: برای مشاهده اطلاعات دیکشنری انتخاب شده (نام سازنده و تعداد لغات و ...)
Remove: برای پاک کردن دیکشنری
Download: برای دانلود دیکشنری (اگر آنلاین است)

اگر روی More Details کلیک کنید کادری ظاهر که در ابتدای آن به ترتیب نام دیکشنری و سازنده و ایمیل آن و تعداد لغات آن و توضیحات آن و تاریخ ساخت دیکشنری می باشد. اگر روی لینک پایین پنجره (Send suggestions to author) کلیک کنید، می توانید لغتی به سازنده آن پیشنهاد دهید تا به دیکشنری اضافه کند.


ساختن دیکشنری
همانطور که دیدید در سایت بابیلون دیکشنریهای زیادی موجود می باشد که به دست افراد مختلف ساخته شده اند.
شاید شما هم خواستید یک دیکشنری بسازید.
برای این کار باید یک نرم افزار را که توسط شرکت بابیلون ساخته دانلود کنید.
این برنامه Babylon Builder نام دارد. برای دانلود لینک زیر را کلیک کنید. حجم آن حدود 1.2 مگابایت است:
http://www.babylon.com/redirects/download.cgi?type=101

پس از دانلود برنامه آن را نصب کنید. حال آن را اجرا کنید.
پس از اجرا وقتی این برنامه در روبروی شما ظاهر شد می توانید دیکشنری مورد نظر را بسازید.
برای این کار قسمتهای زیر را پر کنید:
Author: نام سازنده دیکشنری (که خودتان می باشید)
Glossary title: عنوانی برای دیکشنری تان
Glossary Descriptions: توضیحات مختصری از دیکشنری تان (حداکثر 256 کاراکتر)
Source Language: زبانی که می خواهید لغات را بنویسید. مانند انگلیسی
Target Language: زبانی که می خواهید معنی لغات را بنویسید. مانند فارسی
Glossary Icon: آیکون مورد نظر برای دیکشنری تان که در هنگامی که کاربر لغتی را وارد می کند دیده می شود.
Allow users to browse this Glossary's word list: با فعال کردن این گزینه شما به کاربر اجازه می دهید تا بتواند در هنگام ترجمه لغات قبل و بعد را ببینید.
This GIossary is case-sensitive: این گزینه که فقط در ورژن 2 به بعد آن می باشد، به شما اجازه می دهد تا بتوانید دو لغت مشابه بسازید (مانند m و M)
بعد از این تنظیمات روی Edit Screen کلیک کنید.
در این پنجره می توانید لغات مورد نظر را به دیکشنری اضافه یا بسازید.
ابتدا روی دکمه New Word کلیک کنید، در جعبه متنی که فعال می شود لغت مورد نظر را تایپ کنید.
در قسمت Alternate Form می توانید چند واژه کلیدی برای لغت مورد نظر تعریف کنید، به طوری وقتی کاربر لغتی را وارد کند این لغت هم همراه با دیگری بیاید.
در جعبه متن پایین که بزرگتر از بقیه می باشد، معنی لغت مورد نظر را وارد کنید.
حال برای مشاهده پیش نمایشی از ظاهر کلمه شما در برنامه روی Preview کلیک کنید.
در نوار ابزار جعبه ترجمه دکمه های متعددی وجود دارد:
Cut: برای برش یک متن
Copy: برای کپی کردن یک متن
Paste: برای چسباندن یک متن
Edit Hypelink: این دکمه برای ایجاد یک لینک ایجاد می شود، ابتدا متنی که می خواهید لینک داده شود را انتخاب کرده سپس روی این دکمه کلیک کنید، حال از میان سه گزینه یکی را انتخاب کنید:
از گزینه Word برای لینک به لغتی دیگر استفاده می شود، لغتی را که می خواهید لینک داده شود را در قسمت Word liked to وارد کنید.
از File برای اجرای یک فایل استفاده می شود مثلاً می خواهید عکس یا فایل صوتی را از هاردتان اجرا کنید. برای این کار روی دکمه Browse کلیک و فایل مورد نظر را برگزینید.
از URL برای لینک به یک سایت استفاده می شود، لینک مورد نظر را در URL Linked to تایپ کنید.

Insert mage: این دکمه برای وارد کردن تصویر ایجاد می شود، از دکمه Browse برای انتخاب عکس و محل قرارگیری آن را در Align مشخص کنید.
دکمه های Bold,Italic,Underline برای ضخیم کردن، کج کردن، و زیر خط دار کردن متن استفاده می شود.
Separator: از این دکمه برای ایجاد یک خط استفاده می شود.
و از دکمه آخر هم برای خنثی کردن آخرین عمل انجام شده استفاده می شود.

پس از ایجاد لغت، این لغت در لیست سمت چپ اضافه می شود، اگر در جعبه متن بالای این لیست لغتی را جستجو کنید این لغت پیدا می شود و برای پاک کردن لغت هم می توانید از دکمه Delete Word در پایین لیست استفاده کنید.
پس از اینکه تمام لغات خود را ساختید روی دکمه Build Screen کلیک کنید.
البته قبل از این کار برای ذخیره کردن دیکشنری گزینه Save را از منوی فایل انتخاب کنید.
برای نمایش لغات خود در یک صفحه وب گزینه View as a web page ر از نوار ابزار کلیک کنید.

حال در این پنجره در قسمت بالا نام دیکشنری و زیر آن تعداد لغات را مشاهده می کنید.
برای انتخاب محل ساخت دیکشنری دکمه Browse و برای ساخت دیکشنری روی دکمه Build کلیک کنید.
با این کار یک فایل BGL ساخته می شود که همان دیکشنری است.
پس از این کار روی دکمه Submit Glossary کلیک کنید تا بتوانید دیکشنری تان را وارد سایت کنید.
همینطور می توانید به این لینک مراجعه کنید:
http://authors.babylon.com

با رجوع به این صفحه باید یک رمز عبور وارد کنید، اگر قبلاً در سایت ثبت نام کرده اید رمزتان را در قسمت چپ و اگر نکردید در قسمت راست وارد کنید تا عضو سایت شوید.
در صفحه بعد فایل دیکشنری را انتخاب و ایمیلتان را وارد کنید و روی دکمه Send بروید تا دیکشنری فرستاده شود.
پس از فرستادن دیکشنری زبان شناسان سایت بابیلون آن را بررسی می کنند و اگر در آن اشکالی وجود داشت آن را به شما می گویند در اینصورت آن را در سایت ثبت می کنند.

سایر گزینه های درون منوی فایل عبارتند از:
Merge: برای ادغام دیکشنری با دیکشنری دیگر (فایل gls)
Import: برای وارد کردن متن یک فایل txt یا html به دیکشنری. اگر خواستید اینچنین فایلی را وارد کنید محتویات آن به این گونه باید باشد:
First term | alternate form 1 | alternate form 2 | alternate form 3 | etc.
definition1

Second term | alternate form 1 | alternate form 2 | alternate form 3 | etc.
definition2

این هم بگویم که اگر دیکشنری شما با ارزش باشد به شما 1000 دلار تعلق می گیرد!



چند سئوال و جواب

1- من نمي توانم بيش از 30 ديکشنري را در بابيلوون نصب کنم. چه کار کنم؟
شما از ورژن 4 بابيلون يا پايين تر استفاده مي کنيد. در ورژن 5 اين نرم افزار اين مشکل رفع شده است.
http://www.babylon.com/redirects/download.cgi?type=400

2- من از بابيلون 5 استفاده ميکنم اما اين ديکشنري از زبان فارسي به زبانهاي ديگر تر جمه نمي کند؟
شما بايد از ورژن 5.0.4 بابيلون استفاده کنيد.
http://www.babylon.com/redirects/purchase.cgi?type=64

3- ديکشنري هاي بابيلون را از کجا مي توانم دانلود کنم؟
از لينک زير:
http://www.babylon.com/gloss/glossaries.html

4- خاصيت Spelling Alternatives ديکشنري من کار نمي کند. چه کار کنم؟
براي استفاده از Spelling Alternatives ابتدا بايد ديکشنري انگليسي به انگليسي را نصب کنيد و آن را به عنوان اولين ديکشنري قرار دهيد. براي اين کار از Glossary options اين ديکشنري را به اولين قسمت بياوريد.
http://info.babylon.com/glossaries/385/Babylon_English.BGL

5- براي تلفظ يک کلمه چه کار بايد بکنم؟
دکمه (Say it) کلمه را تلفظ مي کند که براي اينکار نياز به دانلود برنامه لازمه خود را داريد که از اينجا مي توانيد دريافت کنيد:
http://www.babylon.com/display.php?id=14&tree=3&level=2#2

همينطور براي تلفظ بقيه زبانها مي توانيد به لينک زير مراجعه نماييد:
http://www.microsoft.com/products/msagent/downloads.htm#sr

6- چگونه يک ديکشنري را با استفاده از نرم افزار Word بسازم؟
براي اين کار بايد از الگوي زير استفاده کنيد:


First term | alternate form 1 | alternate form 2 | alternate form 3 | etc
definition1

Second term | alternate form 1 | alternate form 2 | alternate form 3 | etc
definition2

يعني ابتدا لغت و کليد هاي آن را (با | ميان آنها) را تايپ و سپس در خط بعد معني آن را وارد کنيد. مي توانيد از تگهاي HTML هم استفاده کنيد.

7- مدت استفاده از ديکشنري من تمام شده است، چگونه دوباره از آن استفاده کنم؟
چون شما از نسخه Trial آن استفاده مي کرديد اين مشکل بوجود آمده و حالا بايد کرک آن را دانلود کنيد.
کرک بابيلون 5 در سايت تک دانلود (Tak Download) موجود مي باشد.
اگر خواستيد مي توانيد آن را از من بگيريد.

8- ساختن ديکشنري چه نفعي براي فرد دارد؟ آيا به او پولي مي رسد؟
اگر ديکشنري که مي سازيد امتياز بالايي را دارا باشد و سايت آن را تاييد کند به شما 1000 دلار تعلق مي گيرد.
اما با ساختن ديکشنري مي توانيد يک شماره سريال شخصي به مدت يک سال داشته باشيد.

9- چگونه ديکشنري را آپديت کنم؟
از Configuration گزينه Connection و سپس Update Now را انتخاب کنيد.

10- بابيلون متعلق به چه کشوري است؟
بابيلون نام يک کمپاني است که در سال 1997 در اسرائيل تاسيس شد و ابتدا 25 ديکشنري در 13 زبان (English, French, German, Italian, Dutch, Spanish, Portuguese, Japanese, traditional and simplified Chinese, Russian, Hebrew, Swedish) را ساخت.
در سال 2001 تبديل به يک موسسه تجاري شد و شروع به فروختن ابزارهاي ترجمه اش کرد. اکنون داراي 26 ميليون کاربر است.
سهامداران عمده بابيلون عبارتند از:
Reed Elsevier Ventures و Formula Vision Technologies

11- آيا امکان مشاهده فونوتيکها هم وجود دارد؟
بله- از Configuration گزينه Appearance و سپس Display Phonetic... را انتخاب کنيد.

شما هم می توانید سئوالاتتان را به آدرس [e-mail] بفرستید.


Copyright © 2005 By MehranVB

فناوري ارتباطات و اطلاعات ايران

فهرست مطالب

مقدمه 4
رهنمودهاي مقام معظم رهبري 6
جهت‌گيريهاي دولت (برنامه گام دوم) 7
نكات اساسي مصوب شورايعالي انقلاب فرهنگي 10
راهبردهاي شورايعالي اطلاع‌رساني 12
ويژگيهاي عصر اطلاعات 14
بررسيهاي بين‌المللي 16
چشم‌انداز ملي 22
تبصره 13 : فناوري ارتباطات و اطلاعات 23
راهبردهاي كليدي 25
اهداف برنامه تكفا 26
قلمروهاي كليدي برنامه تكفا 28
معرفي چارچوب برنامه تكفا 29





 مقدمه

جامعه اطلاعاتي يكپارچه تبلوري مجدد از كليه فرآيندهاي متعارف و سنتي اجتماعي نظير كسب و كار، آموزش و… و حتي فعاليتهاي شخصي نظير تفريحات و امثالهم در قالبي نوين با استفاده از فناوري ارتباطات و اطلاعات (ICT) است. تاكنون هيچيك از فناوريهاي جهان نتوانسته‌اند كه با چنين گستردگي و سرعتي كليه شئونات زندگي بشر را دچار تحول نمايند. امروزه طبيعي است كه نمي‌توان زمان را به عقب بازگرداند و نتايج ملموس ناشي از برنامه‌هاي ملي كشورهاي مختلف اعم از پيشرفته و در حال توسعه جهان سوم نظير هندوستان، مالزي، كره، ايرلند و ... و تأثير طبيعي كه اين دستاوردها در سطح توقع و انتظار آحاد مردم ايجاد نموده است را ناديده گرفت. امروزه همگان مشاهده مي‌نمايند كه با استفاده از فناوري ارتباطات و اطلاعات شيوه كار و زندگي انسانها بنحو مطلوبي در حال تغيير مي‌باشد و در يك جامعة اطلاعاتي:
• اطلاعات به سرعت توليد مي شود و در اختيار ديگران قرار مي‌گيرد؛
• محدوديتهاي زماني، مكاني به ميزان قابل توجهي از بين مي روند؛
• تمام پردازشها بصورت الكترونيكي خواهد بود؛
• با استفاده از فناوريهاي اطلاعات و ارتباطات شيوه زندگي و كار به شدت تغيير مي‌كند.




 رهنمودهاي مقام معظم رهبري

طي نامه شماره 1033/1 مورخ 9/3/80 دفتر مقام معظم رهبري ابلاغيه ايشان را درخصوص سياستهاي كلي شبكه‏هاي اطلاع‏رساني رايانه‏اي به شرح ذيل به رياست محترم جمهوري‏ حجت‌الاسلام و المسلمين جناب آقاي خاتمي تقديم شد:

• ايجاد، و تقويت نظام ملي اطلاع‏رساني رايانه‏‏اي و اعمال تدابير و نظارتهاي لازم به منظور صيانت از امنيت سياسي، فرهنگي، اقتصادي، اجتماعي و جلوگيري از جنبه‏ها و پيامدهاي منفي شبكه‏هاي اطلاع‏رساني.

• توسعه كمي و كيفي شبكه‏ اطلاع‏رساني ملي و تأمين سطوح و انواع مختلف خدمات و امكانات اين شبكه براي كليه متقاضيان به تناسب نياز آنان و با رعايت اولويتها و مصالح ملي.

• ايجاد دسترسي به شبكه‏هاي اطلاع‏رساني جهاني صرفاًًًً از طريق نهادها و مؤسسات مجاز.

• حضور فعال و اثرگذار در شبكه‏هاي جهاني و حمايت از بخشهاي دولتي و غير دولتي در زمينه توليد و عرضه اطلاعات و خدمات ضروري و مفيد با تأكيد بر ترويج فرهنگ و انديشه اسلامي.

• ايجاد و تقويت نظام حقوقي و قضايي متناسب با توسعه شبكه‏هاي اطلاع‏رساني بويژه در جهت مقابله كارآمد با جرائم سازمان يافته الكترونيكي.

• توسعه فناوري اطلاعات (بويژه حفاظت از اطلاعات) آينده‏نگري در خصوص آثار تحولات فناوري اطلاعات در سطح ملي و جهاني و گسترش مطالعات و تحقيقات و تربيت نيروي انساني متخصص در اين زمينه.
• اقدام مناسب براي دستيابي به ميثاقها و مقررات بين‏المللي و ايجاد اتحاديه‏هاي اطلاع‏رساني با ساير كشورها بويژه كشورهاي اسلامي به منظور ايجاد توازن در عرصه اطلاع‏رساني بين‏المللي و حفظ و صيانت از هويت و فرهنگ ملي و مقابله با سلطه جهاني.

 جهت‌گيريهاي دولت (برنامه گام دوم)

رئيس محترم جمهور، حجت‌الاسلام والمسلمين جناب آقاي خاتمي براي دوره دوم رياست جمهوري، برنامه جامعي را كه بيانگر جهت‌گيريهاي اساسي دولت و اولويتهاي اجرايي بود با "عنوان گام دوم" ابراز داشتند :

”..... از نظر اينجانب، ادامه راه و هموار ساختن و رفع موانع حركتي كه آغاز شده است، جهت برنامه‏هاي اجرايي كشور در اين دوره خواهد بود.... “

”... به يقين تداوم راه، وفاقي ملي و راهبردهايي متناسب با خواست‏ها و مشكلات مردم مي‏خواهد كه بر پايه آنها اولويت‏هاي برنامه‏اي بطور روشن تعريف شود. آنچه اينجاست در اين مجموعه عرض مي‏دارم طرح چالش‏هاي كنوني و اولويت‏هاي كشور بر اساس ديدگاهها و تجاربي است كه در جهت تحقق خواست و اراده موثر و كارساز مردم است. از نظر اينجانب پرداختن به اين اولويت‏ها به دليل اهميت يا فوريت مسايلي است كه جامعه ما با آنها روبروست....“

”... لذا با استفاده از تجربيات اين دو دهه مي‏بايد حركتي علمي و تدريجي براي ساماندهي اقتصادي – اجتماعي و اصلاح ذهنيت‏ها و ساختارهاي مربوط صورت پذيرد كه بنياد آن در سال 1376 بر همين اساس و احساس همين ضرورت‏ها نهاده شد...“

اين برنامه-گام دوم- در رده‌هاي اصلي زير بطور مستقيم با فناوري اطلاعات در ارتباط مي‌باشد:

ساماندهي اقتصادي و اشتغال – ساختار پايه
اصلاح ساختارهاي توسعه فناوري اطلاعات و ارتباطات به عنوان بستر لازم براي نيل به اقتصادي قابل رقابت و مرتبط با بازارهاي بين‏المللي.
حمايت از نخبگان
طراحي قوانين و سازو كارهاي لازم براي صيانت از منزلت اجتماعي، حرمت و حقوق مديران و كارآفرينان، پژوهشگران و نخبگان اقتصادي به ويژه در بخش غير دولتي.
راهبردهاي اصلاح ساختار اداري
به كارگيري فراگير فناوريهاي نوين مديريت و اطلاعات و توسعه خودكارسازي عمليات در نظام اداري.
توسعه فناوري اطلاعات و ارتباطات
اساس تحقق جامعه مدني، توانمندي مردم در پرسش‏گري و اطلاع از حقوق اجتماعي خود و حاكميت قانون در همه امور است از اين رو دسترسي آسان، سريع و ارزان مردم به اطلاعات و ارتباطات و برابري در دستري به فرصتهاي اقتصادي – اجتماعي و علمي و فرهنگي امري ضروري است. بر اين اساس مقتضي است تدابير حقوقي – اداري و فني براي تحقق برنامه ملي توسعه فناوري اطلاعات وارتباطات اتخاذ گردد. دستگاهها و بخش مختلف كشور بايستي بر موارد زير اهتمام ورزند:
• بخش اطلاعات و ارتباطات
- توسعه و گسترش حوزه خدمات اطلاعات و ارتباطات و تقليل هزينه‏هاي آن.
- گسترش سريعتر حضور بخش خصوصي در بازار عرضه خدمات ارتباطات و اطلاعات عمومي.
- تشويق و حمايت از توليد، عرضه و صدور اطلاعات و نرم‏افزارهاي مختلف علمي، اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي.
• بخش آموزشهاي رسمي و عمومي
- ارائه تعريف روشن و دقيقي از شاخص سطح سواد دانش آموختگان آموزش و پرورش با توجه به گسترش كاربرد علوم و فناوري اطلاعات و ارتباطي در زندگي عامه مردم به منظور ارتقاي شاخصها، برنامه‏ها و روشهاي آموزشي.
- گسترش مراكز و مدارس آموزش فني- حرفه‏اي به ويژه در زمينه فناوري اطلاعات و ارتباطات.
- ارتقاء و تعميق بنيه علمي و فني دانشگاهها و مراكزآموزشي و پژوهشي كشور با عنايت به فناوري اطلاعات و ارتباطات و تجديد نظر در برنامه‏ها.
• بخش اقتصادي
- تأمين شرايط آسان براي تعامل اقتصادي، تجاري و فني با ساير كشورهاي جهان و فراهم كردن زمينه حضور شركتها و مراكز علمي و فني پيشرفته فناوريهاي ارتباطي و اطلاعاتي در بازار ايران.
- حمايت از گسترش حضور و مشاركت بخش خصوصي در تجهيز برنامه‏هاي توسعه فناوريهاي اطلاعات و ارتباطات به ويژه شركتهاي كوچك و جديد‏التاسيس.
- تسريع در گسترش و بكارگيري قواعد حمايت از مالكيت مادي و معنوي در حوزه فناوريهاي اطلاعاتي و ارتباطي.


 نكات اساسي مصوب شورايعالي انقلاب‌فرهنگي

در مصوبات جلسات 417 و 418 مورخ 25/1/77 و 8/2/77 طرح ايجاد شوراي‌عالي اطلاع‌رساني به تصويب رسيد. در اين مصوبه ‌ بند ذيل ارائه دهنده خطوط كلي مي‌باشد:

ماده2:
سياستگذاري در امر اطلاع‎رساني در چارچوب سياستهاي كلي نظام در امر اطلاع‎رساني و با توجه كامل به مصالح ديني، علمي، فرهنگي و اخلاقي نظام انجام خواهد يافت.

ماده 5 وظايف شورايعالي اطلاع‎رساني :
1) سياستگذاري، برنامه‎ريزي، هدايت و حمايت در زمينة توليد، پالايش و مبادلة اطلاعات و نظارت بر امر اطلاع‎رساني سراسر كشور در چارچوب سياستهاي كلي نظام.
2) تدوين و تصويب اصول نظام جامع اطلاع‎رساني كشور
3) ايجاد شرايط لازم براي تسهيل و تسريع توليد، ذخيره‎سازي، ساماندهي، توزيع، گسترش و بكارگيري اطلاعات در بخشهاي مختلف فرهنگي، علمي، اجتماعي، اقتصادي، فني، آموزشي، پژوهشي و ... در چارچوب ضوابط مصوب.
4) هماهنگ كردن فعاليتهاي بخش دولتي و غيردولتي براساس نظام جامع اطلاع‎رساني كشور.
5) تدوين و تصويب مفاهيم، تعاريف، مقررات، آيين‎نامه‎ها، قواعد و معيارهاي اطلاع‎رساني مورد نياز نظام جامع اطلاع‎رساني كشور.
6) تنظيم مقررات مربوط به چگونگي بهره‎گيري از شبكه‎هاي بين‎المللي اطلاع‎رساني و تصويب آن يا پيشنهاد تصويب به مراجع مربوط
7) ايجاد هماهنگي در تحقيقات بنيادي و توسعه‎اي و نيز سياستهاي بهره‎گيري از فناوريهاي نوين اطلاعاتي.
8) بررسي وضعيت موجود و آينده‎نگري با استفاده ازروشهاي علمي و پژوهشي.
9) ايجاد زمينه‎هاي لازم براي اعتلاي دانش و فرهنگ عمومي جامعه در زمينه اطلاع‎رساني.
10) ارزيابي فعاليتهاي بخشهاي اصلي اطلاع‎رساني به منظور حصول اطمينان از صحت انطباق فعاليتها با نظام جامع اطلاع‎رساني.
11) داوري نهائي درباره فعاليتهاي اصلي مراكز اطلا‎ع‎رساني جهت رفع اختلافهاي احتمالي ميان مراكز در موارد غيرقضايي.

و در مصوبات جلسات 488،486،485،484،483،482 مورخ 9/5/80، 23/5/80، 6/6/80، 17/7/80، 15/8/80 به نكات كليدي براي تنظيم برنامه‌هاي آتي و آئين‌نامه‌ها اشاره شده‌ است كه عبارتند از:

1. حق دسترسي آزاد مردم به اطلاعات و دانش
2. مسئوليت مدني و حقوقي افراد در قبال فعاليتهاي خود
3. رعايت حقوق اجتماعي و صيانت فرهنگي و فني كشور در اين قلمرو
4. ايجاد حداكثر سهولت در ارائه خدمات اطلاع‏رساني و اينترنت به عموم مردم



 راهبردهاي شورايعالي‌اطلاع‌رساني

در جلسه سوم شورايعالي اطلاع‌رساني در تاريخ 7/2/79 راهبردهاي اساسي ذيل در امر اطلاع‌رساني مورد تصويب اعضاي شورا قرار گرفت:

• دسترسي آحاد جامعه به خدمات اطلاع‎رساني و اينترنت، و بطور كلي به اطلاعات، به منظور ارتقاء كارآمدي و پيشرفت علمي، اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي، سياسي و ... مورد تأييد و تأكيد مي‎باشد.

• به منظور توسعه دسترسي عمومي به اطلاعات مفيد و گسترش شبكه‎هاي اطلاع‎رساني محلي و ملّي توأم با توليد و عرضه اطلاعات، لازم است تمهيدات مناسب براي اين امر توسط دستگاههاي مختلف اجرايي پيش‎بيني و بكار گرفته شود.

• از توليد و ارائه اطلاعات و بانكهاي اطلاعاتي به زبان فارسي و بخصوص در ابعاد فرهنگي و اسلامي حمايت جدي بعمل آيد.

• از توليد برنامه‎هاي آموزش و سرگرمي به زبان فارسي و يا چند زبانه براي استفاده جوانان كشور حمايت جدي بعمل آيد.

• از توسعه خدمات اطلاع‎رساني در شبكه‎هاي اطلاع‎رساني و اينترنت به زبان فارسي حمايت و تشويق جدي صورت گيرد ( از قبيل Email فارسي و يا دو زبانه، امكان جستجو در بانكهاي اطلاعاتي به زبان فارسي و ...)

• با توجه به ضرورت جهاني، براي راه‎اندازي و ايجاد بستر لازم براي تجارت الكترونيكي و مراسلات الكترونيكي، دستگاههاي مربوط در اسرع وقت طرحهاي جامع لازم را تهيه و بكار گرفته كه منجر به خسارت اقتصادي نگردد.
• مجموعه‎هاي اطلاعات در سطح بسيار خوب براي معرفي قابليت‎هاي اينترنت تهيه و در آن همه ابعاد ـ مثبت و بعضاً نگران‎كننده نيز ذكر شود. همچنين اطلاع‎رساني كافي از ويژگيهاي جديد مرتباً به مردم داده شود تا با آگاهي بيشتر به مسايل توجه كنند.

• براي هدايت و استفاده صحيح، سياستهاي تشويقي و بعضاً يارانه ارجح بوده و روشهاي نظارت و كنترل قانونمند باشد.

 ويژگيهاي عصر اطلاعات
برخي ويژگيهاي كليدي كه موجب پيدايش روندهاي جهاني در عصر ارتباطات شده‌اند، فهرست‌وار به ترتيب زير مي‌باشند:

• كاهش سريع اثر فاصله جغرافيائي و زمان در انجام فعاليت

• تغيير بنيادين در نحوه توليد ثروت و ارزش در مراحل گوناگون توسعه و ارائه محصول به بازارها و بطور خاص، تبديل منابع سنتي اقتصاد (مواد اوليه/ منابع فيزيكي) به هوش و مهارتهاي انساني

• تغيير و تحول اساسي در مفاهيم و شاخصهاي اقتصادي، اجتماعي، مديريت و سازماندهي

• شمول سرمايه‌گذاري اين دوره بر دارائيهاي نامشهود، تحقيقات، مهارتها، دانش و نوآوري

• تغيير در ساختار و ماهيت اشتغال، تبديل عملكرد سنتي به كاركرد دائمي مبتني بر يادگيري مداوم با كمك فناوري ارتباطات و اطلاعات

• امكان انتشار بهترين روش ها در مناطق كمتر توسعه يافته و حركت جهشي در توسعه

• تأكيد فراوان بر آموزش معلمان و توسعه محيط هاي آموزشي الكترونيكي و بلادرنگ

• تقويت مهارتهاي فناوري ارتباطات و اطلاعات و گسترش مشاغل جديد با ارزش‌افزائي بالا

• تضعيف سريع و زوال عوامل پايداري سيستمهاي بسته اقتصادي، اجتماعي و سياسي و گسترش روزافزون سيستمهاي باز

• تغيير اساسي مؤلفه‌هاي اقدار خصوصاً عوامل مؤثر در قدرت سياسي حكومتها و توزيع قدرت در جوامع به سمت عدم تمركز

• سرمايه‌گذاري و ايجاد تسهيلات براي گسترش زيرساخت هاي باند پهن بعنوان يك استراتژي كليدي به تبع ضرورت حياتي دسترسي ارزانتر به ارتباطات و اطلاعات جامعه

• افزايش چشمگير پيچيدگي در مسائل جهاني و تعاملات بين‌المللي اقتصادي و اجتماعي و پيدايش اصل:
"فعاليت در سطح ملي بدون تعامل در سطح جهاني بهينه نخواهد بود"



 بررسيهاي بين‌المللي (بررسي مدل برنامه توسعه ملل متحد در خصوص توسعه پوياي ICT)

براساس گزارش برنامه توسعه ملل متحد در سال 2001 رويكرد كشورهاي مختلف جهان به مقوله فناوري ارتباطات و اطلاعات (ICT) در دو رده كلي ذيل قرار مي‌گيرند:

Iلف) ICT بعنوان عامل موجد توسعه اقتصادي/اجتماعي (تحول و توسعه ICT):
اين كشورها با اعتقاد به خصوصيتهاي منحصربفرد ICT، از آن بعنوان يك عامل موجد توسعه اقتصادي/اجتماعي استفاده نموده و در اين ارتباط به سمت توسعه فراگير در دو رده كاربريهاي ذيل جهت‌گيري نموده‌اند:
• رويكرد مبتني بر بهبود موقعيت رقابت در عرصه اقتصاد جهاني: بطور نمونه كشور مالزي اين استراتژي را برگزيده و در زمينه‌ ساخت MSC سرمايه‌گذاري قابل توجهي نموده‌است.
• رويكرد مبتني برتوسعه و كاربري مستقيم ICT در پيشبرد اهداف توسعه اقتصادي –اجتماعي: در اين مورد مي‌توان به كشورهايي نظير آفريقاي جنوبي و استوني كه با اتخاذ اين رويكرد به متعادل نمودن وضعيت اقتصادي-اجتماعي خود اقدام نموده‌اند، اشاره كرد.

ب)ICT بعنوان يك بخش توليدي (صنعت ICT)
دستة دوم كشورهايي هستند كه به توسعه بخشICT و ارتقاء توليد و تقويت صنايع مرتبط با اين فناوري از قبيل نرم‌افزار، سخت‌افزار، تجهيزات مخابراتي و نيز خدماتي كه با محوريت ICT ارائه مي‌شوند، همت گمارده‌اند. اين رده از كشورها نيز دو رويكرد فرعي ذيل را مدنظر داشتند.
• رويكرد مبتني بر ارتقاء ظرفيت ملي و بازار داخليICT: كشورهاي اين رده مانند برزيل، با تغيير جهت استراتژي پشتيباني توليد داخلي خود به ارتقاء ظرفيتهاي موجود توسعه در بخش ICT و نيز بهره‌گيري از دو سياست خصوصي‌سازي در كنار استفاده از سرمايه‌گذاريهاي خارجي، در گام نخست، به توانمند ساختن صنايع ICT داخلي همت گماردند.
• رويكرد مبتني بر استفاده از ICT بعنوان موتور محرك صادرات: از نمونه‌هاي موفق بكارگيري اين رويكرد جهاني مي‌توان به هند اشاره كرد. كشورهايي بيشتر به اين رويكرد توجه مي‌كنند كه در رده‌هاي صادراتي تك‌محصولي بوده و يا ثبات مناسبي در صادرات كالاهاي سنتي خود بويژه در ترازهاي اقتصادي نداشته‌اند. بنابراين با اتخاذ اين رويكرد و توسعه مشاركت ساير كشورها و سرمايه‌گذاري شركتهاي معتبر جهاني فضاي مناسبي براي اجراي برنامه‌هاي ICT ملي فراهم مي‌آورند.
شكل زير رويكردها موجود در استراتژيهاي ملي ICT را نمايش مي‌دهد.

جمع‌بندي نكات فوق‌الذكر درخصوص استراتژيهاي ICT و نيز برنامه‌هاي اجرايي جهاني به مدلي براي توسعه پويا به صورت شكل صفحه بعد منتهي مي‌شود.

در فضاي كلان مشاركت استراتژيك در تمامي سطح مي‌بايستي استراتژيهاي ملي همسوئي لازم را داشته باشند و طي مديريتي فراگير اجزاء اين مدل پويا را طي برنامه‌اي هماهنگي و هم‌جهت اداره نمايند. ساير اركان اين مدل به قرار زير تبيين مي‌شوند. در اين حركت فراگير كليه نهادهاي دخيل و ذينفع بايد ضمن درك صحيح از چشم‌انداز موردنظر، مشاركت مؤثري نيز داشته باشند.

1) زيرساخت :
جزء پايه‌اي اين مدل (و هرمدل استراتژي ICT ديگر) كه از طريق آن امكان دسترسي براي طيف بيشتري از كاربران و متقاضيان فراهم مي‌شود. در توسعه زيرساخت نبايد دسترسي تمامي كاربران بالقوه و نيز ظرفيت متناسب و بلندمدت موردنياز بخشها را از نظر دور داشت.

2) توسعه منابع انساني :
جزء دوم مدل توسعه پويا در استراتژيهاي ICT ملي داشتن سواد پايه و اوليه و در درجه بعد سواد رايانه‌اي است. ظرفيتهاي بالاتر در اين بخش آموزش و يا ديگري الكترونيكي و نيز يافتن تخصص و دستيابي به مهارتهاي موجود در ICT است. در امر پرداختن به توسعه منابع انساني علاوه بر گرايش به كاركناني دانش‌گرا و آموزش به ايشان انگيزه‌هاي لازم را به جهت جلوگيري از تبعات ناخواسته نظير فرار مغزها فراهم آورد. در درجه بعد تمركز اصلي توسعه منابع و ظرفيتهاي نيروي انساني بخش ICT را به سمت افراد كارآفرين و داراي انگيزه كافي سوق داد.

3) سياستها :
جزء ديگر مدل توسعه پويا كه بطور شايسته‌اي بايد در استراتژيهاي ICT لحاظ شود شفافيت و جامعيت در سياستها و سياستگذاريهاي اجرائي است كه فضاي رقابتي مناسبي را فراهم مي‌آورد. علاوه براين بايد ضمن تدوين چارچوبهاي قانوني مدون و متناسب بايستي به ارائه فضاي روشني از اهميت موضوع و قابليتهاي موجود به قانونگذاران و مجريان سياستها ارائه داد.

4) كارآفريني و SMEها :
پس از فراهم آمدن بستر مناسب و ترسيم فضاي كاربري ICT بايستي موتور محركه‌اي كه بطور تصاعدي به بسط و گسترش كاركردهاي ICT و ايجاد زمينه‌هاي نوين استفاده مي‌پردازد طراحي شود. اين بخش مي‌تواند به رونق اشتغال‌زائي منجر شود اگر مواردي از جمله تأمين اعتبارات مالي، رعايت حقوق مالكيت معنوي، نظامهاي مالياتي مناسب، دسترسي آسان به بازارهاي ديگر و توجه به تقاضا مورد بررسي قرار گيرند.

5) محتويات و كاربردها :
در عرصه استراتژيهاي ICT محتويات فناوري جزء كامل‌كننده مدل توسعه پويا مي‌باشند. آنچه به كاربران عرضه مي‌شود مي‌بايستي در درجه اول نيازهاي ايشان را پوشش داده سپس به ارتقاء ايشان و ارائه كاربردهاي جديد بپردازد.
در اين مسير استفاده آسان و بدون مشكل از زبان و خط به روي اينترنت و نيز هزينه مناسب اين محتويات به تشويق كاربران و اضافه شدن جمعيت ايشان منجرمي‌شود. مورد ديگري كه بخصوص در زمينه كاربردها اهميت به سزايي دارد، استفاده از آن دسته كاربريهاي ICT نظير دولت الكترونيكي و يا تجارت الكترونيكي است كه با اهداف ملي و توسعه‌اي همسويي داشته باشند. نتيجه مستقيم اين امر ايجاد حس اعتماد متقابل بين ارائه‌دهندگان خدمات و كاربران مي‌باشد.


در خاتمه به بخشي از نتايج دولت آمريكا كه پيشتاز عرصه فناوري ارتباطات و اطلاعات است اشاره مي‌نمائيم:
”بودجه تخصيصي دولت فدرال ايالات متحده آمريكا براي فناوري اطلاعات (IT) به 48 ميليارد دلار در سال 2002 و 52 ميليارد دلار در سال 2003 خواهد رسيد. اين سطح از صرف هزينه براي IT، انبوه عظيمي از فرصتها را براي تبديل و تحول دولت آمريكا به يك دولت الكترونيكي شهروند محور پديد مي ‌آورد. حقيقت اينكه بخش قابل توجهي از بودجه‌هاي قبلي، صرف پروژه‌هاي اينترنتي شده كه حاصل آن ايجاد بيش از 35 ميليون صفحة وب بر‌خط بالغ بر بيش از 22000 وب سايت دستگاههاي مختلف گرديده است. ولي شيوه‌هاي گذشته بخش‌محور براي فناوري اطلاعات، دولت را در افزايش بهره‌وري و ارائه خدمات عمومي محدود نموده است.. ولي شيوه‌هاي گذشته بخش محور براي فناوري اطلاعات محدوديتهايي در افزايش بهره‌وري دولتي و همچنين افزايش توان خدمت‌دهي به شهروندان را به دنبال داشته است. همانطور كه در اين گزارش بصورت بارز به آن اشاره خواهد شد، دولت فدرال برآن است تا شيوه‌هاي تعامل خود با شهروندان را در قالب استفاده از دولت الكترونيكي سامان دهد."
Ref: Implementing the President’s Management Agenda for E-Government
Simplified Delivery of Services to Citizens
February 27, 2002
E-Government Strategy

 چشم‌انداز توسعه فناوري ارتباطات و اطلاعات ملي
مطالعات كشورهاي پيشرفته جهان بيانگر اين واقعيت است كه حركتهاي توسعه ICT كه منشأ بخشي ويا نهادي داشته‌اند و فاقد يك برنامه جامع فرابخشي ملي بوده‌اند به سطح مطلوب كارائي نيانجاميده‌اند. همچنين در برخي موارد نتايج اينگونه حركتها بعنوان عوامل بازدارنده و محدودكننده حركتهاي ملي هم‌افزا مطرح شده‌اند. لذا تحقق جامعه اطلاعاتي يكپارچه در كشور مستلزم يك برنامه‌ريزي استراتژيك و اجراي آن در سطح ملي و در بخشهاي مربوطه است كه بايد با هماهنگي، هم‌انديشي ملي و در سطح مديران ارشد كشور و با توجه به تجارب كشورهاي پيشتاز صورت پذيرد. هم‌آرايي و تشريك مساعي تمامي بخشها و زير مجموعه‌هاي كشور در زمينه ICT، براي رسيدن به چشم‌انداز و مأموريت ملي زير است:

چشم‌انداز

ايران مقتدردرقرن بيست ويكم :
اقتصاد دانائي‌محور با فناوري ارتباطات واطلاعات



مأموريت

بكارگيري فناوري ارتباطات واطلاعات درتبديل فرصتها ومنابع ملي به ثروت، توانائي و افتخار
در راستاي توسعه پايدار ملي

 تبصره 13: فناوري ارتباطات و اطلاعات
الف ـ به دولت اجازه داده مي‏شود در راستاي گسترش كاربرد فناوري اطلاعات و ارتباطات كشور براي اجراي فعاليتهاي مشخص بر اساس پيشنهاد دستگاههاي اجرائي و تأييد سازمان مديريت و برنامه‏ريزي كشور، اعتبار رديف 503623 پيوست شماره (1) اين قانون را توزيع نمايد.

ب ـ شركت‏هاي دولتي، مراكز آموزش فني و حرفه‏اي آزاد و مراكز علمي و كاربردي، نهادها و شركتهاي غيردولتي كه در چارچوب اعتبارت موضوع بند (الف)، فعاليت مي‏نمايند، در صورت تأمين حداقل (50%) در صد اعتبارات مورد نياز از منابع داخلي خود، مي‏توانند از اعتبارات موضوع بند «الف» اين تبصره، به صورت تسهيلات اعتباري، وجوه اداره شده، كمك سود تسهيلات بانكي، كمكهاي بلاعوض يا تلفيقي از آنها استفاده كنند.

ج ـ اجازه داده مي‏شود به منظور تأمين بخشي از اعتبارات مورد نياز توليدات طرح فوق‏الذكر و گسترش اشتغال، بخصوص فارغ‏التحصيلان در اين زمينه از اعتبارات مربوط به برنامه‏هاي كمكهاي فني و اعتباري تسهيلات بانكي و وجوه اداره شده براي بخش غيردولتي استفاده شود.

د ـ به منظور حمايت از طرحهاي مشترك توسعه فناوري اطلاعات و ارتباطات توسط شركتهاي ايراني با شركاي خارجي و يا شركتهاي ايراني به دستگاههاي اجرائي اجاره داده مي‏شود از محل وجوه اداره شده و اعتبارات برنامه‏هاي كمكهاي فني و اعتباري، منابع داخلي شركتهاي وابسته و يا صندوق حمايت از صنايع الكترونيك براي پرداخت تسهيلات و تضمين قراردادهاي مربوط اقدام نمايند.

ه ـ وزارت پست و تلگراف و تلفن (شركتهاي مخابرات ايران واستانها) موظف است با رعايت مصوبات شورايعالي انقلاب فرهنگي در سال 1381:
1. با ايجاد زيرساختهاي لازم با همكاري دستگاههاي اجرايي (از جمله وزارت راه و ترابري و...) امكان اتصال ادارات آموزش و پرورش كشور و مراكز فني و حرفه‌اي، مدارس دوره آ‎موزش متوسطه، مراكز علمي، مراكز آموزشي و پژوهشي و كتابخانه‏هاي عمومي به شبكه‏اطلاع‏رساني و شبكه جهاني اينترنت با پهناي باند مناسب براي كاربردهاي علمي و آموزشي بدون پرداخت وجوه اوليه (شامل وديعه و هزينه نصب) فراهم آورد.سرمايه‌گذاران متعهد به رعايت كليه ضوابط و الزامات قانوني مي‌باشند.

2. نسبت به ايجاد امكان سرمايه‌گذاري و فعاليت بخشهاي دولتي و غير دولتي در زمينه I.S.P (مراكز ارائه خدمات) اقدام نمايد.

3. با توجه به اهميت توليد و امكان استفاده از تكنولوژي و فناوري روز، نسبت به ايجاد امكانات لازم اينترنتي براي شهركهاي صنعتي از طريق خود يا بخش خصوصي بگونه‌اي اقدام نمايد كه در پايان سال 1381 امكان اتصال اين شهركها به شبكه جهاني اينترنت ميسر گردد.

و ـ مبلغ يكصد وبيست و پنج ميليارد (125000000000) ريال از اعتبار بند (الف) و (ب) ماده (116) قانون برنامه سوم توسعه اقتصادي اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي ايران پس از مبادله موافقتنامه صورت خواهد گرفت.






 راهبردهاي كليدي در تهيه برنامه‌هاي ICT

• گسترش نظام‌مند ICT در توسعه پايدار ملي
• توسعه منابع انساني بعنوان اولويت استراتژيك توسعه ICT
• تقويت محيط و فضاي هم افزايي ملي
• تمهيدات زيرساختي شامل :
شبكه دسترسي، قوانين و مقررات ، منابع و تسهيلات
• بخش خصوصي محور كليدي و استراتژيك حركت توسعه ICT



 اهداف برنامه تكفا
البته رعايت ويژگيهاي بومي، ضوابط و مقررات اجرائي، ساختارهاي مديريت موجود و مباحث فرهنگ كاري در اين برنامه ملي و پرهيز از هرگونه تداخل وظائف و يا دوباره‌كاري از بديهيات ضروري است كه بايد در كليه مراحل تصميم سازي، تصميم‌گيري و اجرا اكيداً رعايت گردد. اهداف استراتژيك ذيل دبيرخانه را در راستاي تدوين برنامه ملي توسعه ICT هدايت و راهبري مي‌نمايد:

1. ارتقاء كارائي خدمات، شامل كاهش هزينه و زمان بخصوص دولتي، جهت افزايش رضايت عمومي
2. تشويق و گسترش مشاركت الكترونيكي مردم در اداره جامعه و تقويت شفاف‌سازي و اعتمادپذيري فرايندهاي تصميم‌سازي در كليه سطوح اجرائي كشور
3. تقويت نشر اطلاعات، بخصوص دولتي، بعنوان حق ملي مردم
4. كمك به شكوفائي اقتصادي كشور با استفاده از اقتصاد ديجيتالي، تجارت الكترونيكي و كسب و كار ديجيتالي
5. كمك به ايجاد فرصتهاي شغلي ارزش‌افزا
6. ايجاد زيرساختهاي نوين صادرات خدمات و محصولات
7. گسترش سواد ديجيتالي و اشاعه فرهنگ و زبان ملي در محيط ديجيتال
8. دسترسي سريع و ارزانتر عموم مردم به ارتباطات و اطلاعات
9. تقويت همكاري مشترك بين دولت، صنعت، دانشگاه و مراكز خصوصي در راستاي ارتقاء كارائي عوامل كار و سرمايه
10. ارتقاء آگاهي مديران بخش دولتي از نقش فناوري ارتباطات و اطلاعات بعنوان عامل جلوبرنده مؤثر در كليه سطوح اجتماعي و اقتصادي
11. اشاعه بهترين شيوه‌هاي عمل مبتني برفناوري ارتباطات و اطلاعات
12. حمايت از گسترش هرچه سريعتر بخش خصوصي توانمند و رقابت‌پذير جهاني
13. گسترش هرچه سريعتر ايجاد و رشد شركتهاي كوچك و متوسط (SME) با زمينه ICT بعنوان هسته‌هاي اشتغال خلاق
14. گسترش و تقويت فرهنگ ملي و اسلامي و خط فارسي در محيط ديجيتال


 قلمروهاي كليدي برنامه‌ تكفا

موارد ذيل محورهاي اساسي برنامه تكفا مي‌باشند:
• برنامه جامع ملي
• بسترسازي توسعه منابع انساني فرهنگي و اجتماعي
• قلمرو دولت و خدمات
• توسعه خدمات اقتصادي و تجاري
• توسعه زيرساخت شبكه، امنيت و قانون
• صنعت و اشتغال


 معرفي چارچوب برنامه تكفا

برنامه توسعه كاربري فناوري ارتباطات و اطلاعات در رده قلمروهاي كليدي و در بخشهاي اصلي زير تنظيم و تدوين شده است:
• برنامه تهيه نظام جامع فناوري ارتباطات و اطلاعات كشور )برنامه مليICT ،برنامه نهادسازي مديريت ، اجرائي ،برنامه تهيه نظام مهندسي شركتهاي ICT (
• برنامه بازآفريني آموزش و توسعه منابع انساني متخصص و مهارت يافته در ICT
• برنامه بازآفريني گسترش فرهنگ ملي و اسلامي در محيط رايانه‌اي
• برنامه بازآفريني خدمات دولتي با رويكرد ICT
• برنامه بازآفريني گسترش خدمات اجتماعي در محيط رايانه‌اي
• برنامه بازآفريني تجارت با رويكرد ICT
• برنامه بازآفريني اقتصاد با رويكرد ICT
• برنامه زيرساخت شبكه ملي اطلاع‌رساني وايمني
• برنامه باز آفريني و تهيه پيش‌نويس قوانين در محيط ديجيتال/ رايانه‌اي/ اينترنت
• برنامه بازآفريني و توسعه اشتغال در قلمرو ICTبا تكيه بر رشد SMEها
• برنامه جامع توسعه صنعت ICT



چارچوب برنامه
توسعه و كاربري فناوري ارتباطات و اطلاعات (تكفا)

رديف قلمروهاي كليدي بخشهاي اصلي
1 برنامه جامع ملي برنامه جامع فناوري ارتباطات و اطلاعات كشور
2 بسترسازي
توسعه منابع انساني
فرهنگي و اجتماعي توسعه منابع انساني و آموزش الكترونيك
3 فرهنگ در محيط رايانه‌اي
4 قلمرو دولت
و
خدمات دولت الكترونيكي
5 خدمات الكترونيكي
6 توسعه خدمات اقتصادي
و تجاري تجارت الكترونيكي
7 اقتصاد الكترونيكي
8 توسعه زيرساخت ملي
شبكه اطلاع‌رساني و
قانون و امنيت شبكه زيرساخت اطلاع‌رساني ملي ايران(IR-NII) و امنيت
9 بستر قوانين
10 صنعت
و اشتغال شركتهاي كوچك و متوسط (SME)
11 بخش صنعت

تعيين و تشخيص محورهاي فرعي برنامه تكفا كه در چارچوب رده‌هاي اصلي فوق قرار مي‌گيرند در حدود اختيارات شورايعالي اطلاع‌رساني بوده و به پيشنهاد دستگاه و يا طي مصوبات اصلاحي آتي شورايعالي اطلاع‌رساني قابل تغيير و تفسير است. دبيرخانه شورايعالي اطلاع‌رساني مسئوليت پيگيري و كارشناسي كليه امور برنامه تكفا را عهده‌دار خواهدبود.

برنامه جامع توسعه تجارت الکترونیکی کشور

معاونت برنامه ریزی و امور ا قتصادی


برنامه جامع توسعه تجارت الکترونیکی کشور



خرداد 1384

هیات وزیران در جلسه مورخ 5/5/1384 بنا به پیشنهاد شماره 4394/1 مورخ 24/3/1384 وزارت بازرگانی و در اجرای ماده 79 قانون تجارت الکترونیکی مصوب 24/10/1382 مجلس شورای اسلامی و ماده 34 قانون چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، برنامه جامع تجارت الکترونیکی را به شرح زیر تصویب کرد:

برنامه جامع توسعه تجارت الکترونیکی

ماده1. معاونت حقوقی و امور مجلس ریاست جمهوری مکلف است با همکاری دستگاههای ذيربط نسبت به تدوین سازو کار هماهنگ تنظيم لوایح قانونی فضای تبادل اطلاعات اقدام و آن را حداکثر تا پايان آذر سال 1384 به هيات دولت ارايه کند.

ماده2. وزارت دادگستری مکلف است با همکاری قوه قضاییه و وزارت بازرگانی اقدامات زیر را
انجام دهد:
• تدوين قانون آيين دادرسي خاص تجارت الکترونيکي و امکان طرح دعاوي حقوقي در فضای تبادل اطلاعات متناسب با فضاي غيرمادي و نامحسوس آن با توجه به قانون تجارت ايران و رعايت اهميت اصل سرعت در اين نوع دعاوي، حداکثر تا پايان شهريور سال 1385

• تدوین قانون خاص در زمينه صلاحيت براي تجارت الکترونيکي و مواد راجع به استرداد، همکاري متقابل در جرايم خاص فضای تبادل اطلاعات، مواد قانوني فنون و ابزارهاي پيشگيري براي جرايم خاص فضای تبادل اطلاعات به منظور مبارزه با جرايم خاص فضای تبادل اطلاعات و امکان همکاري بين‌المللي متقابل و رعايت استانداردهاي عدالت کيفري حداکثر تا اسفند ماه سال 1384
• تدوین قانون مسووليت کيفري براي اشخاص حقيقي- حقوقي و شناسايي نظريه‌‌هاي جديد مسووليت وتصويب قانون براي جرايم ناشي از عمد/ بي¬مبالاتي مطابق کدهاي رفتاري، کدهاي کيفري فضای تبادل اطلاعات و امثال آن حداکثر تا پايان شهريور ماه سال 1385


ماده3. وزارت دادگستری مکلف است با همکاری قوه قضاییه، نسبت به تدوين قواعد رفع تعارض قوانين جديد به عنوان بخشي از قانون عام آيين دادرسي مدني فضای تبادل اطلاعات و قانون آيين دادرسي خاص تجارت الکترونيکي از جمله قواعد داوري و واسطه‌گری برخط برای تسهيل در حل و فصل اختلافات ناشي از تجارت الکترونيکي حداکثر تا پايان سال 1384 اقدام کند.

ماده4. وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات مکلف است، نسبت به اصلاح قوانين مخابراتي برای همخوان کردن مصوبات نهادهای ذيربط در عرصه فعاليت تامين‌کنندگان خدمات اينترنتي و محتوا و پيروي اين نهادها از قواعد عام مسووليت مدني و کيفري براساس نظريه‌هاي مرسوم حقوق مسووليت حداکثر تا پايان اسفند ماه سال 1384 اقدام کند.

ماده5. وزارت دادگستری مکلف است با همکاری قوه قضاییه، بانک مرکزی و وزارت بازرگانی، نسبت به تدوین حقوق جزاي ماهوي شامل به رسميت شناختن مسووليت کيفری اشخاص حقوقي در محيط تجارت الکترونيکي و جرايم جاسوسي صنعتي، افشاي اسرار، کلاهبرداري (اشکال خاص)، کارت اعتباري، بانکداري الکترونيکي، حق مؤلف برای همخواني با استانداردهاي حقوق جزا و امکان مبارزه موثر با جرايم عصر صنعتي و فراصنعتي حداکثر تا پايان اسفند ماه سال 1385 اقدام¬کند.

ماده6. وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات مکلف است با همکاری وزارت دادگستری، قوه قضاییه، وزارت اطلاعات، بانک مرکزي، وزارت بازرگانی، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نسبت به تدوین قانون جامع حمايت از داده/حريم خصوصي و قانون خاص حمايت از داده/ حريم خصوصي در مخابرات به منظور حمايت خاص قانوني در عرصه تجارت الکترونيکي از سوی حاکميت و الزام به رعايت ايمني خاص توسط کاربران تجارت الکترونيکي، حداکثر تا پايان سال 1385 اقدام کند.

ماده7. وزارت دادگستری مکلف است با همکاری قوه قضاییه، وزارت بازرگانی، وزارت کشور و وزارت امور خارجه نسبت به تدوين و اصلاح مواد مربوط به استرداد مجرمان و تنظيم معاهدات دو يا چند جانبه برای ایجاد مبارزه با جرايم در سطح بين‌المللي و امکان هماهنگي با استانداردهاي بين المللي و ايجاد مدل دادرسي و مجازات براي اشخاص توقيف شده، مصادره، تفتيش و توقيف جريان جنايت، همکاري متقابل، نيابت قضايي و اعتبار بين المللي امر مختوم در حوزه تجارت الکترونيکي تا پايان اسفند ماه سال 1384 اقدام کند.

سازمان مدیریت و برنامه¬ریزی (شورای¬عالی انفورماتیک) مکلف است با همکاری وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، وزارت بازرگانی، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي و وزارت دادگستری و قوه قضايیه نسبت به تدوين قانون حق تأليف در فضاي تبادل اطلاعات برابر با استانداردهای بين‌المللي تا پايان شهريور ماه سال 1385 اقدام کند.

ماده8. وزارت بازرگانی مکلف است نسبت به تنظيم مدل قراردادي براي مبادلات فرامرزي تجارت الکترونيکي براساس مدل UN/CEFACT و شيوه‌نامه اتحاديه اروپايي 1995 برای ايجاد روابط سالم بدون مشکلات حقوقي در مبادلات و تسهیل تجاری حداکثر تا پايان اسفند ماه سال 1384 اقدام کند.

ماده9. وزارت بازرگانی مکلف است با همکاری وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، وزارت دادگستری و قوه قضائیه اقدامات زیر را انجام دهد:
• تدوين الگوی داوري در دعاوی تجارت الکترونيکي برای کاهش دعاوي حقوقي با اعمال حداقل استانداردهاي حقوقي در عرصه تجارت الکترونیکی حداکثر تا پايان شهريور ماه سال 1385
• تدوين الگوی قراردادي حل اختلاف براي دعاوی در الگوهای بنگاه به بنگاه (B2B) و بنگاه به مشتری (B2C) به منظور ساده و شفاف‌سازی روند حل‌‌و‌فصل اختلافات حداکثر تا پايان اسفند ماه سال 1385

ماده10. بانک مرکزی مکلف است با همکاری وزارت بازرگانی نسبت به تدوين و اجرای نظام پرداخت الکترونيکي به منظور کامل شدن چرخه تجارت الکترونيکي و توسعه بانکداري الکترونيکي حداکثر تا پايان اسفند ماه سال 1384 اقدام کند.

ماده11. وزارت بازرگاني مکلف است اقدامات زیر را انجام دهد:
• تدوین و ابلاغ استانداردهای موضوع بند ط ماده 33 قانون برنامه‌ی چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور در حوزه¬های امنیت سيستمهای کاربردی تجارت الکترونيکي، فرایندهای محیط تجاری، تبادل اسناد، واسطهای اطلاع¬رسانی، پیغام، کدگذاری کالا و خدمات تا پایان مهرماه سال 1384
• راه¬اندازی سیستم کتابخانه جامع فرایندهای تجاری مشترک الکترونیکی ( CBL) در صنایع ذینفع با پشتيباني از ويرايشهاي موجود EDI و OpenEDI حداکثر تا پایان سال 1384
• راه¬اندازی سیستم مدیریت اسناد تجاری بر اساس استاندارد اسناد تجاری الکترونیکی سازمان ملل متحد ( UNeDoc) حداکثر تا پايان سال 1385
• اصلاح استانداردها و توصیه¬های ارايه شده در زمينه تجارت الکترونيکي به شرکتهای تجاری بر اساس استانداردها و توصیه¬های جدید سازمانهای معتبر بین¬المللی مانندUNCTAD UN/CEFACT ,AFACT

ماده12. وزارت بازرگانی مکلف است با همکاری دستگاههای اجرایی ذیربط، به منظور افزایش سطح آگاهی عمومی ‏نسبت به مباحث مختلف تجارت الکترونیکی از طريق برنامه‌های آموزشي کاربردی مناسب، به اشتراک گذاشتن تجربيات موفق، آموزش از طريق رسانه‌های گروهي، توسعه تسهيلات آموزشي و تشویق و تسهیل برای تولید فراورده‌ها و خدمات فرهنگی و برگزاری مسابقه‌ها و جشنواره‌های استاني و ملي برای خانوارها اقدام کند، شروع برنامه¬های ياد شده از شهریورماه سال 1384 است.

ماده13. وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح موظف است با جلب موافقت فرماندهی کل قوا برای مشمولاني که موفق به دريافت گواهي درجه 1 کاربرد تجارت الکترونيکي شوند يک ماه بخشودگي خدمت اعطا کنند. تعريف ويژگيها و الزامات دريافت گواهي درجه 1 کاربرد تجارت الکترونيکي به عهده وزارت بازرگاني است.


ماده14. وزارت بازرگانی مکلف است با همکاری وزارت آموزش و پرورش، وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، صدا و سیما و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی‏ به منظور افزایش آگاه‏سازی‏ عمومی ‏در آحاد مردم، با هدف فراگیری کاربرد اينترنت با محورهای شناساندن تاثير تجارت الکترونیکی بر ارتقای وضعيت اقتصادی خانوار، آشنايي با ابزارها و رويه‌های به کارگيری تجارت الکترونیکی و ايجاد انگيزه برای چيرگي بر مقاومت خانوارها در برابر تغيير در فرهنگ خريد نسبت به برگزاری مسابقه‌ها و جشنواره‌های استاني و ملي برای خانوارها اقدام نماید.

ماده15. سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور مکلف است با همکاری وزارت بازرگانی به منظور ارايه آموزش ضمن خدمت در خصوص استراتژیها، کاربرد و توسعه تجارت الکترونیکی نسبت به برگزاری دوره‌های مختلف آموزش تجارت الکترونیکی برای مدیران عالي، میانی و پايه و نيز کارشناسان دستگاههای اجرایی در خصوص مفاهیم پایه و ابزارهای مهندسی اینترنت و تجارت الکترونیکی، مدیریت راهبردی سازمانها مبتنی بر فناوری اطلاعات، تعريف جرم و بزه‌های فضای تبادل اطلاعات و روشهای پيشگيری از آنها اقدام کند. به نحوی كه از ميان جمع 80592 نفري كارشناسان، مديران و معاونين با مدرك تحصيلي بالاتر از ليسانس در وزارتخانه‌هاي بازرگاني، امور اقتصادي و دارائي و موسسات بانك مركزي، گمرك و بيمه تا پايان شهريور ماه سال 1386، حداقل 20% آنها و دو راه حل عملياتي نمونه مبتنی بر ebXML و UNeDocs را فراگيرند. به علاوه اين سازمان مكلف به برنامه‌ريزي لازم براي گسترش آموزش تا تمامي سطوح مديريتي و كارشناسي ذيمدخل در دستگاه‌هاي فوق است به نحوي كه تا پايان سال 1386 حداقل 80% مديران و كارشناسان این وزارتخانه‌ها تسلط كامل به مباحث مديريتي و راهبري تجارت الكترونيكي در حوزه تخصصي خود را داشته باشند.

ماده16. وزارت دادگستری مکلف است با همکاری قوه قضاییه و وزارت بازرگانی به منظور آموزش استراتژیها و کاربرد تجارت الکترونیکی نسبت به آموزش آن برای قضات و کادر دادرسی در سرفصلهايی چون تعريفهای بين‌المللي جرايم و بزه‌های رايانه‌ای، احراز هويت، روشهای تعيين مسير و رهگيری داده‌ها در وب و شبکه‌های رايانه‌ای، اصول رمزگذاری و رمزگشايي در بسته‌های اطلاعاتي اقدام کند.

ماده17. وزارت آموزش و پرورش مکلف است با همکاری وزارت بازرگاني و وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات به منظور آموزش مفاهیم، مهارتها و منافع تجارت الکترونیکی در مدارس کشور، نسبت به مبانی اینترنت وتجارت الکترونیکی در دوره‌های متوسطه مدارس آموزش داده و افزون بر آن نسبت به تدوين و تهيه مطالب آموزشی ويژه توسعه مهارت‏های وب، آموزش کاربردهای مقدماتی تجارت الکترونیکی در مواردی مانند اصول پرداخت الکترونیکی، سيستمهای نقطه پایانی فروش ( POS)، رمزینه (بارکد) و آشنايي با مسايل ايمنی، حريم شخصی و حقوق تجارت الکترونيکي مبادرت ورزند.

ماده18. وزارت بازرگاني مکلف است به منظور آموزش استراتژیها و کاربردها در تجارت الکترونیکی نسبت به تدوین برنامه‌های آموزشی دوره‌های آن ویژه بازرگانان و اصناف حداکثر تا پایان سال 1384 و اجرای برنامه‌های آموزشی دوره‌های ویژه بازرگانان و اصناف با سطوح تحصیلات زیردیپلم، ديپلم و دانشگاهی در سرفصلهای مباني اینترنت، مبانی تجارت الکترونیکی، سیستمهای نقطه پایانی فروش¬، رمزینه (بارکد) امنیت اطلاعات و مباحث حقوقی بطور پیوسته اقدام کند.

ماده19. وزارت علوم، تحقیقات و فناوری مکلف است با همکاری وزارت بازرگانی به منظور تأمین زمینه‌های لازم برای فناوری‏های توانمندساز سيستمهای تجارت الکترونيکی و افزایش مهارتها و نوآوری¬ها در تجارت الکترونیکی اقدامات زیر را انجام دهد:
• ایجاد رشته‌ها و گرایشهای مرتبط با تجارت الکترونیکی در مقاطع کارشناسی وتحصیلات تکمیلی حداکثر تا پایان شهريور ماه سال 1385.
• تدوین، اجرا و توسعه دوره‌های آموزشی برخط با همکاری دانشگاههای معتبر خارجی به منظور گسترش آموزش¬های الکترونیکی از راه دور در مقاطع مختلف تحصیلی با اولویت رشته¬های مدیریت، اقتصاد و حقوق.

ماده20. وزارت کار و امور اجتماعی مکلف است با همکاری وزارت بازرگاني و وزارت آموزش و پرورش به منظور ارتقاء سطح دانش ذینفعان در رابطه با کاربردهای تجارت الکترونیکی، نسبت به تشویق و تسهیل سرمایه‌گذاری در زمينه‌ی آموزش تجارت الکترونیکی در قالب دوره‌های کوتاه مدت و میان مدت توسط موسسات آموزشی خصوصی اقدام کند. این آموزشها عمدتا در زمینه¬های: استراتژی توسعه، مسايل امنيتی، مديريت بازار، موفقيت تضمين شده در ايجاد بازرگانی الکترونيکی، چگونگي مشارکت کارآفرينان در توسعه، توسعه بازرگانی الکترونيکی، چگونگی کاهش هزينه‌های بازرگانی، خدمات مشتری و پرداخت، فنون بازاريابی، تبليغات و ارتقای جايگاه سايت در رده‌بندی پايگاههای وب، ايجاد طرح شغل الکترونيکی، برنامه‌ريزی منابع و مديريت بازرگانی الکترونيکی خواهد بود.

ماده21. مرکز آمار ایران مکلف است با همکاری وزارت بازرگانی به منظور دستیابی به آمارها و معیارهای دقیق پيشرفت توسعه تجارت الکترونیکی نسبت به سنجش دوره‌ای سطح آمادگی و کارایی تجارت الکترونیکي در کشور و ارزيابي دوره‌ای ميزان آمادگي، و کارايي زيرساختها و گسترش بهره‌برداری از تجارت الکترونيکي در ميان بنگاهها و جامعه برپايه سنجش پارامترهای علمي مانند الگوی رفتار کاربران در وب، حجم معاملات تجاری، شمار و حجم دعاوی، نقاط ضعف و قدرت، توانمندسازها، حجم و تغييرات شاخص بهای آگهي¬های تجاری، شناسايي الگوی تغيير در نوع خريد کالا و خدمات از ديدگاه برخط و غيربرخط بودن معامله، شمار سايت‏های تازه انتشار يافته تجارت الکترونيکي و سايت‏های متروک و سایر موارد اقدام کند.

ماده22. وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات مکلف است با همکاری وزارت صنایع و معادن نسبت به حمایت از طراحی و پیاده‌سازی ابزارهای ایمن‌سازی تجارت الکترونیکی، انجام تحقیقات نظام‌مند و هماهنگ در زمینه تولید ابزارهای سخت‌افزاری و نرم‌افزاری ارايه‌دهنده سرویس‏های پایه‌ای (مانند دیواره آتش، سيستمهای تشخیص نفوذی و...) و تشویق دستگاهها و سازمانها به بهره‌گيری از ابزارهای ایمن‌سازی تجارت الکترونیکی تولید داخل اقدام کند.

ماده23. وزارت بازرگانی مکلف است به منظور فراهم‌سازی امکان مبادلات فرامرزي با استناد به امضاي ديجيتال نسبت به تدوين قراردادها و معاهدات دو يا چندجانبه براي شناسايي بين‌المللي مراجع صدور گواهي ديجيتال (Cross Certificate ) حداکثر تا پايان سال 1384 اقدام کند.

ماده24. وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات مکلف است در راستای دستیابی به اهداف کمی برنامه چهارم توسعه و بر اساس برنامه¬های موضوع سند تلفیقی توسعه فناوری ارتباطات و به منظور تامین نیازهای توسعه تجارت الکترونیکی حداکثر تا پايان سال 1386 نرخ نفوذ تلفن در کشور را در خطوط تلفن ثابت به ازاي حداقل 38 خط برای هر 100 نفر و در زمينه تلفنهای همراه 20 خط همراه به ازای هر صد نفر ضریب نفوذ کاربران اینترنت را به 20 درصد افزايش دهد.

ماده25. وزارت بازرگانی مکلف است با همکاری دبیرخانه شورای عالی اطلاع رسانی، وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و سازمان مدیریت و برنامه¬ریزی کشور (شورای عالی انفورماتیک) به منظور ارتقاء و توسعه واسط‏های نرم افزاری و کاربردی تجارت الکترونیکی و غنی¬سازی شبکه‌های اطلاع رسانی و کاربردی در محیط فارسی نسبت به توسعه برنامه‌های نرم‌افزارهای متن‌باز تجارت الکترونیکی و غنی‌سازی محتوای فارسی خدمات ارتباطی و مخابراتی اقدام کند.

ماده26. بانک مرکزی مکلف است با همکاری شبکه بانکی کشور به منظور اجرای سيستمهای پرداخت الکترونیکی نسبت به راه اندازی سیستم جامع اتاق پایاپای وجوه الکترونیکی (ACH) و راه اندازی سیستم تسویه ناخالص آنی جامع عملیات بین بانکی (RTGS) حداکثر تا پايان سال 1384 اقدام کند.

ماده27. وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات مکلف است به منظور توسعه منابع و سهولت دسترسی به نرم‌افزار و سخت‌افزار ويژه‌ی تجارت الکترونیکی برای ذینفعان عمومی‏و متخصصین، آموزش افراد و افزایش سرمایه‌گذاری در بخش فناوری اطلاعات و ارتباطات، اقدامات زیر را حداکثر تا پايان اسفند ماه سال 1384 انجام دهد:
• پشتيباني از كاربرد برنامه‌های متن باز (Open Source) در سازمانهاي دولتي و شركتهاي بزرگ خصوصي و پشتيباني از حقوق مالکيت معنوی مورد نياز آن
• حمایت از ایجاد و توسعه صنعت مهندسی نرم‌افزار مبتنی بر راه‌حل‏های متن باز (مانند اعطای تسهیلات و وامهای کم بهره، برگزاری جشنواره‌ها و نمايشگاههای ويژه نرم‌افزارهای متن‌باز، طراحي لوگوهای ملي و اعطای آن به نرم‌افزارهای متن‌باز که کيفيت بالای آن گواهي شده است)

ماده28. وزارت بازرگانی مکلف است با همکاری وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات به منظور گرداوری و پردازش سيستمهای اطلاع‌رسانی کاربردی تجارت الکترونیکی مانند شبکه جامع اطلاع رسانی بازرگانی کشور و نقطه تجاری و ارایه خدمات اصلی پشتیبانی تجارت الکترونیکی مانند کتابخانه ملی فرایندهای تجاری مشترک و میزبانی پایگاههای وب ویژه تجارت الکترونيکی نسبت به ایجاد مرکز داده‌ (Data Center) بخش بازرگانی و تجارت الکترونیکی کشورحداکثر تا پايان شهريور ماه سال 1385 اقدام کند.

ماده29. کلیه دستگاههای اجرایی و شرکتهای دولتی عرضه کننده خدمات به افراد و بنگاهها مکلفند برای بهینه سازی رویه¬ها و فرآیندهای اداری و تجاری و ساختارهای داخلی خود، عملیات بازبینی داخلی و بهینه سازی (BPR) با محوریت راه¬حلهای مبتنی برمعماری فناوری اطلاعات و ارتباطات را با توجه به سند دولت الکترونیکی تا پایان سال 1384 آغاز کنند. برنامه ریزی اجرایی این عملیات باید به گونه¬ای باشد که بروندادهای اصلی آن مشتمل بر طرح های جامع بکارگیری فناوری اطلاعات و ارتباطات در داخل دستگاهها و برنامه¬ریزی منابع سازمانی (ERP) به ویژه درمورد زیرسیستمهای ارایه خدمت به شهروندان و تعاملات الکترونیکی تا پایان سال 1385 در دسترس و عملیاتی باشد.

ماده30. بیمه مرکزی ایران مکلف است به منظور تسهیل در انجام عملیات بیمه الکترونیکی، نسبت به بررسی، مطالعه و سیاستگذاری روش ارايه خدمات نوين بیمه‌ای در چارچوب استانداردهای تجارت الکترونیکی به گونه‌ای اقدام کند که تا پايان سال 1385 اقدامات زير در صنعت بيمه تحقق يابد:
• خودکار سازی سیستم بیمه همراه با راه‌اندازی مرکز داده متمرکز و سیستم جامع پشتیبانی بیمه‌ای که بصورت مشترک توسط شرکتهای بیمه‌ای مورد استفاده قرار گیرد، به منظور مدیریت بهینه منابع، ممانعت از تخلفات بیمه¬گذاران مختلف واستفاده مشترك از اطلاعات جامع صنعت
• طراحي و راه اندازی پورتال جامع بیمه (ارايه انواع خدمات برخط بيمه‌ای مانند بيمه خودرو، بيمه عمر، بیمه خانوار، سيستمهای نرم‌افزاری بیمه، فروش بیمه‌نامه آتش‌سوزی منازل و خودرو از طریق اینترنت، مکانیزاسیون بیمه باربری صدور و الحاقیه بیمه نامه، ساماندهی سيستمهای عملیاتی موجود برای بهبود و زمینه‏سازی‏ کاربرد بیمه الکترونیکی) به منظور افزایش کارا‌يی در صنعت و بهره‌برداری اشتراکی از مجموعه اطلاعات صنعت بیمه، ارايه انواع خدمات برخط بيمه‌ای و ساماندهی سيستمهای عملیاتی موجود

ماده31. گمرک ایران مکلف است در چارچوب استانداردهای تجارت الکترونیکی و به منظور ارتقاء بهره¬وری در عملیات مبادی ورودی و خروجی کشور و تبديل این مبادی به يك مركز پشتيباني منطقه‌اي گمرک ایران و همچنین انجام عملیات ترخیص کالا از گمرکات کشور حداکثر در 24 ساعت، نسبت به مطالعه و بررسي مناطق مشکل¬زا و مهندسی مجدد فرايندهای گمرکي در کشور حداکثر تا پايان سال 1384 اقدام کند.

ماده32. وزارت امور اقتصادی و دارايی مکلف است به منظور ايجاد شفافيت و انسجام در کلیه فرایندهای مالیاتی خودکار اقدامات زیر را در چارچوب استانداردهای تجارت الکترونیکی انجام دهد:
• مطالعه، بررسی و تعیین چگونگی نحوه اخذ مالياتهای تکلیفی، نقل و انتقال و تدوین قانون مربوطه حداکثر تا پايان شهريور 1385
• تسهیل در امر مدیریت اخذ مالیاتها از طریق بهبود روشها و مهندسي مجدد دوره‌ای سيستم‏های تعيين، اظهار و پرداخت ماليات
ماده33. وزارت نفت مکلف است در چارچوب استاندارهای تجارت الکترونیکی اقدامات زیر را انجام دهد:
• عضويت در يكي از بازارهاي معاملات الكترونيكي تجهيزات صنايع نفت و گاز و پتروشيمي تا پایان سال 1384
• پياده‌سازي سيستم خريد الکترونیکی (e-Procurement) به منظور فرایند خريد، افزايش نقدينگي، حمايت از توليدكنندگان داخلي وجلوگيري از تاخير در اجراي طرحها تا پایان شهریور ماه سال 1385
• ایجاد و راه¬اندازی بورس الكترونيكي نفت e-PEM به منظور كاهش ريسك معاملات، استفاده از فرصتهاي جديد در معاملات كاهش هزينه معاملات و حضور فعال در معاملات بين‌المللي نفت و گاز تا پایان سال 1385

ماده34. سازمان میراث فرهنگی وگردشگری مکلف است درچارچوب استاندارهای تجارت الکترونیکی اقدامات زیر را انجام دهد:
• ارتقاي درگاه (پورتال) موجود اطلاعات گردشگري به منظور تسهيل دسترسي به اطلاعات جامع ، ايجاد فعاليت‌هاي مشترك بازاريابي و درك بهتر نيازهاي گردشگران تا پایان سال 1385
• ایجاد و راه اندازی پايگاه اطلاعات گردشگري به منظور تأمین داده‌هاي منسجم و معتبر در بخش گردشگري، از ميان بردن فعاليت‌هاي موازي، ايجاد منبع واحد اطلاعات براي طرح¬هاي برخط گردشگری تا پایان سال 1385
• راه‌اندازی مرکز تماس (Call-Centre) در قطبهای گردشگری کشور،
• گسترش سیستمهای ذخیره‌ی برخط جا در هتلها و گسترش ارتباط آنها به سیستمهای بین¬المللی
ماده35. وزارت راه و ترابری مکلف است به منظور گسترش گردشگری الکترونيکي با همکاری سازمان ميراث فرهنگي و گردشگری طرحهای لازم برای گسترش سیستمهای ذخیره‌ی برخط بليت در شرکتهای هواپیمایی، موسسات حمل و نقل جاده¬ای، ریلی و دریایی داخلی و گسترش ارتباط آنها به سیستمهای بین¬المللی را تا پایان سال 1385 به انجام رساند.

ماده36. بانک مرکزی مکلف است در چارچوب استانداردهای تجارت الکترونیکی و به منظور كاهش هزينه عملياتي، اصلاح و بهبود كارآيي بخش بانكي، ارايه خدمات جديد بانكي، بهبود نحوه ارايه خدمات به مشتريان، تا پایان سال 1385 نسبت به ایجاد و راه¬اندازی نظام بانكداري جامع اينترنتي اقدام کند.

ماده37. وزارت صنایع ومعادن (سازمان گسترش ونوسازی صنایع ایران) مکلف است درچارچوب استاندارهای تجارت الکترونیکی اقدامات لازم را برای تحقق موارد زير انجام دهد:
• ایجاد و راه اندازی پورتال جامع خودروسازی به منظور مرتبط کردن فعالان صنعت خودرو، ارايه اطلاعات در خصوص تازه ترین فناوری‏های صنعت خودرو، ارايه اطلاعات در خصوص گرایش‌ها و سمت گیری‌های بازار جهانی تا پایان شهریور سال 1385
• گسترش تجارت الكترونيكي به منظور هماهنگ کردن تمامي عوامل موثر در صنعت خودروسازی (مانند شركت‌هاي توليد خودرو، قطعه‌سازان، شركت‌هاي طراحي و مشاوره‌اي در حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات) از طریق فراهم‌سازی نیازهای مهندسي در بخش خودروسازی (مانند استانداردهای لازم در محیط تجاری و زنجیره ارزش خودروسازی و انجام عمليات لجستيك بر اساس مدل‌هاي استاندارد تجاري B2B) و استفاده از بهترين تجربيات در موضوعات لجستيك، تبادل اسناد CAD و اسناد فني و مدلسازي فرايندهاي لجستيك تا پایان سال 1384

ماده38. وزارت ارتباطات وفناوری اطلاعات (شرکت مخابرات ایران) مکلف است در چارچوب استانداردهای تجارت الکترونیکی طراحي و به بهره‌‌برداری رساندن سیستم مدیریت ارتباط با مشتریان/ مشترکین را تا پایان سال 1385 محقق کند.
ماده39. وزارت‌ خانه های نيرو، نفت و ارتباطات وفناوری اطلاعات مکلف هستند تا پايان سال 85 نسبت به ايجاد و راه¬اندازی و توسعه سیستم صدور قبض‌های الکترونیکی خدمات مشترکين خود اقدام کنند.
ماده40. وزارت بازرگانی مکلف است در چارچوب استانداردهای تجارت الکترونیکی اقدامات زیر را انجام دهد:
• ایجاد و راه اندازی پورتال اصناف تا پایان شهریور سال 1385
• نوسازی شبکه بازرگانی کشور از طریق یکپارچه¬سازی فعالیتهای اطلاع¬رسانی، گسترش بازارهای داد و ستد الکترونیکی مبتنی بر فناوری خدمات وبی

ماده41. تمامی دستگاههایی که در این برنامه متکفل تکالیفی در زمینه امنیت فضای تبادل اطلاعات شده¬اند موظف هستند در انجام تکالیف محوله سند راهبردی امنیت تبادل اطلاعات کشور و نیز مصوبات شورای عالی امنیت فضای تبادل اطلاعات را مورد توجه قرار دهند.

ماده42. تمامي دستگاههای ذيربط موظفند اعتبارات موردنياز اجرای تکاليف محوله طي اين سند را برای سال جاری از محل بودجه‌ی برنامه‌ی توسعه کاربرد فناوری اطلاعات تامين و اعتبار مورد نياز برای سال آينده را در قالب بودجه‌ی پيشنهادی به سازمان مديريت و برنامه ريزی کشور ارايه کنند.

ماده43. تمامي وزارتخانه‌ها و دستگاههايی که در اين سند تکاليفي برای آنها مقرر شده است موظفند گزارش ششماهه‌ی اقدامات خود را برای جمعبندی و ارايه گزارش جامع به هيات وزيران به وزارت بازرگاني ارايه کنند.

Minesweeper تلاش برای زندگی

Minesweeper
تلاش برای زندگی

فهرست :

فهرست
کلام نخست
فصل صفر
- درباره ی زبان بازی
- گسترش بازی Minesweeper
آغاز
- تولد
- فرصتی برای بودن
زندگی
- تعاریف
- باورها و شیوه های زندگی
حقایق ماورائی
- باورهای ماورائی
- انتخاب
ضمیمه

فصل صفر

کلام نخست :
مدت ها ست اهمیت بازی در زندگی ذهن من را مشغول کرده . هر چیزی را نگاه می کنم چیز جز بازی برای انسان نیست. بسیاری پروژه های عظیم که به دست انسان انجام شده و یا هر پدیده ای که کشف کرده، همه در خدمت اختراع یک بازی جدید است تا انسان خود را با آن مشغول کند. البته این سخن جای بحث دارد و من پایه ی کارم را بر این حرف بنا نکردم، ولی بازی بودن دنیای ما برایم امری بود که من را به نوشتن این متن ترغیب می کرد. ابتدای این بحث با جرقه ای در باره ی " انتخابها در بازی Minesweeper " در ذهنم آغاز شد وقتی سعی کردم آن را با دنیای واقعی اطرافم مقایسه کنم، سوالاتی برای من مطرح می شد که جواب آنها را به شکلی سعی کردم بدهم. این سوال ها و جواب ها برای من جالب بود پس آنها را جمع کردم و در این متن نوشتم.
این متن قصد آموزش بازی Minesweeper را ندارد اما لازم است شما ابتدا قواعد بازی را بشناسید.
شاید می شد داستانی نوشت و مقصود را روشن کرد، ایده ی اولیه هم همین بود و قصد ساختن فضایی برای بازی جلوه دادن زندگی داشتم.
در متن زیر سوالات مطرح در زندگی، در متن بازی، و در زبان بازی بیان شده، خواننده ممکن است خود جوابی برای هر کدام این سوالات را داشته باشد ولی برای ارتباط بر قرار کردن با مطلب بیان شده، باید سعی کنید در صورت نیاز به زبان بازی فکر کنید. به هر حال جواب هر سوال به زبان بازی داده شده است. من معتقدم این داستان فقط می تواند لذت بخش باشد همین، با این که سوالات مطرح شده منشأیی خارج از بازی دارند و جوابی که در زبان بازی به آن داده شده جوابی دقیق نیست، من سعی کردم که دو زبان را (زبان بازی و زبان زندگی واقعی را) با هم تطبیق دهم ولی ، تلاشی خنده دار بود- که نتیجه اش این شد- و نشد.

درباره ی زبانِ بازی :
نمی دانم تا به حال سعی کرده اید خود را جای شخصیت داخل داستانی قرار دهید؟ با این کار در اصل شما سعی می کنید کلمات و مفاهیم معنی دار برای فرد داخل داستان را به کار ببرید و به همان شکلی فکر کنید که شخصیت مورد نظرتان فکر می کند و داستان را با نوع فکر آن دنبال می کنید.
هر بازی هم برای خود سناریویی دارد که به این ترتیب می توان داخل آن شخصیت هایی پیدا کرد و خود را جای آنها قرار داد، در بازی های کامپیوتری با شخصیت انسان در یک داستان کار ساده تر است ولی من می خواهم این کار را کمی از شخصیت های انسانی ملموس فرا تر ببرم ، مثلا دوز بازی را نگاه کنید این بازی دو شخصیت دارد که با هم در حال رقابت هستند، هر شخصیت برای خود حق انتخاب دارد و امکان فکر کردن. یا به بیان دیگر می تواند روی هر موقعیت تصمیم گیری کند و گزینه ای را انتخاب کند. فکر کردن کاری ست که هر بازیگر با قرار دادن خود در شخصیت بازی به آن شخصیت روح می دهد، از آنجا که زبان مورد استفاده ی هر شخصیت به نیازهای بازی مذکور محدود می شود می توان این زبان را از زبان بازی گر جدا کرد و به طور جدا گانه روی آن بحث کرد.
زبان بازی اصطلاحی ست که من به کوچک شده ی زبان بازیگر به زبان مورد نیاز آن در یک بازی اطلاق می کنم. زبان بازی در اصل "زبان در دنیای بازی" ست.
در ساخت زبان دنیای دیگری مثل بازی می توانیم اسامی را جوری انتخاب کنیم که در دنیای عادی معنی نداشته باشند ولی ترجمه ای برای آن موجود باشد! خیلی دوست دارم این زبان را دقیق بررسی کنم ولی نه من آن قدر دقیق هستم نه هدف اصلیم این است، شاید در آینده روی این موضوع بیشتر فکر کنم.

گسترش دادن Minesweeper :
این بازی فقط یک بازیکن دارد پس فقط یک زبان برای آن باید بررسی شود :
از دید شخصیت بازی ، تنها چیزهایی می توانند اسم خاص داشته باشند که در بازی وجود دارند البته ضمایر و اسم های اشاره همه در این زبان اعتبار دارند. هر فعلی که قابل انجام در داخل بازی باشد معنی دارد (چون وجود دارد) ، غیر از این موجودات که قابل دیدن هستند لازم ست بعضی رابطه ها و تابع های ریاضی (یا حداقل مفاهیمی هم معنی آنها) را هم در داخل این زبان دانست، دلیل لازم بودن این مفاهیم ،لازم بودن ابزاری برای فکر کردن در این بازی است.
من ابتدا زمان را به عنوان یک پارامتر موفقیت در نظر گرفتم به این ترتیب با زمان در دنیای واقعی ما کمی متفاوت می شد ( چون روی مرگ و زندگی تاثیری نداشت.) بعد نظرم تغییر کرد و داستان بازی را کمی تغییر دادم ، یعنی زمان را کامل از این دنیا بیرون کشیدم ولی باز نظرم عوض شد و داستان بازی را به شکل دیگری تغییر دادم و مرگ و زندگی را به شکل دیگری تعریف کردم طوری که پایان زام به نشان مرگ است (این تغییرات بازی را از حالت استاندارد خارج می کند ولی برای کاری که من می خواهم انجام بدهم لازم است)
بعد، دنیای تک نفری را تبدیل به دنیایی با بی شمار شخصیت کردم که البته این کار نیاز به توضیح دارد:
این شخصیت های اضافه در حقیقت تمام افرادی هستند که این بازی را هم زمان انجام می دهند!
در اصل، بازی رقابتی بین اینها ست و رقابتی بر سر وجود وجود بر سر پارا متر ارزش مند زمان.
حالا می ماند ارتباط این شخصیت ها و این سوال که بازی ساخته شده اصلا قابل انجام هست یا نه؟؛ اگر فقط فرض کنیم بازیگران کنار هم نشسته و بازی می کنند می توانیم حرف های آنها در حین بازی(که در چهار چوب بازی ست) را همان حرف های ردوبدل شده بین شخصیت های بازی بدانیم (دقت کنید که فقط آن حرف هایی که در زبان بازی معنا دارند مورد نظر است!). این که بازی جدید ساخته شده عملی هست یا نه باید بررسی شود.
برای بررسی آن، حالت استاندارد را فرض کنید: انسان هایی در کل این کره خاکی، هم زمان مشغول این بازی هستند، ما این بازی را به تمام گستره بازیکنانش گسترش می دهیم و بازی جدید رقابت بین این افراد است در زنده ماندن و کسب زمان بهتر و با البته اگر تاثیر زمان در ثانیه 999 را هم به قانون بازی اضافه کنیم، همان بازی می شود که ما می خواهیم بررسی کنیم.

آغاز


تولد :
محبت خدا به بنده و آغاز زندگی ( چرا؟ )
من در این "بودن" چه انتخابی دارم؟
هیچ؟
نه!من انتخابی داشتم خارج از این چهار چوب، در ماورا این دنیا که بیان آن در این دنیا نمی گنجد، بیان آن به صورت چیزهایی بی معنا و گاهی سبک معنا ست که در این زبان قابل درک نیست مثل :
"%SystemRoot%\System32\winmine.exe"
"قبل ازآغاز زمان روی ماوس کلیک کردم."
هر دو عبارت بالا در زبان بازی بی معنا ست ولی برای شما در خارج بازی پُر محتوا ست.
به هر حال به نظر می آید من در بودنم دلیلی ندارم که در این دنیا بگنجد.
من می توانم تجربه کنم، پس هستم!
من هستم، ولی چه کنم؟
در این که من می توانم بین چند گزینه انتخاب کنم شکی نیست ، سوال اینجاست که من بدون آگاهی و با جهلی که نسبت به گزینه ها دارم آیا باز هم اختیار دارم؟
به نظر شما هر نقطه از این دنیای مجهول برای من چه فرقی می کند؟ اگر من یک نقطه را از روی جهل انتخاب کنم طبق چه قانونی میمیرم یا طبق چه قانونی من زنده می مانم!؟
ظاهرا قانونی وجود دارد که بر اساس حقایق دنیای اطرافم، اعمال من را به شکلی جلوه می دهد. ولی :
آیا حقیقت این دنیا قبل از من وجود داشته؟ یا در لحظه تولد من، بوجود آمده؟ یا بعد از هر انتخاب من بوجود می آید؟
من که نمی دانم بیرون چه خبراست پس باید آزمایش کنم.
این همه فکر نداره بالاخره یا میمیری یا زنده میمونی چه فرقی می کنه؟ (تو که هیچی نداری چیزی رو از دست نمیدی!)
به نظر می رسد آنچه من را زنده نگه داشته به من می گوید: تو باید انتخاب کنی!

فرصتی برای بودن :
بالاخره من به تعبیر خودم انتخاب کردم و..
کلیک!!
(از روی جهل و با هدف کشف دنیا)
حالا چی؟ حالا من انتخاب دارم؟
خوب ، می شه گفت بین مرگ و زندگی انتخاب داری !
قاعده ی بازی مشخص می کند که مرگ و زندگی کدام است. و انتخاب تو تعین کننده!
صبر کن ببینم؟!!!
یعنی چه؟ هیچ کس مرگ نمی خواهد! به هر حال همه به دنبال زندگی هستند! همه می خواهند زندگی را انتخاب کنند.
پس انتخابی در کارنیست فقط یافتن راه نجات است وهمین!
ولی هر نقطه حرفی برای گفتن دارد، حرفی از حقایق کشف نشده.
بگذارید بیشتر فکر کنیم:
من می توانم آن نقاطی که حتما مرگ به همراه داره را مشخص کنم و یا مشخص کنم، با چه انتخابی به زندگی ادامه خواهم داد، ولی بعضی از نقاط مجهول هستند! یعنی یا اصلا نمی توانم در مورد آن حرفی بزنم یا بین چند نقطه اطلاعات ناقص و مجهولی دارم، ولی نمی دانم کدام مرگ است کدام زندگی!!
نوعا می توانم 3 انتخاب داشته باشم:
1. راه مرگ
2. راه زندگی
3. راه تجربه های نا معلوم (ریسک کردن و به خطر انداختن خودم.)
به هر حال انتخاب مشخص است. یعنی باز هم فقط به دنبال راه نجات باید باشم و انتخابی درکار نیست، فقط جبر زندگی.شاید اگر ما تعریفی جدید از انتخاب ارائه دهیم نتیجه گیری ها متفاوت خواهد شد.
انتخاب یعنی تصمیم برای این که "چه چیز را تجربه کنم؟".
آن را به صورت زیر تغییر می دهم :
انتخاب یعنی کشف این که "چه چیز را تجربه کنم؟".
چون این تعریف با تعریف فکر کردن و استدلال برابر است، جای شک کردن دارد که آیا درست خواهد بود یا نه؟.
یا بگوییم :
انتخاب تابعی ست که "مجموعه ی گزینه ها" پارامتر ورودی آن است و خروجی آن یکی از اعضای این مجموعه!
(این همان اصل انتخاب است، ولی چه تفاوتی با تعریف های بالا دارد؟)
من که می گم باید فقط همه چیز را به دست زمان سپرد جبر زندگی خودش راه را برای ما مشخص می کند، انتخابی در کار نیست، نباید که برای اثبات جمله ای نادرست ابتدا مفهوم کلمات را تغییر داد بعد روی آن استدلال کرد. درستش این است که هر کلمه دقیقا همان معنی که در جمله دارد در اثبات داشته باشد.
در ادامه فکر می کنم این تفکر جواب داده شود.

زندگی

تعاریف :
زندگی یعنی فکر کردن و تصمیم گرفتن و عمل کردن.
برای این که راحت تر در مورد زندگی حرف بزنیم باید کلماتمان را با هم یکی بکنیم، پس من در مورد کلماتی که می خواهم استفاده کنم حرف می زنم حرف هایم را روی آنها پیاده می کنم:
دنیا و هستی :
یعنی زمین بازی .
(البته این کلمه ممکن است به معنی مجموعه ی قواعد به اضافه ی حقایق هر شیء هم باشد ولی در این قسمت منظور همان زمین بازیست)
اشیا (یا هر موجود):
یعنی هرنقطه در زمین بازی که دارای مشخصاتی نهان یا آشکار است.( مجموعه ی اشیا دنیا را می سازد.)
حقیقت وجودی هر چیز یا محتوای هر شی:
یعنی آنچه در پس هر نقطه است.
عدد یا بمب !!؟
اگر عدد، چه عددی (0،1،2،3،4،5،6،7،8) ؟
به عبارتی خصوصیات هر شئ.
آگاهی:
به بیانی یعنی زیر مجموعه ای از حقایق هستی که برای من روشن شده. با این تعبیر یعنی آنچه بر صفحه ی مونیتور می بینم.(البته در دنیای واقعی کمی متفاوت است چون دیدن هم نوعی تجربه کردن به حساب می آید)
اگر بخواهم کاملا با دنیای واقعی تطابق بدهم به این دقت نمی توان آگاهی را تعریف کرد ولی می توان تعریفی در دنیای واقعی ارائه داد که کوچک شده ی آن در زبان بازی همان تعریف بالا باشد!
(آگاهی یعنی آنچه ما از دنیای بیرون دریافت کرده ایم و در حافظه به خاطر سپرده ایم و در هنگام نیاز می توانیم آن را به یاد بیاوریم.)
تجربه کردن :
یعنی کلیک! و باز شدن در حقایق دنیا و در پی آن گسترش آگاهی ما.
باور :
مجموعه ای از گزاره هایی که ما معتقد به درستی آن هستیم.
اعتقاد ما در مورد هر شئ ، به صورت جمله هایی که حقیقت آن شی را روشن کند.
مثل اعتقاد به مین بودن یا عدد بودن یک شی. یا اعتقاد به شرط هایی برای مین بودن یا عدد بودن، و یا اعتقاد به مجهول بودن حقیقت کشف نشده ی یک شی.
جای بحث زیاد است که محتوای این اعتقاد چه باشد.
کشیدن خط قرمز:
یعنی جدا کردن اشیای با حقیقت مین از اشیای با حقیقت غیر مین بر اساس باورها.
یعنی زدن پرچم به نشانه ی مین!
انتخاب :
یعنی تصمیم برای این که "چه چیز را تجربه کنم؟".
شیوه های زندگی :
الگوریتمی برای ادامه ی زندگی.
مرگ و زندگی :
مرگ یعنی پا گذاشتن روی مین، البته پایان زمان بازی هم مرگ محسوب.
موفقیت :
به پایان بردن زندگی با کشف تمام حقایق. ( عاقبت بخیر شدن!)
ولی می توان زمان را برای مقایسه ی افرادی که موفق به انجام این کار شده اند ملاک قرار داد .


در مرز آگاهی :
مین ها با پرچم مشخص شده ، مجهول ها با "؟" مشخص شده و باقی به معنی عدد بودن و بی خط بود علامت گذاری نشدند
در بیرون این مرز:
همه مجهول هستند !(چند نمونه علامت گزاری شده)


باورها و شیوه های زندگی :
قبل از بحث روی شیوه ها باید درباره ی ماهیت باور ها که جزء سوالات مهم به حساب می آید صحبت کنیم :
این باور بر چه اساس است؟ فلان باور درست است یا غلط؟ آیا این باور معتبر است؟
حقیقت این است که تنها با تجربه کردن هر شی می توان به درستی یا نادرستی باور مربوط به آن پی برد.و مسلما باورهایی که با آگاهی های ما تضاد ندارند معتبر هستند (ولی لزوماً درستی انها نتیجه نمی شود!).
اگر اصول بازی (که همان اصول ریاضی و نظریه ی مجموعه ها ست) را برای فکر کردن انتخاب کنیم و بر اساس آن از آگاهی هایمان استفاده و در مورد بقیه ی اشیا نتیجه گیری کنیم گزاره هایی استخراج می شود که باورهای معتبر خواهند بود. ولی عملا ممکن نیست که تمام این گزاره ها را استخراج کنیم! (اگر بخواهیم چنین کنیم باید مثلا تاثیر یک عدد روشن شده را بر تمام اشیای نا معلوم مشخص کنیم!!)
همه ی این سوال ها برای پیدا کردن راهی برای کشف کل هستی ست پس راه حل این است که هر باور معتبری را به سرعت عملی کرد و از نتایج آن استفاده کنیم :
اگر به مین بودن باور پیدا کردیم به سرعت خط قرمزی می کشیم تا بتوانیم بعدا از این باور استفاده کنیم.
اگر به عدد بودن شیئ باور پیدا کردیم، به سرعت آن را عملی کنیم و با تجربه کردن به حقایق پی می بریم.
در صورت مجهول بودن محتوای شی این باور را به یاد می سپاریم و سعی می کنیم بر اساس آگاهی ها استنتاجی دیگر بکنیم و این روال را ادامه می دهیم.

همیشه خطا هم ممکن است رخ دهد. خطا چیزی ست که دلایل آن پیش بینی نشده است ، چیزی ست که نمی توان از آن گذشت! ولی تنها کاری که می توان کرد این است: قبل از هر کاری خوب فکر کنیم و عملا باید سازگاری هر باوری با آگاهی هایمان را بررسی کنیم.
خلاصه ی الگوریتم :
- از آگاهی ها و باورهای کنونی، باوری جدید بساز.
- در این کار به دنبال خطوط قرمز باش و به این ترتیب به کار خود سرعت بده.
- هر باور جدید را به سرعت تجربه کن، به این ترتیب آگاهی جدید بدست آور.
- قبل از هر عملی جوانب را در نظر بگیر تا حرکت تو با باورهای دیگرت در تضاد نباشد.
حقایق و ماورا

باورها:
سوال : به نظر شما آگاهی ها همیشه می تواند منجر به باور هایی شود که تمام حقایق را روشن کند؟

مسلما خیر، ولی ادامه ی زندگی و تجربه های جدید معمولا جواب سوالات بی جواب مانده را می دهند ( ولی نه همه سوالات را ).( شکل را نگاه کنید)


حتی بعد از کشیدن خط قرمز باز هم در مورد این 3 خانه نمی توان حرف زد، تنها راه این است که در آخرین حرکت با دانستن تعداد مین های باقی مانده جواب دهیم!( توجه کنید که ما می خواهیم بدانیم اینجا 2 مین هست یا 1 مین )
ولی سوال اینجاست ، اگر بجای وجود برهان به عنوان ملاک اعتبارِ باورها، درستی هر گزاره را ملاک قرار دهیم چه ایرادی دارد؟و اگرایرادی نباشد چه نتایجی دارد؟
ایراد اینجاست که راهی جز تجربه، برای بررسی درستی وجود ندارد! و اگر راهی باشد نتیجه اش روشن شدن حقیقت است.(که هدف اصلی ما و راه رسیدن به موفقیت است)

بعضی معتقد هستند در زندگی راه هایی ماورائی برای کشف حقیقت وجود دارد، که البته این اعتقاد در قواعد عادی زندگی عجیب به نظر می رسد ، دقیق تر یعنی معتقدند می توان آگاهی هایی از خارج این دنیا کسب کرد یا بدون دچار عواقب عملی شدن از تجربه های آن آگاه شد، مثلا جادو جمبلی چیزی کرد یا دعایی خواند یا به زبان دنیای ماورائی "کدی تایپ کرد" و به قولی هم "Cheat کرد!".
ولی این کار نیاز به این دارد که باورها را به چیزی غیر از آگاهی ها معطوف کنیم. مثلا باور کنیم که در صورت انجام عملی خاص مشکل گشوده می شود !
به هر حال مشخص است هیچ دلیلی در این دنیا بر درست بودن یا نادرست بودن باوری اینچنینی وجود ندارد. اگر تجربه نشان داد باوری نادرست است پس عبرتی است برای دیگران که در این دنیا با این باور غلط تصمیم گیری نکنند. پس (یعنی در صورت نادرستی این باور ممکن است مثالی نقض برای آن پیدا شود)
اگر یک باور در این دنیا قابل تجربه نباشد چه؟
در جواب باید گفت : چه دلیلی وجود دارد که به این چنین چیزی باور داشته باشیم؟ (یعنی مگر اصلاً چنین باوری وجود دارد؟)
و در توجیه وجود باوری اینچنین و در جواب به این سوال باید گفت که چون ما تعدادی باورهای ماورایی داریم (که در بالا دلیلی برای وجود آن آوردیم) ، برای توجیه دنیای بیرون که این باورها از آنجا آمده، نیاز به توضیحات بیشتر داریم و این توضیحات همین باورهای آن دنیایی ست که قابل تجربه نیستند.
مثلا به شما می گویم که بعد از مرگ چه خواهید کرد ! یا قبل از تولدت چه بودی ! یا به تو می گویم خدایی داری که با اراده ی اوست که تو هر حرکت را انجام می دهی.
اگر باور های قبلی را قبول کنید، این پاسخ برای توجیه وجود باورهای غیر قابل تجربه، پاسخی نادرست به نظر نمی رسد ولی چون گفتیم درستی باورهای اولی با تجربه آزمایش می شوند و فقط برای نادرستی باور مثال نقض ممکن است بیاوریم ،این علت وجودی برای این باورها خود نشان دهنده ی وجود نداشتن اثباتی بر صحت آنها ست.
این پاسخ ما را فقط به این سمت می برد که درستی چنین باورهایی قابل بررسی نیست و نمی توان اعتبار آنها را تایید یا تکذیب کرد. ( شاید بتوان این را نوعی شکاکیت در باورها نام نهاد)
چنین نگرشی ایراد دیگری ایجاد می کند:
شکاکیت، سوال همیشگی را که در شیوه ی زندگی درباره ی اعتبار باورها مطرح است را بی جواب می گذارد به این ترتیب نمی توانیم به درستی راه صحیح را برگزینیم.
فکر می کنم اگر اعتباردهی را به صورت زیر تغییر دهیم مشکل شکاکیت رفع خواهد شد:
اعتبار گزاره ای به عنوان باور بر اساس راستی گزاره است و هر آنچه برهانی بر اساس حقایق روشن برای آن باشد درست است.
یعنی برهان را در کنار درستی استفاده کنیم.
این اعتباردهی می گوید هر باور باید درست باشد و راهی که قبلا برای سنجش اعتبار باور ها داشتیم راهی صحیح است. در صورت ناسازگاری بین باورهای ماورایی و باورهای بدست آمده از برهان، باید گفت که یا باورهای ماورائی غلط هستند یا در برهان آوری خطایی رخ داده (که از موجوداتی مثل ما بعید نیست) پس باید اصلاحات انجام داد.
با این نوع اعتباردهی مشکل حل می شود و به همان شیوه و الگوریتم می توان ادامه داد.
ولی در خطا یابی مشکلی هست، اگر باورهای ماورایی با حقایق در تضاد باشند نمی توان مطمئن شد که خطا رخ داده یا باوری ماورایی اشتباه است.


انتخاب :


درتصویر بالا، یک حقیقت زندگی را می بینید. در ابتدای بازی هیچ چیز برای از دست دادن نداشتیم ولی حالا در این مرحله از زندگی چه ؟!
این جا دوباره سوال مطرح می شود :
آیا حقیقت هر شی از هم اکنون مشخص است؟
اگر بعد از هر کلیک من مشخص می شود پس فرقی نمی کند کدام را انتخاب کنم!
و اگر هر چیز در بدو تولد من یا در بدو خلقت هستی کاملا مشخص آفریده شده ولی برای من پنهان است، آیا راهی وجود دارد که حقایق روشن شوند؟
در صورتی که این چنین باشد باز هم برای من فرقی نمی کند، در حالی که من در جهل نسبت به چیزی هستم ماهیت آن هیچ تاثیری روی تصمیم من ندارد. (مخصوصا در مثل تصویری که ذکر شد)
بگذریم...
باز به یاد بیاوریم که در آغاز چه کار کردیم:
در آن زمان همه چیز برای ما مجهول بود و با گفتن "یا شانس و یا اقبال!" جلو رفتیم، اگر خود را باز هم در آن زمان قرار دهیم و آینده را به شکل دیگری تصور کنیم چه خواهیم دید؟
تصور کنیم : در حرکت بعدی پا روی مین بگذاریم و کار خود را در این دنیا به پایان برسانیم!
چه چیز از دست رفته؟
زندگی مهمترین چیزی ست که از دست می رود و در تصمیم گیری فراموش نخواهد شد.
با این استدلال این حرکت باطل است، یا قدمی که آینده ی آن ممکن است به مرگ بیانجامد باطل است.
و ممکن است در ادامه بگویید حرکت نکردن، از زندگی روی تخیل بهتر است،و یا شاید در جواب بگویید آخرش که چه هر کار کنی این دنیا پایانی دارد! چه با "عینک آفتابی" تمام شود چه با چشمان "ضربدری" یا هر جور دیگه، به هر حال پایانی هست. (این حرف ها به نظر من باورهایی ماورائی ست چون در زبان بازی این مفاهیم اصلا روشن نیست ! ولی اینچنین ادامه نمی دهم و این ها را ماورائی فرض نمی کنم)

در چنین حالتی افراد عکس العمل های مختلف دارند و این عکس العمل به باور های ماورائی آنها مربوط است!


شاید بگویید که : "کسانی که باورهای ماورایی ندارند چه؟"
این سوال پرسیده شده مستقیماً افراد را به دو دسته تقسیم می کند:
1. ماورائیان
2. غیر ماورائیان
معمولا اشتباهی در این فکر رخ می دهد، که غیر ماورائیان را افرادی در نظر می گیرند که می گویند گزاره های مورد اعتقاد "ماورائیان" غلط است! در حالی که این خود یک اعتقاد ماورائی ست.(چون دلیلی برای درستی یا نادرستی این گزاره ها وجود ندارد)
پس دقیقتر و بدون اشتباه غیر ماورائیان یعنی کسانی که درستی یا نادرستی گزاره های ماورائی برای آنها باور نیست و فقط به دنبال یک توجیه عقلی با استفاده از آگاهی هایی که خود کسب کرده اند هستند.
حالا دوباره برگردیم به سوال، می توان سوال را کامل تر کرد :
کسانی که باور های ماورائی تعیین کننده در این موقعیت ندارند چه می کنند؟

جواب ساده است.افرادی هستند که اهل ریسک کردن هستند و افرادی که بازی کردن را همینجا ترک می کنند، و بازنده اند.
فکر می کنم در این مورد حرف زدن کافی باشد ولی هنوز سوالاتی بی جواب مانده!
آیا برگزیدن گزینه با وجود جهل مفهوم انتخاب می تواند داشته باشد؟
ما موجوداتی با اختیار هستیم یا بی اختیار؟
سعی می کنم این سوال را باز کنم تا شاید جوابی بتوان یافت، برای این کار چند حالت ممکن در زندگی یک فرد را در نظر می گیرم :
1. فرد از ابتدا تا انتها هیچ ریسکی نکند و این امکان را داشته باشد که پس از تولد تمام راه ها را با کمک عقلی طی کند.
2. فرد مجبور شود با احتمال باخت p ریسک کند!
البته محاسبه ی حداکثر مقدار p نباید کار آسانی باشد، ولی محاسبه پذیر است ( چون زمین 480 خانه دارد و 100 مین در بین این ها جا می گیرد و فرد شروعی با انتخاب یکی از این خانه ها دارد، یعنی حالت بیشتر نیست! که قبل بررسی ست )
مشخص است که ما در این تقسیم بندی دنیا را کاملا مشخص فرض می کنیم و فراد را بعداً وارد دنیا می کنیم.
همیشه بین مرگ و زندگی انتخاب هست !
و فرد اول این شانس را دارد که زندگی را به جای مرگ با چشمی باز انتخاب کند!
و فرد دوم باید با جبر زندگی کنار بیاید و ریسک کند، بسیاری از اوقات این ریسک اگر به سرعت انجام شود و موفقیت آمیز هم باشد، راهی برای او باز می شود تا جزء برترین ها گردد.
پس همه کاملاً اختیار ندارند! و البته همه به یک اندازه شانس بردن! ولی می بینیم افرادی را که امکان یک پیروزی بدون دردسر دارند ولی دوست ندارند در موقعیت ها فکر کنند و بنا در این ریسک می کنند! گاهی موفق می شوند و گاهی از دور خارج می شوند ! این انتخابی ست که غیر از مرگ و زندگی وجود دارد ریسک!

بررسي پتانسيل‌ها و بايدها و نبايدهاي آن

تحقيقات نانوتكنولوژي در ايران؛
بررسي پتانسيل‌ها و بايدها و نبايدهاي آن

برنا برخوردار  دانشجوي كارشناسي مهندسي صنايع دانشگاه صنعتي شريف
محمد حكمي دانشجوي كارشناسي ارشد مهندسي صنايع دانشگاه تهران


چكيده
هدف از اين پژوهش، بررسي وجوه مهم و تأثيرگذار در تدوين سياست‌هاي مرتبط با تحقيقات نانوتكنولوژي است. بدين منظور نانوتكنولوژي در دو بعد جهاني و داخلي مورد بررسي قرار مي‌گيرد.
در بعد جهاني به فرايند شكل‌گيري و رشد تحقيقات نانوتكنولوژي، بررسي كشورهاي پيشرو در زمينه سرمايه‌گذاري بر روي تحقيقات نانوتكنولوژي، اولويت‌هاي سرمايه‌گذاري و سياست‌هاي اتخاذ شده در اين زمينه و جهت‌گيري‌هاي آينده نانوتكنولوژي پرداخته شده و در بعد داخلي در ابتدا به شناخت وضعيت موجود نانوتكنولوژي در كشور، شناخت پتانسيل‌ها و فرصت‌ها و تهديد‌هاي ناشي از سرمايه گذاري دراين بخش و در نهايت به نكاتي كه لازم است در تدوين سياست‌هاي مربوط به تحقيقات نانوتكنولوژي مورد توجه سياست‌گذاران قرار گيرد، اشاره مي‌شود

مقدمه
كشورهاي در حال توسعه همچون ايران در برخورد با تحقيقات بر سر دو راهي قرار دارند. سياست‌‌گذاران كلان از يك طرف با محدوديت منابع، مشكلات ساختاري و زير بنايي و عدم ثبات اقتصاد كلان مواجه هستند و از سوي ديگر مسايلي از قبيل جهاني شدن، كاهش شديد ارزش منابع و مواد اوليه و افزايش سهم دانش و اطلاعات در تجارت جهاني آنان را ناگزير به حركت در مسير جهاني نموده‌است. در اين ميان اتخاذ تصميم صحيح و تعيين سهم تحقيقات پايه در رشد و توسعه پايدار از اهميت ويژه‌اي برخوردار است. در حال حاضر، سهم تحقيقات از كل توليد ناخالص داخلي در حدود 4/. درصد مي‌باشد كه تا پايان برنامه سوم توسعه قرار است به 5/1% افزايش يابد. اين امر از عدم توجه كافي سياست‌گذاران به نقش و جايگاه تحقيقات در رشد و توسعه علمي كشور حكايت دارد.
متأسفانه نانوتكنولوژي نيز از مقوله‌هاي تحقيقاتي است كه در كشور ما بسيار مهجور مانده است. نه‌تنها درميان سياست‌گذاران، حتي دربين جامعه علمي نيز از جايگاه مناسبي برخوردار نمي‌باشد.
در اين مقاله، پس از ترسيم فضاي جهاني و وضعيت داخلي كشور، به بررسي ابعاد متعدد و زواياي پنهان چگونگي تدوين طرح ملي تعيين اولويت‌هاي سرمايه‌گذاري نانوتكنولوژي پرداخته مي‌شود.
1- معرفي نانوتكنولوژي ]1[
سال 1959 سالي تاريخي براي علوم و تكنولوژي است. در اين سال اتفاق‌هاي عظيمي به‌وقوع پيوسته است. پرتاب اولين شئ فضايي به ماه، ساخت اسيدهاي نوكلوييك مصنوعي، كشف اثرات كروموزم‌هاي جنسي در تشكيل سندروم‌هاي ويژه‌، اولين دستگاه زيراكس و در آخرين روزهاي سال 1959 ريچارد فيمن برنده نوبل 1965 در مورد امكان استفاده از DNA در كامپيوترها و توانايي بالقوه ارگانيزم حيات در ساخت ماشين‌هاي كوچك، نه فقط براي ذخيره اطلاعات بلكه براي ساختن سخن به‌ميان راند. او رويايي ديد كه در آن ملياردها شئ كه وي آنها را ‹‹كارخانه‌هاي كوچك›› مي‌ناميد در حال ساختن نسخه‌هايي از خودشان با رفتاري دقيقاً مشابه بودند. وي براي اثبات نظرش در دست‌يابي به يك چنين پيشرفتي دو جايزه هزار دلاري پيشنهاد كرد. يكي براي ساختن موتور الكتريكي با حجم كمتر از 64 اينچ مكعب و يكي ديگر براي ساختن صفحه‌اي خوانا به‌طوري‌كه 25000 بار از يك صفحه كتاب معمولي كوچك‌تر باشد. در كمال تعجب مجبور به نوشتن يك چك هزار دلاري در همان سال براي مخترع موتور مذكور گرديد. صفحه كتاب سايز كوچك نيز در سال 1985 اختراع گرديد. بعد از آن انستيتو Foresight جوايز ساليانه‌اي را برقرار نمود و در سال 1996 جايزه بزرگ 250 هزار دلاري را به نام Feynman براي اولين كسي كه بتواند طراحي و ساخت دو وسيله نانويي، يكي بازوي مصنوعي در مقياس نانو و ديگري محاسبه‌گري كه بتواند امكان ساخت كامپيوتر‌ نانويي را اثبات كند، پيشنهاد كرد.
از نيمه دوم دهه نود، توسعه و پيشرفت قابل توجهي در زمينه‌هاي جديد نانوتكنولوژي كه تازه شروع به كار كرده بودند اتفاق افتاد. علاوه بر زمينه‌هاي تخصصي بي‌شمار، توجه سياست‌گذاران و حمايت‌هاي آنان از تحقيقات نانوتكنولوژي بر شتاب حركت افزود. مثلاً گروه كاري نانوتكنولوژي توسط وزارت دفاع آمريكا، تشكيل شد تا تحقيقاتي در زمينه نانوتكنولوژي و بيوتكنولوژي انجام دهد و گزارشات خود را براي برنامه‌ريزي‌ها و سياست‌گذاري‌هاي آتي به وزارت دفاع ارايه نمايد يا بنياد ملي علوم در آمريكا مطالعات تكميل شده خود را با نام ‹‹ ذرات نانويي، مواد با ساختار نانويي و وسايل نانويي ›› منتشر نمود و يا NASA نيازهاي خود را براي سرمايه‌گذاري روي نانوتكنولوژي مولكولي و پروژه‌هاي مرتبط اعلام نمود.]1[ نهايتاً در سال‌هاي 98 و 99 بود كه پتانسيل نانوتكنولوژي براي ايجاد تحول در قرن آينده درك شد و مورد توجه جدي سياست‌گذاران و برنامه‌ريزان قرار گرفت.
1-1- تعاريف
تعاريف و تقسيم‌بندي‌هاي متعددي از جانب افراد گوناگون بيان شده است كه يكي از مناسب‌ترين آنها مربوط به مركز علوم و فن‌آوري دانشگاه rice مي‌باشد كه عبارت است از:
1- نانوتكنولوژي ‹‹ مرطوب››: مطالعه سيستم‌هاي بيولوژيكي كه در بدو امر در محيط آبي پرورش يافته‌اند مانند مواد ژنتيكي، آنزيم‌ها و اجزاي سلولي ديگر.
2- نانوتكنولوژي ‹‹ خشك››: برگرفته از علوم سطحي و شيمي - فيزيك مي‌باشد به‌طوري‌كه بر ساختارهاي كربني، سيليكون‌ها و بقيه مواد غير زنده تاكيد دارد. بر خلاف نانوتكنولوژي مرطوب مجوز استفاده از فلزات و نيمه‌هادي‌ها در اين مورد وجود دارد.
3- نانوتكنولوژي ‹‹ محاسب ››: براي شبيه‌سازي و مدل سازي ساختارهاي مقياس نانويي
نكته مهم مونتاژگرها با مقياس نانو هستند كه مي‌توانند خود را بازسازي نموده و چيزهاي ديگري خلق كنند. اين مونتاژگرها كه توسط برنامه‌هاي نرم‌افزاري كنترل مي‌شوند، هر آنچه ما طراحي كنيم خواهند ساخت، سريع و با قيمت ارزان.
1-2- منافع بالقوه نانوتكنولوژي
الف- منافع حاصل از تحقيقات صرف در زمينه‌هاي مختلف، كه در اين ميان محققان آموزش مي‌بينند، مراكز زيادي راه اندازي مي‌شود و حتي تجارب اشتباه نيز در افزايش اطلاعات، مفيد و بستري براي ظهور زمينه‌ها و سرمايه‌هاي جديد خواهند بود كه دقيق‌تر و موجه تر هستند.
ب- اگر هرگز نتوانيم به مرحله‌اي فراتر از كوچك‌سازي برويم، در همين مرحله هم نانوتكنولوژي منافع زيادي به‌همراه خواهد داشت. تحولات عظيم در صنعت الكترونيك و ساخت چيپ‌ست‌ها، مواد و ساختارهاي جديد با خواص ويژه، انواع حس‌گرها و بسياري منافع ديگر كه در اين سطح مياني توسعه نانوتكنولوژي به‌دست خواهد آمد.
ج- سرانجام منافع حاصل از پياده‌سازي كامل نانوتكنولوژي مولكولي قابل ملاحظه است. ساخت ماشين‌هاي مونتاژگري كوچك‌تر از سلول‌هاي حياتي با موادي محكم‌تر و سبك‌تر از همه مواد موجود بسيار جالب است. اشياي كوچكي كه‌ بتوانند با عبور از عروق به تعمير سلول‌هاي بدن بپردازند و بيماري‌ها را التيام بخشند و سنين از دست رفته را به‌انسان باز گردانند يا انسان را قوي‌تر يا سريع‌تر از قبل گردانند. اين ماشين‌ها مي‌توانند با سرعتي كار كنند كه هيچ بشري تا به‌حال نتوانسته اين چنين حالتي را احساس كند و مي‌توان با مونتاژ هزاران قطعه از اين ذرات ماشين‌هاي باهوشي خلق كرد كه به‌وسيله قرار دادن پردازش‌گر موازي نانويي بتواند ياد بگيرد، مقايسه كند و همه خاطرات گذشته خود را به‌كار گيرد.
1-3- خطرات بالقوه نانوتكنولوژي
خطرات نانوتكنولوژي همان‌قدر وحشتناك است كه منافع آن دلپذير. اگر نانوتكنولوژي بدون كنترل‌كننده‌هاي اجتماعي توسعه مخفيانه يابد، خطرناك‌ترين تهديد آينده خواهد بود.
سيستمي كه به آن اشاره شد به‌نام سيستم تجديد پذير خودبخودي كه شامل مونتاژگرهاي خودكار بود، دو خطر عمده با خود به‌همراه دارد:
1ـ اين سيستم بدون كنترل صحيح به حيات خود ادامه دهد.
2ـ ممكن است در خلال تجديد ساختارها، تغييراتي در سيستم اتفاق افتد كه اجازه جهش ناخواسته را به سيستم دهد.
با توجه به اين مخاطرات، پيشنهاد تشكيل يك كميته مشورتي در آمريكا براي جلوگيري از استفاده غير صحيح از DNA وراثتي داده شد، كه منجر به تأسيس كميته مشورتي DNA شد.
همانند هر دانش ديگر، نانوتكنولوژي خطرات بالقوه زيادي دارد كه بعضي قابل پيش‌بيني است و بعضي نه. سو عملكرد نمونه‌هاي اوليه، مسأله‌اي قابل پيش‌بيني است. بعد از آن اگر مونتاژگرها به‌درستي ساخته شوند، اصلي ترين دغدغه‌هاي بعدي، مواد خام در دسترس و نرم افزار كنترلي قابل اعتماد است. يك مونتاژگر افسار گسيخته در بدترين حالت مي‌تواند هر آنچه در كره زمين وجود دارد را به عنوان مواد خام ببلعد. البته نرم افزارهايي كه بتوانند وقايع دنياي واقع را شبيه سازي رايانه‌اي كرده و از اين خطرات بالقوه بكاهد به شدت مورد استقبال شبيه‌سازها قرار گرفته است. نكته نگران كننده اين است كه هر كس با استعدادكافي مي‌تواند يك چنين مونتاژگري را خلق كند، بدون توجه به گارد ايمني كافي.
خطرات جدي ديگري مثل ‹‹ اسلحه‌هاي نانويي›› وجود خواهد داشت. همان‌‌طور كه بسياري تذكر داده‌اند امكان استفاده از نانوتكنولوژي براي اهداف تجاوزكارانه وحشتناك به‌نظر مي‌رسد. باور كردني نيست كه ارتش‌ها از قبل، سرمايه‌گذاري لازم براي رويارويي با چنين وضعيتي را نكرده باشند.
2- وضعيت جهاني نانوتكنولوژي
ترسيم اجمالي فضاي جهاني سرمايه‌گذاري تحقيقات نانوتكنولوژي در يافتن جايگاه كشورمان در مقايسه با ديگر كشورها ضروري به نظر مي‌رسد. در حال حاضر آمريكا و ژاپن اصلي‌ترين بازيگران عرصةي تحقيقات نانوتكنولوژي هستند. اگر چه از نظر ميزان سرمايه‌گذاري، آمريكا همچنان پيشتاز است اما در بعضي از زمينه‌ها مثل نانوالكترونيك، ژاپن حرف اول را در دنيا مي‌زند. در اين عرصه بازيگران نوپايي همچون چين و كره جنوبي نيز وجود دارند كه از پيروان شتابان تحقيقات نانوتكنولوژي به حساب مي‌آيند و در يك برنامه ريزي دراز مدت قصد به‌دست آوردن مزيت‌هاي رقابتي بين‌المللي در زمينه‌هاي خاصي از نانوتكنولوژي را دارند.
2-1- آمريكا
آمريكا به‌عنوان خواستگاه تحقيقات نانوتكنولوژي از شبكه تحقيقاتي عظيمي بهره‌ مي‌گيرد. در ايالات متحده تحقيقات پايه عمدتاً توسط دستگاههاي دولتي، دانشگاههاي ايالتي وابسته به بودجه دولت و بعضي از سازمآنهاي خصوصي هدايت مي‌شوند.
وزارت دفاع ، بنياد ملي علوم و انستيتو ملي بهداشت عمده سرمايه‌گذاري‌هاي تحقيقاتي را در آمريكا انجام مي‌دهند. نكته جالب توجه اين است كه اين دستگاهها معمولاً ارتباط چنداني جز در موارد بحراني مانند AIDS با يكديگر ندارند و مستقلاً برنامه‌هاي خود را دنبال مي‌كنند. حتي ارايه برنامه ساليانه و بودجه‌هاي تخصيص يافته به هر يك كه معمولا از رشدي معادل تورم برخوردار است نيز به‌طور مجزا انجام مي‌پذيرد ]1[. همين عدم ارتباط باعث همپوشاني بسياري در برنامه‌هاي تحقيقاتي آنها شده است.
جدول 1بودجه سازمآنهاي دولتي درگير در امر تحقيقات را در سال‌هاي 95 تا 97 نشان مي‌دهد. همان‌طور كه در جدول قابل مشاهده است در اين سال‌ها نزديك به‌نيمي از بودجه‌هاي تحقيقاتي مربوط به صنايع نظامي بوده است كه اهميت ويژه اين بخش در پيشبرد تحقيقات پايه را نشان مي‌دهد. البته اين بودجه نسبت به دلار ثابت كاهش 3 درصدي را نشان مي‌دهد. بعد از آن بخش بهداشت با رشد 16 درصد قرار دارد كه بيشتر به تحقيقات بيوتكنولوژي و مهندسي ژنتيك اختصاص دارد.
علاوه بر جدول 1، نمودار 1 كه بر اساس دلار ثابت سال 1987 و براي سال‌هاي 1980 تا 96 ترسيم شده است به خوبي نشان دهنده روند تغييرات بودجه زمينه‌هاي مختلف تحقيقاتي در آمريكا مي‌باشد.
چنانچه در نمودار پيداست بودجه تحقيقات نظامي در سال 1988 به اوج خود رسيده و پس از آن نزول كرده است. در حالي كه بودجه تحقيقات غير نظامي از سال 1984 رشدي يكنواخت داشته است.
در سال 99 رييس جمهور وقت آمريكا پيشنهاد بودجه 31 ميليارد دلاري را براي تحقيقات غير نظامي تقديم مجلس كرد كه 150 ميليون دلار آن متعلق به نانوتكنولوژي بوده است و اغلب اين مبالغ توسط بنياد ملي علوم سرمايه گذاري شده است.

در صد تغييرات طي سال‌هاي
97-1996 سال1997 سال1996 سال1995 بودجه بخش‌ها
دلار پايه دلارجاري
3- 8/0- 37477 37791 37204 امنيت ملي
0 2/2 12165 11902 11407 بهداشت
5/1 7/3 8166 7871 7916 تحقيقات و تكنولوژي هوافضا
2 3/4 2984 2862 2794 علوم پايه
2/0- 2 2555 2504 2844 انرژي
6/3 6 1857 1752 1833 حمل و نقل
½ 4/4 1956 1877 1988 منابع طبيعي و محيط زيست
1/0- 3/1 1192 1178 1194 كشاورزي
7/14 2/17 1561 1333 1611 ساير موارد
1/0- 2/1 69916 69069 68791 جمع
جدول 1. بودجه تحقيقاتي بخش‌هاي مختلف تحقيقات آمريكا (ارقام به ميليون دلار)
منبع: A policy framework for developing a national nanotechnology program(P-36)

شكل 1. بودجه تحقيق و توسعه بخش‌هاي مختلف طي سال‌هاي 1996-1980
منبع: A policy framework for developing a national nanotechnology program(P-39)
2-2- ژاپن؛ رقيب قدرتمند
سرمايه گذاري 431 ميليون دلاري ژاپن روي نانوتكنولوژي در سال 2001 حاكي از توجه سردمداران و سياست‌گذاران تحقيـقاتي آن دارد. برنامه‌اي با افق دراز مـدت، سرمايه‌گذاري فراوان و آمادگي زياد در تحقيــقات ميان رشتـــه‌اي كه توسط 6 مركز تحقيقاتي و 4 انستيتو در سراسر ژاپن به‌اجرا در آمده است. مجري طرح، آژانس تكنولوژي و علوم صنعتي ژاپن است. اين در حالي است كه بنا به‌‌گزارشات متعدد از سازمآنهاي متولي سياست‌گذاري در آمريكا، دراين كشور ‌تلاش مثبتي براي همسويي تحقيقات نانوتكنولوژي ديده نشده است و آمريكا در مقايسه با ژاپن براي تحقيقات نانوتكنولوژي برنامه مدوني ندارد ]2[. اين وضعيت با مشاركت همه بخش‌هاي مرتبط و تقويت فعاليت‌هاي بين رشته‌اي مانند كارگاههاي آموزشي، گروههاي تحقيقاتي صنعت و دانشگاه و... قابل بهبود خواهد بود.
2-3- چين
سرمايه‌گذاري 02/3 ميليون دلاري در بزرگ‌ترين مركز تحقيقاتي نانوتكنولوژي در پكن به‌نام‹‹‌ آكادمي علوم چين ›› كه محلي براي جمع‌آوري دانشمندان و تكنيسين‌هاي علوم مختلف در كنار يكديگر به هدف مبادله اطلاعات، تجهيزات و نرم افزارهاي نانوتكنولوژي از سرتاسر جامعه علمي چين است، نشان از علاقه‌مندي سياست‌گذاران چيني براي سرمايه‌گذاري در اين زمينه‌ دارد. ]5[ اين سرمايه گذاري در زمينه نيمه‌‌هادي‌ها، مواد منفجره و مواد كاتاليست بوده است.
2-4- كره
كره جنوبي نيز كه چند سالي است تحقيقات پايه‌ در مقياس‌هاي ميكرو و نانو را شروع نموده‌است به تازگي مبلغ 23 ميليون وُن براي تحقيقات در سه زمينه نانوتكنولوژي، بيوتكنولوژي و تكنولوژي اطلاعات به عنوان سه زمينه نويد بخش علوم آينده سرمايه‌گذاري كرده است كه در غالب برنامه جامع توسعه تكنولوژيكي در ژولاي سال 2001 تقديم شوراي علوم رياست جمهوري شد. نقش سرمايه‌گذاري بخش خصوصي در تحقيقات نانوتكنولوژي در كره جنوبي به‌خوبي مشهوداست به‌طوري‌كه در حال حاضر سامسونگ در حال تحقيق بر روي نانو حافظه‌ها بوده و فوجيتسو ديگر پيشتاز صنعت نيمه‌‌هادي‌ها در حال تأسيس مركز تحقيقات نانوتكنولوژي در كاوازاكي است]4[ . ضمناً اين كشور در يك برنامه 10 ساله قصد تربيت 13000 متخصص نانوتكنولوژي را دارد.
علاوه بر اين كشورها، تايوان و هنگ‌كنگ نيز جهت‌گيري‌هاي كوتاه مدت روي نانوموادهاي كاربردي در الكترونيك و بيوتكنولوژي داشته‌اند.
3- طرح جامع « تعيين اولويت‌‌هاي سرمايه‌گذاري تحقيقات نانوتكنولوژي ايران »
3-1-پتانسيل‌هاي ايران
به طور كلي فن‌آوري‌هاي پيشرفته در مقايسه با فن‌آوري‌هاي قديمي داراي مشخصاتي هستند كه كشور ما را در مزيت نسبي قرار مي‌دهد ]5[.
اولاً: دوره عمر كوتاهي دارند و كسي نمي‌تواند ادعا كند كه مالكيت آن‌ را در اختيار دارد. اين نوع تكنولوژي به سرعت در حال تحول است و هر كس خود را با اين تحول سازگار و همراه كند، مي‌تواند در صحنه رقابت باقي بماند. به طور مثال، تحولات IT هند را به‌عنوان يكي ازصادر كنندگان عمده نرم افزار در جهان مطرح كرد، حال آن‌ كه قبل از اين تحولات، چنين امري اصلاً امكان پذير نبود.
ثانياً‌: با توجه به اين‌كه فن‌آوري‌هاي پيشرفته از سخت افزار استفاده كمي مي‌كنند و براي توليد انبوه نياز به سرمايه‌گذاري هنگفت ندارند، فاصله كمي از تحقيقات بنيادي تا توليد انبوه وجود دارد. در واقع سهمِ بعد انسان افزار يا مغز افزار تكنولوژي در قيمت محصول به فروش رفته بالاست و با وجود نيروهاي جوان‌ خوش فكر، تحصيل‌كرده و علاقه مند به سرنوشت مملكت، پتانسيل بالاي موجود در كشور به راحتي قابل مشاهده است.
ثالثاً: مسأله بازگشت سريع سرمايه‌ در اغلب تكنولوژي‌هاي نو و نياز كشور ما به اين مزيت با توجه به محدوديت‌هاي وجود سرمايه‌هاي داخلي در كشور و عدم امكان بهره‌گيري از سرمايه‌‌هاي خارجي، نكته‌اي است حايز اهميت. اين بازگشت سريع سرمايه، تداوم توسعه تكنولوژي در بنگاهها را تضمين كرده و انگيزه‌اي براي حركت به جلو با شتابي روز افزون در جهت نيل به اهداف توسعه درون‌زاي تكنولوژي مي‌باشد.
مقوله نانوتكنولوژي نيز به‌عنوان يكي از زمينه‌هاي تكنولوژيكي پيشرفته از پتانسيل‌هاي بالقوه مذكور بهره مي‌گيرد. علاوه برآن‌كه در حال حاضر در كشور پتانسيل‌هاي بالفعلي نيز وجود دارد كه در زير به بعضي از آنها اشاره مي‌شود:
1- با توجه به نياز صنعت پتروشيمي كشور به موادي مانند كاتاليست و امكان ساخت اين مواد در مقياس نانو در محيط آزمايشگاهي در دانشگاه علم و صنعت، در آينده مي‌توان به توليد انبوه اين ماده پرداخت.
2- تهيه اتاق تميز و ميكروسكوپي به‌منظور مشاهده اتم‌ها و مولكول‌ها براي تحقيق بر روي نيمه‌هادي‌هاي نانويي توسط يكي از اعضاي هيأت علمي دانشگاه شريف .
3- تغييرات روز افزون صنايع دفاعي ضرورت پرداخت به نانو ذرات سبك براي استفاده در اسلحه‌هاي نظامي با قدرت تخريب زياد و يا نانوكامپوزيت‌ها براي به‌كارگيري در صنايع هوايي را بيش از پيش آشكار مي‌سازد. در حال حاضر امكان ساخت ذرات 1 تا 2 نانويي در دانشگاه مالك اشتر فراهم شده است.
بنا به گفته مسؤول كميته سياست‌گذاري نانوتكنولوژي دفتر همكاري‌هاي فن‌آوري رياست جمهوري تا چند سال آينده عمده پروژه‌هاي تحقيقاتي حول محور نانو موادها دور مي‌زنند كه ما نيز در بعضي زمينه‌ها مانند نانوداروها ناگزير به انجام تحقيقات هستيم]6[.
3-2-نكات قابل تأمل در تدوين سياست‌هاي تحقيقاتي نانوتكنولوژي
به اين ترتيب تدوين طرح جامعي كه اولويت‌هاي سرمايه‌گذاري تحقيقات نانوتكنولوژي در آن مشخص باشد ضروري به نظر مي‌رسد. در اين راستا توجه به ابعاد متعددي لازم است كه به تشريح آنها پرداخته مي‌شود:
بعد انسان افزار
مهم‌ترين مزيت نسبي كشور ما وجود نيروي انساني مستعد است. جامعه علمي كشور از اساتيد برجسته‌اي برخوردار است كه علاوه بر داشتن اطلاعات به‌روز، علاقه‌مندي زيادي به فعاليت‌هاي تحقيقاتي دارند و بسياري از آنها در حال حاضر با وجود مشكلات عديده‌اي كه در پيش رو دارند، همچنان مشغول به فعاليت در زمينه‌هاي مورد علاقه خود هستند. علاوه بر آن وجود اساتيد و محققين ايراني به‌نام در خارج از كشور پتانسيل پنهاني است كه نياز به توجه خاصي دارد.تهيه بانك اطلاعاتي، شناسايي زمينه‌هاي مورد علاقه و ارتباط با آنان، دعوت از ايشان براي حضور در كشور و بهره‌گيري از تجارب ذي‌قيمت آنها مسلماَ نقش اساسي در بهبود سطح دانش جامعه علمي و توسعه دانش موجود در كشور دارد. از نظر پتانسيل دانشجويي نيز مزيت‌هاي فراواني در كشور وجود دارد. مهم‌ترين نكته چگونگي ايجاد همگرايي و تشكيل شبكه‌اي متشكل از اساتيد رشته‌هاي مختلف و دانشجويان مرتبط با آنان و بهره‌گيري از تكنولوژي اطلاعات در برقراري بستر اطلاعاتي مناسب است، به‌طوري كه اطلاع از فعاليت‌هاي اساتيد و محققان به سهولت امكان‌پذير گردد و تبادل آرا و نظرات از طريق اين بستر به سهولت انجام پذيرد.
بعد نرم افزار
مهم‌ترين سوالي كه در مواجهه با بحث تحقيقات در مقياس نانو مطرح مي‌شود، فاصله زياد تحقيقات پايه در كشور نسبت به جوامع توسعه يافته و كاستي‌هاي عميق در بعد دانش‌افزار تحقيقات نانوتكنولوژي است. در جواب اين پرسش بايد گفت كه ‹‹ اگر بخواهيم در زمينه‌هايي پيشرو باشيم، نيازمند توليد علم هستيم و بايد در مرز‌هاي دانش حركت كنيم اما اگر بخواهيم پيرو خوبي باشيم نياز چنداني به‌تحقيقات عميق وجود ندارد. با وجود ايرانيان خارج از كشور كه در اين زمينه كار كرده‌اند و در اين زمينه صاحب‌نظر هستند تا حدود زيادي مي‌توان اين نقيصه را برطرف كرد›› ]5[ . ضمناً مي‌توان دانشجويان مقاطع دكترا و محققين علاقه‌مند را در دوره‌هايي كوتاه مدت به خارج از كشور اعزام كرده و به‌اين ترتيب دانش فني لازم را در مدت زمان كوتاهي به‌دست آورد. همچنين با گنجاندن دروسي در مقاطع كارشناسي و كارشناسي ارشد، دانشجويان رشته‌هاي مختلف را با اين مقوله آشنا كرده و پايان نامه‌هاي دانشجويان را به اين سمت جهت‌دهي نمود.
كشور ما بيش از آن‌ كه نياز به توسعه دانش داشته باشد، نيازبه كاربرد صحيح دانش موجود در حوزه‌هاي داراي مزيت نسبي دارد. شناخت نياز دنيا، كشف حوزه‌هاي ارجح، تخصيص صحيح منابع و بهره‌برداري درست از نيروها و استعدادهاي كشور نيز علم و درايت خاص خود را مي‌طلبد كه تربيت نيروي انساني لازم براي تصميم‌گيري در مورد اين‌گونه موضوعات نيزنبايد از نظر سياست‌گذاران پنهان بماند.
بعد سخت‌افزار
براي تحقيقات نانوتكنولوژي يكسري تجهيزات خاص لازم است كه مقدار كمي از آن در كشور وجود دارد. با توجه به محدوديت‌هاي سرمايه‌گذاري در اين بخش توسط دولت و نهادهاي علمي- تحقيقاتي وابسته به دولت ضرورت دخالت دادن بخش خصوصي در تأمين اين‌‌گونه تجهيزات با هدف برآوردن نيازهاي خاص خود در قالب قراردادهاي پژوهشي بين صنعت و دانشگاه و يا مراكز تحقيقاتي لازم به‌نظر مي‌رسد. صنايعي مانند پتروشيمي، نظامي و پزشكي از جمله صنايعي هستند كه توانايي پرداخت هزينه‌هاي تجهيزات مورد نياز اين تحقيقات را تا حدودي دارند. قطعاً بودجه‌هاي دولتي در ابتداي امر بايد به توسعه فضاهاي تحقيقاتي در سطوح دانشگاهي تخصيص يابد و به‌اين ترتيب زمينه مناسبي براي تربيت نيروي انساني مورد نياز صنعت در آينده فراهم شود.
بعد سازمان‌افزار
به طور صريح وضعيت فعلي كشور را بايد در ضعف آشكار بعد سازماني فعاليت‌هاي انجام شده در كشور جستجو كرد. فارغ از بحث نانوتكنولوژي و تحقيقات، در كليه ابعاد سياست‌گذاري، اجرايي و كنترلي اين ضعف مشهود است. مصاديق بارز اين امر بخشي‌نگري و نبود تفكر سيستمي در بين سياست‌گذاران، عدم هماهنگي و تعامل صحيح دولت و بخش خصوصي به دليل عدم وجود اعتماد، ناكارايي بخش دولتي در پيش‌برد امور، نگرش غلط دولتمردان به جايگاه خود در ارتباط با بخش خصوصي و موارد متعددي از اين دست مي‌باشد. به‌ عنوان مثال، تا دو سال پيش هيچ مرجع مشخصي متولي تدوين استراتژي‌هاي توسعه تكنولوژي كشور نبوده ‌است در حالي كه در حال حاضر پنج مرجع مختلف خود را به‌نوعي متولي اين امر مي‌دانند. اين پنج مرجع عبارتند از: ]5[
1- سازمان پژوهش‌هاي علمي و صنعتي كشور با طرح ساماندهي فعاليت‌هاي توسعه تكنولوژيكي.
2- سازمان مديريت و برنامه‌ريزي پس از دستور رياست محترم جمهوري و تعيين محدوديت زماني به‌منظور ارايه طرح ملي استراتژي‌هاي توسعه تكنولوژيكي كشور.
3- مركز تحقيقات استراتژيك وابسته به مجمع تشخيص مصلحت نظام.
4- دفتر همكاري‌هاي فن‌آوري رياست جمهوري به‌واسطه موقعيت و جايگاه خاص خود و تجارب و سوابق قبلي.
5- شوراي پژوهش‌هاي علمي متشكل از جمعي از صاحب‌نظران و دانشگاهيان گوناگون.
معضل اساسي اين است كه اين پنج مرجع به‌صورت موازي در حال انجام فعاليت‌هايي مثل برگزاري همايش و سخنراني هستند. به ‌اين ترتيب منابع كافي به‌طوري كه نتيجه قابل قبولي حاصل شود به‌هيچ يك اختصاص داده نمي‌شود. در حالي كه با تمركز اين منابع و كارهاي تيمي مي‌توان به نتايج بهتري دست يافت.
در اين بعد، پرداختن به نقش و جايگاه دولت از اهميت خاصي برخوردار است. در حالي كه دولت بايد نقش هدايت‌گرانه و تسهيل كننده اين امور را به عهده داشته‌باشد، همگي به تصدي‌گري هرچه بيشتر بخش دولتي اذعان دارند. اين ديدگاه به خاطر وجود نگرش ناصحيح به بخش خصوصي مي‌باشد. دولت به جاي بستر سازي اطلاعاتي و قانوني براي حركت صحيح و سالم بخش خصوصي فقط به‌فكر جلوگيري از منفعت طلبي آن بوده است، در حالي كه نيروي محركه اقتصاد بازار كسب سود است و اين عامل مهم‌ترين انگيزه براي حركت و پويايي بنگاههاي توليدي و خدماتي در اقتصاد مي‌باشد. دولت بايد با اتخاذ مكانيزم‌هاي صحيح قانوني و حمايتي، سرمايه‌ها را به سمت و سوي مطلوب سوق دهد و سودآوري بخش‌هاي حقيقي اقتصاد را بهبود بخشد. در بخش نانوتكنولوژي نيز دولت همين وظايف را دارد. اطلاع رساني همگاني به صنعت، مراكز تحقيقاتي- دانشگاهي و تشويق‌ها و حمايت‌هاي مالي مانند معافيت‌هاي مالياتي و مهم‌تر از آن حمايت‌هاي قانوني و ترسيم دورنماي مطمئن از سرمايه‌گذاري در اين حوزه، استفاده از امكانات و نفوذ خود در خارج از كشور در برقراري ارتباط بيشتر شركت‌هاي داخلي و خارجي از طريق اتاق‌هاي بازرگاني از موارد قابل تأمل است. در فاز تدوين اولويت‌ها نيز حضور تيمي خبره از صنايع مرتبط با تحقيقات نانوتكنولوژي الزامي است، چرا كه اگر دولت خود را متولي تعيين تكليف براي بخش خصوصي مي‌داند بايد حتماَ به پيشنهادها و مشكلات صنعت توجه كند و در برنامه‌ريزي خود آنها را مورد توجه قرار دهد. در اين صورت در فاز اجرا با كمترين مشكل مواجه خواهد بود و صنعت نيز خود را موظف به عمل به آنچه خود در تدوين آن نقش داشته است خواهد كرد. اين قبيل نكات از زواياي پنهان سياست‌گذاري صحيح و جامع مي‌باشد كه متأسفانه كمتر مورد توجه برنامه‌ريزان قرار مي‌گيرد.
سخن پاياني
مهم‌ترين نكته‌اي كه در انتها بايد متذكر شد، توجه به اين نكته است كه تدوين سند ملي سياست‌گذاري نانو‌تكنولوژي و ارايه آن به مرجعي قانوني همچون هيأت وزيران براي تصويب نهايي و سپس مكلف كردن دستگاهها و مراجع ذيربط در به‌كارگيري مفاد آن، نقطه پاياني سياست‌گذاري نانو‌تكنولوژي نيست. بنابراين با نگاهي موشكافانه، استفاده از لفظ ‹‹ سند ملي سياست‌گذاري نانوتكنولوژي ايران ›› چندان صحيح به‌نظر نمي‌رسد و به همين دليل، عنوان بخش سوم مقاله ‹‹ تعيين اولويت‌هاي سرمايه‌گذاري نانوتكنولوژي ›› انتخاب شده است.
توجه به اين نكته ضروري است كه نانوتكنولوژي به عنوان يك زمينه بسيار گسترده‌ از تكنولوژي‌هاي گوناگون بايد در كنار سا ير زمينه‌هاي تكنولوژيكي پيشرفته مانند IT، انرژي‌هاي نو، الكترونيك و كامپيوتر كه به نظر مي‌رسد در اين زمينه مزيت‌هاي نسبي وجود دارد، مورد توجه قرار گيرد و سپس به تخصيص منابع و سرمايه‌ها، با توجه به تعيين اولويت‌هاي كلان توسعه تكنولوژيكي كشور پرداخت. بدين منظور دولت موظف است در عالي‌ترين سطح به تدوين استراتژي‌هاي توسعه تكنولوژي كشور و ترسيم دورنماي آيندةي آن بپردازد. در اين راستا توجه به نكات ذيل ضروري است: ]5[
1- در تدوين استراتژي‌هاي كلان توسعه تكنولوژيكي كشور، نيازي به تعيين تكنولوژي‌هاي مشخص نمي‌باشد، بلكه ضروري است تا ‹‹ زمينه‌هاي تكنولوژيكي›› مناسب براي سرمايه گذاري، مشخص شود. مسلماً تشخيص زمينه‌هاي مناسب بدون انجام مطالعات اوليه گسترده و تعيين فرصت‌ها و تهديدهاي ناشي از سرمايه‌گذاري در آن زمينه تكنولوژيكي در قالب تيم‌هاي تخصصي امكان‌پذير نمي‌باشد.
2- استفاده از تجارب كشور‌هاي ديگر و يافتن نقاط مشترك، قطعاً مفيد خواهد بود امانبايد فراموش كرد كه استراتژي‌هاي هر كشور منحصر به‌فرد است، كه با توجه به توانمندي‌ها، فرصت‌ها و تهديدها و نيز نقاط ضعف و قوت بايد تدوين شود.
3- فرايند تدوين استراتژي توسعه تكنولوژيكي امري پيچيده و طولاني است كه نياز به تيمي بزرگ و مديريت خاص خود را دارد.
4- طرح مذكور، طرحي غلتان است كه بايد هر چند سال يكبار با توجه به تحولات و توانمندي‌هاي جديد ايجاد شده در كشور مورد بازبيني قرار گيرد.
5- پس از تدوين، لازم است طرح مذكور در سطحي وسيع در دسترس عموم دانشگاهيان، صنعتگران، محققين، سياست‌گذاران و دولتمردان قرار گيرد تا همگان به جهت‌گيري‌هاي آتي تكنولوژيكي كشور واقف شده و هدف‌گذاري خود را مبتني بر اين سياست‌ها انجام دهند. به عنوان مثال، كشور فرانسه در سال 96 در يك پروژه 9 ماهه، اقدام به تهيه كتابچه‌اي با نام ‹‹ 100 زمينه تكنولوژيكي در سال 2000 ›› كرد كه اولويت‌هاي تكنولوژيكي كشور در آن معلوم بود و در سطحي وسيع در اختيار عموم قرار گرفت. به اين ترتيب، همةي افراد به جهت‌گيري‌هاي كلان تكنولوژيكي كشور فرانسه از سال 2000 پي بردند و خود را با آن همسو كردند.
در كشور ما نيز تحقق چنين امري ضروري به نظر مي‌رسد و براي اين منظور لازم است كه مرجع واحدي متولي اين امر بوده و از ساير تصميم‌گيران نيز بهره گيرد كه لازمه اين امر، جايگاه رفيع و فرابخشي بودن آن است.
از ميان 5 مرجع مورد اشاره در بخش3، مناسب ترين گزينه براي تصدي مسؤوليت مذكور، دفتر همكاري‌‌هاي فن‌آوري رياست جمهوري است كه از طرفي مستقيماً با رييس جمهور ـ بالاترين مقام اجرايي ـ مرتبط بوده و از حمايت‌هاي مالي و قانوني ويژه‌اي برخوردار است كه اين حمايت‌ها نقش بسيار مهمي در نيل به اهداف تعيين شده در پروژه دارد و از طرف ديگر، دفتر با حفظ شخصيت فرابخشي خود و كاستن از تصدي‌گري‌هاي بي‌مورد حتي در پروژه‌هاي بسيار مهم مانند توربين‌هاي گازي و صنايع هوايي، مي‌تواند جايگاه هدايت‌گرانه خود را در خدمت پروژه‌هاي كلان ملي همچون تدوين استراتژي‌هاي توسعه تكنوژلويكي قرار دهد. در اين راستا، دفتر بايد با گردآوري خبرگان صنعت و مراكز تحقيقاتي و دانشگاهيان فكور و علاقه‌مند به مسايل كلان مملكت، يك كميته راهبري قدرتمندي تشكيل دهد كه هدايت و نظارت عالي بر فعاليت‌ها را در دست گيرند و سپس با تشكيل كميته‌هاي تحقيقاتي در زمينه‌هاي مختلف تكنولوژيكي مانند تكنولوژي‌هاي پيشرفته از قبيل فن‌آوري اطلاعات و ارتباطات، نانوتكنولوژي، بيوتكنولوژي، انرژي‌هاي نو و يا در صنايع سنتي يا تكنولوژي‌هاي سطح پايين مانند فولاد و پتروشيمي به بررسي پتانسيل‌ها، تهديدها، فرصت‌ها و مزيت‌هاي كشور در مورد هر يك از زمينه‌ها پرداخته و نهايتاً به تدوين سند ملي استراتژي‌هاي توسعه تكنولوژيكي بپردازد. پس از طي مراحل فوق است كه مشخص مي‌شود نانوتكنولوژي تا چه اندازه مي‌تواند مشكلات ما را برطرف سازد و اولويت آن در مقايسه با بقيه زمينه‌ها به چه ميزان است.
جان كلام آن‌كه تدوين طرح ملي سياست‌گذاري نانوتكنولوژي بدون در نظر گرفتن اولويت‌هاي توسعه تكنولوژيكي كشور، كار نادرستي است و در واقع استراتژي توسعه نانوتكنولوژي بايد در زير چتر استراتژي‌ كلان توسعه تكنولوژيكي كشور تدوين گردد.

منابع و مراجع:
1. Richard H. Smith, II, A policy framework for developing a national nanotechnology program, Blacksburg, Virginia, April 24, 1998.
2. D.Cyranoski, Japan sets sights on success in nanotechnology, November 2000.
3. Chinese Science Academy to build Nanotechnology Research Center in Beijng, November 2000.
4. Hwang Jang-jin, Ministry announces a major initiative to boost bioscience, February 2001.
5. مصاحبه با دكتر آراستي؛ عضو هيأت علمي دانشكده مديريت و اقتصاد دانشگاه صنعتي شريف
6. مصاحبه با مهندس سلطاني؛ مسؤول كميته نانوتكنولوژي دفتر همكاري‌هاي فن‌آوري رياست جمهوري

حتماً تابه حال اتفاق افتاده که درون یک سی.دی که با فرمت ویدوئی رایت شده باشـــه
نگاه کرده باشین ومتوجه شده باشین که درون پوشه MPEGAV غیر از فایلهای ویدوئی که باپسوند DAT ...

VCD چیست؟
حتماً تابه حال اتفاق افتاده که درون یک سی.دی که با فرمت ویدوئی رایت شده باشـــه
نگاه کرده باشین ومتوجه شده باشین که درون پوشه MPEGAV غیر از فایلهای ویدوئی که باپسوند DAT
می باشند فایلها وپوشه های دیگه ای داخل سی دی رایت شده و شاید از خودتون سوال کرده باشیـــــن
" اینها دیگه چیه؟"اگه این سوال ازخودتون نپرسیدین که هیچ، امااگه پرسیدین وجوابشم نمی دونستین مطلب زیر برای رسیدن به این جواب کمکتون می کنه.
اســـــتاندارد VCD توســـط Philips و JVC در سال١٩٩٣ ابلاغ شد. این استاندارد مشخص میکنه فایلهای تصویری با چه فرمت،کیفیت وساختار فایل سیستمی روی سی دی ذخیره بشه. فایلهای MPEG1 ابعاد ٢٨٨×۳٥٢ونرخ تصـــو یر۲٥فــریم برای پا ل و٢٩فریم در ثانیه، وبرای NTSCباابعاد۵۷۶×٧٠٤ و
۴٨۰×٧٠٤ برای ذخیره کردن تصاویر هستش. دستگاههای پخش ویدئو سی دی باید بتونن جای ذخیره فایلهای ذکر شده را از روی سی دی پیدا کنن و دستگاههای CD –iتنها باوجود نرم افزار اجرای سی دی که رویVCDهستش می تونن تراکها را پخش کنن.به همین دلیل هنگامی که یک VCDرا در درایو رایانه قرار میدیم باتعدادی پوشه مواجه میشیم که درهرکدوم از اونها تعدادی فایل هست.در پوشهVCD اطلاعا تی
مربوط به طرز قرار گیری و ترتیب پخش تراکها وجود داره.کار پوشه EXTهم مثل کار پوشهVCD هستش با این تفاوت که تنها مورد استفاده دستگاههای CD –iقرار می گیره.CDIهمانطور که از نامش معلومه نرم افزار پخش VCDرا همراهی می کنه،که تنها تو سط CD-iها مورد استفاده قرار می گیره.SEGMENT هم برای ذخیره تکه های فیلم یا عکسها مورد استفاده قرار می گیره و این فایلها نمی تونن روی سی دی طولی بیشتر از ١٥٠ Blocks داشته باشه. اما می مونه پوشه MPEGAVکه فکر میکنم همه شما وظیفه این پوشه را بدونین.در آخر هم یک نکته جالب براتون مینویسم که همه شما به اون برخورد کردین اما اکثریت به این نکته توجه نکردین و اون نبود بیتهای مربوط به رفع خطاست.این بیتها که برای سی دی های حاوی اطلاعات ضرور یه در VCDآنقدر کارایی نداره، به همین علت وقـتی سی دی های خشدار را روی هارد کپی میکنید اطلا عات اون بخش آسیب دیده باز هم مشکل داره وهنگام پخش بصورت پرش رنگ و صدا وبه هم ریختگی بخشهایی از تصویر دیده میشه.
در آخر هم اگه دوست دارین درباره استانداردDVDهم بدونین به امیل من تماس بگیرین من هم نتیجه میگیرم که آیا این مطلب طرفداران خودشو داشته یا نه
DVD چیست؟
این سه حرف زمانی علامت اختصاری دیسك ویدیویی دیجیتال Digital Video Disc بود. اما امروزه فقط DVD است، در واقع نسل بعدی فن آوری ذخیره سازی دیسك نوری است.
DVD لوح فشرده ای است كه از ظرفیت بسیار بالایی برخوردار می باشد و می تواند مانند نوار ویدئویی (VHS) فیلم را در خود ذخیره نماید و نسبت به سی دی های صوتی و كامپیوتری برتری دارد.
هدفی كه DVD دنبال نموده، این است كه همه سرگرمی های خانگی رایانه ای، اطلاعات رایانه ای و اطلاعات تجاری و كاری را با یك فرمت واحد دیجیتال ذخیره كند، تا بتواند جایگزین سی دی های صوتی، نوار ویدئویی، دیسك لیزری، بازی های رایانه ای و سایر موارد بشود.
امروزه DVD از بیشترین پشتیبانی شركت های الكترونیكی، نرم افزاری و استودیوهای بزرگ صوتی و تصویری بر خوردار است.
با چنین پشتیبانی بزرگ و بی سابقه ای، DVD بدل به موفق ترین كالای مصرفی الكترونیكی در دوران كوتاه پیدایش خود می باشد.
DVD فرمتی است كه اوایل برای فیلم های سینمایی ظاهر شد و كیفیت بهتری نسبت به VHS داشت. در واقع فناوری مورد استفاده در، DVD لیرز قرمز (با طول موج635 یا650 نانومتر) و فشرده سازی MPEG2 است.
اولین دستگاه های DVD در نوامبر سال 1996 در ژاپن و در مارس سال 1997 در آمریكا ساخته شد. توشیبا، پایونیر، پاناسونیك،هیتاچی و سونی اولین سازندگانی بودند كه دستگاه های DVD- ROM را در ژانویه سال 1997 به بازار عرضه كردند.
امروزه بیش از دویست نوع دستگاه های صوتی و تصویری DVD در بازار دنیا موجود است، هر چند كه این دستگاهها از كیفیت مشابه و استانداردی برخوردار نیستند.

ویژگی های DVD چیست؟
-DVD بیش از دو ساعت فیلم ویدئویی را با عالی ترین كیفیت ذخیره می كند. (البته یك DVD دو طرفه (دولایه) می تواند هشت ساعت فیلم ویدئویی با كیفیت عالی را در خود ذخیره كند).
- فیلم های Wide Screen استاندارد پشتیبانی می كند.
- قابلیت انتخاب نه زاویه دوربین از زاویه دیدهای مختلف هنگام اجرا را دارا می باشد.
- مقدار ظرفیت DVD برابر7/4 گیگابایت در هر لایه دیسك است. (با در نظر گرفتن این كه لایه بالایی نیمه شفاف است ولیزر بر روی لایه پایینی دوم نیز تاثیر می گذارد، بنابراین مقدار ظرفیت تا 9 گیگابایت افزایش می یابد.)

مشكلات DVD چیست؟
- سالها طول خواهد كشید تا فیلم ها، كلیپ ها، برنامه های ویدئویی و نرم افزارهای رایانه ای به طور وسیع به صورت DVD در اختیار همگان قرار گیرد.
- پاره ای ابهامات در مشخصات فنی اجرا كننده ها و ناكافی بودن آنها و همین طور دیسك ها باعث نارسایی ها می شود كه بعضی از دیسك ها یا به طور كامل اجرا نمی شوند و یا اصلاً روی بعضی اجراكننده ها عمل نمی كنند.
- دستگاه های ضبط DVD هنوز بسیار گران قیمت هستند.
- به این علت كه DVD از سیستم فشرده سازی دیجیتال با كیفیت عالی استفاده می كند، در نتیجه منابع اصلی صوتی و تصویری كه با كیفیت پایینی تهیه شده باشند در DVD مشكل خواهند داشت.
- تعداد بسیار كمی از اجرا كننده های DVD می توانند با سرعت نرمال فیلم را به عقب بر گردانند.

میزان كیفیت DVD تا چه میزان است؟
DVD قادر است كیفیت تصویری نزدیك به كیفیت برداشت فیلم در استودیو را ارائه دهد و حتی بهتر از سی دی های صوتی، اما به هر حال این كیفیت بستگی به عوامل متعددی در تولید دارد. به موازات پیشرفت فناوری فشرده سازی اطلاعات، ما شاهد هستیم كه هر مقدار كیفیت افزایش یابد قیمت نیز افزایش می یابد و هر میزان هزینه تولید كاهش یابد، دیسك ها با كیفیت پایین تری به بازار می آیند.
در چنین دیسك های DVD از سیستم فشرده سازی MPEGI كه چیزی در حد فیلم های VHS است به جای MPEG2 استفاده می شود. (ویدئوهای DVD به طور معمول از روی نسخه اصلی استودیو در فرمت MPEG2 استفاده می شود.) هر میزان كه فناوری فشرده سازی MPEG پیشرفت كند، كیفیت های برتری به دست خواهد آمد.

از چه نرم افزارهایی برای اجرای DVD می توان استفاده نمود؟
اگر نرم افزار خوبی در دست داشته باشید، می توانید بهره بیشتری از DVD بگیرید. به طور معمول از چند نرم افزار رایج برای اجرایDVD استفاده می شود. (البته ممكن است، شما از برنامه دیگری نیز جهت ضبط و یا اجرای دی وی دی استفاده كنید.)
اما در هر صورت برنامه Media Player – Jet Audio و برنامه Xing DVD, Power DVD در بین كاربران از محبوبیت بیشتری برخوردارند. (فراموش نكنید كه نوع ویندوز و نسخه برنامه مورد استفاده شما نیز در اجرای DVD مهم می باشد.)
حاٿظه Flash

حاٿظه های الکترونيکی با اهداٿ متٿاوت و به اشکال گوناگون تاکنون طراحی و عرضه شده اند. حاٿظه ٿلش ، يک نمونه از حاٿظه های الکترونيکی بوده که برای ذخيره سازی آسان و سريع اطلاعات در دستگاههائی نظير : دوربين های ديجيتال ، کنسول بازيهای کامپيوتری و ... استٿاده می گردد. حاٿظه ٿلش اغلب مشابه يک هارد استٿاده می گردد تا حاٿظه اصلی . در تجهيزات زير از حاٿظه ٿلش استٿاده می گردد : تراشه BIOS موجود در کامپيوتر CompactFlash که در دوربين های ديجيتال استٿاده می گردد . SmartMedia که اغلب در دوربين های ديجيتال استٿاده می گردد Memory Stick که اغلب در دوربين های ديجيتال استٿاده می گردد . کارت های حاٿظه PCMCIA نوع I و II کارت های حاٿظه برای کنسول های بازيهای ويدئويی مبانی حاٿظه ٿلش حاٿظه ٿلاش يک نوع خاص از تراشه های EEPROM است . حاٿظه ٿوق شامل شبکه ای مشتمل بر سطر و ستون است . در محل تقاطع هر سطر و يا ستون از دو ترانزيستور استٿاده می گردد. دو ترانزيستور ٿوق توسط يک لايه نازک اکسيد از يکديگر جدا شده اند. يکی از ترانزيستورها Floating gate و ديگری Control gate خواهد بود. Floatino gate صرٿا" به سطر (WordLine) متصل است . تا زمانيکه لينک ٿوق وجود داشته باشد در سلول مربوطه مقدار يک ذخيره خواهد بود. بمنظور تغيير مقدار يک به صٿر از ٿرآيندی با نام Fowler-Nordheim tunneling استٿاده می گردد. از Tunneling بمنظور تغيير محل الکترون ها در Floating gate استٿاد می شود. يک شارژ الکتريکی حدود 10 تا 13 ولت به floating gate داده می شود. شارژ از ستون شروع ( bitline) و سپس به floating gate خواهد رسيد .در نهايت شارژ ٿوق تخليه می گردد( زمين ) .شارژ ٿوق باعث می گردد که ترانزيستور floating gate مشابه يک "پخش کننده الکترون " رٿتار نمايد . الکترون های مازاد ٿشرده شده و در سمت ديگر لايه اکسيد به دام اٿتاد و يک شارژ منٿی را باعث می گردند. الکترون های شارژ شده منٿی ، بعنوان يک صٿحه عايق بين control gate و floating gate رٿتار می نمايند.دستگاه خاصی با نام Cell sensor سطح شارژ پاس داده شده به floating gate را مونيتور خواهد کرد. در صورتيکه جريان گيت بيشتر از 50 درصد شارژ باشد ، در اينصورت مقدار يک را دارا خواهد بود.زمانيکه شارژ پاس داده شده از 50 درصد آستانه عدول نموده مقدار به صٿر تغيير پيدا خواهد کرد.يک تراشه EEPROM دارای گيت هائی است که تمام آنها باز بوده و هر سلول آن مقدار يک را دارا است. در اين نوع حاٿظه ها ( ٿلش) ، بمنظور حذٿ از مدارات پيش بينی شده در زمان طراحی ( بکمک ايجاد يک ميدان الکتريکی) استٿاده می گردد. در اين حالت می توان تمام و يا بخش های خاصی از تراشه را که " بلاک " ناميده می شوند، را حذٿ کرد.اين نوع حاٿظه نسبت به حاٿظه های EEPROM سريعتر است ، چون داده ها از طريق بلاک هائی که معمولا" 512 بايت می باشند ( به جای يک بايت در هر لحظه ) نوشته می گردند. کارت های حاٿظه ٿلش تراشه BIOS در کامپيوتر، متداولترين نوع حاٿظه ٿلش است . کارت های SmartMedia و ComapctFlash نيز نمونه های ديگری از حاٿظه های ٿلش بوده که اخيرا" متداول شده اند. از کارت های ٿوق بعنوان "ٿيلم های الکترونيکی" در دوربين های ديجيتال، استٿاده می گردد .کارتهای حاٿظه برای بازيهای کامپيوتری نظير Sega و PlayStation نمونه های ديگری از حاٿظه های ٿلش می باشند. استٿاده از حاٿظه ٿلش نسبت به هارد دارای مزايای زير است : حاٿظه های ٿلش نويز پذير نمی باشند. سرعت دستيابی به حاٿظه های ٿلش بالا است . حاٿظه های ٿلش دارای اندازه کوچک هستند. حاٿظه ٿلش دارای عناصر قابل حرکت ( نظير هارد ) نمی باشند. قيمت حاٿظه های ٿلش نسبت به هارد بيشتر است .
نوشته شده توسط admin در تاريخ 25/11/1383 ساعت : 08:25
حاٿظه Flash

حاٿظه های الکترونيکی با اهداٿ متٿاوت و به اشکال گوناگون تاکنون طراحی و عرضه شده اند. حاٿظه ٿلش ، يک نمونه از حاٿظه های الکترونيکی بوده که برای ذخيره سازی آسان و سريع اطلاعات در دستگاههائی نظير : دوربين های ديجيتال ، کنسول بازيهای کامپيوتری و ... استٿاده می گردد. حاٿظه ٿلش اغلب مشابه يک هارد استٿاده می گردد تا حاٿظه اصلی . در تجهيزات زير از حاٿظه ٿلش استٿاده می گردد : تراشه BIOS موجود در کامپيوتر CompactFlash که در دوربين های ديجيتال استٿاده می گردد . SmartMedia که اغلب در دوربين های ديجيتال استٿاده می گردد Memory Stick که اغلب در دوربين های ديجيتال استٿاده می گردد . کارت های حاٿظه PCMCIA نوع I و II کارت های حاٿظه برای کنسول های بازيهای ويدئويی مبانی حاٿظه ٿلش حاٿظه ٿلاش يک نوع خاص از تراشه های EEPROM است . حاٿظه ٿوق شامل شبکه ای مشتمل بر سطر و ستون است . در محل تقاطع هر سطر و يا ستون از دو ترانزيستور استٿاده می گردد. دو ترانزيستور ٿوق توسط يک لايه نازک اکسيد از يکديگر جدا شده اند. يکی از ترانزيستورها Floating gate و ديگری Control gate خواهد بود. Floatino gate صرٿا" به سطر (WordLine) متصل است . تا زمانيکه لينک ٿوق وجود داشته باشد در سلول مربوطه مقدار يک ذخيره خواهد بود. بمنظور تغيير مقدار يک به صٿر از ٿرآيندی با نام Fowler-Nordheim tunneling استٿاده می گردد. از Tunneling بمنظور تغيير محل الکترون ها در Floating gate استٿاد می شود. يک شارژ الکتريکی حدود 10 تا 13 ولت به floating gate داده می شود. شارژ از ستون شروع ( bitline) و سپس به floating gate خواهد رسيد .در نهايت شارژ ٿوق تخليه می گردد( زمين ) .شارژ ٿوق باعث می گردد که ترانزيستور floating gate مشابه يک "پخش کننده الکترون " رٿتار نمايد . الکترون های مازاد ٿشرده شده و در سمت ديگر لايه اکسيد به دام اٿتاد و يک شارژ منٿی را باعث می گردند. الکترون های شارژ شده منٿی ، بعنوان يک صٿحه عايق بين control gate و floating gate رٿتار می نمايند.دستگاه خاصی با نام Cell sensor سطح شارژ پاس داده شده به floating gate را مونيتور خواهد کرد. در صورتيکه جريان گيت بيشتر از 50 درصد شارژ باشد ، در اينصورت مقدار يک را دارا خواهد بود.زمانيکه شارژ پاس داده شده از 50 درصد آستانه عدول نموده مقدار به صٿر تغيير پيدا خواهد کرد.يک تراشه EEPROM دارای گيت هائی است که تمام آنها باز بوده و هر سلول آن مقدار يک را دارا است. در اين نوع حاٿظه ها ( ٿلش) ، بمنظور حذٿ از مدارات پيش بينی شده در زمان طراحی ( بکمک ايجاد يک ميدان الکتريکی) استٿاده می گردد. در اين حالت می توان تمام و يا بخش های خاصی از تراشه را که " بلاک " ناميده می شوند، را حذٿ کرد.اين نوع حاٿظه نسبت به حاٿظه های EEPROM سريعتر است ، چون داده ها از طريق بلاک هائی که معمولا" 512 بايت می باشند ( به جای يک بايت در هر لحظه ) نوشته می گردند. کارت های حاٿظه ٿلش تراشه BIOS در کامپيوتر، متداولترين نوع حاٿظه ٿلش است . کارت های SmartMedia و ComapctFlash نيز نمونه های ديگری از حاٿظه های ٿلش بوده که اخيرا" متداول شده اند. از کارت های ٿوق بعنوان "ٿيلم های الکترونيکی" در دوربين های ديجيتال، استٿاده می گردد .کارتهای حاٿظه برای بازيهای کامپيوتری نظير Sega و PlayStation نمونه های ديگری از حاٿظه های ٿلش می باشند. استٿاده از حاٿظه ٿلش نسبت به هارد دارای مزايای زير است : حاٿظه های ٿلش نويز پذير نمی باشند. سرعت دستيابی به حاٿظه های ٿلش بالا است . حاٿظه های ٿلش دارای اندازه کوچک هستند. حاٿظه ٿلش دارای عناصر قابل حرکت ( نظير هارد ) نمی باشند. قيمت حاٿظه های ٿلش نسبت به هارد بيشتر است .
نوشته شده توسط admin در تاريخ 25/11/1383 ساعت : 08:25

مقدمه
در راستای دنبال نكردن هیچ خط و مشی مشخصی در امر اطلاع رسانی و آموزش، اینبار می‌خواهیم با هم روش تبدیل DVD به فایلهای AVI با كیفیت بسیار عالی را بررسی كنیم.
این آموزش بدرد كسانی كه تا بحال اصلا دست به DVD نزده‌اند نیز میخورد. چون سعی كرده‌ام مسیر كاملا مشخص باشد و نكته‌ای ناگفته نماند.
این مقاله از دو قسمت اصلی تشكیل می‌شود:
قسمت اول - آشنایی با DVD
قسمت دوم - طریقه تبدیل یك DVD به فایل AVI
در قسمت اول، اطلاعات جامعی درباره DVD خواهیم آموخت. در این بخش سعی شده است اطلاعات بصورت خلاصه و مفید گفته شود و از وارد شدن به مباحث فنی (نظیر روشهای خواندن DVD توسط لیزر، انواع روشهای هیبرید و ...) به جهت عمومی‌تر شدن مطلب پرهیز شود.
در قسمت دوم، روش بازكردن قفل DVD و انتقال آن به هارد دیسك و سپس تبدیل آن به فایل AVI با كمك تكنولوژی DivX تشریح گردیده است.
تذكر: به كسانی كه قصد دارند بصورت سریع و خلاصه این مطلب را مطالعه كنند، توصیه می‌شود اگر تمایلی به خواندن قسمت اول و آشنایی با DVD را ندارند، تنها به خواندن بخش ساختار فایلها در DVD و ساختار VOB نگاهی اجمالی داشته باشند، زیرا این قسمتها پیش‌نیاز قسمت دوم می‌باشند و پس از آن می‌توانند مستقیما از قسمت دوم شروع به خواندن نمایند.
________________________________________
قسمت اول
DVD چیست؟
DVD یك دیسك ظرفیت بالا در ابعاد یك سی دی می‌باشد كه می‌تواند ظرفیتی تا 25 برابر یك سی‌دی داشته باشد. از آن می‌توان برای ذخیره فیلم، بازی، موسیقی و اطلاعات شخصی استفاده كرد.
DVD در دستگاه‌های CD-Drive یا همان CD خوانهای معمول كامپیوترها قابل خواندن نیست. بلكه نیاز به درایو مخصوص دی وی دی دارد.
DVD اكنون مخفف كلمات «Digital Versatile Disc» است كه به معنای «دیسك چند منظوره دیجیتالی» می‌باشد. در گذشته، هنگامی كه چندین شركت برای اولین بار بر روی تكنولوژی DVD شروع به فعالیت كردند، آن را برای ذخیره فیلم در نظر گرفته بودند و آنرا «Digital Video Disc» نامیدند، اما امروزه به علت كاربردهای متفاوت آن به دیسك چند منظوره تغییر نام یافته است.

لوگوی استاندارد DVD
________________________________________
خصوصیات DVD
• ابعاد DVD مشابه CD می‌باشد. در اصل DVD از دو دیسك 0.6 میلی‌متری به هم چسبیده تشكیل شده است، كه می‌تواند بر روی هر دوی این دیسكها اطلاعات ذخیره شود و یا تنها بر روی یكی از آنها ذخیره گردد.
• DVD در انواع تك لایه/دو لایه و تك رو/دو رو موجود می‌باشد.
• هر لایه از DVD حداكثر توانایی ذخیره 4.7 گیگا بایت اطلاعات را دارا می‌باشد و در هر سمت DVD حداكثر 8.5 گیگا بایت ذخیره‌سازی مجاز می‌باشد. (با فرض DVD دو لایه)
• استفاده از فرمت فایل UDF
• به كار بردن روشهای محافظت دیجیتال و آنالوگ در DVD بصورت پیش فرض
• وجود انواع قابل ضبط (Recordable) و انواع قابل بازنویسی (Re-Writable)
• سازگاری با CD، بدین معنا كه هر دستگاه پخش DVD می‌بایست قادر به پخش CD نیز باشد.
• قطر دیسك 120 میلی‌متر یا 5 اینچ (البته همانند DVD، CDهایی با قطر كمتر نیز یافت كه در دستگاه‌های معمولی قابل خواندن هستند.)

نمونه یك DVD ویدیویی
________________________________________
انواع DVD
با توجه به تعداد لایه و پشت و روی DVD، انواع مختلفی از DVD موجود می‌باشد:
DVD-5 DVD-9 DVD-10 DVD-18 DVD-R DVD-RW DVD-RAM
ظرفیت (گیگابایت) 4.7 8.54 9.4 17.08 4.7 4.7 4.7 یا 9.4
تعداد لایه در هر سمت 1 2 1 2 1 1 1
یك‌رو یا دو رو 1 1 2 2 1 1 1 یا 2

نمونه یك DVD قابل نوشتن (DVD-R)
________________________________________
مناطق DVD
به علت وجود قوانین حقوق مولفان و ناشران كه در اكثر كشورها رعایت می‌گردد (البته ایران از این قانون پیروی نمی‌كند)، كپی كردن یك DVD عملی غیر مجاز محسوب شده و پیگرد قانونی دارد. (البته كپی برای خود و نگهداری به عنوان نسخه یدكی از DVDای كه مالك آن هستید شامل این قانون نمی‌شود.).
وجود رمزگذاری‌های دیجیتالی بر روی دی‌وی‌دی باعث بوجود آمدن مناطق مختلف در دی‌وی‌دی شده است. یك دی‌وی‌دی كه برای منطقه یك تولید شده است را نمی‌توان با دستگاه‌های پخش دی‌وی‌دی كه در منطقه دو فروخته می‌شود پخش كرد. بنابراین هر دی‌وی‌دی بایستی درون منطقه‌ای كه تولید شده است پخش و توزیع گردد. (اكنون دیگر این تقسیم بندی، چندان جدی گرفته نمی‌شود و تقریبا تمام دی‌وی‌دی خوانها توانایی خواندن دی‌وی‌دی مناطق دیگر را دارند با این حال مشخصات فیلمهای هر منطقه با دیگری از نظر نوع Pal و NTSC و تعداد فریم بر ثانیه متفاوت است).

مناطق مختلف DVD
• منطقه 0: همه كشورهای جهان
• منطقه 1: آمریكا و كانادا
• منطقه 2: اروپا، ژاپن (NTSC)، خاورمیانه، آفریقای جنوبی
• منطقه 3: جنوب شرق آسیا، شرق آسیا، هنگ‌كنگ، تایوان
• منطقه 4: استرالیا، نیوزلند، آمریكای مركزی و جنوبی، مكزیك
• منطقه 5: شوروی سابق، شبه قاره هند، پاكستان، بخشهایی از آفریقا، كره شمالی، مغولستان
• منطقه 6: چین
• منطقه 7: (استفاده نشده)
• منطقه 8: مناطق بین‌المللی، آبهای آزاد، كشتی‌ها، هواپیماها و ...

________________________________________
ساختار فایلها در DVD ویدیویی
اگر یك DVD را درون درایو قرار دهید و به داخل آن نگاهی بیاندازید، شاخه‌های مختلفی را خواهید دید، این شاخه‌ها عموما شامل دو شاخه است به نام‌های: VIDEO_TS و AUDIO_TS.

درون یك DVD ویدیویی معمولا دو شاخه وجود دارد.
البته ممكن است شاخه‌های دیگری نیز بر روی یك دی‌وی‌دی وجود داشته باشد. گاهی شركت‌های فیلم‌سازی، فایلهای دیگری همانند پخش كننده دی‌وی‌دی و فایلهای مشخصات بازیگران و غیره را بر روی دی‌وی‌دی قرار می‌دهند.
شاخه AUDIO_TS مخصوص DVDهای صوتی می‌باشد و در یك DVD فیلم این شاخه معمولا خالی است.
درون شاخه VIDEO_TS فایلهای مختلفی را خواهید یافت.
فایلهای با پسوند VOB، فایلهایی ویدویی هستند(Video Objects)، همین فایلها اصل فیلم DVD را در بر دارد و معمولا حاوی فیلم بعلاوه چندین ترك (Track) صوتی و زیرنویس‌ها به زبانهای مختلف است.
فایلهای با پسوند IFO، فایلهای راهنمای پخش هستند (Information) كه مشخص می‌كنند در كدام قسمت فایل VOB، فیلم اصلی قرار دارد و در كدام قسمت تركهای صوتی و كدام قسمت زیرنویس‌های فیلم. همچنین این فایل تشكیل دهنده منوی DVD نیز می‌باشد، یعنی بدون وجود این فایل نمیتوان منوی یك DVD را مشاهده كرد. (منوی DVD یك ترك تصویری مجزا است كه در ابتدای دی‌وی‌دی پخش می‌شود و امكانات مختلفی از قبیل تغییر زبان، زیرنویس و پخش قسمت خاصی از فیلم را در اختیار بیننده قرار می‌دهد.)
فایلهایی با پسوند BUP، كه فایلهای یدكی و پشتیبان برای فایلهای IFO هستند(BackUP). در صورتی كه بنا به هر دلیلی فایلهای IFO قابل خواندن نباشد، این فایلها مورد استفاده قرار میگیرند.

فایلهای درون شاخه VIDEO_TS در یك DVD
فایلهای مختلف در این شاخه هر كدام عمل خاصی انجام می‌دهند:
فایلهای با نام *.VIDEO_TS اولین فایلی است كه پخش می‌شود ( به كار بردن * به معنی همه فایلهای با این نام و هر پسوند كه در اینجا شامل فایل VIDEO_TS.VOB و VIDEO_TS.IFO و VIDEO_TS.BUP می‌گردد.) و معمولا حاوی مشخصات قانونی دی‌وی‌دی و تذكر در مورد حقوق مولفان می‌باشد، ولی گاهی فایلهای منوی یك دی‌وی‌دی نیز درون این فایل قرار دارد. به هر حال این فایل قبل از بقیه فایلها پخش می‌شود.
فایلهایی به شكل *.vts_01_0 حاوی اولین قسمت از اولین فیلم موجود در دی‌وی‌دی است. (هر دی‌وی‌دی ممكن است حاوی چندین فیلم باشد، ولی عموما یك فیلم و چند تبلیغ را در بر دارند). به همین صورت فایلهایی به صورت *.vts_01_1 دومین قسمت از اولین فیلم است. (در روی یك دی‌وی‌دی برای سازگاری با سیستم‌های قدیمی معمولا فایلها حداكثر حجم 1 گیگابایت را دارند و در صورتی كه حجم یك دی‌وی‌دی بیشتر از یك گیگا بایت شود -كه عموما اینطور است- چندین فایل یك گیگابایتی بر روی دی‌وی‌دی قرار می‌گیرد).
حال اگر فایلی با نام *.vts_02_0 بر روی دی‌وی‌دی یافت شود به معنی وجود فیلم دوم (یا تبلیغ، همانطور كه گفته شد) در آن دی‌وی‌دی است. (همانند فایلهای AVSEQ1.DAT و AVSEQ2.DAT كه در روی یك VCD دیده می‌شود و هر كدام فایل فیلمی مجزا هستند.)
به همین ترتیب ممكن است فایلهای دیگری با نامهایی مثل *.vts_02_1 و *.vts_02_2 و ... نیز موجود باشد.
________________________________________
نگاهی به درون فایلهای VOB
از آنجا كه مهمترین فایل درون یك دی‌وی‌دی فایلهای VOB است، بهتر است نگاهی به درون و طریقه كار آنان داشته باشیم.
در یك فایل VOB صدا، فیلم و زیرنویس‌ها به طریقی با یكدیگر تركیب گردیده‌اند كه در هنگام پخش بتوان به راحتی بین آنها تمیز قایل شد. (به این حالت Multiplex گویند.)
معمولا در یك DVD ویدیویی، یك ترك (Track) فیلم و چندین ترك صدا و تعدادی زیرنویس با یكدیگر مالتی‌پلكس شده‌اند.
ترك ویدیویی از نوع MPEG-2 می‌باشد، ترك صوتی از نوع AC3 و یا MP3 و یا حتی از نوع PCM می‌باشد. (فایلهای صوتی از نوع AC3 فایلهای با كیفیت بالا و فشرده‌سازی مناسب و استاندارد صوتی در DVD می‌باشد. البته می‌توان DVDهایی با ترك صوتی PCM كه فشرده نشده است و حجم زیادی می‌گیرد، نیز یافت. این ترك‌های صوتی ممكن است صدای دوبله شده یك فیلم به چند زبان باشد و یا صدا با كیفیت مختلف همانند صداهای دالبی چند كاناله و صدای استریو را شامل شود.)
در یك دی‌وی‌دی میتوان حداكثر 9 ترك صوتی داشت. ترك‌های زیرنویس هم عكس‌های چهار رنگی هستند و بصورت جداگانه درون فایل VOB ذخیره شده‌اند. در یك دی‌وی‌دی می‌توان حداثر 32 ترك زیرنویس داشت، بدین معنی كه می‌توان یك فیلم را با زیرنویس به 32 زبان دیگر دید.

نمونه یك فایل VOB با یك ترك (Track) تصویری و 2 ترك صوتی و 3 زیرنویس
در این شكل همانطور كه به وضوح دیده می‌شود، یك ترك فیلم وجود دارد و دو ترك صوتی و سه زیرنویس. برنامه پخش كننده دی‌وی‌دی با كمك فایلهای IFO می‌تواند تشخیص دهد كه در كدام قسمت از فایل VOB، ترك اول صدا و كدام قسمت ترك‌های ویدیویی و زیرنویس وجود دارد و آنها را بنا به نیاز شما پخش می‌كند و شما توانایی انتخاب از بین یكی از دو ترك صوتی و یكی از سه زیر نویس فیلم را دارید.

نمونه یك فایل VOB با قابلیت Multiangle
در این شكل، دی‌وی‌دی دیگری مورد بررسی قرار گرفته است كه حاوی دو ترك ویدیوی است كه ترك دوم یك ترك كامل نیست و در كل فیلم پخش نمیشود. این فیلمها را فیلمهای چند زاویه‌ای (Multiangle) گویند. در هنگام پخش فیلم شما تنها می‌توانید ترك اول ویدیو را مشاهده كنید. هنگامی كه موقعیت پخش به جایی برسد كه ترك دوم ویدیویی نیز وجود دارد شما می‌توانید یكی از این دو ترك را انتخاب كنید و مشاهده كنید. بعضی از صحنه‌های برخی از فیلمها را هنگام فیلمبرداری با چند دوربین و از زوایای مختلف فیلمبرداری كرده‌اند و بدین طریق شما می‌توانید بصورت اختیاری زاویه‌ای كه خود می‌خواهید انتخاب كنید و تماشا كنید.
________________________________________
قسمت دوم:
پیشنیاز این فصل دانستن شاخه‌ها و فایلها در DVD است ولی بدون دانستن این مطالب نیز می‌توان تنها با پیگیری این مطالب به نتیجه مطلوب رسید.
برنامه‌های مورد نیاز
در مراحلی كه پیش رو داریم به تعدادی برنامه كمكی نیاز است. این برنامه‌ها را می‌توان به سادگی و رایگان از اینترنت دانلود كرد. اما برای سادگی كار از برنامه‌ای به نام Gordian Knot استفاده می‌كنیم كه تمامی برنامه‌های مورد نیاز ما را در یك مجموعه جمع كرده‌است.
توصیه می‌كنم حتما این مجموعه را دانلود كنید، زیرا در صورتی كه بخواهید هر كدام از برنامه‌های مورد نیاز را به صورت مجزا دانلود كنید، علاوه بر وقت زیادتری كه برای جستجو و پیدا كردن این برنامه‌ها صرف می‌كنید، هماهنگی برنامه با نسخه‌های ارایه شده در داخل خود مجموعه نیز از بین می‌رود و تمامی تنظیمات دیگر را خود شما باید بصورت دستی انجام دهید.
برنامه Gordian Knot كه در اصل برنامه‌ای رابط بین تمامی برنامه‌های دیگر به كار رفته در این مقاله است اعمالی همچون محاسبه كیفیت، تنظیمات صدا، فشرده سازی تصویر و غیره را انجام می‌دهد.
________________________________________
وسایل و موارد مورد نیاز
• برنامه‌های «GordianKnot.RipPack» و «GordianKnot.SystemPack»
• حدود 7 گیگابایت فضای خالی برروی هارد دیسك (برای انتقال یك DVD با حجم 4.7 گیگابایت)
• یك DVD درایو و یك فیلم DVD
• زمان (عمل تبدیل عملی زمان بر و طولانی است.)
• یك تكه كاغذ برای یادداشت.
________________________________________
دریافت برنامه‌ها
برای اجرای مراحلی كه در زیر می‌آید به 2 مجموعه برنامه Gordian Knot احتیاج داریم.
1. GordianKnot.RipPack ( با حجم 8.2 مگ)
2. GordianKnot.SystemPack ( با حجم 5.8 مگ)
ابتدا RipPack را نصب كنید و سپس SystemPack (یا CodecPack) را نصب نمایید. توجه كنید كه هر كدام از این مجموعه‌های نصب خود برنامه‌های نصب دیگری را اجرا می‌كنند، توصیه می‌كنم تمامی آنها را نصب نمایید.
حال از منوی استارت كامپیوتر خود به قسمت Programs رفته و از شاخه جدید تشكیل شده Gordian Knot و زیر شاخه Apps برنامه Nandub را اجرا كنید. دوباره به منوی استارت و شاخه Gordian Knot رفته و در زیر شاخه Apps برنامه VirtualDubMod را نیز اجرا كنید. سپس این دو برنامه را ببندید. بدین طریق این دو برنامه راه اندازی اولیه می‌شوند و آماده شروع كار شده‌اند.
________________________________________
شروع تبدیل
پس از اینكه تمامی برنامه‌های موجود در Gordian Knot نصب شدند باید از منوی Start كامپیوتر خود برنامه Gordian Knot را اجرا كنید.

محیط برنامه Gordian Knot در اولین بار اجرا
هنگامی كه برای اولین بار برنامه را اجرا می‌كنید، ممكن است محیط شلوغ و مملو از تنظیمات آن برای شما قدری ترسناك به نظر برسد، اما ما تنها با تعدادی از این مقادیر كار می‌كنیم و به تدریج با اكثر امكانات آن آشنا می‌شویم.
در هنگام اولین اجرا، رنگی بودن یكی از زبانه‌های آن توجه را به خود جلب می‌كند. این بدان معناست كه باید به این قسمت رفته و مسیر برنامه‌های نصب شده با Gordian Knot را مشخص كنیم.
برای اینكه این برنامه بطور خودكار تمامی مسیرها را تشخیص دهد كافی است یكبار برنامه را بسته و دوباره آن را اجرا كنید.
پس از اجرای مجدد برنامه Gordian Knot اگر به زبانه Program Paths برویم، تمامی كادرها مسیر درست فایلها را مشخص نموده‌اند. و نیازی به تغییر دیگری احساس نمی‌شود.
از این پس، هیچگاه در طول عمل تبدیل برنامه Gordian Knot را نبندید، زیرا این عمل باعث از دست رفتن تنظیمات اكثر مراحل قبلی انجام شده می‌گردد.
مراحل تبدیل ما به ترتیب از زبانه اول برنامه آغاز می‌شود.
________________________________________
1- شكستن قفل DVD و انتقال آن به هارد دیسك
یكی از دشوارترین اعمال در تبدیل دی‌وی‌دی، شكستن قفل آن و انتقال فایلهای آن به هارد دیسك خودتان است. با كمك یكی از برنامه‌های موجود در Gordian Knot به نام DVD Decrypter به شكستن قفل DVD می‌پردازیم.
به عنوان یك نكته و فوت كوزه‌گری به شما توصیه می‌كنم هنگامی كه دی‌وی‌دی را در درایو قرار دادید، قبل از انجام عملیات انتقال به هارد دیسك با برنامه پخش كننده دی‌وی‌دی خود (كه بهترین آنها PowerDVD است.) آن را پخش كنید و صبر كنید تا فیلم اصلی شروع گردد (زیرا ممكن است ابتدا تبلیغات و هشدارهای قانونی نمایش داده شود). و سپس فیلم را متوقف (Pause) كرده و بدون بستن برنامه پخش، عمل انتقال را انجام دهید. این عمل باعث می‌شود كه اگر دی‌وی‌دی شما دارای قفل بوده باشد، این قفل ابتدا توسط برنامه پخش كننده شما باز شده، سپس با برنامه DVDDecrypter عمل انتقال به سادگی صورت پذیرد.
برای این كار به زبانه اول«Ripping» رفته و از آنجا با انتخاب دكمه (DVDDecrypter) برنامه DVDDecrypter را اجرا كنید.
برنامه DVDDecrypter سه حالت اجرا دارد:
1. حالت فایل، كه به شما امكان انتخاب فایلهای VOB موجود و انتقال آنها بر روی هارد دیسك را می‌دهد.
2. حالت IFO، كه با انتخاب یك IFO خود برنامه با توجه به اطلاعات درون IFO، فایلهای مناسب را انتخاب می‌كند.
3. حالت ISO، كه به شما امكان ساخت یك فایل ISO كه در اصل یك Image از كل DVD می‌باشد می‌دهد.
برای منظور ما مناسبترین حالت استفاده از حالت IFO می‌باشد. بنابر این پس از اجرای برنامه با زدن دكمه «I» و یا انتخاب گزینه «IFO» از منوی «Mode» به این حالت می‌رویم.

برنامه DVDDecrypter در حالت IFO
در كادر سمت راست می‌توانید تعداد PGC های موجود در DVD را ببینید، با انتخاب طولانی‌ترین آن (از بین PGCها آن را انتخاب كنید كه به طول فیلم كه بر روی قاب آن نوشته شده نزدیكتر باشد، مثلا روی قاب یك DVD نوشته شده است 1:44:20 یعنی فیلم یك ساعت و 44 دقیقه و 20 ثانیه طول دارد. پس در این مثال ما باید طبق شكل فوق PGC دوم را انتخاب كنیم.) («PGC»ها را می‌توان ترك‌های كامل تصویری نامید. تعدد آنها در یك دی‌وی‌دی، نشان دهنده تعدد فیلم در آن دی‌وی‌دی است.)
حال باید محل ضبط شدن فایلها بر روی هارد را مشخص كرد. در قسمت «Destination» می‌توانید با زدن دكمه محلی را انتخاب كنید كه فضای كافی داشته باشد. میزان فضای مورد نیاز برای ضبط PGC انتخابی شما در قسمت پایین و سمت راست برنامه مشخص شده است.
اكنون با زدن دكمه بزرگ تبدیل عملیات انتقال و رمز گشایی بطور خودكار انجام می‌شود. بسته به طول فیلم این عمل ممكن است تا 30 دقیقه به طول انجامد.
پس از اتمام عمل انتقال می‌توانید برنامه پخش DVD و برنامه DVDDecrypter را ببندید.
اگر عمل انقال درست انجام شده باشد، از اكنون به بعد دیگر به DVD و DVD درایو احتیاجی نیست و تمامی اعمال تبدیل از روی فایلهای منتقل شده به هارد دیسك انجام می‌شود.
________________________________________
2- تبدیل با DVD2AVI
پس از انجام عمل انتقال و بستن برنامه DVDDecrypter به GordianKnot بازمیگردیم. هنوز می‌بایست در زبانه اول برنامه قرارداشته باشیم.
با انتخاب دكمه DVD2AVI را اجرا می‌كنیم.
تنظیمات ویدیویی
از منوی فایل گزینه «Open» را انتخاب كرده و محلی را كه فایلهای DVD را ذخیره كردیم (در مرحله قبل) انتخاب كرده و اولین فایل VOB را انتخاب می‌كنیم. (معمولا فایلی كه بصورت VTS_01_1.VOBمی‌باشد.)
كادری باز می‌شود كه بطور خودكار تمامی VOB های موجود را لیست كرده است. اگر این انتخاب اتوماتیك درست است با زدن دكمه «OK» آنها را باز می‌كنیم.

برنامه DVD2AVI بعد از بازكردن اولین فایل بطور خودكار بقیه VOBها را به لیست اضافه میكند.
اكنون برنامه DVD2AVI فایلهای دی‌وی‌دی شما را باز می‌كند. شما می‌توانید با جلو و عقب بردن زبانه برنامه در طول فیلم جابجا شوید.
اگر در این مرحله مشكلی وجود داشت و یا با جابجا كردن زبانه (Slider) هیچ تصویری دیده نشد، مشكلی در مرحله انتقال وجود داشته و باید مرحله 1 را مجددا و بدقت انجام داد.

با جابجا كردن زبانه می‌توان فیلم را مرور كرد.
قسمت زیر بسیار مهم است و توجه بالایی می‌طلبد.
مطمئن شوید كه در منوی «Video» گزینه «Field Operation» بر روی «None» قرار گرفته است.
حال كلید «F5» را فشار دهید، با اینكار پیش‌نمایشی از فیلم در حال پخش خواهید دید. و پنجره‌ای در كنار DVD2AVI ظاهر می‌شود كه مشخصات فیلم را نشان می‌دهد. اعداد و ارقام این پنجره نقش مهمی در تهیه فیلم با كیفت بازی می‌كند. این پنجره را جابجا كنید تا بتوانید تمام محتویات آن را ببینید. اجازه دهید فیلم به مدت حدود 10 ثانیه پخش گردد تا مشخصات بدست آمده دقیق باشد.

با فشار F5 پنجره Information ظاهر می‌شود.
به مشخصات نشان داده شده در پنجره Information دقت كنید.

در مثال ما:
نسبت طول به عرض 4:3
تعداد فریم بر ثانیه: 29.970
نوع ویدیو: NTSC
نوع فریم: Interlaced

مثالی دیگر: در تصویر فوق مشخصات فیلم دیگری را می‌بینید كه
نسبت طول به عرض 16:9
تعداد فریم بر ثانیه: 25
نوع ویدیو: Pal
نوع فریم: Interlaced
حال از تكه كاغذی كه برای یادداشت در نظر گرفته‌بودیم استفاده می‌كنیم و قسمت «Video Type» و «Aspect Ratio» را در آن یادداشت می‌كنیم.
قسمت «Video Type» معمولا «Pal» یا «NTSC» خواهد بود و
قسمت «Aspect Ratio» معمولا «4:3» یا «16:9» خواهد بود.
اگر «تعداد فریم بر ثانیه (Frame Rate)» برابر 25 فریم بود، معمولا فیلم شما Pal خواهد بود، حال به قسمت «نوع فریم (Frame Type)» نگاه كنید. اگر این قسمت «Interlaced» را نشان می‌داد، مجددا دكمه «F5» را فشار دهید و به دقت به فیلم نگاه كنید، اگر خطهای سیاه افقی در تصویر مشاهده كردید (به عكس زیر رجوع شود) باید از منوی «Video» گزینه «Field Operation» را بر روی «Swap Field Order» قرار دهید و مجدد با فشار F5 فیلم را پخش كنید. اگر خطوط سیاه از بین رفته بود به نتیجه مطلوب رسیده‌ایم. بر روی كاغذ چیزی نمی‌نویسیم.
در غیر این «Field Operation» را بر روی «None» قرار دهید و بر روی كاغذ خود بنویسید: «Deinterlace شود»

وجود خط‌های افقی در تصویر نشانگر «Interlaced» بودن تصویر است.

تصویر «Deinterlaced» شده.

با قرار دادن «Field Operation» بر روی «Swap Field Order» عمل «Deinterlace» انجام می‌شود.
اگر تعداد فریم بر ثانیه 20 فریم بود، فیلم شما «Pal» است و شما اشتباها آن را بر روی «Forced Film» قرار داده‌اید. اكنون باید «Field Operation» را بر روی «None» قرار دهید و مرحله قبل را انجام دهید. (فیلم 25 فریم Pal)
اگر تعداد فریم بر ثانیه 29.970 فریم بود، و اگر پنجره اطلاعات نوع ویدیو را «Film 95%» یا بالاتر و یا حتی «Film» نشان داد، «Field Operation» را بر روی «Forced Film» قرار دهید.
در غیر این صورت، یعنی اگر درصد Film كمتر از 95% بود و یا از نوع «NTSC» بود، بر روی كاغذ خود بنویسید: «فیلتر IVTC»
اگر تعداد فریم بر ثانیه 23.976 فریم بود، فیلم شما از نوع «NTSC» می‌باشد ولی شما «Field Operation» را بر روی «Forced Film» قرار داده‌اید، اگر پنجره اطلاعات نوع ویدیو را «Film 95%» یا بالاتر و یا «Film» نشان می‌دهد نتیجه مطلوب حاصل شده است.
در غیر این صورت، یعنی اگر درصد از «95%» كمتر بوده و یا نوع ویدیو «NTSC» بود، «Field Operation» را بر روی «None» قرار دهید و بر روی كاغذ خود بنویسید: «فیلتر IVTC»
توجه كنید كه در صورتی كه فیلم شما از نوع «NTSC» باشد، در هنگام نمایش در «DVD2AVI» خطوط افقی دیده می‌شوند و با این برنامه قابل رفع شدن نیستند، برای رفع این خطوط از فیلتر «InVerse TeleCine» یا «فیلتر IVTC» در مرحله بعد استفاده خواهیم كرد.
تنظیمات صوتی
به منوی «Audio» بروید و از آنجا گزینه «Track Number» را بر روی «Track 1» قرار دهید. (این گزینه نشان می‌دهد كه ترك صوتی اول فیلم استخراج شود. اگر می‌خواهید ترك صوتی دیگری استخراج شود، آن ترك را انتخاب كنید. شما می‌توانید با برنامه پخش كننده دی‌وی‌دی ترك‌های مختلف را آزمایش كنید كه هر كدام چه زبانی هستند و چه نوع كیفیتی بدست می‌دهند)

ترك مورد نظر برای استخراج صوتی را انتخاب كنید.
تنظیمات دیگر منوی Audio
این تنظیمات را همانطور كه در شكلها نشان داده شده است انجام دهید.

«Output Method را بر روی Demux All Tracks قرار دهید.»
با این‌كار تمامی ترك‌ها، چه MPA باشند و چه AC3 استخراج می‌شوند.

«48 به 44.1 را Off قرار دهید»

«نرمال سازی (Normalization) تیك خورده نباشد.»
از این قسمت برای ثابت نگه‌داشتن ولوم و سطح صوت در مقدار ثابت استفاده می‌شود.
تنظیمات دیگر منوی Video
این تنظیمات را همانطور كه در شكلها نشان داده شده است انجام دهید.

«iDCT Algorithm را بر روی 32bit SSE MMX قرار دهید.»

«Color Space را بر روی YUV قرار دهید.»
اگر این گزینه بر روی RGB قرار گیرد، سرعت تبدیل بسیار كند می‌شود.

«تبدیل YUV به RGB را بر روی PC Scale قرار دهید.»

«مطمئن باشید Luminance Filter تیك نخورده است.»
این قسمت برای تنظیم نور و رنگ به كار می‌رود.

«مطمئن شوید قسمت Clip & Resize تیك خورده نباشد.»
این قسمت برای كوچك كردن و حذف حواشی تصاویر به كار می‌رود.
ضبط پروژه و اتمام كار
حال با انتخاب گزینه «Save Project» از منوی فایل پروژه را ضبط می‌كنیم.

پروژه را ضبط می‌كنیم.
عمل ضبط پروژه ممكن است تا 5 دقیقه به طول بیانجامد (بسته به طول فیلم و سرعت كامپیوتر)
پس از اتمام كار برنامه «DVD2AVI» را ببندید و به «Gordian Knot» باز گردید.
در برنامه DVD2AVI شما می‌توانید تنها قسمتی از دی‌وی‌دی را انتخاب كنید و آن قسمت را تبدیل كنید. این كار با كمك دكمه‌های كناری برنامه انجام می‌شود.

قسمت آبی رنگ محل انتخاب شده از فیلم را نشان می‌دهد.
دكمه‌های و نیز برای انتخاب كردن قسمتی از دی‌وی‌دی به كار می‌روند.
________________________________________
3- محاسبات با Gordian Knot
برنامه «Gordian Knot» این امكان را به شما می‌دهد كه تغییراتی را كه در تنظیمات آن برای یك فیلم انجام می‌دهید ضبط كنید تا بعدا بتوانید از آن استفاده كنید. برای اینكار در قسمت پایین و سمت راست برنامه و لیستی كه وجود دارد یكی از خانه‌ها را انتخاب كنید و با دكه «Rename» نام آن را به نام فیلم تغییر دهید. (در این مثال ما فیلم «Wassabi» را تبدیل كرده‌ایم.)

برای ضبط تنظیمات، یكی از گزینه‌ها را به نام فیلم «Rename» كنید.
اكنون در گوشه سمت چپ صفحه برنامه، دكمه «Open» را زده و فایلی را كه در مرحله قبل و در برنامه «DVD2AVI» تشكیل دادید باز كنید.

فایلی را كه در مرحله 2 ساخته‌اید باز كنید.
خود برنامه بطور خودكار مشخصات فیلم از قبیل تعداد فریمها و فریم بر ثانیه فیلم را وارد می‌كند.

این تنظیمات بطور خودكار وارد می‌شوند.
به این تنظیمات كاری نداشته باشید.
پنجره پیش‌نمایش برنامه باز می‌شود و شما می‌توانید فیلم را درون آن ببینید.

پنجره پیش‌نمایش را هیچگاه نبندید.
با كمك «Slider» این پنجره، فیلم را جابجا كنید و تا محل شروع آرم پایانی فیلم ببرید. (محلی كه مشخصات بازیگران و سازندگان نمایش داده می‌شود). حال دكمه «Ser Credit Start» را بزنید.

دكمه «Set Credit Start» را در ابتدای آرم پایانی فیلم فشار دهید.
بدین ترتیب برنامه «Gordian Knot» می‌تواند آرم پایانی را با كیفیت كمتر و به روشی مخصوص فشرده كند كه هم حجم فیلم را پایین آورده و هم باعث بالاتر رفتن كیفیت فیلم اصلی می‌شود.
حال از منوی View، گزینه «Resized» را انتخاب كنید.
فعلا با این پنجره كاری نداریم، با این حال هیچگاه آن را نبسته و به پنجره اصلی «Gordian Knot» باز می‌گردیم.
تنظیمات سرعت و حجم
حال به زبانه دوم برنامه رفته و تنظیمات مربوط به سرعت و حجم فایل را تعیین می‌كنیم.
قسمت «Codec» نوع فشرده ساز را مشخص می‌كند. این قسمت را بر روی «DivX 5» قرار دهید.

Codec را بر روی DivX 5 قرار دهید.
DivX نوعی فشرده‌ساز ویدیویی است (همانند Mpeg معمولی) كه از نوع Mpeg-4 می‌باشد. این فشرده‌ساز كه تكنولوژی بسیار جدیدی است، می‌تواند فیلمها و تصاویر متحرك را با كیفیت بسیار عالی و با حجم بسیار كم (در مقابل انواع دیگر) ذخیره كند.
در قسمت «Total Size» می‌توان حجم فایل نهایی پس از تبدیل را تعیین كرد و برنامه بطور خودكار دیگر تنظیمات مورد نیاز برای تبدیل را انجام می‌دهد.
اگر بخواهیم فایل تبدیلی در یك CD به حجم 700 مگابایت قرار گیرد باید از كادر موجود در قسمت « 1CD = » عدد 700 را انتخاب كرده و سپس دكمه «1CD» را انتخاب كنید. (در CDهای معمولی 680 مگابایت را می‌توان ذخیره كرد. اگر می‌خواهید از سی‌دی های معمولی استفاده كنید از لیست گزینه «680» را انتخاب كنید.)

حجم فایل نهایی را مشخص كنید.
در قسمت راست آن نیز حجم فایل نهایی به مگابایت و كیلوبایت مشخص می‌شود.
در صورت تمایل، می‌توان در این قسمت حجمی دلخواه برای فایل مشخص كرد. (این قسمت برای مواردی به كار می‌رود كه فایل تبدیلی حجمی برابر یك سی‌دی كامل نداشته و می‌خواهیم حجم بسیار كمتر از یك سی‌دی را انتخاب كنیم و یا می‌خواهیم حجمی دلخواه به فایل نهایی نسبت دهیم.)

حجم دقیق فایل را می‌توان بصورت دستی وارد نمود.
افزودن فایلهای صوتی به فیلم
پس از تنظیم حجم فایل باید ترك صوتی مورد نظر را به فیلم افزود. برای این كار در قسمت «Audio A» با زدن دكمه «Select» و انتخاب فایل صوتی كه در مرحله 1 بوجود آمده است، حجم آن در قسمت «Size» وارد می‌شود.

ترك صوتی را انتخاب كنید.

حجم فایل صوتی بطور خودكار وارد می‌شود.
این عدد را می‌توان بصورت دستی نیز وارد كرد.
اگر چندین فایل صوتی در مرحله 1 تولید شده است، می‌توانید بر اساس نام فایل تصمیم بگیرید كه كدامیك را انتخاب كنید، در مورد مثال ما 2 فایل صوتی با پسونهای AC3 تشكیل شده.
این فایلها با نامهای زیر بوجود آمده اند
Wassabi AC3 T01 2_0ch 192Kbps DELAY -66ms.AC3 كه نشان می‌دهد فایل با فرمت «AC3» و «ترك اول T01» و «2 كانال 2ch» است.
Wassabi AC3 T02 6_0ch 192Kbps DELAY -66ms.AC3 و نشان می‌دهد فایل با فرمت «AC3» و «ترك دوم T02» و «6 كانال 6ch» است.
به علت اینكه ما در هنگام تبدیل نیازی به فایل دالبی 6 كاناله نداریم (البته می‌توان فایلهای صوتی دالبی نیز به فیلم خود بی‌افزاییم ولی در اینجا از آن صرف نظر كرده‌ایم) فایل اول كه 2 كاناله و استریو است را انتخاب می‌كنیم.
برای ترك صوتی خروجی از صدای فشرده شده با فرمت MP3 استفاده می‌كنیم. این فرمت در اكثر كامپیوترها بدون مشكل قابل پخش خواهد بود.

گزینه سوم «1x vbr-mp3» را انتخاب كنید.
توجه كنید كه «Calculate Frame Overhead» حتما تیك خورده باشد.
اگر فایل دیگری برای قرار دادن بر روی CD مد نظر دارید، آن را در قسمت «File» اضافه نمایید و یا حجم تقریبی آن را وارد نمایید تا برنامه «Gordian Knot» بتواند نرخ بیت مناسب برای فایل را محاسبه كند.
مقداری كه شما در این قسمت وارد می‌نمایید از حجم فایل نهایی كه در ابتدای این بخش وارد كردیم (ما در اینجا یك سی‌دی 700 مگابایتی را انتخاب كردیم) كسر شده و مقدار باقیمانده به عنوان حجم فایل خروجی در نظر گرفته می‌شود.

فایلهای دیگر را اضافه نمایید.
________________________________________
4- تنظیمات كیفیت تصویر
در این قسمت به زبانه سوم «Gordian Knot» به نام «Resolution» رفته و تنظیمات مربوط به طول و عرض تصویر، نسبت تصویر و نوع سیستم تصویری (Pal یا NTSC) را انجام می‌دهیم.
در سمت چپ و قسمت «Input Resolution»، بر اساس نوشته‌های روی كاغذ یادداشت، تصمیم گرفته و یكی از گزینه‌های «Pal» یا «NTSC» را انتخاب می‌كنیم. (در مرحله 2 و در هنگام كار با برنامه «DVD2AVI» مشخصات فیلم در قسمت «Video Type» را بر روی كاغذ یادداشت كرده‌بودیم.)

بر اساس نتیجه مرحله 2، یكی از گزینه‌ها را انتخاب می‌كنیم.
در قسمت «Input Pixel Aspect Ratio» نیز بر اساس مشخصات مرحله 2 یكی از گزینه‌های «4:3» یا «16:9» را انتخاب می‌كنیم.

بر اساس نتیجه مرحله 2، یكی از گزینه‌ها را انتخاب می‌كنیم.
حال با فشردن دكمه «Auto Crop» برنامه بطور اتوماتیك حاشیه‌های سیاه رنگ كنار فیلم را بریده و اندازه آن را تنظیم می‌كند.

دكمه «Auto Crop» را بزنید.

با زدن دكمه «Auto Crop» حاشیه‌های سیاه فیلم از بین می‌رود.
اكنون باید گزینه «Pixel» فعال شده باشد.
به كناره‌های تصویر نگاه كنید، ممكن است هنوز مقداری از خطوط سیاه رنگ كنار تصویر باقی باشد. با كمك دكمه‌های سمت راست صفحه می‌توان این خطوط را از بین برد.
با كم و زیاد كردن طول و عرض تصویر سعی كنید خطوط سیاه كاملا از بین بروند.

با كمك فلشهای بالا و پایین، سعی كنید خط سیاه حاشیه در كناره‌های تصویر بطور كامل از بین برود.
به كمك زبانه موجود در پایین صفحه میتوان اندازه تصویر خروجی را تغییر داد. سعی كنید اندازه طول تصویر (Width) را حدود 640 پیكسل انتخاب كنید.

با جابجا كردن زبانه متحرك می‌توانید طول و عرض تصویر خروجی را تغییر دهید.

سعی‌كنید طول را حدود 640 پیكسل نگه دارید.

سعی كنید با تغییر طول و عرض تصویر خروجی، نسبت «بیت÷(پیكسل×فریم)» برای یك فیلم تك CD حدود 0.17 به بالا و برای یك فیلم با حجم 2 CD حدود 0.25 باشد. (این مقادیر حدودی است و ممكن است مقادیر كمتر یا بیشتر از این حالت گردد.)

نشانگر نسبت را حدود 0.17 برای فیلمهای با حجم یك سی‌دی
و 0.25 برای فیلمهای با حجم دو سی‌دی نگاه دارید.
در هنگام تغییر اندازه سعی كنید مقدار «Aspect Error» از میزان 3 درصد تجاوز نكند. و نیز نسبت تغییر طول و تغییر عرض نیز از 100% فراتر نروند.
در صورتی كه یكی از این درصدها از مقادیر گفته شده بیشتر شوند، آن كادر به رنگ قرمز در می‌آید كه نشان دهنده مقدار نامناسب می‌باشد. اگر چنین حالتی رخ داد، سعی كنید با كوچك و بزرگ كردن تصویر به كمك زبانه متحرك (Slider) و یا زیاد كردن حجم فایل (مرحله 3)، آن را از بین ببرید.
گاهی اوقات با قراردادن قسمت «Crop» در حالت «Smart Crop All» این اشكالات بطور خودكار از بین می‌روند.

«H-Zoom» و «W-Zoom» نباید بیشتر از 100% شود
و نیز «Aspect Error» نباید بیش از 3% گردد.

خطای ناشی از زیاد بودن «H-Zoom»
________________________________________
5- فیلترها
به پنجره پیش‌نمایش باز گردید و دكمه «Save & Encode» را فشار دهید. ممكن است لازم باشد پنجره اصلی «Gordian Knot» را قدری جابجا كنید تا پنجره پیش‌نمایش دیده شود.

پنجره پیش‌نمایش را فعال كنید. و دكمه «Save & Encode» را فشار دهید.
پنجره دیگری باز می‌شود به نام «Save .avs»، در این پنجره فیلترهای مختلف قابل تنظیم هستند.

تنظیمات فیلترها
در قسمت «Resizing» سمت چپ و بالای صفحه فقط می‌بایست گزینه اول انتخاب باشد، به هیچ وجه این قسمت را تغییر ندهید.

این قسمت را هیچگاه تغییر ندهید.
گزینه اول بطور پیش فرض انتخاب شده است.
در قسمت «Resize Filter»، می‌توان روش تغییر اندازه دادن فیلم را مشخص كرد.
شما می‌توانید از بین این شش گزینه یكی را انتخاب كنید. به ترتیب مات‌ترین تصویر و كمترین حجم را «Bilinear» و شفاف‌ترین تصویر و بیشترین حجم را «Lanczos» ارایه می‌كنند. برنامه بطور خودكار، بر اساس حجم فایل انتخابی شما، یكی از گزینه‌ها را انتخاب كرده است. می‌توانید از انتخاب پیش‌فرض استفاده كنید و یا آن را تغییر دهید.
در غالب اوقات انتخاب موردی كه كیفیت مناسب و حجم معقول را ارایه دهد مورد نظر ماست، پس می‌توان گزینه سوم «Neutral Bicubic» را انتخاب كرد. در اكثر موارد ما از این گزینه برای فشرده كردن فیلمها استفاده می‌كنیم و كیفیت خوبی نیز بدست می‌آید.

گزینه «Neutral Bicubic» كیفیت خوب و حجم مناسبی را ارایه می‌كند.
در قسمت «Noise Filter» می‌توان فیلتر كاهش نویز را به كار برد. سعی كنید تنها در صورتی كه فیلمی كه تبدیل می‌كنید دارای نویز بسیار زیاد است از این فیلتر استفاده كنید. (معمولا فیلمهای DVD دارای نویز زیاد نمی‌باشد.) این فیلتر بسیار كند است و زمان محاسباتی زیادی برای تبدیل طلب می‌كند.
بنابر این در حالت عادی بهتر است گزینه اول (None) انتخاب گردد.

میزان حذف نویز را مشخص كنید.
در قسمت «Field Operation» بایستی با استفاده از اطلاعاتی كه در مرحله 2 بر روی كاغذ یادداشت كردیم، استفاده كنیم.
اگر بر روی كاغذ نوشته‌بودیم «Deinterlace شود» یكی از گزینه‌های دوم تا ششم را انتخاب كنید. سریع‌ترین حالت گزینه دوم یا «Seperate Field» است. از نظر كیفیت هم بهترین «TomsMoComp» می‌باشد ولی بسیار كندتر از بقیه است.
در اكثر مواقع گزینه دوم به نظر سریع و مناسب می‌رسد. با اینحال شما می‌توانید با انتخاب هر كدام از آنها و آزمایش كیفیت خروجی، بهترین گزینه را انتخاب كنید.
برای آزمایش كیفیت فایل خروجی می‌توان با فشردن دكمه «Preview» پیش‌نمایشی از آنچه تولید خواهد شد را ببینید. (ممكن است سرعت نمایش كندتر از فیلم واقعی باشد، اما این مورد پس از تبدیل از بین خواهد رفت).
اگر بر روی كاغذ نوشته بودیم «فیلتر IVTC»، بایستی از فیلتر «Inverse Telecine» استفاده كنیم، توجه كنید كه این گزینه تنها برای فیلمهای «NTSC» به كار می‌رود و برای فیلمهای «Pal» باید یكی از گزینه‌های قبلی را انتخاب كرد.
اگر هم بر روی كاغذ موارد بالا نوشته نشده باشد، بدین معنی است كه با فیلم غیر «Interlaced» مواجه هستیم، پس گزینه اول یا «None» را انتخاب می‌كنیم.

بر اساس مواردی كه در مرحله 2 بر روی كاغذ نوشته‌بودیم، یكی از گزینه‌ها را انتخاب می‌كنیم.
در قسمت «Trim»، مشخص می‌كنیم كه تنها فیلم فشرده شود یا آرم پایانی فیلم و یا هر دو فشرده شوند.
همانطور كه در ابتدای بخش 3 گفته شد، در هنگامی كه در پنجره پیش‌نمایش قراردارید، با جابجا كردن فیلم و بردن آن به ابتدای شروع آرم پایانی فیلم، و زدن دكمه «Set Credits Start» محل شروع آرم را مشخص می‌كنیم.
اگر همه گزینه‌های این قسمت فعال نیستند، با زدن دكمه «Cancel» در پنجره «Save .avs» به پنجره پیش‌نمایش باز گردید و اعمال فوق (انتخاب قسمت آرم فیلم) را مجدد انجام دهید.
با انتخاب گزینه اول (No Trim)، فیلم از ابتدا فشرده شده و آرم پایانی هم در ادامه آن و با همان روش فشرده می‌شود.
با انتخاب گزینه دوم (Movie Only)، تنها فیلم فشرده می‌شود و قسمتی كه به عنوان آرم فیلم مشخص كرده‌اید، تبدیل نمی‌شود.
گزینه سوم (Credit Only)، تنها آرم پایانی را فشرده می‌كند.
گزینه سوم (Both)، فیلم را با كیفیت خوب فشرده كرده و آرم پایانی را با كیفیت كمتر و با كمك نوعی دیگر فشرده سازی، تبدیل كرده و در انتها به یكدیگر خواهد چسباند.
در صورتی كه فیلمی كه تبدیل می‌كنید، دارای آرم نیست، گزینه اول را انتخاب كنید.

گزینه آخر را انتخاب كنید.
در تمامی مراحل گفته شده فوق می‌توانید پس از انجام تغییر، با زدن دكمه «Preview» می‌توان پیش‌نمایشی از آنچه تولید خواهد شد ببینید.
پس از انجام مراحل فوق با دكمه «Save & Encode» را زده و این پروژه را ضبط كرده و آماده مرحله نهایی تبدیل می‌شویم.
در هنگام ضبط ابتدا از شما نامی برای فیلم اصلی پرسیده می‌شود و سپس نام آرم پایانی، در هر دو مرحله نام پیشنهادی را بپذیرید و دكمه «Save» را انتخاب كنید.

پروژه تولید شده را ضبط كنید.
________________________________________
6- فشرده سازی
اگر تمامی مراحل فوق را به درستی انجام داده باشید. اكنون باید صفحه كنترل فشرده سازی نشان داده شود.

صفحه كنترل فشرده سازی
در قسمت بالا، بایستی گزینه اول «Multi Passes» انتخاب شده باشد.
با انتخاب این گزینه فیلم یكبار از ابتدا آنالیز شده و روش بهینه فشرده سازی انتخاب می‌شود (مرحله First Pass). سپس در مرحله دوم (Second Pass) فیلم بصورت كامل فشرده می‌شود.

گزینه اول «Multi Passes» را انتخاب كنید.
اكنون باید در زبانه دوم «Audio 1» باشیم.
در این قسمت، كیفیت صدا و نوع فشرده سازی را تعیین می‌كنیم.

تنظیمات كیفیت صوت
در قسمت سمت راست، گزینه سوم «Mp3 128 kBit/sec -average Bitrate» را انتخاب كنید. به این صورت فایل صوتی ورودی كه از نوع «AC3» می‌باشد و از «DVD» استخراج شده است، به فایل «MP3» تبدیل می‌شود و سپس به عنوان ترك صوتی، به فیلم اضافه می‌گردد.
گزینه‌های «Recalculate Video Bitrate» و «Delete Wave» می‌بایست تیك خورده باشند.
به زبانه اول «DivX 5» رفته و تنظیمات زیر را انجام می‌دهیم.
در قسمت «DIVX5 Codec Settings» از لیست «Number of passes» عدد 2 را انتخاب كنید.
در قسمت پایین صفحه، گزینه اول «Re-Calculate Bitrate if needed» حتما تیك خورده باشد.
برای گزینه بعد، مجددا به اطلاعات نوشته شده از مراحل قبل نیاز داریم. در صورتی كه بر روی كاغذ نوشته بودیم «فیلتر IVTC»، می‌بایست گزینه «IVTC in avs» را علامت بزنیم و در غیر این صورت مطمئن شویم كه این گزینه تیك نخورده باشد.
گزینه «Encode Credits at average quant» را تغییر نمی‌دهیم و بصورت تیك خورده باقی می‌گذاریم. (در صورتی كه فیلم، آرم پایانی نداشته باشد و یا گزینه «Trim» از مرحله 5 را بر روی «No trim» و یا «Movie Only» قرار داده باشیم این گزینه فعال نخواهد بود.)
اگر «Append Credits» تیك خورده باشد، آرم پایانی كه بصورت مجزا فشرده شده است به فیلم پایانی چسبیده می‌شود، در غیر این صورت فیلم و آرم پایانی بصورت دو فایل مجزا تشكیل خواهند شد. (به عنوان پیش فرض این گزینه را تیك بزنید.)
با علامت زدن گزینه «Delete Intermediate Files» فایلهایی كه در حین تبدیل تشكیل می‌شوند، پس از پایان عمل تبدیل، پاك خواهند شد. بدین وسیله در فضای استفاده شده هارد دیسك هم صرفه جویی می‌شود. (به عنوان پیش فرض این گزینه را تیك بزنید.)

همه گزینه‌ها به جز گزینه دوم را تیك بزنید.
برای استفاده از «فیلتر IVTC» گزینه دوم را تیك بزنید.
________________________________________
7- انتظار
اكنون مراحل تنظیم به پایان رسیده است.
با زدن دكمه «Add Job to Encoding Queue» تنظیمات را ضبط كرده و آماده شروع تبدیل می‌گردیم.
سپس كادری ظاهر می‌شود و از شما در مورد شروع عملیات می‌پرسد. گزینه «Yes» را انتخاب كنید.

با دادن پاسخ مثبت به این كادر، عملیات شروع می‌شود.
در برنامه «Gordian Knot» و در قسمت «Queue» عملیات تبدیل به ترتیب نوشته‌شده است.
در قسمت «Log» نیز عملیات انجام شده تا كنون نشان داده می‌شود.
بنابر این، در هر مرحله می‌توانید از روند كار اطلاع پیدا كنید.

لیست پایین اعمال انجام شده را نشان می‌دهد
لیست بالا اعمالی را كه می‌بایست انجام شوند نشان می‌دهد.
سرعت عملیات تبدیل، بستگی به سرعت كامپیوتر شما و فیلمی كه تبدیل می‌كنید، دارد.
عملیات تبدیل از هنگام فشردن دكمه «Add Job to Encoding Queue» با كامپیوتری با مشخصات زیر حدود 4.5 ساعت بوده است.
CPU: AMD Athlon XP 1600.
Ram: 128 MB
VGA: NVidia TNT2 32MB
توجه كنید كه در حین انجام تبدیل برنامه‌های متفاوتی اجرا می‌شوند و هر كدام پس از انجام عمل خود بطور خودكار بسته می‌شوند. هیچگاه پنجره‌های باز شده را نبندید. اجازه دهید برنامه بطور خودكار عملیات را انجام دهد.
بهتر است عملیات تبدیل را به عنوان آخرین كار در هنگام شب (كه بعد از آن كسی با كامپیوتر كار نمی‌كند) انجام دهید.
در صورتی كه گزینه «Shut down Windows when done» در زبانه «Encoder» را تیك زده باشید، كامپیوتر بطور خودكار پس از انجام عملیات خاموش خواهد شد.
اكنون می‌توانید نفس راحتی بكشید. از پشت كامپیوتر بلند شوید و از خود با یك فنجان چای پذیرایی كنید. هم چای و هم دی‌وی‌دی نوش جانتان.
________________________________________
منابع
• «http://www.doom9.org/dvd-basics.htm» راهنمایی‌های بسیار كامل و جامع در زمینه تبدیلات «DVD»، «DivX»، فرمتهای صوتی و تصویری، ... بهترین سایت در نوع خود

• «http://www.afterdawn.com/articles/archive/gordian_knot_ac3.cfm» راهنمای كامل تبدیل «DVD» به «DivX»

• «http://gordianknot.sourceforge.net/index.php» سایت رسمی برنامه «Gordian Knot»، بهترین برنامه تبدیل

• «http://www.divx-digest.com/» كاملترین سایت در زمینه برنامه‌های مرتبط با «DVD» و «DivX»، مقالات راهنما و ...

• «http://nickyguides.digital-digest.com/index.htm» مقالات راهنما در زمینه ویدیو، گرافیك و مالتی مدیا

• «http://www.divx.com/support/guides/index.php» راهنمای برنامه‌های تبدیل از سایت رسمی «DivX»

• «http://www.disctronics.co.uk/technology/dvdintro/dvd_intro.htm» مقالات كامل و فنی در مورد تكنولوژی «DVD»

• «http://www.blackstar.co.uk/help/help_dvd_regions» مناطق مختلف «DVD»

• «http://www.dvddemystified.com/dvdfaq.html» سئوالات متداول در باره «DVD»

• تجربیات شخصی خود

در زمینه منابع ذكر این نكته را لازم دیدم:
1. منابع به ترتیب میزان استفاده از آنان مرتب شده‌اند.
2. از منابع تنها به عنوان مراجع آموزشی استفاده شده است و سعی شده است به ترجمه و یا نقل قول از آنها بسنده نشده و پس از آزمایشهای متمادی و آزمودن روشهای مختلف، بهترین و ساده‌ترین راه ارایه شود.
3. تنها در یك مورد (استفاده از نقشه مناطق) از عكس سایت دیگری (با تغییرات) استفاده شده است. تمامی حقوق این عكس متعلق به سایت «http://www.blackstar.co.uk/» می‌باشد.
________________________________________
پایان
این مجموعه به پایان رسید. می‌دانم كه بی نقص نیست ولی تا حد امكان سعی كردم تمامی مواردی كه ممكن است در حین تبدیل رخ دهد را مد نظر قرار داده و مطلبی كامل و جامع در این زمینه تهیه كنم. طولانی شدن مطلب نیز به دلیل شرح كامل اكثر گزینه‌های انتخاب شده و بكار رفته در كار، بوده است.
انگیزه نوشتن این مقاله نیز، احساس نیاز به مرجعی كامل درباره تكنولوژی «DVD» و تبدیل آن به فرمت بحث برانگیز «DivX» به زبان فارسی بوده است.
با اینحال سعی كره‌ام، مقاله در حد ممكن ساده و همه فهم ارایه شده باشد تا همه از آن استفاده كنند.
انگیزه دیگری كه مرا به نوشتن وامی‌داشت، امید به استفاده فارسی زبانان و گسترش هرچه بیشتر علم در میان ایرانیان بوده است. و امید دارم كه ایرانی ببینیم آباد و آزاد.
امیدوارم اشكالاتی را كه در این نوشته می‌بینید (از اشكالات لغوی، نگارشی، مفهومی و غیره)، بدون چشمپوشی به من اطلاع دهید تا بتوانم آنها را برطرف كنم. (نام افرادی كه در این زمینه همكاری كنند در زیر مطلب نوشته می‌شود.)
در انتها نیز این مجموعه را تقدیم می‌كنم به همه ایرانیان و دوستان خوبم در سایت ابزارهای فارسی. امید است كه مورد استفاده قرار گیرد.

با احترام
مرتضی ظفری
پاییز 1382
تهران

آموزش گام به گام تنيس روي ميز

آموزش گام به گام تنيس روي ميز


مقدمه
آيا مي دانيد که تنيس روي ميز که توسط بسياري از مردم بازي مي شود، در کنار فوتبال، پرطرفدارترين ورزش جهان به حساب مي آيد؟ محبوبيت تنيس روي ميز بخاطر ماهيت هيجان انگيز آن و خصوصيات حفظ سلامتي آن بر روي بدن مي باشد. اين بازي به وسايل چندان گراني نياز ندارد، هيچگونه محدوديت سني براي بازيکنان وجود ندارد، ومي توان اصول پايه اين بازي را درعرض چند روز ياد گرفت، با اين وجود براي پيدا کردن مهارت در انجام آن، بايد مدتها تمرين نمود. در اين مطلب ، اصول بازي تنيس روي ميز را با استفاده از دستورالعمل هاي ساده و روشن توضيح داده تا شما بتوانيد اسرار اين بازي را بخوبي درک نماييد. يک نکته مهم در يادگيري، توانايي تجسم هر حرکتي است که در اين مطلب شرح داده مي شود. بنابراين شما نبايد خودتان را محدود به تنها يادگيري چگونگي ضربه زدن به توپ کنيد. شما حتي وقتي که پهلوي ميز پينگ پنگ هم نيستيد، بايد با فکر کردن به آن، بازي خود را توسعه دهيد. درباره بازيتان با مربي يا کسي که شما را در هنگام تمرين نگاه مي کند، بحث نماييد. وقتي که کمي تجربه کسب کرديد، خواهيد فهميد که هر بازيکني شيوه خاصي دارد که نمي توان براي همه اين شيوه را تجويز کرد.



در واقع جذابيت بازي تنيس روي ميز در اين است که تکنيک بازي شما، نه تنها بيانگر شخصيت شماست، بلکه به شما کمک مي کند که مهارتهايي همچون افزايش توانايي در مقابل فشار مشکلات را کسب نماييد. شما براي شروع کار تنها به يک ميز، راکت و يک توپ نياز داريد.

راکت
در انتخاب يک راکت، هميشه بخاطر داشته باشيد که :
- راکت نبايد زياد سنگين باشد.
- دسته راحتي داشته باشد.
- ضخامت سطح لاستيکي آن از 5/1 ميليمتر بيشتر نباشد.
راکتي با مشخصات فوق که ارزان نيز مي باشد براي افراد مبتدي مناسب است. با اينحال اگر تصميم دايد که راکت گرانتري بخريد، بايد ويژگيهاي تيغه راکت و روکش لاستيکي آن را سؤال نماييد.
تيغه راکت
تيغه راکت ها بر اساس شکل دسته و سر آن متفاوت هستند. دسته آن مي تواند بصورت مستقيم، آناتوميک يا عريض باشد . تيغه راکتها بر اساس موارد زير فرق مي کنند:
* تعداد لايه هاي چوب بکار رفته در آن( از 5 تا 7 لايه)
* وزن آن( از 70 تا 90 گرم)
سرعت و کنترل
تيغه هاي راکت همچنين بصورت زير درجه بندي مي شوند:
* سريع(FAST)- با کنترل محدود براي بازي تهاجمي.
* آهسته يا کند(SLOW)- با کنترل زياد براي بازي دفاعي .
* همه فن حريف( ALL-ROUND)- براي انجام هر نوع بازي .
بر اساس مقررات فدراسيون بين المللي تنيس روي ميز، تيغه راکت ها بايد 85 درصد از چوپ طبيعي ساخته شده باشد. 15 درصد بقيه مي تواند از موادي مثل فيبرکربن ساخته شده باشد.
انواع روکشهاي لاستيکي
* سطوح عاج از داخل يا معکوس(DIMPLED)- اين راکتها از دو لايه تشکيل شده اند، يک لايه پايه اسفنجي و يک لايه لاستيکي بر روي آن، بطوريکه عاجهاي آن در داخل قرار گرفته است. چنين لايه هايي باعث مي شود که انعطاف پذيري و قدرت جذب راکت افزايش يابد. ضخامت لايه هاي سطحي براي بازي تهاجمي، بيشتر از 2 ميليمتر، براي راکتهاي همه فن حريف بين 7/1 تا 2 ميليمتر و براي بازي دفاعي، کمتر از 7/1 ميليمتر مي باشد.
* سطوح عاج از خارج(PIMPLED)- در اين نوع راحت، عاجهاي لايه لاستيکي بطرف خارج هستند و باعث مي شود که سرعت و پيچش توپ افزايش يابد. بازيکنان حرفه اي معمولاً از راکتهايي استفاده مي کنند که ترکيبي از سطوح عاج از داخل و عاج از خارج را داشته باشد. بدين ترتيب که در سطح بک هند راکت، عاج از خارج و در سطح فورهند آن، عاج از داخل قرار گرفته باشد.
* سطح لاستيکي ويژه(SPECIAL)- اين نوع راحت براي بازي دفاعي مناسب مي باشد. عاجهاي اين سطوح لاستيکي بصورت باريک و بلند هستند که اصطلاحاً به آن " ضد پيچ رويي"(ANTI-TOPSPINS) مي گويند.

توپ
توپها از سلولوئيد يا پلاستيک ساخته مي شوند. روي توپها علامت کارخانه و درجه کيفيت توپ نوشته شده است. بهترين توپها بر رويشان علامت سه ستاره نقش بسته است. وزن توپ 5/2 گرم و قطر آن 38 ميليمتر مي باشد. توپها معمولاً در بسته هاي 3،6،12 تايي فروخته مي شوند. رنگ توپها بصورت سفيد مات يا زرد پرتغالي مي باشد که بر اساس رنگ ميزي که روي آن بازي مي شود. فرق مي کند.
معمولاً توپهاي زرد در ميزهاي آبي رنگ و توپهاي سفيد در ميزهاي سبز رنگ استفاده مي شوند. هيچگاه توپي نخريد که فاقد علامت کارخانه باشد يا داراي شيار واضح بر روي آن باشد.
ساير تجهيزات
* چسب لاستيک - بازيکنان با تجربه معمولاً بعد از مدتي لايه لاستيکي راکت خود را تعويض مي کنند. چسب تازه باعث افزايش انعطاف پذيري و کشش لاستيک مي شود.
* اسپري - براي پاک کردن چربي و کثافات از روي سطح لاستيکي
* نوار لبه راکت - اين نوار از جدا شدن سطوح لاستيکي جلوگيري کرده و از وارد شدن آسيب به لبه راکت محافظت مي کند.
* نوار براي دسته - معمولاً براي جذب عرق دست بازيکن، يک نوار چرمي نرم پيچيده مي شود.
* اسفنج - براي پاک کردن سطوح عاج از داخل
* برس - براي پاک کردن سطوح داراي عاج از خارج

ويژگيهاي ميز
بيش از هشتاد سال است که از عمر طراحي ميز پينگ پنگ مي گذرد. طول ميز استاندارد 274 سانتيمتر، عرض آن 5/125 سانتيمتر و ارتفاع آن 76 سانتيمتر است. تور در وسط ميز قرار گرفته و از طرفين توسط وسيله اي نگهداشته مي شود و ارتفاع ان 25/15 سانتيمتر است. لبه هاي ميز بوسيله خطوط سفيد رنگي به عرض دو سانتيمتر مشخص شده اند. يک خط باريک سفيد به عرض سه ميليمتر، ميز را از وسط به دو قسمت کرده وبراي تعيين منطقه سرويس در بازي دوبل بکار مي رود. جنس ميز انواع مختلفي دارد که باعث تغييراتي در سطح اصطکاک، انعطاف پذيري و سختي آن مي شود. رنگ ميز را فدراسيون بين المللي (ITTF) مشخص کرده و بايد به رنگ سبز يا آبي تيره باشد.
طول ميز 274 سانتيمتر
ارتفاع تور 25/15 سانتيمتر
ارتفاع ميز 76 سانتيمتر
عرض ميز 5/125سانتيمتر



منطقه هاي بازي
بر اساس فاصله خط انتهاي ميز با محلي که به توپ ضربه زده مي شود، منطقه هاي بازي فرق مي کنند. منطقه اول در فاصله يک متري ميز، منطقه دوم در فاصله دو متري و بالاخره منطقه سوم در فاصله سه متري ميز قرار دارد. بازيکنان تهاجمي از مناطق اول و دوم به توپ ضربه مي زنند، در حاليکه بازيکنان دفاعي راحت تر هستند که از مناطق دوم و سوم به توپ ضربه بزنند.

راکت گيري
دو روش راکت گيري وجود دارد: روش اروپايي يا دست دادن(شيک هندزSHAKE-HANDS) که در بين اروپاييها طرفدار دارد و روش مدادي( پن هولدPENHOLD) که در بين آسيايي ها طرفدار دارد. روش شيک هندز کم کم طرفداران بيشتري پيدا مي کند، زيرا در اين روش از هر دو سمت راکت مي توان استفاده نمود، در نتيجه از هر دو نوع روکش لاستيکي مي توان استفاده کرد( مثلاً از روکش نوع ضد چرخش ANTI-SPIN براي بک هند و براي بازي فورهند حمله اي ) . از آنجاييکه روش شيک هندز طرفداران بيشتري دارد، در اين کتاب بيشتر از اين روش نامبرده مي شود.

روش مدادي(پن هولد)
اين نوع راکت گيري، مثل اين است که يک مداد را در دست گرفته ايد. در اين روش تنها از يک سمت راکت براي ضربه زدن به توپ استفاده مي شود. از انگشت اشاره و شست براي گرفتن دسته راکت استفاده مي شود و ساير انگشتان در پشت قرار مي گيرند.

روش شِيک هندز
با استفاده از کف دست، دسته راکت گرفته مي شود، بطوريکه انگشت اشاره بصورت کشيده در پشت راکت قرار مي گيرد. وضعيت انگشت شست نشان دهنده سمت فورهند راکت مي باشد.
سعي کنيد که هنگام ضربه زدن به هر صورتي به توپ، وضعيت گرفتن راکت را تغيير ندهيد.
انگشت اشاره
اين انگشت بايد بطور محکم در پشت راکت قرار گيرد.
شست
براي کمک به ثابت نگهداشتن راکت، انگشت شست در سمت فورهند قرار مي گيرد.

وضعيت آماده
قبل از انجام هر حرکتي، شما بايد ابتدا وضعيت آماده (READY POSITION) بخود بگيريد. همچنين بعد از هر ضربه اي که مي زنيد ، شما بايد بسرعت به وضعيت آماده برگرديد.
چشمها
در تمام مدت، ميز بايد در حوزه بينايي شما قرار گرفته باشد.
وضعيت قرارگيري دست
راکت بايد به سمت جلو و حدود يک متر بالاتر از زمين قرار گرفته باشد. با گرفتن راکت در وضعيت خنثي (NEUTRAL)، شما مي توانيد سريعاً از فورهند يا بک هند استفاده نماييد.
حرکات پا
فاصله پاها بايد کمي از فاصله شانه ها بيشتر باشد تا يک وضعيت پايداري ايجاد شود.
وضعيت قرارگيري در کنار ميز
وضعيت صحيح قرارگيري در کنار ميز براي برگشت دادن به سرويس مقابل( در هنگام شروع بازي) براي بازيکنان راست دست و چپ دست فرق مي کند. فرض کنيد که وضعيت آماده بخود گرفته ايد . يک بازيکن راست دست بايد نزديک گوشه چپ ميز، بين خط وسط و خط کناري چپ بايستد. در مورد بايکنان چپ دست، عکس اين قضيه صادق است. وضعيت هاي صحيح براي ضرباتي غر از برگشت سرويس بستگي به نحوه مسابقه دارد.
تنه
تنه خود را تا آنجا که مي توانيد به جلو خم کنيد تا باعث شود که سرعت واکنش به ضربه حريف افزايش يابد.
دست آزاد
دست آزاد شما بايد از آرنج خم شده و کمي عقب تر از دست ديگر شما قرار گرفته باشد.
پاها
براي پايين آمدن مرکز ثقل، زانوهايتان بايد خميده باشند. وزن بدن خود را بر روي انگشتان پا قرار دهيد.



بک هند
براي تغيير وضعيت از حالت آماده، به وضعيت بک هند، بايد پاي راست را کمي به جلو آورد، زانوها را کمي خم کرد، و وزن بدن را به عقب و بر روي پاي چپ انداخت. در همين زمان، راکت را بايد از وضعيت خنثي به وضعيت بک هند تغيير داد. هر ضربه شامل سه مرحله است:
- قرار گرفتن در وضعيت بک هند
- زدن ضربه به توپ
- بازگشت به وضعيت شروع

A
B
نمايش فيلم آموزشي بک هند

نحوه زدن بک هند

بک هند پوش
بک هند پوش، يکي از آهسته ترين ضربات بک هند به حساب مي آيد. وقتي زانوها کمي خميده بوده و پاي راست به جلو آورده شده، اين ضربه زده مي شود. وزن خود را از پاي چپ به پاي راست منتقل کنيد. بعد از اينکه توپ به زمين شما خورد و به هوا رفت، به آن در بالاترين نقطه ضربه بزنيد. مچ دست بايد ثابت باقي بماند، در حاليکه حرکت ساعد، باعث دادن سرعت وپيچ کافي به توپ خواهد شد.
بک هند پوش معمولاً در پاسخ به همين نوع ضربه از طرف مقابل زده مي شود. همچنين در برگشت سرويس نيز از بک هند پوش استفاده مي شود.




بک هند هاف والي
وضعيت پاها در بک هند هاف والي همانند بک هند پوش است. راکت بايد با زاويه قائمه نسبت به ميز گرفته شود. گرچه در هنگام زدن ضربه، راکت ايجاد زاويه حاده مي کند، بطوريکه روي توپ را پوشانده و باعث افزايش کنترل توپ مي گردد. حرکت مچ بايد همراه با به جلو آمدن دست باشد. از بک هند هاف والي معمولاً در پاسخ به توپهاي با پيچ رويي( تاپ اسپين) رقيب استفاده مي شود.
راکت
با حرکت مچ، شيب پيدا مي کند.
دست
تقريباً بطور کامل تا آخر کشيده مي شود.
راکت
نسبت به ميز زاويه قائمه ايجاد مي کند.

بک هند چاپ(CHOP)
بک هند چاپ شکل دفاعي بک هندپوش مي باشد و بسيار به آن شبيه است. از اين حرکت در پاسخ به ضربه هاي تهاجمي رقيب استفاده مي شود. در حاليکه حدود يک تا دو متر از ميز فاصله داريد، پاهايتان بايد از يکديگرفاصله داشته، زانوها خم شده و پاي راست کمي به سمت جلو آمده باشد درست قبل از ضربه زدن به توپ، وزن بدن خود را به جلو و بر روي پاي راست بيندازيد. در همين زمان، يک حرکت هجومي به سمت توپ انجام دهيد. راکت بايد با زاويه منفرجه( تقريباً 180 درجه) گرفته شود. در تمام مدت حرکت، زانوهاي شما بايد خميده باشند. از بک هند چاپ، بيشتر بازيکناني که تمايل به بازي دفاعي دارند استفاده مي کنند.
راکت
با زاويه منفرجه (باز) گرفته مي شود.
بدن
به سمت جلو حرکت مي کند.
پاها
از يکديگر فاصله گرفته و زانوها خم مي شوند.
پاها
زانوها خم شده و وزن بدن روي پاي راست انداخته مي شود.

ليست اعضاءانجمن صنفي شركتهاي صنعتي ايران

ليست اعضاءانجمن صنفي شركتهاي صنعتي ايران



(( آ ))
" آبارگستر
مدير عامل : مهندس منصور پيروي
خيابان كاج شمالي ـ شماره 174 ـ طبقه همكف ـ‌صندوق پستي 4635-15875
تلفاكس : 88006398

" آبان تبريد
مدير عامل : آقاي محمد رضا قپانچي
ميدان انقلاب ـ خيابان آزادي ـ نبش جمالزاده شمالي ـ پاساژ تفرشي ـ طبقه 5 واحد 5 ـ کدپست? : 1418915616
تلفن : [phone] - 3 و 66593372 دورنگار : 66591035
پست الکترونيک : [e-mail]

" آبتاب
مدير عامل : مهندس احمد سپهر آرا
خيابان استاد نجات الهي - شماره 15- طبقه اول - كدپستي : 15996-
تلفن و دورنگار: 88601707

" آبزولوت
مدير عامل : مهندس فريدون خاكي
خيابان كريمخان زند - اول خيابان ميرزاي شيرازي - شماره 10 - طبقه سوم - واحد 8 - كدپستي 1597985536
تلفن: [phone] ، دورنگار: 88903542
پست الكترونيك : [e-mail]
وب سايت : www.absolutco.com

" آب گستر( مهندسين نوين آب و فاضلاب )
مدير عامل : مهندس محمد وصالي
خيابان كريمخان زند ـ خيابان ميرزاي شيرازي ـ خيابان پنجم ـ شماره 23- طبقه اول ـ واحد 1، كدپستي : 1585644795
تلفاکس : 88842160-88844264
پست الكترونيك : [e-mail]
وب سايت : www.abgostar.com

" آب و انرژي
مدير عامل : مهندس محمد رضا محمد آبادي كمر ه اي
خيابان دكترفاطمي - خيابان پروين اعتصامي - خيابان شهيد فكوري - نبش كوچه ديدار پلاك 146- طبقه چهارم - واحد 7-
تلفن: [phone] دورنگار : 88632409
" آب و فاضلاب شرق
مدير عامل : مهندس بهرام هنرپرور
بزرگراه آفريقا - خيابان ناهيد شرقي - شمارة 13- كد پستي : 1915684413 تلفن: [phone] دورنگار : 22054496
پست الكترونيك : [e-mail]

" آپه ( تأسيسات? و ساختمان? )
مدير عامل : مهندس عبدالحميد فضلي
شهرك قدس ( غرب ) ـ بلوار فرحزاد? ـ چهار راه دريا ـ خيابان پارك ـ شماره 77ـ كدپستي : 1468873345-صندوق پستي : 396-14655
تلفن: [phone] دورنگار : 88071495
بندرعباس : صندوق پستي 3591-79145
پست الكترونيك : [e-mail]

" آذرزه آب
مد?ر عامل : مهندس کيکاوس خاک نژاد
سعادت آباد ـ بلوار شهردار? ـ کوچة 15 غرب? ( شه?د م?رزائ? ) پلاک 130 زنگ چهارم تلفن و دورنگار : 22084089

" آذر سنج
مدير عامل : آقاي بهمن شربياني
خيابان سهروردي شمال? ـ بين انديشه 1و2- پلاك 64- طبقه اول ـ كد پستي: 15696
تلفن: [phone]- دورنگار : 88411909

" آزمون گران تهران
مدير عامل : آقاي محمدرضا رضائ?
خ?ابان فلسطين ـ تقاطع بزرگمهر ـ ساختمان 141 طبقه چهارم واحد 45
تلفن : [phone] دورنگار : 66468040

" آلاوه
مدير عامل : مهندس عبدالرشيد توتونچيان
خيابان سهروردي جنوبي - خيابان شهيد ملائري پور - پلاك 24- طبقه همكف-
كدپستي 15796 ، تلفن: [phone] ، دورنگار : 88305633
مشهد : خيابان راهنمايي - خيابان 18- پلاك 24- طبقه 4

" آمپر
مدير عامل : مهندس محمود طوسي
پيچ شميران - ابتداي خيابان دكترشريعتي ـ كوچه پير جمالي - شماره 16- طبقه اول ـ كدپست? 1611944111
تلفن: [phone] ، تلفكس : 77600477
آدرس دفتر پروژه ها : خ?ابان دکتر شر?عت? - نرس?ده به م?دان قدس - کوچه پرو?ن ـکو? فرهنگ?ان ـ شماره 40 ـ طبقه اول
تلفن : [phone]
پست الكترونيك: [e-mail]

" اتاپ
مدير عامل : مهندس فرامرز ايزدي
خيابان استاد مطهري - خيابان مير عماد - خيابان دوازدهم - پلاك 7- طبقه همكف كدپستي : 15878
تلفن: [phone] ، دورنگار : 88750259
پست الكترونيك: [e-mail]

" احداث
مدير عامل : مهندس محمد كاظم دلال زاده
آدرس خيابان وليعصر - بالاتر از پارك ساعي ( ساختمان ايرانيان ) ـ پلاك1143 ـ طبقه اول ـ كدپستي : 1511945115
تلفن :[phone] و 88664768 دورنگار: 88887245
پست الكترونيك: [e-mail] وب سايت : www.ehdasco.com

" اردال
مديرعامل : مهندس محمد حسين فتاپور
خيابان خالداسلامبول? ، خيابان پنجم پلاک 6 کدپست? : 15137
تلفن : 2و88727091-10 و 88710809 دورنگار : 88727167
پست الکترونيک : [e-mail]

" اسپاك
مدير عامل : مهندس محمد امين پاك طينت
خيابان استاد مطهري ـ شمارة 89 ـ واحد 4 ـ صندوق پستي : 1364-15875
تلفن: [phone] دورنگار: 88426760
پست الکترون?ک : [e-mail] وب سايت : www.espakiran.com

" افشين كنترل
مدير عامل : آقاي اصغر رجبي
خ?ابان بهبود? ـ بعد از چهارراه مستعان?ه ـ روبرو? دبستان شه?د رجائ? ـ پلاک 113 ـ طبقه 2
تلفکس : 66035485

" اكباتان نيرو
مدير عامل : مهندس بهروز فارسيجاني
خيابان خرمشهر (آپادانا) - روبروي خيابان شهيد عشقيار (نيلوفر) ـ شماره 186 - طبقه همكف ـ كد پستي : 1533773711
تلفن: [phone] ، دورنگار: 88743986
پست الكترونيك:[e-mail]

" الكترو كنترل
مدير عامل : مهندس عبدالمحمد خورشيد
سعادت آباد ، نبش خيابان 16 ـ پلاک 35 ، ساختمان شمشاد ، طبقه اول جنوب? - کدپست? : 1997986443
تلفن و دورنگار : 5و22364774-22079119-22088930
پست الكترونيك: [e-mail] وب سايت : www.electro-control.com
" الكترو مكانيك پولاد (المپ)
مدير عامل : مهندس فريدون گلشني
خيابان وليعصر ـ بالاتر از پارك ساعي ـ نبش خيابان 34 ـ پلاك 1157 واحد 15 ـ كدپستي : 1516713834
تلفن و دورنگار‌: 88781662 - 88795518

" الكتريكوم
مدير عامل : مهندس كامبيز سندسي
بزرگراه کردستان ـ خيابان بيست و هفتم ـ خيابان 20 متر? دوم ـ پلاک 5 ـ کدپست? : 1437695561
تلفن: [phone] و 88008244 دورنگار : 88026262
پست الكترونيك: [e-mail]

" الماتكو
مدير عامل: مهندس مجتبي قره داغي
خيابان وليعصر - پايين تر از سه را ه توانير - كوچه احتشام - پلاك 3- كدپستي : 14348
تلفن: [phone]، دورنگار :88793569
پست الكترونيك : [e-mail]

" انرژي ساختمان
مدير عامل : مهندس محمد فريدني
باغ صبا - انتهاي خيابان مقدم - خيابان برادران باباخانلو - شماره 2/227 - كد پستي : 16148
تلفن: [phone] دورنگار: 77547611
پست الكترونيك : [e-mail] وب سا?ت : www.energysakhteman.com

" اوكسين صنعت
مدير عامل : مهندس محمد ارسلان محمدي
خيابان استاد مطهري ـ خيابان مير عماد ـ خيابان هشتم ـ پلاك 5 ـ كد پستي : 1587815811
تلفن: [phone] (12 خط) ، دورنگار : 88740984 پست الكترونيك : [e-mail]

" اهرم تكنيك
مدير عامل : مهندس منصور چرخه چي
خيابان وصال شيرازي ـ خيابان بزرگمهر غربي ـ شماره 178 ـ طبقه 3 ـ كد پستي : 13355-14178
تلفن: [phone] ، دورنگار : 66417058
پست الكترونيك : [e-mail]

" ايران آتانور
مديرعامل : ‌مهندس محمد رضا شاهي
ميدان گلها ـ‌ بلوار گلها ـ خيابان مرداد ـ خ زيناوند ـ پلاك 88 ـ كدپستي :1413973881
تلفن : [phone] دورنگار : 88006780
پست الكترونيك : [e-mail] وب سايت : www.iranatanour.com

" ايران ارتباط
مدير عامل : مهندس امر اله نجابت
خيابان سهروردي شمال? خ?ابان شه?د قند? غرب? نبش خيابان چهارم پلاک2 طبقه ششم ـ کدپست? : 15568
تلفن : [phone] دورنگار: 88738187
پست الکترون?ک : [e-mail] وب سايت : www.Iran-Ertebat.com

" ايران پادنگ
مدير عامل : آقاي جعفر فلاح رنجبر
خيابان وليعصر ـ خيابان فتح? شقاق? ـ بين اسد آباد? و چهلستون پلاک 51 ـ طبقه چهارم ـ کدپست? : 14317
تلفن : [phone] دورنگار : 88554145
پست الكترونيك : [e-mail] وب سايت : www. iranpadang.com

" ايران ترمو
مدير عامل : مهندس مرتضي بني احمد
خيابان استاد نجات اللهي - خيابان سپند غربي - شماره 88- كد پستي : 15986
تلفن: [phone] ، دورنگار : 88802059

" ايران رامپ
مدير عامل : مهندس محمد بهاء الدين صديق?
خيابان کريم خان زند ـ شماره 162 طبقه ششم ـ کد پست? : 15847
تلفن : [phone] دورنگار : 88829210
پست الکترونيک : [e-mail]

" ايران كارت
مدير عامل : مهندس مهدي محمدي
اصفهان - خيابان شمس آبادي - پلاك 59- طبقه اول - كدپستي : 63154-81346 تلفن: [phone] دورنگار : 22204809

" ايران مشعل
مدير عامل : مهندس نصرالله حقوقي
خيابان دکتربهشت? ـ پلاک 176 ـ طبقه 2 ـ کدپست? : 15779
تلفن: [phone] ( خط ويژه ) دورنگار : 88758037 - 88762354
پست الكترونيك :[e-mail] وب سا?ت : WWW.GARMATAAB.COM
كارخانه :جاده گرمسار ـ 7 كيلومتر مانده به گرمسار ـ منطقه صنعتي فجرـ شمالغرب شهرك ـ كارخانه ايران مشعل
تلفن : 3300 - 0232444 دورنگار : 3299-0232444

" ايمن تهويه شميران
مدير عامل : مهندس مج?د خجسته بخت
مجيديه شمال? ـ م?دان سرباز ـ خ?ابان اميرنيا ـ ساختمان پزشکان شقا?ق ـ واحد 3 صندوق پست? : 115-16635
تلفن : [phone] تلفن و دورنگار : 22308419
پست الکترون?ک : [e-mail]

" اينترلاك
مدير عامل : مهندس محمد شريف زاده بوشهري
خيابان فلسطين - پايين تر از بلوار كشاورز - شماره 247- طبقه 4- واحد 8 ـ كد پستي : 1416573356
تلفن: [phone] ، دورنگار : 88902328
پست الکترونيک : [e-mail]


((ب))
" بادبند ساز
مدير عامل : مهندس روزبه بهروز
خيابان دكتر فاطمي ـ خيابان كاج جنوبي ـ كوچه چهارم ـ پلاك 4- طبقه 2- كدپستي: 1414763181
تلفن: [phone] دورنگار: 88958342
پست الكترونيك: [e-mail] وب سايت : www.baadbandsaz.com

" بام دژ
مدير عامل : مهندس كريم خوش فطرت
خيابان دكتر شريعتي - پايين تر از سه راه طالقاني - خيابان شهيد حميد رضا طاهريان - پلاك 145- طبقه 4 - كد پستي : 16117 تلفن: [phone] ، دورنگار : 77602044

" بردو
مدير عامل : مهندس سيد کمال الدين ارجائ?
ونک خيابان سئول ـ بعد از پارکينگ شهرباز? ـ شماره 110 ـ کدپست? : 1995984111
تلفن و دورنگار : 8- 88063346
پست الکترونيک : [e-mail] وب سايت : www.Bordoo-co.com

" برسامكو
مدير عامل : مهندس محمد اسماعيل منبع چي
خيابان شريعتي - نرسيده به پل رومي - شماره 1918- كد پستي : 19149
تلفن : [phone] ، دورنگار : 22600640 پست الكترونيك : [e-mail]

" برق آوران
مدير عامل : مهندس احمد قوانلوقاجار
خيابان پاسداران ـ خيابان شهيدكشوري (نگارستان هشتم) ـ خيابان فرخي يزدي ـ شماره 41طبقه دوم كدپستي : 1664793883
تلفن : [phone] دورنگار : 22847750
پست الكترونيك : [e-mail] وب سايت : www.barghavaran.com

" برق و الكترونيك
مدير عامل : مهندس فروهر چگيني
خيابان استاد مطهري - خيابان سليمان خاطر - شماره 89- كد پستي : 1578633113
تلفن: [phone] - 88845761 دورنگار: 88305531
پست الكترونيك: [e-mail]
" برودت سامه
مديرعامل : مهندس مهد? ساغر? چين
خ?ابان شريعت? ـ بالاتر از پل سيدخندان ـ کوچة شهيد خيرمند? ـ پلاک 16 طبقه سه واحد سوم
تلفکس : 22862507

" بشيران
مدير عامل : مهندس علي رئيس محمديان
كوي نصر - اول خيابان فروزانفر - پلاك 1- طبقه همكف -كد پستي : 14467
تلفن: [phone] ، دورنگار : 88264314

" بلداچي
مدير عامل : مهندس نادر عبدالهي قانع
خيابان رسالت - مجيديه شمالي - اول خيابان لاهيجاني - پلاك 1/1 - کدپست? : 16716
تلفن : [phone] دورنگار : 22535254

" بهراد پرديس
مدير عامل مهندس جواد فريد مهاجر
كوي نصر - خيابان پانزدهم-شمارة 71- طبقه 2 شرقي - كدپستي : 1447634461
تلفن: [phone] دورنگار 88277714
پست الكترونيك : [e-mail]
وب سايت : WWW.behrad.org
دفتر تبريز: خيابان باغشمال ـ خيابان اشكان ـ شماره 13 - تلفن: [phone]-0411 دورنگار: 5530844-0411

" بهسازان انرژي گستر
مدير عامل: مهندس سيد كمال سيدي صاحباري
خيابان خرمشهر (آپادانا) - خيابان نيلوفر - ميدان نيلوفر- خيابان هشتم - پلاك 8- طبقه 3 - آپارتمان واحد 9 -
كد پستي : 1533844461 تلفن : [phone]- 8 تا88511733 دورنگار : 88748886
پست الكترونيك : [e-mail] وب سايت : WWW.BEHSAZAN-EG.COM

" بهياد
مدير عامل : مهندس بهروز كتيراچي
خيابان سهروردي شمالي ـ خيابان شهيد خليل حسيني ـ كوچه مريم ـ پلاك 31 ـ واحد 1 و2 كد پستي : 15769
تلفكس : 88742365-88744936

" بهينه سازي تجهيزات روژين
مدير عامل: مهندس وحيد حبيب زاده بوكاني
آدرس: خيابان کارگر شمال? پائين تر از بلوار کشاورز ـ ساختمان سامان 202 واحد 502 ـ
تلفن : [phone]



((پ))
" پارس آماد
مدير عامل : مهندس مرتضي قضات
بلوار آيت الله کاشان? ـ بلوار فردوس تقاطع خيابان ستاري ـ روبرو? آموزش و پرورش منطقه 5 ـ ساختمان 230 واحد 13 ـ طبقه 3
كدپستي :1481943975 تلفن : [phone] ـ 3و 44046572 دورنگار : 44050882

" پارس تيار
مدير عامل: مهندس فريدون اسديان
سعادت آباد - سرو غربي - خيابان صدف - شماره 60 ـ واحد 36 ـ كد پستي : 1998767538
تلفن: [phone] ، دورنگار : 22081645 پست الكترونيك: [e-mail]

" پاكراد مكانيك
مدير عامل : سركار خانم سهيلا احمري
شهرك غرب - فاز سه (خيابان حسن سيف)- كوچه 24 - پلاك 827 - طبقه سوم- واحد 6 تلفن: [phone]

" پاکمن ( تاس?سات? و ساختمان? )
مد?ر عامل : مهندس قربانعل? م?رزازاده
م?دان آرژانت?ن ـ خيابان بخارست ( احمد قص?ر ) ـ خ?ابان دهم ـ شماره 79 ـ طبقه چهارم ـ کدپست? : 15147
تلفن : [phone] دورنگار : 88737131
پست الکترونيک : [e-mail] وب سا?ت : www.packmanco.com

" پاياب سازه
مدير عامل : مهندس امان الله امامي
فلكه دوم صادقيه - بلوار آيت ا…. كاشاني بعد از خيابان مهران - ساختمان مهدي - پلاك 115- واحد شمارة 1 -
كد پستي : 1471613644 تلفن : [phone] دورنگار: 44094006
پست الكترونيك : [e-mail]

" پاياب کوثر
مدير عامل : آقا? غلامعباس زيبائ?
خيابان پاسداران ـ گلستان پنجم ( شهيد موسو? ) پلاک 2/15 کدپست? : 1666947811
تلفن : 3و22549131 دورنگار : 22553471
پست الکترونيک : [e-mail]

" پايا نام
مدير عامل : مهندس حسين شهريور
خيابان بهار شمال? ـ پلاک 137 طبقه دوم واحد غرب? تلفن : [phone]

" پترو ساخت و نصب
مدير عامل : مهندس محمدرضا مقدم زاده
خ?ابان شهيد بهشت? ـ خيابان پاکستان ـ کوچه دوازدهم ـ پلاک 15 طبقه اول ـ کدپست? : 15317
تلفن : [phone] - 88739744 دورنگار : 88528272
پست الکترونيک : [e-mail] وب سايت : www.petronasb.com

" پرساپ?
مديرعامل : مهندس محمودرضا کريم? حصار?
سعادت آباد ـ ميدان کاج ـ خيابان سرو غرب? پلاک 41 طبقه سوم واحد 15
تلفن : [phone] دورنگار : 22087839

" پريمر
مدير عامل : مهندس سيد اسماعيل جمالي
خيابان انقلاب - خيابان خارك - شماره 20 - طبقه 4 - واحد 401 - كد پستي : 1133933145
صندوق پستي : 7971-11365 تلفن: [phone] دورنگار : 66705904
پست الكترونيك : [e-mail]

" پلسار
مدير عامل : مهندس كامبيز رشيدي
بزرگراه آفريقا بين پل همت و تقاطع حقاني ـ كوچه ناوك ـ شماره 6 ـ طبقه سوم ـ كد پستي : 47591-15186
تلفن: (4 خط)88777636 - 88778038 ، دورنگار : 88777640
وب سايت : www.polssar.com

" پوششها? صنعت? آمن رنگ
مدير عامل : دکتر سيدجلال الدين داع?
خ?ابان سيدجمال الدين اسد آباد? ـ ساختمان شماره 501 واحد 17 کدپست? : 14347
تلفن: [phone] دورنگار : 88066986

" پولاد مکانيک
مدير عامل : مهندس احمد جهان آرا
خ?ابان سهرورد? شمال? ـ چهارراه کيهان ـ خيابان شهيد ميرزائ? زينال? ـ پلاک 148 ـ طبقه دوم ـ کدپست? : 1576984714
تلفن : [phone]

" پيشرو تهويه
مديرعامل : خانم مهندس آزيتا دادگستر?
بلوار ميرداماد ـ ميدان محسن? خيابان بهرو.ز شماره 17 ساختمان امير طبقه همکف واحد 11 کدپست? : 1911934311
تلفن : [phone]و 22222490 دورنگار : 22269313


((ت))
" تابيران (تأمين آب و برق ايران)
مدير عامل : مهندس غلامرضا مهريار
خيابان دكتر فاطمي غربي - خيابان سيندخت شمالي - شماره 55 - كد پستي : 14119 صندوق پستي : 593-14185
تلفن: [phone] و4-88638031 ، دورنگار : 88638093
وب سايت: www.Tabiran.com
پست الكترونيك: [e-mail]

" تاقديساز
مديرعامل : مهندس عبدالمجيد خليل?
خ?ابان کريمخان زند ـ خ?ابان آبان جنوب? ـ بن بست عقيل? پلاک 69 ـ کدپست? : 15986
تلفن : [phone] ـ دورنگار : 88803328

" تاماس
مدير عامل : مهندس محمد ابراهيم بهجتي
خيابان قائم مقام فراهاني - خيابان گلريز - پلاك 19- طبقه همكف - كد پستي : 15886
تلفن: [phone] ، دورنگار : 88838922
پست الكترونيك: [e-mail]

" تامكو ( شرکت تامين ماشين آلات ساختماني و نصب )
مدير عامل : آقا? محسن نور?
اصفهان : خيابان شيخ صدوق جنوبي- م?دان برج - كوچه دوازدهم - پلاك 64- كد پستي : 81687
تلفن : [phone]( 0311) تلفکس : 6681510 (0311)
كارگاه مركزي : مباركه ـ صندوق پست? : 157/84815
تلفن : [phone] ، 27- 5262023- 0335 دورنگار : 03355262750
تهران : سيد خندان - ابتدا? خيابان سهروردي شمالي - كوچه شهيد حاج حسني طبقه 7 پلاك 5 -كدپستي : 15557 ،
تلفن: [phone] ، دورنگار : 88742083
پست الكترونيك: tamco@mail. Dci.co.ir وب سايت: http:// www.tamco-ir.Com

" تانديش
مدير عامل : مهندس كامران قاجاريه بني اعمام
خيابان استاد نجات اللهي - خيابان مراغه - ساختمان 116- طبقه 5 - كد پستي : 15996
تلفن: [phone] ، دورنگار : 88809495

" تبديل سوخت آرش
مدير عامل : مهندس محمد باقر منصوب?
خيابان خالد اسلامبول? ( وزراء ) کوچه نهم ـ پلاک 19 طبقه همکف واحد 1 ـ کدپست? : 1559637718
تلفن : [phone] دورنگار: 88550347

" ترافو
مديرعامل : مهندس محمد رضا كلانترزاده
خيابان دكتر بهشتي ـ بين چهارراه انديشه وسهروردي ـ ساختمان مرجان ـ پلاك 45 طبقه 3 واحد 7
كدپستي : 1559637718 تلفن : [phone] دورنگار : 88749050
پست الكترونيك : [e-mail] وب سايت : www.trafoeng.com

" ترپ
مديرعامل : مهندس عل?رضا خان محمد
ميدان هفتم تير - كوچه نظامي - پلاك 29 - كد پستي : 15756 تلفن و دورنگار : 88835761-88845771
پست الكترونيك: [e-mail] , [e-mail]

" ترموون
مدير عامل : مهندس محمد احمدي
خيابان فلسطين - نبش بزرگمهر - ساختمان 141- طبقه 5 - شماره 48 ـ كد پستي : 1416934854
تلفن و دورنگار: 66493733-66461592 - 6409928 6 - 7تا 66488605
پست الکترون?ک : [e-mail]

" تك لاد
مدير عامل : مهندس محمد رضا حيدري
خيابان قائم مقام فراهاني - ساختمان شماره 130 ـ واحد 16و 34 ـ كد پستي :1586936174
تلفن: [phone] ، دورنگار :88840257
پست الكترونيك: [e-mail]

" تكناب
مدير عامل : مهندس كاميار عالمي
م?دان آرژانت?ن ـ خ?ابان بخارست - كوچة نهم - پلاك 22- طبقه سوم - كد پستي :15137
تلفکس: 8- 88719607-88711232-88555511 - 88718638
پست الكترونيك : [e-mail] وب سايت : www.technaab.com

" تكنو بويلر
مدير عامل : آقاي علي قربان صبوري
ميدان انقلاب ـ ابتداي خيابان آزادي ـ بين بانك كشاورزي و بانك مسكن پلاك 53 طبقه سوم واحد 12ـ كدپستي‌ : 1418914317
تلفن : [phone] - دورنگار : 66423584
پست الكترونيك : [e-mail]

" تكنوفريگو
مدير عامل : مهندس محمدرضا لوائي
خيابان ايرانشهر شمالي ـ نبش خيابان شهيد کلانتر? ـ پلاك 238 ـ ساختمان تکنوفريگو-كد پستي : 15847
تلفن: 5و88830574-88821006 ، دورنگار : 88305443
وب سايت : www.technofrigo.ir پست الكترونيك : [e-mail]

" تندر الكترونيك
مدير عامل : مهندس محمد علي الهي پناه
خيابان دكتر بهشتي - چهارراه قائم مقام فراهاني - كوچه ايزد- پلاك 16 - كدپستي :15876
تلفن: [phone] دورنگار: 88719642
پست الكترونيك : [e-mail] وب سايت : www.thunderelec.com

" تنديس پويه
مدير عامل : مهندس اسماعيل قره داغي قهرمانلو
كرج - بلوار شهيد چمران- ساختمان حسيني وشرکا- بلوك1-واحد15 - کدپست? : 3158915563
تلفن و دورنگار : 2813300 - 2811528 - 0261
پست الکترون?ک : [e-mail]
" توزيع و انتقال آذر
مدير عامل : مهندس مصدق سجودي
تبريز ـ خيابان ائل گلي ـ 35 متري سينا ـ کو? سوم دست چپ پلاك 108 صندوق پست? : 1378-51385
تلفن : [phone] دورنگار : 3312087ـ0411
پست الکترونيک : [e-mail]

" توسعه آب و گاز ايران
مدير عامل : مهندس علي اكبر اديب
خيابان كريمخان زند - خيابان آبان جنوبي ـ شماره 80 ـ كد پستي : 17834-15987
تلفن: [phone] (خط ويژه) ، دورنگار : 88914299
پست الکترون?ک : [e-mail]

" توسعه پوشش صنعت نوين
مدير عامل : مهندس فريدون خوش كيش
خيابان وليعصر ـ نبش زرتشت شرقي ـ كوچه سروش ـ پلاك 5 ـ طبقه 3 ـ واحد 15ـ
كد پستي : 15948 صندوق پستي : 5844 /14155
تلفن: [phone] ، تلفكس : 88895927 ،
پست الكترونيك : [e-mail]

" توسعه شبكه هاي صنعتي ايران
مدير عامل : مهندس صادق محمدي
خيابان گاند? ـ كوچه 23 پلاک 6 - كدپستي : 1517936613
تلفن : [phone] دورنگار : 88777112
پست الكترونيك : info@iind_co.com وب سا?ت : www.iind_co.com

" توسعه صنايع تاسيساتي ايران
مدير عامل : مهندس مهدي حكيم پور
خيابان خالد اسلامبولي - خيابان 15 ( شهيد احمديان) - پلاك 5 - كد پستي : 15138
تلفن: [phone] ، دورنگار : 88722174

" توليد? و صنعت? هواساز
مديرعامل : مهندس انوشه گردون?
خ?ابان شه?د بهشت? ـ خ?ابان شه?د جواد سرافراز پلاک 2 مجتمع در?ا? نور ـ ط4 واحد 404 و 405 کدپست? : 15876
تلفن : [phone] دورنگار : 88754911
پست الکترونيک : [e-mail] وب سايت : www.havasaz.com
کارخانه : کيلومتر 19 جاده قديم کرج منطقه صنعت? اسماعيل آباد ـ تلفکس : 80- 6026750

" تهران پرشيا
مدير عامل : مهندس سيد سعيد سجادپور
خيابان قائم مقام فراهاني -كوچه 26 - پلاك 6- طبقه 3 - کدپست? : 1586986113
تلفن: [phone] ، دورنگار : 88829298 پست الكترونيك: [e-mail]

" تهران تبريد
مدير عامل : مهندس سيد كاظم زماني
خيابان سهروردي شمالي - مقابل مسجد حجت ابن الحسن -پلاك 161/3 - طبقه دوم شرقي كدپستي :15589
تلفن :[phone] دورنگار : 88738114
پست الكترونيك : [e-mail]

" تهران زيست و همکاران
مدير عامل : دکتر عل? ترابيان
خ?ابان دکتر شريعت? ـ روبرو? ميرداماد ـ کوچه احمدب?ان ـ پلاک 1 واحد 3 و 7 ـ کدپست? : 1948963714
تلفن : [phone] دورنگار: 22850968
پست الکترون?ک : [e-mail] وب سايت : www.Tehranzist.com

" تهران طرح
مدير عامل : مهندس محمود نوابخش
خيابان دكتر بهشتي ـ ميدان تختي ـ خيابان پارسا ( اكبري ) كوچه مهرداد پلاك 9 طبقه سوم غربي ـ كدپستي : 1576856411
تلفن : 6و88734734 دورنگار : 88747539

((ج))

" جروند
مدير عامل : مهندس مير صمد حبيبي پاسدار
خيابان سهروردي شمالي - خيابان خرمشهر - كوچه شكوه - شماره 12- كد پستي : 15577
تلفن: [phone] ، دورنگار : 88765200

" جوينت مكانيك
مدير عامل : مهندس ابراهيم ابراهيمي
خيابان مطهري - خيابان قائم مقام فراهاني شمالي - كوچه 4 - شماره 29- طبقه 3-
كد پستي : 1586834614 ـ صندوق پستي : 6564-15875
تلفن: [phone]، تلفكس : 88735933
پست الكترونيك : [e-mail]

((چ))

" چ -ا-د
مدير عامل : دكتر احمد الهي
خيابان استاد نجات اللهي - خيابان سپند غربي - پلاك 88- طبقه 3 كد پستي : 85714-15986
تلفن: [phone] ، دورنگار:88802058
پست الکترونيک : [e-mail]
وب سايت : www.chad-eng.com

((خ))
" خدمات صنعتي تراكتور سازي ايران
مدير عامل : مهندس ابوالفتح ابراهيمي
دفتر تهران : شهرک غرب ( قدس ) ميدان صنعت ـ بلوار پاک نژاد ـ نرسيده به خروج? نيايش پلاک 122 ـ ساختمان پارسا طبقه اول واحد2
تلفن : 97 -88560694- دورنگار : 88695910
دفتر مركزي و كارخانه : تبريز ـ جاده سردرود ـ مجتمع تراكتور سازي شركت خدمات صنعتي تراكتور سازي ايران
كد پستي : 5197815863
تلفن مديريت : 4245921 -0411 , دورنگار : 4246021 -0411
دبيرخانه : 4245914-0411 تلفن كارخانه :19-4245800 - 0411
پست الكترونيك : [e-mail] وب سايت : www.itisco.ir

" خدمات مهندسي فرآيند تبديل
مدير عامل :
بزرگراه صدر - قيطريه - بلوار صبا - ساختمان صباي شمارة 2- واحد چهارم جنوبي -
تلفن : [phone] دورنگار : 22200959 شماره تلفن كارگاه : 2233686-0282

" خرد جويان امروز
مدير عامل : مهندس حميد الياس پاپشتي
خيابان دکتر بهشت? ـ خيابان پاکستان ـ خيابان 12 پلاک 15 طبقه دوم ـ کدپست? : 1531755613
تلفن : [phone] دورنگار : 88736037
پست الكترونيك : [e-mail] وب سايت : www.kheradjuyan.co.ir

" خط لوله ايران
مدير عامل : مهندس مصطفي قائمي
ميدان هفتم تير ـ روبرو? خيابان کريمخان زند ـ پلاك 14 ـ طبقه 4 ـ كد پستي : 94667-15848
تلفن: [phone] (10خط ) دورنگار : 88832198
پست الکترونيک : [e-mail] وب سايت : www.iranpipeline.com

" خطوط شبكه
مدير عامل : مهندس عليمراد كوهي حبيبي دهكردي
خيابان فلسطين شمالي - بالاتر از بلوار كشاورز - ساختمان 55- طبقه 4 - كد پستي : 1415843334
تلفن: [phone] تلفكس : 88899519

((د))

" داكشن
مدير عامل : مهندس فرزام منوچهري
خيابان مطهري - خيابان سليمان خاطر - خيابان وراويني - خيابان مهندس زيرك زاده - شماره 3/20 ـ كدپستي : 15759
تلفن: [phone] ، دورنگار : 88843726 ،
پست الكترونيك: [e-mail]
" درريز
مدير عامل : مهندس احمد معمارزاده
خيابان وليعصر ـ مقابل پارك ملت ـ خيابان ارمغان غربي پلاك 65 ـ كدپستي : 19678
تلفن: [phone] دورنگار: 22032022
پست الكترونيك: Dorriz@ kanoon.net و [e-mail]

" دز فانيرو
مدير عامل : آقا? احمد گودرز?
دفتر دزفول : خ?ابان لبخند شکوفه کوچه وحدت پلاک 384 ـ تلفاکس : 5251460- 0641

" دماسان
مدير عامل : مهندس شهريار اعظمي
خيابان وليعصر - بالاتر از فروشگاه قدس - كوچه پرستو - پلاك 25 - طبقه 2- كد پستي : 53611-15949
تلفن: [phone] دورنگار : 88802865 پست الكترونيك : [e-mail]

((ر))
" راديرا
مدير عامل : مهندس محمود جنيدي
خيابان پاسداران - سروستان پنجم - پلاك 15- كد پستي : 33911-16619
تلفن: [phone] دورنگار: 22841756
پست الكترونيك: [e-mail]

" رانش سنج
مدير عامل : آقاي طاهر ميرزا زاده
خيابان رسالت - سرسبز غربي - مقابل سامان - پلاك 797- كدپستي : 16816
تلفن: [phone] دورنگار: 77806440

((ز))
" زيگما
مديرعامل : مهندس يپرم ترآنتونياس باز
خيابان دكتر مفتح - روبروي دانشگاه تربيت معلم - شماره 154 ـ طبقه چهارم - كد پستي : 15818
تلفن: [phone] دورنگار: 88826323
پست الكترونيك : [e-mail] وب سايت : www.sigmair.com

((ژ))
" ژالكه
مدير عامل : مهندس مصطفي سعيد فر
خيابان استاد مطهري شرقي - مقابل باشگاه بانك سپه - شماره 50 - طبقه 2- كد پستي :15566845511
تلفن: [phone] دورنگار : 88403265
پست الكترونيك: [e-mail] وب سايت : www.jalkeh.org
" ژمپر
مدير عامل : مهندس غلامرضا منصوري
خيابان استاد مطهري - بعد از تقاطع سهروردي -نبش بن بست امير - شماره 72- كد پستي : 15667
تلفن: [phone] ، دورنگار : 88404610
پست الكترونيك : [e-mail]

" ژيتال
مدير عامل : مهندس محمدرضا ميرعماد?
ونک ـ خيابان ملاصدرا ـ خيابان شاد ـ کو? باغ سرا ـ شماره 6 کدپست? : 14357
تلفن : 72 تا 88880967 دورنگار : 88880940
پست الکترونيک : [e-mail]

((س))
" سات
مديرعامل : مهندس كرمعلي نادري
ميدان وليعصر - بلوار كشاورز- بين فلسطين و ميدان وليعصر ـ شماره 39- طبقه چهارم جنوبي - كد پستي : 1415813655
تلفن : [phone] دورنگار: 88912305
پست الکترونيک : [e-mail]

" ساران
مدير عامل : مهندس مهرداد بوستاني
خيابان شريعتي - بالاتر از پيچ شميران ـ نبش كوچه مشايخي ـ ساختمان جواهري ـ طبقه 4- شماره 44-
كدپستي :16118 صندوق پستي : 437-15745 تلفن: [phone] دورنگار:77508200
پست الكترونيك: Saran@Saran_mfg.com وب سايت : www.saran_mfg.com

" ساير آب
مديرعامل : مهندس بهزاد نيک سير
خيابان ميرزا? شيراز? ـ بالاتر از خيابان استاد مطهر? ـ خيابان مقدم ـ پلاک 1/71 طبقه چهارم ـ کدپست? : 15969
تلفن : [phone] دورنگار : 88714610

" سپيتمان
مديرعامل : مهندس عباس عامر?
ونک ـ خيابان ملاصدرا بعد از چهارراه شيخ بهائ? ـ پلاک 166 ـ طبقه پنجم واحد 19 کدپست? : 14953-14359
تلفن : [phone] دورنگار: 88034718
پست الکترون?ک : [e-mail] وب سايت : www.sepitman.com

" سپيد سامن
مدير عامل : مهندس غلامعلي چاويده
خيابان وليعصر - بين زرتشت و فاطمي - ساختمان زنديه- شماره 748- طبقه 5 - شماره 23 -
كد پستي : 14358- تلفن: [phone] ، دورنگار : 88909256
پست الکترونيک : [e-mail] وب سايت : WWW.SEPIDSAAMAN.COM
" سرداب شمال ( تأسيسات? و ساختمان? )
مدير عامل : مهندس حجت اله احمد?
ميدان انقلاب ـ خيابان کارگر شمال? ـ نرسيده به بلوار کشاورز ـ ساختمان گل پلاک 169 طبقه 5 واحد 19
کدپست? : 1417993343 تلفاکس : 88955829 - 88963593
پست الکترونيک : [e-mail] و [e-mail]
وب سايت : www.sardabshomal.com

" سكانت
مدير عامل : آقاي حسين گلسرخي
خيابان انقلاب - ميدان فردوسي - خيابان پارس - كوي جهانگير- مجتمع ?اس كد پستي : 1131966814
تلفكس: 66710693-66710653-66705734

" سمنديس
مدير عامل : مهندس سيد ابراهيم طاهري
خيابان گاند? - خيابان شه?د برادران پاليزوان? ( هفتم ) - پلاک 27 - طبقه اول - واحد 2 کدپست? : 15176
تلفن: [phone] دورنگار : 88886874
پست الكترونيك : [e-mail]

" سومه
مدير عامل : خانم نگار اميري نژاد آزاد
خيابان دكتر بهشتي - بعد از چهارراه انديشه - شمارة 43 - طبقه چهارم ـ كدپستي : 1559637311
تلفن :[phone] دورنگار : 88769983
وب سايت : www.soumeh.com پست الكترونيك : [e-mail]

" سهند آذر
مدير عامل : مهندس رستم ستاري ديزجي
خيابان وليعصر - اول خيابان استاد مطهري ـ خيابان منصورـ پلاك 79- طبقه سوم ـ كد پستي : 1596933513
تلفن: [phone] دورنگار : 88714379

" سي تي يو
مدير عامل : مهندس شهريار رخشاني زاده
خيابان دكتر بهشتي - بعداز ميرعماد - خيابان نيريزي - پلاك 9- طبقه 3 - كد پستي : 1587743135
تلفن: [phone] ، دورنگار : 88757149
پست الكترونيك: [e-mail]
((ش))
" شايگان
مدير عامل : مهندس هوشنگ اسماعيل زاده
خيابان استاد نجات اله? ـ خ?ابان سپند غرب? ـ پلاک 91 ـ کدپست? : 15987
تلفن : [phone] - 88906017- دورنگار : 88903978
پست الکترونيک : [e-mail]
" شعله فار(سهام? خاص)
مد?ر عامل: مهندس رسول نحو?زاده
خ?ابان سهرورد? شمال? ـ بالاتر از خ?ابان دکتر بهشت? ـ کوچه ن?کو قدم- شماره 12و14 ساختمان البرز طبقه سه واحد 11
کدپست? : 1551817111 تلفن: [phone] - دورنگار: 88739282
پست الکترونيک : [e-mail]

" شنگرف
مدير عامل : مهندس علي ورزنده
خيابان دكتر بهشتي ـ خيابان ميرعماد ـ نبش کوچه چهاردهم ـ پلاک 81 ـ طبقه دوم
تلفن : [phone] -15و 88740314 دورنگار : 88759022
پست الكترونيك: [e-mail]

" شيمبار
مدير عامل : مهندس فرامرز محسن شين?
خ?ابان وزراء ( خالد اسلامبول? ) خ?ابان س? و پنجم ـ پلاک 4 ـ کدپست? : 15168
تلفن : [phone] دورنگار : 88795757
پست الکترونيک : [e-mail] وب سايت : www.shimbar.com

" شيما فرمند
مدير عامل : مهندس مهدي رفعتي اسكوئي
خيابان خردمند شمالي - شماره 14- طبقه 2 - واحد 4
تلفن: [phone] دورنگار: 88831553

((ص ))
" صناع
مدير عامل : آقاي محمد اسماعيل عزيزي
خيابان سهروردي شمالي بين آپادانا و پاليز? روبروي سازمان آب ـ جنب مبل لئونارد ساختمان 141- طبقه اول واحد 2
کدپستي:1558914833 تلفن: [phone] دورنگار: 88768511
پست الکترون?ک : [e-mail]

" صنايع ايمني واطفاء تهران
مدير عامل : مهندس روبرت نيسان
خيابان آزادي روبروي مسجد دانشگاه صنعتي شريف شماره 612 - طبقه 3 ـ كد پستي : 1341963484صندوق پستي : 315-14195
تلفن: [phone] تلفاكس : 66018732
پست الكترونيك : [e-mail]

" صنايع پلي اتيلن كرمان
مدير عامل : مهندس محمد حسن امينيان
كرمان- كيلومتر 5 جاده جديد زرند- صندوق پست? : 613 - 76135
تلفن: [phone]-0341 دورنگار : 2229197-0341
پست الكترونيك : [e-mail]
" صنايع تاسيسات و تهويه ايران
مدير عامل : مهندس همايون جلاليان
خيابان كريمخان زند ـ اول خيابان ايرانشهرشمالي ـ شماره 227- طبقه 3- كد پستي : 1584783331
تلفن: [phone] دورنگار : 88846052
پست الكترونيك : [e-mail]

" صنايع فراساحل (صف)
مدير عامل : مهندس معصوم بابا هاشم زاده خامنه
خيابان گاندي ـ خيابان پنجم - شماره 9- كد پستي : 1517641185-
صندوق پستي : 9571-15875 تلفن: [phone] ، دورنگار :88789372
پست الكترونيك :[e-mail] وب سايت : www.saffco.com

" صنعت زمان
مدير عامل : مهندس سعيد منوچهريان
خيابان سهروردي شمالي - خيابان ابن يمين - پلاك 5 - طبقه 2 - كد پستي: 1555916865
تلفن: [phone] و 8-88502997 دورنگار: 2 8876430 پست الكترونيك: [e-mail]

" صنعتي آهن ساي
مديرعامل : مهندس محمد حسن هندي زاده
خيابان سهروردي شمالي ـ خيابان هويزه غربي ـ پلاك 115 طبقه دوم واحد 4 كدپستي : 15896
تلفن : [phone] دورنگار : 88734774
آدرس كارخانه : شهر صنعتي هشتگرد ـ فاز 4 خيابان بيستم جنوبي تلفكس :1-4220250-0262

" صنعتي بوتان
مدير عامل : مهندس سعيد خليلي عراقي
خيابان سهروردي شمالي - خيابان هويزه شرقي - شماره 32- كد پستي : 15599
تلفن مد?ر?ت : 2-55248500 تلفن دفترمرکز? : 35-88765025 دورنگار : 55248503
پست الكترونيك : [e-mail] وب سا?ت : WWW.BUTANEGROUP.COM

((ط))
" طراحي مهندسي برف آب ريز
مدير عامل: مهندس حجت الله فتوحي برآغوش
خيابان كريمخان زند- خيابان خردمند جنوبي - پلاك 103- كد پستي : 15848
تلفن: [phone] دورنگار : 88836089

" طرح و پيمان
مدير عامل: مهندس مير نور موسوي نسب
خيابان ايرانشهر شمال? ـ خيابان آذر شهر- نبش فريدون شهر - پلاك 23- طبقه 2- كد پستي : 15846
تلفن: [phone]- دورنگار : 88824434
پست الکترونيک : [e-mail] وب سايت : www.tarh-o-Payman.com

((ع))
" عزم شا?ان
مد?رعامل: مهندس محمد آقا محسن?
خ?ابان سهرورد? شمال? ـ خ?ابان خرمشهرـ کوچه شکوه ـ پلاک 12 کد پست? 15577
تلفن: [phone] دورنگار: 88765200
پست الکترونيک : [e-mail] وب سايت : www.azmeshayan.ir

" عمران اطلس
مدير عامل: آقاي عليرضا صلح دوست
خيابان ايرانشهر شمالي - ساختمان شماره 160- واحد 4- طبقه اول - كد پستي :1583737618
تلفن: [phone] دورنگار: 88836511

" عمران سازان
مدير عامل : مهندس فردين پناهنده
ميدان هفتم تير ـ كوچه شيمي ـ پلاك 1/46 کدپست? : 1573937595
تلفن : [phone] دورنگار : 88822408
پست الكترونيك : [e-mail]
((ف))
" فاست اير
مدير عامل : مهندس منوچهر اقبالي
خيابان مقدس اردبيلي - خيابان فرخ - كوچه ياس - پلاك 8- تلفن: [phone]

" فانتوس
مدير عامل : مهندس محمد ناصر معتمدي
خيابان دكتر فاطمي غربي - روبروي سازمان جهانگردي - پلاك 269- طبقه اول- كد پستي : 14118
تلفن: [phone] دورنگار : 6944045 6

" فراسازان
مدير عامل : آقاي امير رمضان محمودي
خيابان شهيد دكتر بهشتي - خيابان سهند - كوچه شهرتاش شرقي - پلاك 32- طبقه همكف كد پستي : 15596
تلفن: [phone] دورنگار: 88768742

" فرانياماكسول
مدير عامل : مهندس بهزاد سنندجي
خيابان دكتر بهشتي - نبش خيابان مير عماد - ساختمان زمّـرد- پلاك 83- طبقه اول - كد پستي : 15878
تلفن: [phone] ، دورنگار : 88747682

" فروال صنعت
مدير عامل : آقاي مهندس مسعود رضائي
خيابان مطهري - نرسيده به شريعتي - پلاك 15 - واحد 6 - كد پستي : 17319-15676
تلفن: [phone] دورنگار : 88430540
" فلات ساز
مدير عامل : مهندس قوام بشاش
خيابان دكتر بهشتي - خيابان سهروردي شمالي - كوچه افشار جوان - پلاك 15/1 - كد پستي : 1551818551
تلفن: [phone] دورنگار: 88746579
پست الكترونيك : [e-mail] وب سايت : www.falatsaz.com

" فني ذرّه
مدير عامل : مهندس عباس بيك زاده
خيابان كريمخان زند - ابتداي خيابان خردمند شمالي - شماره 44 - تلفن: [phone] دورنگار: 88824192
پست الكترونيك : [e-mail] وب سايت : www.Zarreh.net

" فون آرون
مدير عامل : مهندس عباسعلي آذربايجاني
خيابان ايرانشهر شمالي - كوچه مهاجر - شماره 35- واحد شماره 2 طبقه همكف كد پستي : 1584659711
تلفن: [phone] دورنگار : 88840507
پست الکترونيک : [e-mail]

((ق))
" قادر نصب
مدير عامل : مهندس سيد جواد صفائ?
خيابان ميرزا? شيراز? شمالي ـ نرسيده به خيابان شهيد بهشت? ـ خيابان شهدا ـ پلاک 6 طبقه اول ـ واحد 3 کدپست? : 1586757514
تلفن : 26و 88719324 دورنگار : 88714947
پست الكترونيك : [e-mail]

" قدرت
مديرعامل : مهندس عل? اکبرمان? فر
خيابان سهرورد? شمال? ـ بعد از تقاطع شهيد دکتر بهشت? ـ کوچه افشار جوان پلاک 2 واحد 5 ـ کدپست? : 1551715931
تلفن : [phone] دورنگار: 88765082

" قدرت اعتماد
مدير عامل: آقاي داوراسدي
آدرس: فلكه دوم صادقيه ـ بلوار فردوس نرسيده به چهاراه مخابرات پلاك132- واحد 10ـ طبقه چهارم کدپست? : 1481772632
تلفن: [phone] دورنگار : 44078059 - 44070059
پست الکترونيک : [e-mail]

((ك))
" كاتد الكتريك
مدير عامل : مهندس علي اسلامي ساماني
خيابان دكتر بهشتي - ميدان تختي - خيابان حسيني (سورنا) - پلاك 71- واحد 9 - كدپستي : 15777
تلفن: [phone] دورنگار : 88755124

" كاجو
مديرعامل: مهندس فريدون وكيلي اردبيلي
خيابان دكتر فاطمي غربي - پلاك 248 - طبقه سوم - تلفكس: 66425720
پست الكترونيك : [e-mail]

" كاربردكار
مدير عامل : آقا? محمد ابراهيم صادق? خسرويه
خيابان كارگر شمالي - روبروي دانشكده اقتصاد - ساختمان 461- طبقه دوم - واحد 8- كدپستي: 83158-14136
تلفن: [phone] دورنگار : 88008306
پست الكترونيك : KARBORDKAR@ ASIA.com

" کار و تدبير تهران
مديرعامل : مهندس حسين زوار?
خيابان گاند? ـ کوچه پنجم ـ ساختمان شماره 6 ـ طبقه چهارم ـ واحد 403 ـ كدپستي : 1517633634
تلفن : [phone] - 88780010 دورنگار: 88780047
پست الكترونيك : [e-mail]
وب سايت : www.ktt-eng-co.com

" كاشف سازان
مدير عامل: خانم ساغر عضدي
خيابان وليعصر - خيابان ميرداماد- مجتمع كامپيوتر پايتخت- طبقه 6- واحد 606
تلفن: [phone] دورنگار :88799957

" كاركو
مدير عامل : مهندس بهمن زينلي
خيابان زرتشت غربي نبش کوچه سوم پلاک 6 طبقه دوم غرب? کدپست? : 1415775846
تلفن : 9 - 88984708 دورنگار : 88803452

" كارو انديشه
مدير عامل : مهندس محمد مهدي تابع قانون
خ?ابان وح?د دستگرد? ( ظفر ) تقاطع خ?ابان ول?عصر - پلاک 361 ـ کدپست? : 1968617614
تلفن : [phone] ( 20 خط ) دورنگار: 88881599
پست الکترون?ک : [e-mail]
وب سا?ت : WWW.koa -eng.com

" کار و انرژ? زنر
مدير عامل : مهندس محمدرضا سراچ?
ميدان گلها ـ خ دکتر فتح? شقاق? ـ پلاک 159
تلفن : [phone] دورنگار : 88023573

" کارو نيرو
مدير عامل : دکتر حسين قدميان
شمال به جنوب بزرگراه ياد گار امام ـ بين مرزداران و جلال آل احمد ـ بلوار خرمرود? ـ خ پوريا ـ نامدار 13
شماره 957 ـ واحد 10 کدپست? : 1463739444
تلفن : [phone] دورنگار: 44232205

" كالوت
مدير عامل : مهندس محمد الهي پناه
ميدان دكتر فاطمي ابتداي خيابان شهيد گمنام پلاك 10طبقه اول كد پستي : 14316- صندوق پستي : 1938-14155
تلفن: [phone] دورنگار : 88958394
پست الكترونيك : [e-mail]

" كامفورت
مديرعامل: مهندس احمد راهبي
خيابان كريمخان زند- خيابان شهيد حسيني ( مديري سابق) - شماره 35-
كد پستي : 1585833116 تلفن: [phone] دورنگار : 88303849
پست الكترونيك : [e-mail]

" كلوين
مدير عامل : مهندس كريم الله خدايي
خيابان بهارشمالي - خيابان ورزنده - پلاك 3- طبقه 3 ـ کدپست? : 1573636433
تلفن: 3و88834372 - 88843928-88843100 ، دورنگار : 88834374
پست الکترونيک : [e-mail] وب سايت : www.kelvineng.com

" كنترل ولت
مدير عامل : مهندس احمد صف آرا
خيابان شه?د بهشت? ـ بعد از چهارراه سهرورد? ـ نبش کاووس? فر ( ميترا ) پلاک 190 - طبقه اول کدپست? : 15778
تلفن: [phone] ، دورنگار : 88510187
پست الكترونيك : [e-mail]

" كولاك ايرمك
مدير عامل : مهندس سيروس صديق
آدرس: ميدان ونك ـ خيابان ملاصدرا ـ خيابان شاد ـ كوچه جويبار پلاك 20 واحد شماره 13 طبقه چهارم
تلفن : [phone] تلفكس : 88885588

((گ))
" گسترش خط و شبكه
مدير عامل : مهندس شهرام احمدي
خيابان فلسطين ـ نبش بزرگمهر ـ ساختمان 141 طبقه 5 شماره 32 كدپستي : 1416934854
تلفن : [phone] دورنگار : 66418759
پست الکترونيک : [e-mail]
" گسترش صنعت و حرارت ايران
مدير عامل : مهندس محمد رضا ابطحي
خيابان استاد مطهري ـ نبش خيابان دكتر مفتح ـ ساختمان شماره 449- طبقه 4- واحد شماره 8 كد پستي :43534/ 15758
تلفن: [phone] دورنگار : 88831870
پست الكترونيك : [e-mail]

" گلسافر
مديرعامل : مهندس سعيد مسعودي
خيابان شهيد دكتر بهشتي - خيابان پاكستان - كوچة دوم - پلاك 15 - طبقه دوم واحد 3 - كد پستي : 1531636313
تلفن ودورنگار 6-88750725
پست الكترونيك: [e-mail]
وب سايت : www.golsafar.com

" گنگان
مدير عامل : مهندس محمد مهدي نصرالهي
ميدان آرژانتين ـ خيابان بيهق? ـ خيابان چهاردهم شرق? ـ خيابان سام پلاک 9 طبقه همکف ـ کد پست? : 1515656411
تلفن: [phone]- دورنگار : 88730238
پست الکترون?ک : [e-mail]

" گيلان سيال
مدير عامل : مهندس هاني ابراهيمي
خيابان دكتر فتحي شقاقي - روبروي خيابان جهانمهر - شماره101 - واحد 11-كد پستي : 55734-14317
تلفن و دورنگار: 88007564-88004300-88022677
پست الكترونيك: [e-mail]

((م))
" مانش
مدير عامل : مهندس علي نصيري باويلي
کرج ـ ميدان مادر ـ اول خيابان درخت? ـ ساختمان بزرگمهر ـ طبقه 4 ـ واحد 11 كد پستي : 3139663947
تلفن و فاکس : [phone](0261)
پست الکترونيک : [e-mail] , [e-mail]
وب سايت : www.manshco.com

" مشاركت پروژه هاي صنعتي پتروپارت
مديرعامل: مهندس محمد علي عزيزي
خيابان استاد مطهر? ـ خيابان ميرعماد ـ کوچه پازدهم پلاک 29
تلفن : [phone]
پست الكترونيك : [e-mail]
وب سا?ت : www.petropart.com


" مشاوران طرح
مديرعامل : مهندس داريوش حيدرخان?
خيابان خرمشهر ـ خيابان شهيد عربعل? ـ کوچه 13 پلاک 6 واحد 4 ـ کدپست? : 1533944411
تلفن : 9 و 88753178 دورنگار : 88736567
پست الکترونيک : [e-mail]

" ملي اطفاء ايران
مدير عامل : آقاي مجيد الله ياري
خيابان ستارخان - چهار راه دريان نو - اول نيايش - پلاك 1 - صندوق پستي : 517-14445
تلفن: [phone] دورنگار : 66518243
پست الكترونيك : [e-mail]

" مونتاژ صنعت ايران
مدير عامل : مهندس صدر ايزدي
اصفهان -خيابان مطهري - مقابل كتابخانه كودك - ساختمان شماره 165 طبقه اول واحد شماره 1- كد پستي : 8133933888
تلفن :[phone] - شماره دور نگار : 2354529-0311
پست الكترونيك : [e-mail] وب سايت : www.montaj-sanat.com

" مونير ( شرکت مهندس? و نوساز? ايران )
مدير عامل : مهندس حسن فتوره چ?
آدرس: شهرک قدس ( غرب ) بلوار دکتر دادمان پلاک 36 کدپست? : 1467887841
تلفن :[phone] دورنگار : 88086511
پست الكترونيك : [e-mail] وب سايت : www.munir-co.com

" مهاب مكانيك
مدير عامل : مهندس سيد يحيي مرتضوي
خيابان احمد قصير ( بخارست ) - خيابان نهم - پلاك 15- طبقه 4- کدپست? : 1513734311
تلفن : [phone] و 88716778 دورنگار : 88717852
پست الكترونيك : [e-mail] وب سايت: www.Mahab-co.com

" مهندسي تاسيسات بيمارستاني تامين
مدير عامل :مهندس جواد توسليان
خيابان كارگر شمالي - خيابان دوم -پلاك 79-كد پستي : 14139
تلفن: [phone] ، دورنگار: 88012194

" مهندسي و خدمات ساختماني بهكار انجام
مدير عامل : مهندس محمد صاحب الزماني
شهران- ابتداي بزرگراه ايران پارس- نبش كوچه ياس- پلاك 3- طبقه دوم- واحد 10 - کدپست? : 1478663913
تلفن : [phone] دورنگار : 44324114
پست الکترونيک : [e-mail]
" مهندس? صنعت? انتشار شعله
مدير عامل : آقا? عل? فصيح?
خيابان مطهر? ـ نرسيده به سهرورد? ـ پلاک 116 ـ طبقه سوم ـ واحد 6 ـ كدپستي : 15787
تلفن : [phone] دورنگار : 88326007

" مهندسين پيمانكار صنعتي ايران ( مپصا)
مدير عامل: مهندس فريدون فرهي
بلوار كشاورز غربي - بين كارگر و جمالزاده - شماره 117- كد پستي : 53153-14187 ـ صندوق پستي : 176-14185
تلفن: [phone] دورنگار : 66421161
پست الكترونيك: [e-mail]

" ميشوداغي
مدير عامل: مهندس احمد علي پيروز فرد
خيابان وليعصر - ابتداي خيابان مطهري - خيابان منصور - پلاك 79- طبقه دوم-
كد پستي :33515/ 15969-صندوق پستي : 1186-14335
تلفن: [phone]و88700997 دورنگار : 88722378
پست الكترونيك: [e-mail]

((ن))
" ناسيل
مدير عامل : مهندس مصطفي اميري فر
ميدان هفتم تير ـ كوچه نظامي ـ پلاك 29 طبقه 2 كدپستي : 1575637511
تلفن و دورنگار : 88823513
پست الکترونيک : [e-mail] و [e-mail]

" نسيم شمال
مدير عامل : مهندس پيمان ويس? زاده
شهرک غرب ( قدس) بلوار فرحزاد? ـ خيابان سپهر ـ نبش کوچه بوستان پلاک 1 طبقه همکف
تلفن : [phone]

" نصب صنعتي ايران
مدير عامل: مهندس علي اطروشي
خيابان انقلاب - بين ابوريحان و دانشگاه - ساختمان فروردين - طبقه 3- شماره 12 كد پستي : 13156
تلفن: [phone] ، دورنگار: 66406791

" نقشه پردازان آسيا
مدير عامل : مهندس فرج اله يعقوبي
بلوار ميرداماد - ميدان محسني - خيابان شهيد شاه نظري - كوچه دوم - پلاك 12 - واحد 8- كد پستي : 1547914619
تلفن: [phone] تلفکس : 22256946
پست الكترونيك : [e-mail]
" نورافروز بيستون
مدير عامل : مهندس سيد حسين سجادي
شهرك غرب (قدس) فاز4 بلوار شهيد دادمان ـ نرسيده به اتوبان يادگار امام ـ روبرو?12 متر? گلها ساختمان ناب پلاک 142 طبقه اول ـ واحد1
تلفن : [phone] دورنگار: 88080878
پست الکترونيک : [e-mail]

" نوگستران
مدير عامل : مهندس يوسف جانبازي
خيابان سيد جمال الدين اسد آبادي - خ?ا بان فتح? شقاق? شرق? پلاك12 - طبقه سوم غرب? واحد ( B3 )
کدپست? : 1433633456
تلفن: [phone] دورنگار : 88701935
پست الکترونيک : [e-mail]

" نيروز
مدير عامل: مهندس علي اكبر قضاوتي
خيابان مطهري - خيابان جم- شماره 51- طبقه 2- كد پستي :63596 -15887
تلفن: [phone] دورنگار : 88834737
پست الكترونيك :[e-mail]

" نيکان نيرو
مدير عامل: مهندس ناصر پارياب
خيابان بخارست ( احمد قصير ) انتها? خيابان هشتم ـ بلوار بيهق? ـ پلاک 37 واحد 4
تلفن: 2 و 88760861 - 4و 88516693 دورنگار : 88516697
پست الکترونيک : [e-mail]
((و))
" وابند
مدير عامل: مهندس احمد احمد? مطلق
قلهک ـ خيابان شهيد کلاهدوز ( دولت ) خيابان شهيد معتقد خ?ابان شهيد افشين کاوه مهر پلاک 84 تلفن: [phone]

" ويلارد
مدير عامل : مهندس عبداله قباسي
ميدان تجريش - خيابان دربندي - شماره 121- طبقه دوم- كدپستي : 19619
تلفن : [phone]

((ه))
" همپا
مديرعامل: مهندس غلامعلي رسولي
خيابان استاد مطهري - خيابان تركمنستان - پلاك 92- كد پستي : 15669
تلفن: [phone] دورنگار : 88436148
پست الكترونيك : [e-mail] وب سايت : www.hampaco.org
" همکار? کيميا صنعت
مديرعامل : خانم مهندس ساناز مقّدم زاده
خيابان ميرداماد ـ انتها? خيابان وزير? پور ـ پلاک 4 ـ طبقه 4 واحد 9
تلفاکس : 22271279- 22905385

" همگامان ساخت نوين
مديرعامل : مهندس پرويز تيواي
خيابان دکتر بهشت? ـ خيابان پاکستان ـ خيابان 12 ـ پلاک 15 ـ طبقه دوم ـ کدپست? : 1531755613
تلفن :[phone] دورنگار‌: 88736037
پست الكترونيك : [e-mail] وب سايت : www.hamgaman.co.ir

" هيت لند
مديرعامل : مهندس مهد? شنطيا
آدرس : خيابان بخارست ـ کوچة هشتم شماره 48 و 50 طبقه دوم شمال? واحد 5 کدپست? : 15147
تلفن : 5 و 88734824 دورنگار : 88740886
وب سايت : www.heatland-co.com

((ي))
" يانتار
مديرعامل: مهندس نصرت الله شهانقي
خيابان دكتر شريعتي - بالاتر از سه راه طالقاني - نبش خيابان جواد كارگر - پلاك 2- طبقه اول ـ كد پستي : 15637
تلفن: [phone] دورنگار : 77536249

ايده‌آل بركت ازدواج

ايده‌آل بركت ازدواج

تمامي ما هم اكنون در آستانة يك عهد تازه در يك دورة حساس تاريخي قرار گرفته‌ايم. چگونگي تصميم و انتخاب امروز ما چگونگي سمت و جهت قرن بيست و يكم را تعيين خواهد كرد. آيا روح بشري و بلنداي نويني صعود خواهد كرد؟ يا اينكه تضادها و درگيري‌هاي پديدار شده در حول و حوش جنگ سرد، دنياي ما را به يك عهد سياسي و درد دوباره‌اي فرو خواهد برد؟
پاسخ در درون خانواده‌ها نهفته است، جايي كه هم جنگ و هم عشق در آن ريشه دارند. كانون براي اتحاد و صلح جهاني در تلاش براي هرچه بيشتر مطرح شدن و در جايگاه مركزي قرار دادن پايه‌هاي اخلاقي خانواده در جهان امروز است. ما باور داريم كه پايه براي ايجاد و تحكيم صلح در جهان تمديد و گسترش پايه براي صلح در خانواده مي‌باشد. خانواده مكتب عشق است كه ما عشق را در جهت‌هاي گوناگونش مي‌آموزيم. عشق كودكانه، عشق بين برادر و خواهر، عشق زناشوئي و عشق والديني يا عشق پدربزرگ و مادربزرگ. در خانواده سنت‌ها و ايده‌آل‌ها از نسلي به نسل ديگر منتقل مي‌شود و الگوي شكل گرفته در خانواده لنز حساس ديدگاه جهاني ما را تعيين مي‌كند. چون خانواده يك چنين نقش حساسي را در تشكيل فرهنگ جهاني بعهده دارد.
بسيار اساسي و مهم است كه يك سيستم ارزشي خانوادگي تاسيس شده و به جوانان در به ارث بردن ايده‌آل‌هاي والا توانايي دهد. وقتيكه در درون خانواده والدين به يكديگر و به فرزندانشان عشق بورزند، كه اين پايه براي ترويج طبيعي عشق در جهان است. براي انتقال اين ايده به هر فردي در جهان امروز، فارغ از تمامي انواع محدوديت‌هاي نژادي ملي ـ مذهبي وظيفه اساسي همه ما مي‌باشد.

اهداف ما از اين قرار است:
" ارائه برنامه‌هايي كه به افراد و خانواده‌ها در تحقق آزادي و صلح جهاني، تحت تسلط خداي راستين مسئوليت مي‌دهد.
" ترويج ارزش‌هاي خانوادگي از طريق آموزش‌هاي اخلاقي در جهت به وراي مرزها و محدوديت‌هاي نژادي، مذهبي و ملي رفتن.
" حل مشكلات قومي و بين‌المللي از طريق فهم و درك متقابل.
" آموزش و تعليم جوانان در جهت تاسيس خانواده‌هايي مستحكم و استوار كه بتوانند به جوامع و دنيا خدمت كنند.
" ترويج دموكراسي و همكاري بين‌المللي بر اساس اصول برابري و مسئوليت‌هايي متقابل در سطح جهاني.

ايده‌آل بركت
در مراسم بركت، ميليون‌ها زوج در سطح جهاني دست در دست يكديگر خواهند نهاد تا پيمان ازدواج خود را تمديد كرده و از خدا مي‌خواهند تا به خانواده‌هايشان بركت دهد.اين پديده تاريخي بر چه پايه و اساسي استوار است؟
عشق قدرتمندترين نيرو در تمام در تمام هستي مي‌باشد. آقا و خانم مون آموزش مي‌دهند كه به خاطر عشق و از طريق عشق بود كه خدا، بشريت و تمامي موجودات را آفريد. در عشق است كه مرد و زن، در مقام شوهر و زن، والدين و پدربزرگ و مادربزرگ، به كمال دست خواهند يافت. با شركت جستن در مراسم بركت، زوج‌ها به سرسپردگي و تعهد خود در خدا و يكديگر اينچنين شهادت مي‌دهند:
" براي هميشه با ايماني مطلق به يكديگر عشق بورزند.
" هرگز به يكديگر آزار نرسانده يا از يكديگر سواستفاده نكنند.
" فرزندان و نوه‌هايي بپرورانند كه قبل از ازدواجشان از انجام رابطه جنسي (به هر شكل و صورت) خودداري خواهند كرد.
" در جهت اجراي اين ايده‌آل‌ها در وراي مرزهاي نژادي، ملي و مذهبي تمامي خانواده‌ها را ياري رسانده و تحريك كنند.
مراسم بركت، شروعي تازه خواهد بود كه زوج‌ها در آن خود را به خدا تسليم نموده و سرسپردگي خود را در عشق به يكديگر، در مقام شوهر و زني تطهير شده تمديد خواهند كرد. مراسم بركت از چندين مرحله تركيب شده است:
نخست: زوج قصد و منظور خود را در زندگي بر اساس ايده‌آل‌هاي والاي اخلاقي و عشق زناشويي ابراز مي‌دارند. اين مرحله يا از طريق مراسم ساده نامزدي و يا از طريق امضاي يك برگه پيمان متمركز بر اين موضوع انجام مي‌شود.
دوم: مراسم شربت مقدس است كه در آن زوج با سهيم شدن و نوشيدن يك ليوان كوچك شربت يا آب ميوه يگانگي خود را با خدا و يكديگر ابراز مي‌دارند. اين در واقع ( به شكل سمبوليكي تغيير نسب خوني پليدي) و نماينده يك نسب خوني خوبي است كه آنها متمركز بر عشق سعي در تشكيل و برپايي آن دارند.
سوم: زوج قطرات آب (مقدس) را دريافت مي‌كند كه سمبول بركت خدا به عهد و پيمان زناشويي آنها و اعلام ازدواج آنها در برابر همه هستي (بهشت و زمين) است.
سرانجام: زوج‌ها و تمامي شركت كنندگان براي موفقيت و كاميابي زوج‌ها همصدا با يكديگر فرياد پيروزي (به كره‌اي mansei) را سه بار تكرار خواهند كرد. مراسم بركت براي پيروان تمامي مذاهب و عقايد موجود جهاني است.
شركت يك زوج در اين مراسم، نه به اين معنا كه ايمان خود را تغيير مي‌دهند، بلكه فقط و فقط به اين معنا مي‌باشد كه مي‌خواهند ميل و آرزوي خود را در تعهد براي يك زندگي مطلق زناشويي در هماهنگي با عشق خدا ابراز نمايند. در اين مسير، صلح جهاني از طريق خانواده‌هاي ايده‌آل يك نيروي واقعي براي تغييرات خوب و مثبت در سطح جهاني خواهد شد. با همكاري و كمك تك تك ما و شكوه خدا، اين مراسم يك مرحله مهم و برجسته در جهت تحقق اميد خدا و تمامي بشريت خواهد بود.
آقا و خانم مون تمامي زندگي خود را براي برپايي خانواده‌هاي متمركز بر خدا و ايجاد و ترويج صلح جهاني گذاشته‌‌اند. اين اهداف، جداي از يكديگر نبوده بلكه يكي هستند.
تنها زماني كه خانواده‌ها تجسم عشق و ايده‌آل آفريننده شدند، آشتي و صلح مي‌تواند در ميان تمامي ملت‌ها، نژادها و عقايد بشري به شكل واقعي به مرحله اجرا درآيد.
اميدي كه ما در سهيم شدن بركات خدا با يكديگر داريم!
آقا و خانم مون تمامي زندگي خود را براي برپائي خانواده‌هاي متمركز بر خدا و ايجاد و ترويج صلح جهاني گذاشته اند. اين اهداف جدا از يكديگر نبوده بلكه يكي هستند.
تنها زماني كه خانواده ها تجسم عشق آفريننده شدند. آشتي و صلح مي‌تواند در ميان تمامي ملتها، نژادها، و عقايد بشري به شكل واقعي به مرحلة اجرا در آيد.
آقا و خانم مون با شروعي محقرانه در طي سال‌هاي جنگ كره (????) تا عصر حاظر، پايه‌اي را در سطح جهاني برپا نموده‌اند كه نه تنها شامل مسائل روحي و مذهبي بوده بلكه همچنين شامل آموزش‌ها و تعاليمي در سطح بالا، مصالحه بين اقوام، ايجاد خبرگزاري‌ها، سرمايه‌گذاري در كشاورزي و بكارگيري منابع اقيانوسي در تغذيه بشر، گسترش روابط برون مرزي يا بين‌المللي حل و فصل مشكلات و درگيري‌هاي بين‌المللي و ساخت و ارائه تكنولوژي پيشرفته در سطح جهاني است. در طي سال‌هاي بسيار در عين اينكه آقا و خانم مون سعي در سهيم شدن ايده‌آل يك دنياي تحت تسلط خدا با ديگران بوده‌اند، با سختي‌هاي بسيار روبرو شده و پيروانشان بارها و بارها مورد سوء‌تفاهم قرار گرفته و رنج و آزار ديدند.
با اين همه كانون خانواده همچنان به پيشرفت خود ادامه مي‌دهد. راز موفقيت و پيشرفت آنها چيست؟ آقاي مون مي‌گويد كه استرادژي خدا فداكاري تام در تمامي اوقات مي‌باشد، حتي در زماني كه از هر طرف مورد انكار قرار مي‌گيريد.
فدا كردن، فراموش كردن آنچه را كه انجام داده‌اي و سپس فدا كردن و دوباره فدا كردن.
اين فلسفه ساده او را در سهيم شدن جيره غذايي ناچيز و كم خود با هم سلولي‌هايش در اردوگاه كار سخت كمونيست‌ها در جنگ كره تحريك مي‌كرد و همچنان امروز بسان ايمان و عقيده او ادامه يافته است.
آقا و خانم مون والدين سيزده فرزند و تعداد بسياري نوه هستند. آقاي مون كار و تلاشي سخت داشته‌اند تا بتوانند سنت زندگي خانواده راستين را در تمامي فعاليت‌هايشان در سطح جهاني ارائه دهند. فلسفه آنها مي‌تواند به شكلي ساده اينگونه بيان شود: افراد براي حمايت از خانواده وجود داشته، خانواده براي خدمت به جامعه و جامعه براي پيشرفت ملت، ملت نيز براي ترفيع و تعالي دنيا و دنيا براي جلال و شكوه خدا پا به عرصه هستي مي‌گذارند. آنها بيشتر از هر فرد ديگري در تلاشند تا سنت مقدس زندگي خانوادگي متمركز بر خدا بتواند به ديگران منتقل گردد. اين از خود‌گذشتگي به مراسم بركت عشق زناشويي بعنوان با ارزش‌ترين و مقدس‌ترين هديه خدا تولد داده است.

آينده خانواده و دنيا
ما آموخته بوديم كه هر چيزي را زير سئوال ببريم، از جمله اين حكمت سنتي كه رابطه سالم جنسي در درون خانواده‌ها و ازدواج‌هاي پايدار، لذت بخش‌ترين نوع رابطه بشري است. اما اكنون هر كسي بطور عمومي مي‌داند كه سوءاستفاده از عشق نتايج وخيمي از خود بجاي مي‌گذارد. ابديت روابط بين مرد و زن زيركانه‌‌ترين عملكرد آنها خواهد بود و در اين نوع عملكرد است كه راه براي تجربه عشق ابدي گشوده خواهد شد. كانون خانواده تمام زوج‌ها را فرا مي‌خواند تا ازدواج خود را در حوزه عشق خدا تمديد نمايند. اين فراخواني وراي مرزهاي نژادي، ملي و مذهبي است. تمديد ازدواج يك خط خوبي در ميان ريگزارها بوده و ما را از سردرگمي كه با آن رشد كرده‌ايم جدا مي‌سازد. واضح‌تر مي‌توانيم ببينيم كه اساسا خانواده چيست.

بركتي از جانب خدا و سنگ بناي صلح جهاني
آقا و خانم مون اين حركت و تلاش را در اولين فستيوال فرهنگي ـ ورزشي جهاني در سال ???? در سئول كره آغاز كردند. در اين مراسم سي هزار زوج شركت كردند. دومين فستيوال فرهنگي ـ ورزشي جهاني در ماه اوت سال ???? با شركت ??? هزار زوج برگزار گرديد. سومين دوره فستيوال در ماه نوامبر سال ???? برگزار شد كه در اين مراسم بيش از ?? ميليون زوج از سراسر دنيا شركت جستند. و چهارمين دوره فستيوال در ?? ژوئن سال ???? بيش از ??? ميليون زوج را گرد هم آورد.
در فوريه ???? مراسم بركت ???ميليون زوج در استاديوم المپيك سئول برگزار شد و در فوريه سالهاي???? تا ???? نيز هر ساله همين مراسم با شركت ??? ميليون زوج برگزار گرديد.

دعوت
از تمامي شما عزيزان دعوت مي‌كنيم تا براي پيوند به خدا و بازسازي مقام اصيل خود و خانواده‌هاي خود در مراسم با شكوه شركت نماييد.
يك خانواده كه در آن بين پدر و مادر عشقي استوار و پايدار در جريان است، قوي‌ترين امنيت و مصونيت براي فرزندان مي‌باشد. وقتي خانواده‌ها در سلامتي و آرامش هستند، از ميزان رشد جنايت، استفاده از مواد مخدر، حاملگي‌هاي ناخواسته، سقط جنين و اختلالات عصبي و غيره كاسته مي‌شود. در اينجا است كه هر فردي، هرجا كه باشد، از تمامي اوضاع و احوال سود خواهد برد. ازدواج‌هاي پايدار و ابدي درد و رنج زندگي را التيام مي‌بخشند و تطهير روابط جنسي به انسان آزادي مي‌دهد.
تمامي دنيا به خانواده‌هاي قوي نياز دارد تا جوامع پر از درد و رنج ما را شفا داده و يك الگوي واضح و راستين براي نسل‌هاي آينده فراهم و عرضه نمايد. كانون خانواده براي ساختن خانواده‌هايي موفق در تلاش مي‌باشد. ما يك شبكه از خانواده‌هايي را مي‌آفرينيم كه با برنامه‌هايي چون نشست‌هاي خانوادگي براي مطالعه، بحث و بررسي مسائل، دعا و نيايش، تعمق، تفكر، خلاقيت و داشتن اوقاتي خوب با يكديگر در ارتباط مي‌باشند. از تمامي زوج‌ها دعوت مي‌كنيم كه براي دفاع از ازدواج راستين و تحكيم آن، دست به دست هم داده و ازدواج خود را در برابر خدا تمديد نمايند.

ورزش

• ورزش
o تاریخچه ورزش
o اهمیت ورزش
o رده بندی ورزش
 مسابقه
 رقابتی
 مهارتی
 ورزش هائی که در چند طبقه بندی قرار می گیرند
o جوانمردی در ورزش
o ورزش و تدبیر
o هنر و ورزش
o عناوین مرتبط





ورزش
ورزش شامل فعالیت هر کس با یک منظور و در محیطی متفاوت از محیط روزانه برای مسابقه ، لذت بردن ، برای کسب برتری ، برای پیشرفت مهارت یا ترکیبی از تعدادی از این هاست . تفاوت منظور همراه با در نظر گرفتن مهارت فرد یا گروه یا دلیری علامت مشخصه ورزش است .
بنابر این پریدن از روی یک مانع در مقابل دیدگان هزاران نفر در یک میدان سر پوشیده ورزش است در حالی که پریدن از روی یک چشمه هنگام پیاده روی در روستا فقط تلاش برای خیس نشدن پای فرد است.
انواع مختلفی از ورزش وجود دارند و انسان ها قسمت مهمی از وقت ، پول و دلبستگی خود را نه فقط به عنوان شرکت کننده بلکه به عنوان تماشاگر به آن ها اختصاص می دهند .
ورزش امروزه در جهان به وسیله ای مبدل شده که انسان ها را با هم متحد و آشنا کرده و بین آن ها پیوند اخوت و برادری برقرار می کند و مهمترین هدف و وظیفه ورزش همین است ایجاد مودت و دوستی بین ورزش کاران که هر چند در میدان رقیب هم هستند اما در خارج از میدان به عنوان رفیق همدیگر می باشند .
ورزش ترکیبی از فعالیت های فیزیکی عادی و معمول و مهارت های شخصی و به عنوان تفریح و یک سری از قوانین که برای مسابقه ، لذت بردن و رسیدن به برتری است . ترکیب شخصیت هایی با مهارت های متفاوت در یک ملت ، شجاعت و دلاوری آن ملت را افزایش می دهد .



تاریخچه ورزش



تمدن ها در ورزش سراسر تاریخ ، توانستند یک معامله بزرگ که تغییر اجتماع و ماهیت در ورزش است را آموزش بدهند . آن ها چیزهای بسیار جدیدی از هنر را در فرانسه ، آفریقا و استرالیا ی ما قبل تاریخ که مدرک آن در مراسمات رسمی تهیه شد را کشف کنند .
این کسب مهارت ها وابسته به سفارش مردم است که برای یافتن معانی فعالیت ها در ورزش به صورت یک مروارید گران بها می درخشد . مثلا ورزش ژیمناستیک در میان چینی ها پیشینه ی زیادی دارد .
ورزش های دیگر شامل : پرتاب نیزه ، پرتاب دیسک و پرش بلند و کشتی است . رسوم سنت گرایی ورزش باستانی ایرانی ، هنر زورخانه ای بود که اکنون با این روش تماس اندکی دارند . در میان دیگر ورزش های ایرانی چوگان و پرتاب نیزه هم وجود داشت. دسترسی به ورزش های عمومی با تاسیس یونان قدیم ، ایجاد شد . کشتی ، دومیدانی ، بوکس ، پرتاب نیزه ، پرتاب دیسک و مسابقه ارابه سواری نیز در آن زمان متداول بود.
بازی های المپیک هر چهار سال یک بار در دهکده های کوچک مثل یونان باستان برگزار می شد و مردم سراسر جهان به این المپیک ها فرا خوانده می شدند.
وجود ورزش های منظم برای موجودات زنده مطابق المپیک قرن قدیمی و قرن حاضر است. فعال شدن موجودات برای تنظیم غذا و خوراک خود موجب منظم انجام شدن فعالیت ها برای لذت بیشتر مسابقات و فعالیت هایی مثل ماهیگیری و باغبانی است . انقلاب صنعتی موجب زیاد شدن آلودگی و فرصت نداشتن تماشاگر ورزشی برای دسترسی و تمایل به بازی های جهانی شده است . محبوبیت و تمایل داشتن مانند ماشین افزایش گر ، موجب ترقی های حرفه ای متداول ورزشی می شود . توضیح بیشتر در تاریخچه ورزش


اهمیت ورزش
امروزه ورزش یکی از اموری است که به عناوین مختلف در جهان مطرح شده و گروه زیادی به اشکال گوناگون با آن سرو کار دارند. برخی از مردم، ورزشکار حرفه ای اند و گروهی ورزشکار آماتور . گروهی طرفدار و علاقه مند به ورزش و دیدن برنامه ها، مسابقات و نمایش های ورزشی بوده، وعده ای نیز از راه ورزش امور زندگی خویش را می گذرانند.
وزارتخانه ها و ادارات ورزشی فراوانی تاسیس شده و مخارج زیادی صرف ورزش ، ساختن استادیوم ها، مجتمع ها و باشگاه های ورزشی و نیز تهیه وسائل و لباس های ورزشی و یا تماشای مسابقات ورزشی می شود. بخش های قابل توجهی از برنامه های تلویزیون ، رادیو ، مجلات و سایر رسانه های گروهی، به ورزشی و اخبار ورزشی اختصاص دارد و خلاصه ورزش یکی از اموری است که در جهان به صورت جدّی مطرح بوده و از جهات مختلف دارای اهمیت می باشد، از جمله: توضیح بیشتر در اهمیت ورزش




رده بندی ورزش

دانستن یک روش برای یک گروه ورزشی هدف بسیار مهمی است و نشان دهنده ی یک نامزد جامع برای ورزش است :


مسابقه

• اسب دوانی
• نیروی انسانی: ( دویدن، شنا کردن )
• کمکی انسان: ( دوچرخه سواری ، قایق پارویی ، قایق سواری و ...)
• منبع فعال خارجی: (موتور سواری، قایق رانی ، قایق سواری و ...)


رقابتی

• رزمی: (جودو ، کاراته ، بوکس ، تکواندو ، ووشو ، کونگ فو ، شمشیر بازی و ...)
• میدانی: (تنیس ، بدمینتون ، والیبال ، اسکواش ، تنیس روی میز )
• تیمی: (بیس بال و فوتبال شهرت بسیاری در جهان دارند . بیس بال معروفیت زیادی در آمریکا و ژاپن دارد و فوتبال معروفیت بیشتری در سر تا سر جهان .
• مثال های دیگری مثل : ( راگبی ، هاکی روی یخ ، هاکی روی چمن و ...) می باشد .





مهارتی

• هدف: ( تیراندازی با کمان ، تیراندازی با تفنگ و ...)
• نمایشی: ( ژیمناستیک ، اسب سواری ، شیرجه و ...)
• استقامت: ( وزنه برداری ، پرش سه گام ، پرتاب وزنه و ...)



ورزش هائی که در چند طبقه بندی قرار می گیرند

• (پینتبال ،بای اتلون ...)


جوانمردی در ورزش
عامل اصلی در ورزش که بیشتر اوقات همه را به سوی خود جلب می کند انگیزه و سود در آن است . برای مثال ، قایق رانی و اسب دوانی نیاز به مهارت زیاد دارند . علت بروز حرکات جوانمردانه در یک فعالیت به وسیله ی یک آرزو و یا روحیه خوب ، تمایل به کسب لذت برای خود است . اما تحمل فشار در بیشتر اوقات به صورت انفرادی ، کار بزرگی است و مقدمه ای برای یک تکنولوژی به نظر می رسد و این کار لذت بیبشتری دارد .
فرصت مردم برای فعالیت ها و مسئولیتشان در بیشتر اوقات ، برای جستجو و احترام گذاشتن در ورزش است که با پیوستن فدراسیون ورزشی به IOC ، هر انسان برای خود فرصتی را برای ورزش کردن تنظیم می کند . در این راه ، تکمیل کردن فرصت ها در فعالیت های ورزشی رسمی بیشتر است . بیشتر فعالیت های عمومی ، مشهور و معروف اند و تعقیب کردن فعالیت های گوناگون زمان زیادی می خواهد .
جوانمردی در یک بازی معین باید به گونه ای باشد که هر رقیب چه بعد از مسابقه و چه قبل از مسابقه آن را رعایت کند . جوانمردی نباید در بردن اجرا شود بلکه باید در باختن هم باشد . برای مثال در فوتبال یک ورزشکار نباید خارج از رفتار ورزشی در مقابل دیگران بازی کند و توپ را خارج از زمین لگد بزند . هم چنین از تیم های دیگر هم در پرتاب اوت انتظار صحیح می رود و ...



ورزش و تدبیر



ورزشکاران بزرگ برای وضعیت های خیلی دشوار در ورزش ، زمینه ی تدبیر را در نظر می گیرند . برخی احساسات در تخریب احتمالی تدابیر ، نقش موثری دارند و ممکن است احساسات دیگران به طور طولانی ، موجب تقویت تیم شده و موثر واقع شود .
در المپیک برلین تابستان 1936 نگاه داشتن تصاویر شاید موجب شناسایی بهتر تمدن ها و تقویت تبلیغ در سراسر رویداد ها می شد . در تاریخ ورزش اسکاتلند و ایرلند نیز ورزش ، به صورت برتر است که برای مثال ، مطابق علامت های تخصصی در فوتبال اسکاتلند ، بازی فوتبال انجام می شود که نشات گرفته از فوتبال انگلستان است .




هنر و ورزش
ورزش به هنر خیلی وابسته است .
اسکی روی یخ و تای چی ورزش های هنری است برای رسیدن به یک منظره ی تماشایی ، و موجب حادثه و تجربه ای برای تماشاچی می شود . همین طور وجود تماشاگران عامل اصلی این فعالیت های ورزشی و هم چنین به اجرا در آوردن هنر شان است و چنین هنری مثل اجرای هنر ژیمناستیک و غیره است .
حقیقت هنر ورزش ، در برخی مواقع احتمالی ، به ماهیت آن ورزش بستگی دارد.
در تعاریف خارج از ورزش ، جلو گذاشتن و مطرح کردن اندیشه در یک فعالیت ولی تعقیب نکردن آن ، فقط احتمالی برای قصد داشتن است .
به عنوان مثال برای یک دونده به دست آوردن مکان و رتبه ، به سادگی نیست . اما به خاطر این که دونده ی خوبی باشد از تمام هنر و انرژی خود برای بهتر دویدن و کسب مدال استفاده می کند
این نظرهای عمومی ، در ارزیابی زیبایی یکسان هستند ، و دیدن زیبایی تا اندازه ای اضافی و معمولا دشوار است که ارزش عملی آن ، از روی اعتراض های عمومی آینده آن می کاهد . مثلا یک ورزشکار در دو با مانع چگونه پریدن را درست اجرا نمی کند در نتیجه در کسب مدال موفق نیست . زیرا این نشان در صورت داشتن توانایی ، مهارت و قدرت جالب توجه به دست می آید. نزدیکی ماهیت هنر و ورزش در این زمان و در بازی های المپیک آشکار بود .




عناوین مرتبط

ورزش پایه
ورزش آماتور . نیمه حرفه ای . حرفه ای
فهرست لیگ های ورزش های حرفه ای
علوم ورزش

باشگاه ورزشی
فهرست ورزش ها
فدراسیون ها
ورزش بانوان
ورزش جانبازان و معلولین
بازی های المپیک
ورزش های باستانی
تاریخچه ورزش

مسابقات جام جهانی
روحیه ورزشکاری . پهلوانی و ...
وقایع ورزشی
وسائل ورزشی
ورزش با تماشاچی
یادگارهای ورزشی
گالری عکس
زندگینامه ورزشکاران
اصطلاحات ورزشی
اخبار ورزش جهان
فهرست ورزشکاران
تبلیغات در ورزش
مربی گری ورزشی
آسیب های ورزشی

تجارت ورزشی
هنر ورزش
ورزش در فیلم
ورزش فکری
ورزشهای خیالی( ورزش کامپیوتری...)
رکوردهای ورزشی
ورزش افراطی


مسابقه
چگونه می توان در مسابقه پیروز شد؟
چطور می توان در مسابقات خانگی یا بیرون از خانه بازی را به کنترل خود در آورد و قدرت خود را نشان داد؟ چگونه می توان نقاط قوت و ضعف حریف را فهمید؟ چگونه می توان رفتار داور را سنجید؟
در روز مسابقه تمام این سوالات برای میلیون ها فوتبالیست مطرح می شود، زیرا که پاسخ آن ها مستقیما در حضور خوب آن ها موثر می باشد.
یک مسابقه به وسیله ی قرعه کشی بین دو کاپیتان تیم شروع می شود (برنده انتخاب می کند که تیم او در زمان اول در کدام نیمه ی زمین بازی می کند). هنگام تصمیم گیری، شرایط جوی باید مورد توجه قرار گیرد. طبق معمول، همیشه طرف نا مناسب را در نیمه ی اول انتخاب کنید(طوری که در نیمه دوم در جهت موافق باد بازی کنید). اما این موضوع مطلق نیست زیرا بعضی تیم ها در کار تیمی دیر به راه می افتند، بنابراین ابتدا طرف مناسب تر را انتخاب می کنند.
کلیه ی بازیکنان در زمین باید سکوت را رعایت کنند. بازیکنی که مرتبا غرغر کرده و به اشتباهات اعتراض می کند به تیم خود صدمه می زند، زیرا آهنگ بازی را بهم ریخته و نیز با داوری مخالفت می کند.
در طول 90 دقیقه بازی حتی الامکان مودب باشید، زیرا برای شما نتیجه ی بهتری دارد.
هنگام مسابقه کاپیتان مسئول ارتباط با داور است و هنگامی که لازم بداند برای بیان مشاهدات خود به نزد او می رود. در فرصت بین دو نیمه ی بازی ، تیم مجددا به مربی خود دسترسی پیدا کرده و او به مدت یک ربع نقاط ضعف تیم را توضیح می دهد، او همچنین می پرسد که آیا کسی از بازیکنان خسته است.
شما باید تذکرات مربی خود را را به خاطر سپرده و در صورتی که نیاز تیمی اقتضا می کند به تعویض خود پاسخ مثبت داده و بدین ترتیب روحیه جمعی خود را نشان دهید . در زمین بازی همانند پشت تریبون سخنرانی خونسرد باشید . اگر کف زدن ها برای شما جالب هستند نباید حواس شما را پرت کنند . به هو کردن و انتقادات دیگران توجه نکنید هدف آن ها تعضیف روحیه شما است .
هنگامی که مسابقه خاتمه می یابد ، تیم به رختکن برمی گردد و زمانی که کاپیتان تیم ورقه بازی را در حضور داور و کاپیتان تیم دیگر امضا می کند شما باید به آخرین سخنان مربی خود گوش کنید.
بعضی توصیه ها متاسفانه در زمین رعایت نمی شوند . بیشتر بازیکنان بی مورد به داور اعتراض می کنند ، در حالی که می دانند که او تصمیم خود را عوض نمی کند .
بعد از این که دوش گرفتید سعی کنید از بازی خود انتقاد کنید . بحث و تبادل نظر میان بازیکنان در مورد مسابقه انجام شده نیز مفید است ، زیرا پیوند میان شما را محکم و روحیه همبستگی را بالا می برد .
جریان یک مسابقه فوتبال همیشه عادی نیست ، بلکه بیشتر از شرایط بازی تاثیر می گیرد . پیروزی یک تیم حتی تا سی ثانیه قبل از سوت پایان هم معلوم نیست . شما شب قبل از مسابقه باید در مورد بازی خود فکر کنید و به بررسی نکات مثبت و منفی آخرین بازی خود بپردازید. در زمین به توصیه های مربی خود عمل کنید .

نکته بسیار مهم :

فراموش نکنید که برای گرم کردن ، خودتان را بپوشانید ، همچنین از استودهائی استفاده کنید که مطابق با شرایط زمین باشند.



تاریخچه ورزش

اصل ورزش را از یونان دانسته اند که به منظور چابکی بدن و ایجاد قوّت انجام می یافت و پاروزنی، بوکس ، کشتی ، شنا ، شمشیرزنی ، تیراندازی ، اسکی و ورزش هایی چون بیس بال ، سافت بال و بسکتبال و انواع فوتبال و چوگان بازی ، والیبال ، گلف ، انواع تنیس ، شنا ، پرتاب وزنه و ... جزو ورزش محسوب می شوند.
اولین ملتی که ژیمناستیک را بنیان و آن را نام نهاده اند ، یونانیان قدیم می باشند، که ابتدا اصول ورزش در یونان خیلی خشن و ناصحیح بود و اولین نتیجه از ورزش را بزرگ نمودن عضلات بدن می دانستند. بعدها ورزش در یونان به شکل ریسمان بازی جان بازی در آمد و برای آن اهمیت زیادی قایل بودند و عمل کنندگان آن را آکروبات می نامیدند و این نوع حرکات را آکروباتیک می گفتند. به محل هایی که در آن جا ورزش می نمودند، ژیمنازیوم گفته می شد، که مهم ترین آن ها یکی لیسه و دیگری آکادمی نام داشت و چون مردم در آن محل ها لخت ورزش می کردند، کلمه ژیمناز از کلمه گیمنوس که به معنای لختی است گرفته و به آن محل ها نام نهادند و بعداً به عموم ورزش های بدنی نیز ژیمناستیک نام گذاشته شد.
مورخ مشهور ، ویل دورانت می نویسد: آن (مدینه فاضله بچه ها) فنون خانه داری را به دختران و فنون شکار و جنگ را به پسران می آموختند و به پسران آموزش می دادند که چگونه شکار کنند و ماهی بگیرند و شنا کنند و همچنین شخم زدن کشت زارها، دام گستری، دامپروری و نشانه روی با تیر و نیزه را می آموختند، تا در جمع مخاطرات زندگی توان محافظت و حراست از خویش را دارا باشند.
اما اگر بیش تر در مساله دقت کنیم، در خواهیم یافت تعلیم و تربیت در حقیقت با پیدایش و سکنا گزیدن بشر در روی زمین آغاز شده است. خاک و سنگ و کوه و تپه و دریا و جنگل و جویبار و دیگر مظاهر طبیعت و نیز خود زندگی و نیازهای آن. نخستین کتاب های درسی نوع بشر بوده اند.
از قدیم ترین روزگاران و حتی پیش از پیدایش خط ، نیاز به تامین خوراک و پوشاک از راه شکار حیوانات و احتیاج به کسب توانایی برای مقابله با خطرهای طبیعی و دشمنان گوناگون، جوامع کهن بشری را واداشته بود که به امر تربیت بدنی، به عنوان یکی از مهم ترین امور زندگی توجه نمایند و این حقیقت را دریابند که قدرت، استقامت، مهارت و سرعت را که در زندگی انسان ها از اهمیتی برخوردار است، می توان با بهره گیری از تمرین ها و فعالیت های جسمانی تا حد قابل ملاحظه ای تقویت کرد.
وقتی دولت ها و حکومت ها تشکیل و تاسیس شدند، رهبران آن ها متوجه شدند که برای حفظ یا گسترش مرزهای خود، نیازمند بازوان توانایی هستند که در جنگ ها بتوانند پیروزی را برای آن ها به ارمغان آورند؛ ویل دورانت در این باره می نویسد:
« از ضروریات دولت ها و تاکید بر روی حفظ نیروی جسمانی، پیروزمندی در جنگ هایی بوده است که متکی بر قدرت بدنی و نیرومندی جسمانی بوده است، و نیرومندی و مهارت بدنی، حاصل نخواهد شد، مگر در ورزش هایی که در بازی های المپیک مقرر گردیده است. »
در توجه انسان به تربیت جسم و توانمندی، عوامل زیر نقش اساس داشته است:
• انسان اولیه در جناح مبارزه با طبیعت، که از بدو تولد تا سپری شدن عمر او را تهدید می کرده، ضرورت نیرومندی را دریافته است.
• از طرفی بر اثر قهر طبیعت، ناچار به مهاجرت برای یافتن معاش بوده و در این مهاجرت در برخورد با دیگر اقوام، برای حفظ بقای خویش و بقای اجتماعی.
• و از جناح نیازهای فیزیولوژیک که برای ارضای نیازهای طبیعی خویش و خانواده، به ویژه نظام معیشتی جدیدی که در اثر مهاجرت برای او ایجاد می گردید.
تاریخچه ورزش در ایران
اما در خصوص تاریخچه ورزش در ایران باید گفت: در میان کشورهای مشرق زمین، بی گمان ایران تنها کشوری بود که در نظام تعلیم و تربیت خود بیش تری الویت را به ورزش و تربیت بدنی داده بود، چه در حالی که چینیان به امر ورزش و تربیت بدنی توجه چندانی نداشتند و هندوان نیز پرورش تن و فعالیت های بدنی را گاه مذموم هم می دانستند، ایرانیان به اهمیت و ارزش توانایی و سلامتی بدن به عنوان وسیله بسیار مهمی برای فراهم آوردن ارتشی سلحشور و پیروزمند، پی برده بودند.
هرودوت ، مورخ مشهور یونانی می نویسد:
ایرانیان از پنج سالگی تا بیست سالگی سه چیز را می آموختند:
• سواری
• تیر و کمان
• راستگویی.
جوانان تمرینات روزانه را از طلوع آفتاب با دویدن و پرتاب سنگ و پرتاب نیزه آغاز می کردند، و از جمله تمرینات معمولشان، ساختن با جیره اندک و تحمل گرمای بسیار و پیاده روی های طولانی و عبور از رودخانه، بدون تر شدن سلاح ها و خواب در هوای آزاد بود. سواری و شکار نیز دو فعالیت معمول و رایج بود و جستن بر روی اسب و فرو پریدن از روی آن در حال دویدن و به طور کلی سرعت و چالاکی، از ویژگی های سوارکاران سوار نظام ایران بود.
به خصوص در باره دوران پارت ها یا اشکانیان و پیدایش کلمه پهلوان باید گفت: شرح فتوحات این قوم آریایی و حکومت پانصد ساله آن ها پر از دلاوری ها و کوشش های این مردم است. کلمه پهلوان و پهلوانی، ریشه پارتی است که هر فرد زورمند را منتسب به پارت یا پرتو و پهلو دانسته اند. اینان مردمی جنگجو و شکارچی بودند.
هنستین ، مورخ یونانی می نویسد:
"پارت ها جنگ و شکار را دوست داشتند. این قوم از دوران طفولیت تا به هنگام کهولت همیشه با ورزش و تمرینات سخت جنگی و شکار بار آمده بودند."



اهمیت ورزش

امروزه ورزش یکی از اموری است که به عناوین مختلف در جهان مطرح شده و گروه زیادی به اشکال گوناگون با آن سرو کار دارند. برخی از مردم، ورزشکار حرفه ای اند و گروهی ورزشکار آماتور . گروهی طرفدار و علاقه مند به ورزش و دیدن برنامه ها، مسابقات و نمایش های ورزشی بوده، وعده ای نیز از راه ورزش امور زندگی خویش را می گذرانند.
وزارتخانه ها و ادارات ورزشی فراوانی تاسیس شده و مخارج زیادی صرف ورزش ، ساختن استادیوم ها، مجتمع ها و باشگاه های ورزشی و نیز تهیه وسائل و لباس های ورزشی و یا تماشای مسابقات ورزشی می شود. بخش های قابل توجهی از برنامه های تلویزیون ، رادیو ، مجلات و سایر رسانه های گروهی، به ورزشی و اخبار ورزشی اختصاص دارد و خلاصه ورزش یکی از اموری است که در جهان به صورت جدّی مطرح بوده و از جهات مختلف دارای اهمیت می باشد، از جمله:
• امروزه یکی از مشکلات جامعه بشری، مساله بی کاری و عوارض ناشی از آن است. بی کاری، به ویژه برای نوجوانان و جوانان و به خصوص در ایام تعطیلات تابستانی مدارس و مراکز آموزشی، بسیار خطرناک و مضرّ است و باید با آن مبارزه شده ، یا به نحوی اوقات بی کاری را پر نمود که مفید بوده و یا لااقل مضر نباشد. بسیاری از انحرافات، از قبیل: اعتیاد به مواد مخدر، دزدی و ایجاد مزاحمت، دعواها و درگیری های خیابانی، انحرافات جنسی و ... زاییده بی کاری و ولگردی است.
مرحوم شهید مطهری در کتاب تعلیم و تربیت در اسلام، مطلبی تحت عنوان "زن و غیبت" دارد و می فرماید:
"زن ها در قدیم مشهور بودند که زیاد غیبت می کنند. شاید این به عنوان یک خصلت زنانه معروف شده بود که زن طبیعتش این است و جنساً غیبت کن است؛ در صورتی که چنین چیزی نیست، زن و مرد فرق نمی کنند. علتش این بود که زن – مخصوصاً زن های متعیّنات، زن هایی که کلفت داشته اند و در خانه، همه کارهایشان را کلفت و نوکر انجام می دادند- هیچ شغلی و هیچ کاری، نه داخلی و نه خارجی نداشت، صبح تا شب باید بنشیند و هیچ کاری نکند. کتاب هم که مطالعه نمی کرده و اهل علم هم که نبوده، باید یک زن هم شان خود پیدا کند، با آن زن چه کند؟ راهی غیر از غیبت کردن به رویشان باز نبوده، و این برایشان یک امر ضروری بوده؛ یعنی اگر غیبت نمی کردند، واقعاً بدبخت و بی چاره بودند."
شاید به واسطه جلوگیری از همین عوارض سوء بی کاری باشد که می بینیم در اسلام از "کار و انسان شاغل" بسیار تجلیل شده است. احادیث فراوانی در این زمینه وارد شده که توجه شما را به برخی از آن احادیث جلب می نمایم:
امام علی علیه السلام فرمود:
اِنَّ اللّهَ یُحِبُّ المُحتَرِفَ الاَمینَ؛
خداوند، انسان امینی را که دارای حرفه است (و به آن اشتغال دارد) دوست می دارد.
رسول خدا صلی علیه واله فرمود:
اَلکادُّ لِعِیالِهِ کَالمُجاهِدِ فی سَبیلِ اللهِ؛
کسی که خود را برای اداره زندگی اش به مشقت می اندازد، مانند کسی است که در راه خدا جهاد می کند.
رسول اکرم صلی علیه واله فرمود:
مَلعُونُ مَن القی کَلَّهُ عَلَی النّاسِ؛
هر کس که سنگینی اقتصادی خود را بر دوش مردم بیندازد، ملعون است.
بدون شک، مردم و کشور باید در پی ایجاد کار و اشتغال سالم برای همه باشند، ولی آیا همیشه امکان اشتغال برای همه و به ویژه جوانان و نوجوانان فراهم است؟ اگر این امکان فراهم نشد، تکلیف چیست؟ آیا ایجاد سرگرمی های سالم و مفید نمی تواند از بسیاری انحرافات جلوگیری کند؟
• ورزش یکی از مفیدترین و سالم ترین سرگرمی هایی است که می تواند اوقات فراغت جوانان و نوجوانان را پر کند.
• ورزش، کسالت و تنبلی را از انسان زدوده و به وی نشاط و شادابی بخشیده، او را برای انجام کارهای و وظایف فردی و اجتماعی آماده نموده و اخلاقش را بهبود می بخشد.
• ورزش، روحیه شجاعت، از خود گذشتگی، مبارزه با ظلم و ظالم و دفاع از مظلوم را در انسان تقویت نموده، اراده وی را قوی می سازد.
• ورزش، توان رزمی انسان را افزایش می دهد. بالا بودن توان جسمانی نیروهای نظامی و رزمی، تنها در زمان های گذشته که جنگ ها با سلاح های سرد صورت می گرفت، مورد توجه نبوده، بلکه امروزه نیز حائز اهمیت فراوان است و تمرینات بدنی قسمت عمده ای از آموزش های نظامیان و به ویژه کماندوها و نیروهای ویژه را تشکیل می دهد. همچنین افرادی که از نقطه نظر بدنی و جسمانی، ضعیف و یا ناقص باشند، در ارتش پذیرفته نشده و گاه از خدمت سربازی نیز معاف می گردند.
• اهمیت سلامتی و توانمندی جسمانی بر کسی پوشیده نیست.
پیامبر گرامی اسلام صلی علیه واله در باره حق بدن بر انسان می فرماید:
اِنَّ لِرَبِّکَ عَلَیکَ حَقّاً، وَ اِنَّ لِجَسَدِکَ عَلَیکَ حَقّاً وَ لاَ هلِکَ عَلَیکَ حَقّاً؛
پروردگارت بر تو حقی دارد، و بدنت بر تو حقی دارد، و خانواده ات (نیز) بر تو حقی دارد.
آن چه در این حدیث ارزنده قابل توجه است، این است که پیامبر بزرگوار اسلام، تا بدان پایه برای جسم و بدن ارزش و اهمیت قابل است که حق بدن را در ردیف حق پروردگار (آن هم بلافاصله بعد از آن) و در کنار حق خانواده (و حتی قبل از آن) ذکر می فرماید. زمانی انسان می تواند حق پروردگار و خانواده خویش را به بهترین نحوی ادا کند، که از بدنی سالم و نیرومند برخوردار باشد.
ورزش، کمک شایانی به ایجاد و تقویت سلامتی جسمانی و روانی می کند، و افرادی که با روش صحیح ورزش می کنند و یا دارای کارهای با تحرک می باشند، سالم تر بوده و عمرشان از افرادی که کارهای بدون تحرک دارند بیشتر است.
شهید دکتر سیدرضا پاک نژاد در کتاب اولین دانشگاه و آخرین پیامبر می نویسد:
عضلات در حال ورزش10 تا 18 برابر در حال استراحت احتیاج به خون دارند،20دفعه بیشتر قند و اکسیژن مصرف می نمایند،50 بار زیادتر گازکربنیک دفع می نمایند، و با توجه به همین ارقام، اهمیت کار قلب هنگام ورزش روشن می گردد... .
در واکنش قلب در برابر کار عضلانی، مشاهده می شود ضربان های دبی، حجم خون، فشار خون و حتی ترکیبات فیزیکو شیمیایی خون را دگرگون می سازد. ضربان قلب هنگام کار بدنی، یعنی زمانی که عضلات را به فعالیت می داریم، 2- 3 و حتی 4 برابر، و امکان دارد به 200 ضربه در دقیقه برسد. حجم خون 2- 3 برابر و دبی قلب 6- 7 و حتی 8 برابر و گاه زیادتر شود و دبی قلب از 4 لیتر در دقیقه ممکن است به 30 تا 35 لیتر در دقیقه برسد، در صورتی که دبی قلب شخص سالم و ورزیده در حال معمولی 25 لیتر است... .
حجم قلب ورزش کاران و کارگرانی که کار بدنی سنگینی دارند، بدون شک افزایش می یابد، اما این افزایش به عقیده بسیاری، فیزیولوژیک و کاملاً طبیعی است. در اثر فعالیت بدن، حجم قلب افزایش می یابد، زیرا جدار بطن ها به ویژه بطن چپ ضخیم می شوند؛ یعنی همان طور که عضلات بازو در اثر ورزش یا ابتلا به برخی بیماری ها قوی می شود، عضلات قلب هم در اثر کار، قوی می گردد و در نتیجه قدرت انقباض قلب زیاد می شود... ."
وی در بخش دیگری از کتابش، در باره فواید ورزش چنین می نگارد:
• قدرت انقباض و نظم ضربان قلب پس از مدتی ورزش کردن بهتر می شود... .
• گنجایش ریه ها بیشتر می گردد و در نتیجه، اکسیژن بهتری و بیش تری به بدن می رسد... ورزش صحیح و معتدل و متناسب با مزاج، سبب نظم و ثبات حرکات تنفس می گردد و تنفس عمیق تر، ولی شمارش آن کم تر می شود.
• هر چه شخص ورزیده تر باشد، مقدار سوخت بدنش نقصان می یابد؛ یعنی در حقیقت در اثر مدتی ورزش کردن، بدن بهتر از مواد غذایی خود استفاده می کند.
• رشد و نمو بهتر انجام می گیرد، زیرا اکسیژن بهتر و بیشتر به تمام نسوج می رسد و در نتیجه، فعالیت غدد داخلی افزوده شده و بنابر عقیده ای در عضلانی که فعالیت می کنند، موادی ایجاد می شوند که به رشد و نمو کمک می نماید.
• قوّه جذب و دفع بهتر می شود.
• بدن عادت می کند در برابر مختصر فعالیت، ناگهان نفس تنگی پیش نیاید و ضربان قلب زیاد نشود و دیرتر خسته گردد و عرق نماید.
• هماهنگی بین اعصاب و مراکز عصبی و تقویت اعصاب، ایجاد شده و کارهای فکری، آسان تر می شود."
در کتاب زن و ورزش نیز در باره فواید ورزش چنین آمده است:
"بدن انسان بر خلاف ماشین یا هر وسیله دیگر که بر اثر کار و فعالیت مستهلک می گردد، با کار جان گرفته و توانایی بیش تری کسب می نماید. در زمان های گذشته، حرکت و تمرین های بدنی، بخشی از کار روزانه فرد به شمار می رفت، اما امروزه بر اثر پیش رفت تکنولوژی و ماشین، باید بیش تر از گذشته در جستجوی حرکت بود، و هر فرد بایستی آن را در برنامه روزانه خود بگنجاند... .
تنفس و یا نفس کشیدن وسیله ای است که با آن، اکسیژن به همه بدن می رسد و مواد زاید و اکسیده به بیرون ریخته می شود. در خلال تمرین، میزان نفس کشیدن افزایش می یابد. شخصی که بدنش تربیت شده با تمرین های ورزشی است، آهسته تر و عمیق تر از افراد دیگر نفس می کشد، فشارهای وارد بر سیستم تنفسی خویش را با تلاش کم تر و کارایی بیش تر پاسخ گوست.
تمرین ها به دستگاه هاضمه به دو طریق کمک می کنند:
• به علت پی آمد نیاز بدن به غذا، اشتها را افزایش می دهند.
• حرکت اندام های هاضمه تسریع می شود و حرکات دودی شکل معده – که موجب هضم غذا می گردد – سریع تر و راحت تر صورت می گیرد.
• تمرین های ورزشی ، عمل تخلیه را بهبود و از یبوست پیش گیری می کند. حرکات دودی شکل افزایش می یابد و در نتیجه ، روند ترشحات بدن کار آمدتر تنظیم می شوند. به طور کلی افرادی که فعالیت های جسمانی بیش تری دارند، کم تر از افراد کم حرکت ، به بیماری سنگ کلیه و اختلالات مشابه به آن مبتلا می شوند.
• بسیاری از مواد زاید، از طریق غدد عرق در پوست بدن بیرون ریخته می شود. این فرایند با تمرین های شدید ورزشی تسریع می شود؛ علاوه بر این، عرق کردن باعث تمیز شدن پوست می گردد.
• ارزش دیگر تمرین های ورزشی، در افزایش تولید سلول های قرمز خون در بافت های لنفاوی استخوان است. شمارش هموگلوبین خون بر اثر فعالیت بالا می رود. تمرین ها از بالا رفت فشار خون جلوگیری می کند."
• به طور کلی نقش ورزش در سلامتی انسان آن قدر زیاد است که امروزه بسیاری از بیماری ها را با ورزش مداوا می کنند، که به این شیوه مداوا "ورزش درمانی" گفته می شود.
• امروزه ورزش در سطح بین المللی ، بعد سیاسی نیز به خود گرفته است. گاه اتفاق می افتد کشوری که بیش تر مردم حتی نام آن را نشنیده اند، یک باره در جهان مطرح شده و به واسطه پیروزی های ورزشی، نامش در صفحه اول روزنامه های جهان و صدر اخبار قرار می گیرد. شرکت و یا عدم شرکت تیم های ورزشی یک کشور در یک کشور دیگر نیز، گاه جنبه سیاسی داشته و به معنای دوستی، دوشمنی، اعتراض و ... تلقی می شود.
• در انسان غریزه قدرت طلبی، برتری جویی و مبارزه وجود دارد. ورزش و مسابقات ورزشی اگر در محیط و جوّ سالم برگزار شوند، زمینه اشباع این غریزه از طریق صحیح را فراهم می سازند. اگر این غریزه و سایر غرایز، کنترل نشده و به مسیر صحیح هدایت نشوند، برای جامعه بشری مشکل ساز و مساله آفرین خواهند بود.
• ورزش، توان انسان را برای انجام کارهای روزمره شخصی و اجتماعی بالا می برد، حتی عباداتی از قبیل نماز ، روزه ، حج و جهاد نیز با بدنی سالم و نیرومند، بهتر، بیش تر و راحت تر جامه عمل به خود می پوشند.
• انسان مایل است با دیگران باشد و با آنان بیامیزد. این غریزه و یا تمایل شدید را می توان از طریق ورزش بر آورده ساخت. در ورزش، در زمینه نیل به ارزش های اجتماعی دیگری نیز، چون کار گروهی، وفاداری، روحیه ورزشکاری می توان توفیق یافت. محیط صمیمانه و مطلوب ورزشی، اغلب فرصتی مناسب برای ایجاد روابط انسانی و شکل گیری دوستی هاست.
• ورزش به انسان تحرک می بخشد و حرکت و تحرک به ویژه در کودکان لازمه رشد است. اگر عضو نیرومندی از اعضای بدن یک ورزش کار را چندین ماه در گچ قرار دهند و تحرک را از آن سلب نمایند، ضعیف و لاغر خواهد شد. اگر جنبش بدن کم شود، دفاع بدن کم و ضعیف می گردد، و همچنان که داشتن تحرک و ورزش موجب سلامتی بدن و طول عمر می گردد، نداشتن تحرک نیز موجب مرگ زود رس می شود.



آموزش در ورزش

آدمی در مراحل تمدن به درجات عالی رسیده و اندیشه و فکر او بسیار تابناک شده و حاصل کار و اندیشه و هوشمندی انسان یعنی علوم و معارف بشری نیز روز به روز وسعت یافته است . هر یک از دانش ها و فروغ معرفت های انسانی در قرن بیستم به صورت دریای پهناور درآمده است به طوری که در هر یک از رشته های علوم باید سال ها وقت صرف کرد تا در آن تخصصی یافت یا در آن تخصص یابد و به مقامی شامخ برسد ، نه تنها ناگزیر است از برگزاری مسابقه آن علم یا فن در جهان آگاه گردد و از بزرگان آن رشته تاسی جوید و پیش برود ، بلکه همین فرد باید علاقه مند به این رشته هم باشد و همین موارد لزوم داشتن اطلاعات کلی و یا معلومات عمومی را ایجاب می کند .
امروز هیچ کس حتی کسانی که فقط ورزش را بخاطر ورزش نه بخاطر اهداف قهرمانی در رقابت های رسمی انجام می دهند . نمی توانند منکر ارزش روش های علمی در بالا بردن سطح تکنیک ، تاکتیک و بطور کلی کیفیت تیم ها در هر نوع ورزشی باشند . در این ورزش ، اجرای صحیح مهارت ها وابسته به رعایت اصول و قوانین علمی متکی بر اصول مکانیکی و بیو مکانیکی است . دقت و سرعت نیز از عواملی هستند که در این رشته نقش مهمی ایفا می کنند . وقتی رقابت ها در سطح حتی صدم ثانیه ها کشیده می شود صرف نظر از تلاش شخصی ورزش کار در پیروزی بطور دقیق ارزش تمرینات و نحوه ی استفاده حداکثر از قدرت و توان ورزش کار در تمرینات توسط یک مربی آگاه و با استفاده از روش های علمی و سایر خصوصیاتی که یک مربی موفق باید داشته باشد از جمله اصول علمی تربیت بدنی ، برنامه ریزی صحیح تمرینات به نحوی که ورزشکار در روز مسابقه در حداکثر کیفیت بدنی و توان مسابقه باشد به طور کامل روشن و غیر قابل انکار باشد .
به همین منظور بر کلیه ورزش کاران ، به خصوص مربیان و معلمان ورزشی به طور کامل ضروری است . با افزودن به اطلاعات و معلومات خود ، این علایق را در راهی صحیح و منطقی هدایت کنند . باید سعی شود مهارت ها و قابلیت های دانش آموزان تکامل یابد و در هنگام بازی ، یا شرکت در کلاس های توجیهی در رده های مختلف ، اشکالات آنان کشف و برای رفع آنها راه حل مناسب پیش بینی شود . در ضمن تشخیص داده شود که در چه مواردی ضروری است تا شکل های تمرینی و آموزشی مهارت ها بر مبنای آنها ساخته شود .




علوم تغذیه در ورزش
شاید فقط یک ورزشکار حرفه ای از ارزش تغذیه در انجام ورزش ها آگاه باشد و به خوبی نقش تغییراتی را که رژیم غذایی در بهبود انجام تمرینات دارد را درک کند.
شواهد بسیاری نشان دهنده رابطه بین مصرف غذا و انجام ورزش ها هستند. همچنین یک رژیم غذایی بد، به طور یقین اثر منفی بر انجام حرکات ورزشی، حتی اگر به صورت غیر حرفه ای باشند، دارد. یک رژیم غذایی که شامل مقدار کافی از کالری ، ویتامین ها، مواد معدنی و پروتئین باشد، انرژی لازم برای انجام یک مسابقه و یا یک ورزژش تفریحی را تامین می کند.
ارتباط تغذیه با ورزش از پیش از عصر طلائى یونان شناخته شده بوده است. توجه به فعالیت‌هاى جسمانی، غذاى مناسب و در کل سلامت عمومى بدن ذهن دانشمندان سامورائی، هندی، مصری، ایرانى و دیگر تمدن‌هاى قدیمى را به خود مشغول نموده بود. بیابانگردان اولیه از غذاهائى چون ماهی، گوشت حیوانات وحشی، دانه‌ها، حبوبات، غلات و میوه‌هاى وحشى در دسترس استفاده مى‌کردند. در واقع مى‌توان عده‌اى از آماده‌ترین افراد این گروه از لحاظ جسمانى را اولین ورزشکاران تاریخ نامید، چرا که اغلب مسافت‌هاى طولانى را در زمین دشمن یا اقلیم‌هاى ناآشنا براى به‌دست آوردن غذا طى مى‌کردند. بعدها، وقتى شکارچیان به‌طور ثابت در یک محل مستقر شدند، براى تقویت دست‌ها به انجام ورزش هم مبادرت ورزیدند.



فیزیولوژی ورزشی



فیزولوژی ورزش ، مطالعه آموزش تاثیرات بلند مدت فوری و مشارکت ورزش بر روی سیستم متعلق به جسم انسان می باشد.
• تغذیه و اساس عملکرد انسان در ورزش
• انرژی و فعالیت جسمانی در ورزش
• دستگاه های تحویل و مصرف انرژی در ورزش
• کربو هیدرات ها ، چربی ها و پروتئین ها
• انتقال انرژی در بدن
• ارزش انرژی غذایی در فعالیت های ورزشی
• نیاز به آب در فعالیت های ورزشی
• مواد معدنی و عملکرد ورزشی
• انتقال انرژی در تمرین
• تنظیم و هماهنگی قلبی - عروقی در ورزش
• آثار ورزش و تمرین
• کنترل عصبی حرکت انسان در ورزش
• دستگاه درون ریز و تمرین های ورزشی




تغذیه و اساس عملکرد انسان در ورزش
تغذیه مناسب ، پایه و اساس عملکرد جسمانی را تشکیل می دهد زیرا علاوه بر فراهم کردن سوخت برای اعمال زیستی ، مواد شیمیایی مورد نیاز برای استخراج و استفاده از انرژی بالقوه موجود در این سوخت را نیز مهیا می کند . غذا همچنین تامین کننده عناصر ضروری برای تشکیل بافت جدید و ترمیم یاخته های موجود است . شاید بعضی چنین پندارند که چون تغذیه مناسب برای تمرین های ورزشی را می توان به آسانی از طریق رعایت رژیم غذایی کاملا متعادل بدست آورد در مطالعه عملکردهای ورزشی تغذیه مناسب چندان اهمیتی ندارد . با این حال ، این موضوع مورد تاکید است که وقتی مطالعه تمرین های ورزشی از بعد ظرفیت های انرژی مورد توجه قرار می گیرد ، باید از منابع انرژی غذایی و نقش مواد غذایی در مراحل آزاد سازی انرژی آگاه بود . با این دیدگاه برای علاقمندان به ورزش این امکان وجود دارد که اهمیت تغذیه مناسب را درک نمایند و اعتبار ادعاهای مربوط به مکمل های غذایی و اصطلاحات تغذیه ای ویژه برای کمک به عملکرد های جسمانی را به شکل نقادانه ای ارزیابی کنند . چون مواد غذایی مختلف عامل ایجاد انرژی تنظیم مراحل فیزولوژیک مربوط به تمرین های ورزشی هستند بنابراین می توان اصطلاحات رژیم غذایی را با بهبود عملکرد ورزشی مرتبط دانست . اغلب افراد وقت و انرژی چشمگیری را صرف دستیابی به عملکرد ورزشی بهینه می کنند و تنها به دلیل پیروی از یک برنامه تغذیه ای ناکافی ، مغایر و گاه مضر با شکست روبرو می شوند . سرانجام اینکه اکنون مشخص شده است که روش های گوناگون تغذیه صحیح می تواند با امراض مختلف مقابله کند و تمرین های ورزشی منظم در این امر سهم مهم و مثبتی دارد .




انرژی و فعالیت های جسمانی در ورزش
واکنش های شیمیایی که نیازی به مصرف اکسیژن ندارند به سرعت انرژی قابل توجهی برای دوره های کوتاه زمان تولید می کنند . این نوع واکنش های بی هوازی سریع برای حفظ یک عملکرد معیاری سطح بالا در فعالیت های سرعتی و سایر اعمال انفجاری شدید کمال اهمیت را دارند . برای مقایسه در فعالیت های هوازی طولانی مدت ، انرژی از مواد غذایی و از طریق واکنش هایی که نیازمند اکسیژن اند گرفته می شود . برای اینکه این عمل نتیجه بخش باشد فرآیند شرایط فیزولوژیک ایجاب می کند تا از چگونگی تولید انرژی برای حفظ فعالیت های ورزشی ، منابع این انرژی و انرژی مورد نیاز برای فعالیت معین آگاهی داشته باشیم .
در این بخش به طور گسترده ای نحوه اخذ انرژی شیمیایی موجود در مواد غذایی به وسیله یاخته و استفاده از ان برای توان دهی به اعمال زیستی بررسی می شود و البته بر اهمیت مواد غذایی و فرآیندهای انتقال انرژی در تداوم اعمال فیزیولوژیک به هنگام فعالیت های سبک ، متوسط و شدید تاکید می کند .




مسابقه
چگونه می توان در مسابقه پیروز شد؟
چطور می توان در مسابقات خانگی یا بیرون از خانه بازی را به کنترل خود در آورد و قدرت خود را نشان داد؟ چگونه می توان نقاط قوت و ضعف حریف را فهمید؟ چگونه می توان رفتار داور را سنجید؟
در روز مسابقه تمام این سوالات برای میلیون ها فوتبالیست مطرح می شود، زیرا که پاسخ آن ها مستقیما در حضور خوب آن ها موثر می باشد.
یک مسابقه به وسیله ی قرعه کشی بین دو کاپیتان تیم شروع می شود (برنده انتخاب می کند که تیم او در زمان اول در کدام نیمه ی زمین بازی می کند). هنگام تصمیم گیری، شرایط جوی باید مورد توجه قرار گیرد. طبق معمول، همیشه طرف نا مناسب را در نیمه ی اول انتخاب کنید(طوری که در نیمه دوم در جهت موافق باد بازی کنید). اما این موضوع مطلق نیست زیرا بعضی تیم ها در کار تیمی دیر به راه می افتند، بنابراین ابتدا طرف مناسب تر را انتخاب می کنند.
کلیه ی بازیکنان در زمین باید سکوت را رعایت کنند. بازیکنی که مرتبا غرغر کرده و به اشتباهات اعتراض می کند به تیم خود صدمه می زند، زیرا آهنگ بازی را بهم ریخته و نیز با داوری مخالفت می کند.
در طول 90 دقیقه بازی حتی الامکان مودب باشید، زیرا برای شما نتیجه ی بهتری دارد.
هنگام مسابقه کاپیتان مسئول ارتباط با داور است و هنگامی که لازم بداند برای بیان مشاهدات خود به نزد او می رود. در فرصت بین دو نیمه ی بازی ، تیم مجددا به مربی خود دسترسی پیدا کرده و او به مدت یک ربع نقاط ضعف تیم را توضیح می دهد، او همچنین می پرسد که آیا کسی از بازیکنان خسته است.
شما باید تذکرات مربی خود را را به خاطر سپرده و در صورتی که نیاز تیمی اقتضا می کند به تعویض خود پاسخ مثبت داده و بدین ترتیب روحیه جمعی خود را نشان دهید . در زمین بازی همانند پشت تریبون سخنرانی خونسرد باشید . اگر کف زدن ها برای شما جالب هستند نباید حواس شما را پرت کنند . به هو کردن و انتقادات دیگران توجه نکنید هدف آن ها تعضیف روحیه شما است .
هنگامی که مسابقه خاتمه می یابد ، تیم به رختکن برمی گردد و زمانی که کاپیتان تیم ورقه بازی را در حضور داور و کاپیتان تیم دیگر امضا می کند شما باید به آخرین سخنان مربی خود گوش کنید.
بعضی توصیه ها متاسفانه در زمین رعایت نمی شوند . بیشتر بازیکنان بی مورد به داور اعتراض می کنند ، در حالی که می دانند که او تصمیم خود را عوض نمی کند .
بعد از این که دوش گرفتید سعی کنید از بازی خود انتقاد کنید . بحث و تبادل نظر میان بازیکنان در مورد مسابقه انجام شده نیز مفید است ، زیرا پیوند میان شما را محکم و روحیه همبستگی را بالا می برد .
جریان یک مسابقه فوتبال همیشه عادی نیست ، بلکه بیشتر از شرایط بازی تاثیر می گیرد . پیروزی یک تیم حتی تا سی ثانیه قبل از سوت پایان هم معلوم نیست . شما شب قبل از مسابقه باید در مورد بازی خود فکر کنید و به بررسی نکات مثبت و منفی آخرین بازی خود بپردازید. در زمین به توصیه های مربی خود عمل کنید .

نکته بسیار مهم :

فراموش نکنید که برای گرم کردن ، خودتان را بپوشانید ، همچنین از استودهائی استفاده کنید که مطابق با شرایط زمین باشند.




خواص یوگا در میان سالی

شما پس از مدتی انجام تمرینات کششی و یوگا احساس
مثبت و سرحال بودن خواهید کرد.
تحقیقات جدید نشان داده است که حرکت های کششی و آرامبخش یوگا همانند هنگامی که شما در حال دویدن در یک سطح بدون شیب هستید کالری می سوازند و می تواند عامل بسیار موثری در سنین میان سالی برای کنترل وزن بدن باشد.


محققان به این نتیجه رسیده اند که اغلب افرادی که اضافه وزن دارند و در سنین 50-60 سالگی به تمرینات یوگا می پردازند بعد از گذشت ده سال تمرین حدود 3-4 کیلوگرم از وزن خود را از دست می دهند، در حالی که سایر افراد مشابه که تمرینات یوگا نمی کنند در این مدت بیش از 5-6 کیلو به وزن آنها اضافه می شود.

آلن کریستال (Alan Kristal) یکی از محققان مرکز تحقیقات سرطان Fred Hutchinson که دستیار اول تحقیق در باره یوگا بوده است، معتقد است که این مهم هیچ دلیلی ندارد جز اینکه یوگا باعث سوخته شدن کالری در بدن می شود.

آلن کریستال که خود شخصآ بیش از ده سال است به تمرینات یوگا می پردازد می گوید : "به غیر از مواردی که بصورت جدی به یوگا می پردازید نباید انتظار تغییر مثبت در وزن خود را داشته باشید."

وی همچنین معتقد است که انجام منظم تمرینات یوگا باعث می شود تا مردم سنین مختلف در فرم بوده و خورد و خوراک مناسبی داشته باشند. یوگا از لحاظ روحی نیز باعث می شود تا مردم به سمت رفتارهای ناهنجار کشیده نشوند و دچار استرس و افسردگی های معمول جامعه شهرنشین نگردند. باید توجه کرد که علت برخی از افزایش وزن ها استرس و افسردگی است که در این حالت شخص برای فرار از مشکلات روحی به خوردن روی می آورد.

کریستال می گوید : "شما پس از مدتی انجام تمرینات یوگا احساس مثبت و سرحال بودن خواهید کرد."



یوگا کمک می کند که بدن خود را در حالت تعادل نگه دارید
اما این تحقیق نتیجه بررسی اطلاعات مربوط به 15,500 نفر از افرادی بوده است که بین 50 تا 57 سال سن داشته اند. نتیجه این تحقیقات در نسخه ماه جولای/آگوست مجله Alternative Therapies in Health and Medicine منتشر شده است. در این مقاله همچنین آمده است که افرادی که به سمت یوگا می روند معمولآ از خوردن غذاهای آماده و تنقلات پرهیز می کنند، چرا که آنها می خواهند به بدن خود احترام بگذارند.


از زبان یک مربی یوگا
خانم مری ایمنی (Mary Imani) که مدت پنج سال است بعنوان معلم یوگا در مرکز 8 Limbs در حال کار است می گوید : "بسیار دشوار است که انسان یوگا انجام دهد و در کنار آن از غذاهای سنگین بخورد بعنوان مثال حتی خوردن یک قطعه از پیتزا ممکن است شما را از انجام برخی حرکت های خاص در یوگا باز دارد". او معتقد است که یوگا به انسان کمک می کند که یک شرایط ایده آل و معتدل برای زندگی روح و بدن خود پیدا کند.

از زبان یک ورزشکار یوگا
گلوریا سوپلی (Gloria Supplee) که 59 سال دارد برای مدت 5 سال است که یوگا کار می کند. وی معتقد است که تمرینات یوگا برای او بسیار مفید بوده و به او کمک کرده تا وزن خود را در این مدت کنترل کند. او می گوید : "یوگا کمک می کند که بدن خود را در حالت متعادل نگه دارید."

در کنار این موضوع، بسیاری از طرفداران یوگا و همینطور برخی متخصصین معتقد هستند که کاهش وزن و کنترل متابلسیم در بدن از عوارض جانبی ای است که تمرینات یوگا با خود به همراه می آورد و دلیل آن چیز جز نظم و دیسیپلینی که یوگا به نحوه تنفس کردن، خورد و خوراک، نگهداری از بند و ... می دهد نیست.







ورزش و تغذیه سالم استرس را کاهش می دهند

تغذیه

هر انسانی در شرایطی خاص و یا بجرانی با استرس روبرو شده است. استرس و فشار روحی به غیر از اتکه با شرایط روحی و اعتماد به نفس شخص در ارتباط باشد، با تغذیه و شرایط بدنی نیز مرتبط است.

ورزش صحیح و تغذیه سالم به بدن کمک می کنند تا در کنترل سیستم عصبی، بدست آوردن اعتماد به نفس و کار کردن و فرمان گرفتن صحیح در شرایط بحرانی موفقتر عمل کند.

تحقیقات نشان داده است که اشخاصی که تغذیه سالم دارند و مرتب ورزش می کنند بسیار کمتر از اشخاص دیگر در شرایط بحرانی عصبی می شوند.

تغذیه
برخی از مواد غذایی با کمبود ویتامین B Complex و داشتن قند بالا، باعث می شوند تا یدن به سوی اضطراب، عصبانیت و استرس تمایل پیدا کند. بهترین شکل تغذیه برای جلوگیری از چنین مسیله ای، مصرف میوه، سبزیجات و دانه ها و غلات کامل است.

ویتامینهای B برای برای کاهش استرس و عصبانیت پیشنهاد می شود. دانه ها و غلات کامل، سبزیجات، تخم مرغ و ماهی از مواد عذایی هستند که حاوی ویتامین های B می باشند.

گردوی تازه میوه ای است که به درمانگر بیماریهای عصبی شهرت دارد. عسل نیز همین خاصیت را دارد. جو و نان جو نیز برای سیستم عصبی مفید هستند. از میوه های دیگر می توان به موز، زرد آلو و میوه های خشک شده اشاره کرد.



اما قهوه، شکلات، مشروبات الکلی، ادویه جات زاید، شکر، گوجه فرنگی، بادمجان و فلفل ها می بایست کمتر شوند و یا اصلا".

ورزش
ورزش و تمرینات ورزشی نیز در کاهش و رفع استرس، و فشارهای عصبی بسیار موثرند. کارشناسان می گویند کسانی که مرتبا" ورزش می کنند، در فشارهای عصبی راحتتر خود را کنترل می کنند و تصمیمات بهتری می گیرند.

انجام تمرینات ورزشی باعث می شود تا بدن فشار خون خود را تنظیم کند و سیستمهای عصبی استقامت بیشتری کسب کنند. پس بدین صورت بدن می تواند کنترب بهتری در شرایط بحرانی و فشارهای روحی داشته باشد.

از سویی، قدرتمند شدن عضلات و بطور کلی آناتومی بدن باعث می شود تا شخص از لحاظ روحی اعتماد به نفس بیشتری داشته باشد.

انجام هر نوع ورزش و تمرینی اما بطور مستمر و از روی برنامه، قابلیت غلبه بر استرس را ارایه می کند. هر چه ورزش دارای استقامت بیشتری باشد، می توان گفت که استرس را بیشتر کاهش می دهد. ورزشهایی نظیر یوگا، که ورزشی روجی-جسمی است، با موضوع اعتماد به نفس و اعتقاد بیشتر سر و کار دارند. ورزشهایی دیگر نظیر ورزشهای Extreme نیز چون جادثه جویانه هستند، می توانند قابلیت غلبه بر فشارهای روحی را در مدت زمان کوتاهی افزایش دهند.




تغذیه ورزشکاران

هرم غذایی - گیاهی

نیازهای پروتیینی در ورزشکاران بیش از افراد عادی است. البته مصرف گوشت و منابع غذایی حیوانی راحت تر پروتیین بدن را تامین می کند.

اما توصیه می شود که تا حد امکان این نیاز از منابع گیاهی و به اصطلاح سبز تامین گردد تا با خوردن گوشت حیوانی. از منابع پروتینی گیاهی می توان به این موارد اشاره کرد: حبوبات، دانه های روغنی، سویا، و غلات سبوسدار. تخم مرغ و شیر نیز مشتقات آنها هستند.

ویتامین ها
شامل غلات، دانه های روغنی، میوه و سبزی جات، حبوبات، محتوی ویتامین های گروه B و ویتامین C، و فولات که برای ورزشکار ضروری هستند، می باشند.

متاسفانه ویتامین B12 در محصولات گیاهی یافت نمی شود و منبع اصلی آن غذاها با منشا حیوانی و گوشت می باشد. به همین خاطر، گیاه خواران برای تامین ویتامین B12 باید از محصولاتی که از نظر این ویتامین غنی شده اند استفاده کنند - مانند انوع سویای غنی شده.

مواد معدنی
استفاده از مقادیر زیاد فیتات و اگزالات (غلات با فیبر بالا، سبزی جات برگ سبز و ...) می تواند باعث کاهش میزان برخی از مواد معدنی در بدن شود.



روی ماده ای است معدنی، که اغلب در رژیم ورزشکاران زن مطرح است و کمبود آن معمولا" در زنان ورزشکار مشاهده می شود. از منابع غنی از روی می توان به گوشت، حبوبات، محصولات دریایی، غلات سبوس دار و دانه های روغنی اشاره کرد.

استفاده ی زیاد از آهن غیر هم، فیبرهای غذایی و اسید فیتیک می تواند جذب روی را کاهش دهد. همچنین مطالعاتی که اخیرا" صورت گرفته نشان می دهد محصولاتی که از سویا به دست می آیند نیز می توانند اثرات منفی در جذب روی در بدن داشته باشند.

ورزشکاران گیاه خوار می بایست مصرف موارد زیر را جدی تر بگیرند:
- دریافت کافی انرژی
- پروتین
- ویتامین B12
- آهن
- کلسیم
- روی




دوپینگ در ورزش چیست و یعنی چه؟

دوپینگ می تواند باعث مرگ شود

دو پینگ (Doping) در ورزش، به استفاده از مواد و داروهایی گفته می شود که این داروها نیرو و کارایی انسان را تا حد بالایی افزایش می دهد، و مصرف آنها توسط سازمانهای مجری و ناظر رقابتهای ورزشی ممنوع شده است.

البته این تعریف مشخص میکند که مصرف تمام مواد نیرو دهنده نمی تواند جزو مصارف دوپینگی به حساب رود، عموما" داروها ومواد دوپینگی، مواردی هستند که سازمانهای اجرا کننده رقابتهای ورزشی مصرف آنها را ممنوع کرده است. پس بدین صورت مصرف مواد و دارهای نیروزای غیرمجاز را می توان دوپینگ نامید.

انواع دوپینگ
رایج ترین مصرف مواد و داروهای دوپینگی از طریق خوردن، نوشیدن یا تزریق این نوع داروها است. که به این نوع مصرف، نوع خوراکی، مصرفی یا تزرقی گفته می شود.

اما نوع دیگر آن، دوپینگ خونی است. در این نوع دوپینگ، خون شخصی به شخصی دیگر (با گروه خونی یکسان) و یا خون همان شخص به خودش (بعد از یک دوره ذخیره) از طریق رگ تزریق می گردد. این کار باعث می شود تا توانایی انتقال اکسیژن در خون شخص تزریقی بالا رود تا بنابراین استقامت آن شخص نیز افزایش یابد.

دوپینگ خونی معمولا" برای ورزشهای استقامتی مثل دو میدانی/ماراتون، دوچرخه سواری و اسکی کارایی دارد.



تست دوپینگ
تاریخچه دوپینگ
کلمه دوپینگ (Doping) اصلا" واژه ای از که از آفریقای جنوبی آمده است. در آفریقای جنوبی مشروبی الکلی با قدمت زیاد وجود دارد که بنام دوپینگ شناخته می شود. بومی های منطقه آفریفای جنوبی معمولا" از این مشروب استفاده می کنند تا بتوانند با استقامت و نیروی زیاد در مراسمهای محلی خود برقصند.

امروزه واژه دوپینگ به استفاده یکی از روشهای آن توسط ورزشکاران تلقی می گردد.

اولین استفاده مدرن دوپینگ را می توان به سال 1865 نسبت داد. جایی که شناگران هلندی برای شرکت در رقابتهای جهانی دوپینگ کردند. در رقابتهای المپیک 1904 نیز توماس هیکز (Thomas Hicks) دوپینگ کرد و توانست برنده مدال طلای دوی ماراتون شود.

به یکی از مشهورترین مصارف دوپینگ می توان به بن جانسون (Ben Johnson) کانادایی در المپیک 1988 اشاره کرد. او که موفق شده بود در دوی 100 متر رکورد باورنکردنیی از خود بجای بگذارد و مدال المپیک را از آن خود کند، بعد از رقابتهای المپیک در آزمایش دوپینگ رد شد و معلوم شد که او دوپینگ کرده بود.

مرگ و دوپینگ
بالا بردن نیرو و استفامت بدن به حد غیر هادی می تواند حتی شرایط حیاتی بدن را تا حد مرگ تهدید کند.

در سال 1886 یک دوچرخه سوار به علت مصرف داروی دوپینگی جان خود را از دست داد. نمونه های دیگری نیز از موارد مرگی نیز حتی تا سالهای گذشته در کشورهای مختلف دیده شده است.

ورزشکاری که دوپینگ می کند در حقیقت خود را در ریسک حیاتی قرار می دهد.





نمونه ای از رژیم غذایی برای پرورش اندام

تغذیه مناسب یکی از مهمترین عوامل پیشرفت
در ورزش پرورش اندام
تمرینهای پرورش اندام بدون تغذیه مناسب پاسخگو نبوده و هرگز شما را به نتیجه ای که در ذهن خود می پرورانید نخواهد رساند. تغذیه مناسب و درست یکی از مهمترین کلید های بدست آوردن اندام زیبا برای ورزشکاران این رشته است که بسیاری از ورزشکاران بخصوص آنها که بصورت خود آموز اقدام به تمرین می کنند رعایت نمی شود.


ضمن آنکه به صراحت باید بیان کنیم که انجام فعالیت های ورزشی برای پرورش اندام نیاز به مشورت با متخصصین این امر را دارد، برای آشنایی بیشتر شما با رژیم غذایی به هنگام ورزش نگاهی به نمونه ای از این رژیم ها می اندازیم. بدیهی است که مربیان پرورش اندام مختلف با داشتن نگاه های متفاوت ممکن است رژیم های غذایی گوناگونی را پیشنهاد کنند.

نظم و دیسیپلین
اولین نکته ای که باید بخاطر سپرد آن است که باید نظم را وارد زندگی و برنامه غذایی خود بکنید، که این خود از مشکل ترین قسمتهای کار است. شما باید همواره هنگامی که تمایل به خوردن دارید نگاهی گذرا به آنچه خورده اید و یا می خواهید در آینده بخورید داشته باشید، باید بدانید که غذایی را که تمایل به خوردن آن دارید به چه روشی می خواهید بسوزانید. البته در این مقاله قصد نداریم راجع به سوزاندن چربی و روشهای بزرگ کردن ماهیچه صحبت کنیم، اما باید بدانید که غذایی را که میخورید با چه برنامه ای قصد استفاده کردن از آنرا دارید.

پیروی از یک رژیم غذایی


نکته مهم بعدی آن است که متخصصان و مربیان مختلف این ورزش، رژیم های غذایی متفاوتی را برای کار ارائه می کنند، هرگز فکر نکنید که با یک رژیم غذایی در مدت کوتاه می توانید نتیجه بگیرید، اگر به مربی خود اعتقاد دارید رژیم او را دنبال کنید. بزرگترین اشتباه آن است که در مقاطع زمانی کوتاه رژیم غذایی را تغییر دهید.

رژیم غذایی باید قابل دسترسی باشد
شما باید بتوانید در هر جا و مکانی که هستید به مواد غذایی مورد نظر خود دسترسی داشته باشید. لذا آوردن موادی که در مکانهای خاصی یافت می شود در فهرست غذایی از اشتباهات بزرگ برخی رژیم های غذایی است. هرگز فراموش نکنید بهترین رژیم غذایی، استفاده از مواد طبیعی است که شما می توانید از هر مغازه میوه فروشی، بقالی، خواربار فروشی و ... آنها را تهیه نمایید.


رژیم غذایی برای یک هفته
در اینجا به یک نمونه از رژیم غذایی که باید طی یک هفته مصرف شود صرفا" برای آگاهی شما اشاره می کنیم. دقت کنید که این رژیم برای نمونه متعادلی از تمرینهای ورزشی پرورش اندام در نظر گرفته شده است و بدیهی است با رعایت این رژیم و انجام تمرینات کمتر یا بیشتر به نتیجه مورد نظر نخواهید رسید.


- کربوهیدرات
ده عدد سیب زمینی با حجم متوسط
حدود نیم کیلو برنج
حدود یک و نیم کیلو ماکارونی
یک قطعه کامل نان سفید
یک قطعه کامل نان سیاه
ماست به اندازه نیاز

- فیبر و سبزیجات
حدود نیم کیلو نخود فرنگی
حدود نیم کیلو هویج
حدود یک چهارم کیلو لوبیا
یک عدد خیار
یک عدد کلم بروکلی

- آب میوه
انواع آب میوه سیب یا پرتقال به حد معقول - میوه
هفت عدد گریپ فرویت
هفت عدد موز
یک ظرف توت فرنگی
یک ظرف زرد آلو
یک مشت کشمش

- پروتئین
ده عدد سینه مرغ
حدود 24 عدد تخم مرغ
یک وعده گوشت بوقلمون
حدود یک کیلو گوشت قرمز
یک ورق به اندازه کف دست پنیر

- چربی
برای پخت غذاها می توان از روغن نارگیل، زیتون و یا کره استفاده کرد.


دقت کنید که شما تقریبا" آزاد هستنید که هر نوع غذایی را با این مواد برای یک هفته خود درست کنید. بعنوان مثال شما می توانید برای صبحانه سه عدد تخم مرغ را با قدری نمک در روغن نارگیل سرخ کنید و بصورت املت میل کنید و یا قطعاتی از عنبه را ورق ورق کرده با آب لیمو مخلوط کنید بعنوان دسر صبحانه میل کنید. بعنوان مثال دیگر برای نهار یا شام می توانید دو سینه مرغ را با کمی ادویه و رب گوجه در روغن نارگیل بپزید و میل کنید.

در نهایت نکته مهم آن است که میزان مواد مصرفی در حدی باشد که برای یک هفته شما درنظر گرفته شده است. این روش محدودیت های رژیم غذایی روزانه را ندارد و شما به راحتی در خوردن غذاهای روزانه خود قدرت انتخاب دارید.

در انتها بازهم تذکر می دهیم که اجرای چنین رژیم غذایی باید زیر نظر متخصص و مربی کارآزموده پرورش اندام صورت گیرد.










نقش تغذیه در انجام ورزش ها

هرم غذایی ورزش
شاید فقط یک ورزشکار حرفه ای از ارزش تغذیه در انجام ورزش ها آگاه باشد و به خوبی نقش تغییراتی را که رژیم غذایی در بهبود انجام تمرینات دارد را درک کند.

شواهد بسیاری نشان دهنده رابطه بین مصرف غذا و انجام ورزش ها هستند. همچنین یک رژیم غذایی بد، به طور یقین اثر منفی بر انجام حرکات ورزشی، حتی اگر به صورت غیر حرفه ای باشند، دارد. یک رژیم غذایی که شامل مقدار کافی از کالری، ویتامین ها، مواد معدنی و پروتئین باشد، انرژی لازم برای انجام یک مسابقه و یا یک ورزژش تفریحی را تامین می کند.

توصیه های لازم در این زمینه:
ترکیبات یک رژیم غذایی که برای یک ورزشکار توصیه می شود، تا حدودی با رژیم غذایی افراد معمولی تفاوت دارد. اگرچه هرم غذایی راهنمای بسیار خوبی در این زمینه است، با این حال مقدار مصرف هر گروه از غذاها، بسته به نوع ورزش و میزان تمرینات و همچنین زمان انجام آنها متفاوت است. علاوه بر این، کالری مورد نیاز بسته به سایز، سن، جنسیت و میزان انجام ورزش ها و حرکات ورزشی دارد و به همین دلیل، تعداد وعده های غذا نیز از فردی به فرد دیگری متغییر است.

کربوهیدرات ها:
کربوهیدرات های مرکب، جزء اصلی یک رژیم هستند که در غذاهایی چون پاستا، ماکارونی، انواع نان های شیرینی، نان های سبوسدار و برنج وجود دارند. کربوهیدرات ها تامین کننده انرژی، فیبر، ویتامین ها و مواد معدنی هستند و در عین حال، دارای مقدار ناچیزی چربی هستند. یک رژیم غذایی مملو از کربوهیدرات ها، باعث افزایش ذخیره انرژی بدن از کربوهیدرات ها (که گلیکوژن نامیده می شود) می شود. و همین موضوع باعث انجام هرچه بهتر ورزش های استقامتی، به ویژه در زمان های بیش از یک ساعت می شود.

امروزه روش کلاسیک و سنتی ذخیره کربوهیدرات ها، منسوخ شده است و به جای آن از روش جدید و اصلاح یافته استفاده می شود که در افزایش گلیکوژن ماهیچه ها کم ضررتر و موثر تر است. مهم ترین عاملی که ذخیره گلیکوژن را افزایش می دهد، سوزاندن 50 تا 60 درصد از کربوهیدرات ها و تبدیل آن به انرژی در طول روز است.

قندهای ساده که در موادی نظیر نوشابه های غیر الکلی، انواع مرباها و ژله ها و آبنبات ها هستند، اگرچه کالری بسیار زیادی را به بدن می رسانند، اما از نظر غذایی ارزش چندانی ندارند. و در حقیقت، اگر دقیقا" پیش از انجام ورزش ها مصرف شوند، باعث کاهش کارآیی ورزشکاران می شود و حتی ممکن است منجر به هیپوگلیسما (کاهش میزان قند خون) شوند.

پروتئین ها:
مهم ترین نقش پروتئین ها در در بدن، رشد و ترمیم بافت های بدن است. بسیاری از مردم بر این عقیده هستند که ورزشکاران به مقدار زیادی پروتئین نیاز دارند و رژیم آنها باید از مقدار پروتئین بالایی برخوردار باشد، تا ماهیچه های آنها رشد کنند. اما محققان بارها و بارها در آزمایشات و تحقیقات خود، چنین نظریه ای را غلط بر شمرده اند و این موضوع که رژیم پروتئین باعث رشد و افزایش ماهیچه ها می شود، نادرست است. تنها عاملی که باعث افزایش حجم عضلات بدن می شود، انجام تمرینات شدید و مداوم است.

مصرف پروتئین در ورزشکاران و افرادی که به تمرینات بدنسازی می پردازند، در مقایسه با افراد معمولی، تنها مقدار بسیار کمی افزایش می یابد و البته اغلب آنها این مقدار ناچیز را از راه خوردن غذای زیاد جبران می کنند. به طوری که اغلب ورزشکاران آمریکایی بیش از نیاز بدنشان پروتئین مصرف می کنند و حتی این مقدار به دو وعده در روز می رسد.

بنابراین بدن افراد برای افزایش عضلات و ماهیچه ها، پیش از آنکه شروع به ورزش های سنگین و سخت کنند، نیاز به پروتئین دارد. البته باید یادآور شد که پروتئین اضافی تبدیل به انرژی شده و حتی در بعضی مواقع به شکل چربی در بدن ذخیره می شود. به همین دلیل مصرف بالای اسیدآمینو ها وپروتئین ها به هیچ عنوان توصیه نمی شود. زیرا ممکن است علاوه بر ایجاد کمبود کلسیم، بار زیادی بر روی کلیه ها میگذارند که نیازمند تصفیه بیشتر مواد پروتئینی نیتروژن دار است.

آب و مایعات:
آب مهم ترین ماده برای بدن است و علیرغم اهمیت آن از سوی ورزشکاران نادیده گرفته می شود. آب و مایعات برای آب رسانی به اندام های بدن و تنظیم دمای آن بسیار ضروری هستند. آبی که بدن از راه تعریق از دست می دهد تا خنک بماند، ممکن است در طول مدت یک ساعت ورزش، به چبدین لیتر برسد.

افراد بالغ و بزرگسال، هرگونه کاهش وزن در طول ورزش را که به علت از دست دادن آب بدن است، باید از طریق نوشیدن آب و دیگر مایعات جبران کنند. بهترین روش برای آنکه مطمئن شوید آب کافی به بدن شمادر حین ورزش می رسد، آنست که ادرار شما شفاف باشد.

چند توصیه برای رساندن آب کافی به بدن:
• به مقدار کافی آّب، آبمیوه و شیر بنوشید.
• از نوشیدن آشامیدنی های کافئین دار، جدا" خودداری کنید. زیرا کافئین یک ماده ادرار آور است و باعث از دست رفتن آب بدن می شود.
• قبل، بعد و در حین ورزش به مقدار کافی مایعات بنوشید.
• در طول ورزش به کودکان مقدار کافی مایعات بخورانید. زیرا آنها مانند افراد بزرگسال در مقابل تشنگی ممکن است واکنش نشان ندهند.

بدست آوردن وزن مناسب برای مسابقات:
هر گونه تغییر در وزن بدن به منظور شرکت در مسابقات، باید بصورت بی خطر و موثر صورت گیرد. در غیر اینصورت ضرر آن بیش از منفعت آن است. پایین نگه داشتن وزن بدن به طور غیر اصولی، کاهش سریع وزن و یا افزایش وزن به طور سریع و غیر طبیعی ممکن است اثرات سوء و بدی بر روی سلامت بگذارد.

بنابراین هر گونه افزایش یا کاهش وزن باید به طور صحیح و اصولی انجام شود. ورزشکاران جوان که قصد دارند وزن خود را کاهش دهند بهتر است از یک متخصص رژیم و تغذیه کمک بگیرند. در غیر این صورت ممکن است از نظر سلامت دچار مشکلاتی شوند.

هرم غذایی؛ راهنمای خوبی برای چگونگ مصرف انواع غذاها است و اگر به درستی مورد استفاده قرار گیرد، ویتامین ها و دیگر مواد معدنی لازم به بدن خواهد رسید.

پیش از انجام هر ورزشی، با یک متخصص و یا فرد حرفه ای در زمینه تغذیه و رژیم صحبت کنید تا بر طبق نوع ورزش، سن، جنسیت و ... راهنمایی های لازم را به شما بکند.

آيين نامه آموزشي دوره كارشناسي ارشد ناپيوسته

فهرست مطالب

عنوان‌ صفحه‌
مقدمه 9
1-آيين نامه آموزشي دوره كارشناسي ارشد ناپيوسته 13
2-آيين نامه دوره دكتريPh.D 36
3-آيين نامه تحصيلات تكميلي دانشگاه تهران 54
4-چكيده اطلاعات و مقررات آموزشي و اجرايي تحصيلات تكميلي دانشكده فني 65
5-نحوه تدوين رساله هاي دكتري و پايان‌نامه‌هاي كارشناسي ارشد 76
6-معرفي چند مرجع مفيد 88
7-آئين نامه انتخاب دانشجوي پژوهشگر برگزيده 89
8-آيين نامه نحوه پذيرش برگزيدگان جشنواره و مسابقات علمي و دسنورالعمل مربوط 98
9-تسهيلات خروج از كشور در سفرهاي علمي و آموزشي 105
10-دستورالعمل ارائه تسهيلات به متقاضيان ادامه تحصيل در خارج از كشور 112
11-تسهيلات مربوط به دانشجويان بورسيه دكتري 117

پيوست ها
1-بخشنامه هاي منتخب اداره كل تحصيلات تكميلي دانشگاه تهران
2-فرم هاي مورد استفاده دانشجويان تحصيلات تكميلي
3-نمودار اجرايي مراحل دفاع از پايان‌نامه كارشناسي ارشد
4-مدارك لازم جهت فراغت از تحصيل
5-دستورالعمل‌ها و ابلاغيه هاي تحصيلات تكميلي دانشكده فني
6-فهرست گرايش هاي داير در مقاطع كارشناسي و دكتري دانشكده فني






























باسمه تعالي
مقدمه
دانشكده فني دانشگاه تهران با 68 سال قدمت، دانشكده فني و مهندسي مادر و “مهد مهندسي‌كشور” محسوب مي‌شود. سابقه دوره‌هاي تحصيلات تكميلي در دانشكده‌ فني‌ با سابقه طولاني دانشكده برابري مي‌كند. از بدو تأسيس تا سال‌ 1358 دوره‌هاي كارشناسي ‌ارشد در كليه‌ رشته‌هاي ‌دانشكده فني ارائه مي‌گرديد. طول اين دوره‌ها تا سال1344، چهار سال و از آن به بعد، به 5 سال افزايش يافت. از سال 1358 به بعد دانشجويان در مقاطع كارشناسي پذيرفته شدند و ادامه تحصيل آنان در مقاطع كارشناسي ارشد و دكترا منوط به قبولي در آزمون مربوطه گرديد.
دانشكده فني در بدو تاسيس در 4 رشته مهندسي راه و ساختمان، مكانيك، برق‌، و معدن دانشجو پذيرفت. رشته مهندسي شيمي نيز بعداً به رشته‌هاي موجود در دانشكده اضافه شد و اولين دوره دانشجويان آن در سال تحصيلي 1326 فارغ‌التحصيل شدند. رشته‌هاي تصفيه نفت، استخراج نفت و زمين شناسي نيز اولين فارغ‌التحصيلان خود را به ترتيب در سالهاي 1335، 1336 و 1340 به جامعه علمي كشور عرضه كردند. رشته‌هاي متالورژي، نقشه‌برداري و صنايع نيز به ترتيب در سالهاي 1349، 1367 و 1374 به گروههاي دانشكده فني اضافه شدند.
دوره‌هاي دكترا در سال 1369 با پذيرش دانشجو در رشته هاي برق و مكانيك راه‌اندازي شد. در حال ‌حاضر دانشكده فني داراي گروههاي مهندسي برق و كامپيوتر، عمران‌، نقشه‌برداري‌، شيمي‌، معدن‌، مكانيك‌، متالورژي و مواد، صنايع و همچنين گروه علوم پايه مي‌باشد. دوره‌هاي كارشناسي ارشد در كليه‌ گروههاي‌ مهندسي ارائه مي‌شود و برنامه ريزي دوره‌هاي‌ تحصيلات تكميلي در گروه علوم پايه نيز در دست انجام مي‌باشد. همچنين دوره‌هاي دكترا در گروههاي برق و كامپيوتر، عمران، نقشه‌برداري، شيمي، مكانيك و متالورژي و مواد دائر مي‌باشند.
در حال حاضر دوره‌هاي تحصيلات تكميلي در 46 گرايش و زير گرايش در گروههاي مختلف دانشكده برگزار مي‌گردد و بطور متوسط ساليانه حدود 330 دانشجوي كارشناسي ارشد و 30 دانشجوي دكترا در اين گرايشها پذيرفته مي‌شوند. طول متوسط دوره كارشناسي ارشد در حال حاضر 5 نيمسال و طول متوسط دوره دكترا حدود10 نيمسال است.
اولين مجموعه‌ مدون اطلاعات‌ و مقررات آموزشي تحت عنوان “راهنماي دانشجو در دوره‌هاي ‌تحصيلات تكميلي‌”، در زمستان سال 1371 تهيه و در اختيار دانشجويان قرار گرفت‌. اينك در راستاي اجراي سياستهاي هيات رئيسه دانشكده فني و براساس مصوبات شوراي تحصيلات تكميلي دانشكده‌، مجموعه قبلي تكميل‌ و به منظور اطلاع رساني به دانشجويان محترم ويرايش چهارم آن به شكل حاضر ارائه مي گردد. در مجموعه حاضر ابتدا آييننامه‌هاي مصوب وزارت فرهنگ و آموزش عالي و آئين نامه تحصيلات تكميلي دانشگاه تهران درج گرديده است‌. در ادامه چكيده مصوبات شوراي تحصيلات تكميلي دانشكده فني و اطلاعاتي در خصوص ثبت نام و دفاع از پايان‌نامه آمده است‌. نحوه تدوين رساله و پايان‌نامه‌، معرفي‌ چند مرجع‌ مفيد و آئين‌نامه انتخاب‌ دانشجوي پژوهشگر برگزيده پايان بخش مجموعه ‌حاضر است. بخشنامه‌هاي‌ منتخب دانشگاه، فرمهاي مورد استفاده دانشجويان و نمودار اجرائي مراحل ‌دفاع و فراغت از تحصيل در پيوست آمده است.
شايسته است در اين مقدمه از حمايت ها و راهنمائيهاي رياست محترم دانشكده جناب آقاي دكترفرجي دانا و ساير اعضاي هيات رئيسه دانشكده فني قدرداني گردد. همچنين از زحمات كليه اعضاي شوراي تحصيلات تكميلي دانشكده كه با ارائه نظرات خود تهيه اين مجموعه را ممكن ساخته‌اند، صميمانه تشكر مي‌گردد. خانم‌ها رستم‌آبادي، شكوري و زارع زحمت تايپ اين مجموعه را به عهده داشته اند كه همكاري ايشان مورد تقدير است . هم چنين از زحمات آقاي كسائيان و خانم شايان در بازنگري و اصلاحات ويرايش‌هاي سوم .و چهارم اين مجموعه تشكر مي‌شود.اميد است ‌كه دانشجويان و اساتيد گرامي، همچون هميشه با همفكري و همياري خود در اعتلاي روزافزون سطح آموزش و پژوهش در مهد مهندسي كشور مسئولان دانشكده را يار و ياور باشند.

محمدعلي بني هاشمي
سرپرست تحصيلات تكميلي دانشكده فني‌


























جمهوري اسلامي ايران‌
وزارت فرهنگ و آموزش عالي‌
شورايعالي برنامه‌ريزي



1-آئين نامه آموزشي‌
دوره كارشناسي‌ ارشد ناپيوسته‌





مصوبه نهائي جلسه 291 شوراي عالي برنامه ريزي
مورخ 25/10/1373











نشريه شماره 134




























باسمه تعالي‌

آئين نامه آموزشي دوره كارشناسي ارشد ناپيوسته‌
مصوبه نهائي جلسه 291 شوراي عالي برنامه‌ريزي
مورخ 25/10/1373


آئين نامه آموزشي دوره كارشناسي ارشد ناپيوسته در25 ماده و23 تــبصره در دويست و نود و يكمين جلسه شوراي عالي برنامه ريزي به تصويب رسيد و از تاريخ تصويب براي‌ دانشجوياني كه از ابتداي سال تحصيلي 1373-74 وارد دانشگاه مي‌شـوند، لازم‌الاجرا است. با تصويب اين آئين نامه كليه آئين نامه‌هاي آموزشي و بخشنامه‌هاي مغاير با آن‌، لغو مي‌گردد.

راي صادره دويست و نود ويكمين جلسه شوراي عالي برنامه ريزي مورخ 25/10/1373 در خصوص آئين‌نامه آموزشي دوره كارشناسي ارشد ناپيوسته صحيح است‌، به مرحله اجرا گذارده شود.

دكتر سيدمحمدرضا هاشمي گلپايگاني
وزير فرهنگ و آموزش عالي

رونوشت‌: معاون محترم آموزشي وزارت فرهنگ و آموزش عالي
رونوشت‌: معاون محترم آموزشي وزارت بهداشت‌، درمان و آموزش پزشكي
رونوشت: رئيس محترم دانشگاه آزاد اسلامي
خواهشمند است دستور فرماييد به واحدهاي مجري ابلاغ نمايند.

سيدمحمدكاظم نائيني
دبير شوراي عالي برنامه ريزي

باسمه تعالي

آيين نامه آموزشي دوره كارشناسي ارشد ناپيوسته‌

مقدمه:
آيين نامه آموزشي دوره كارشناسي ارشد ناپيوسته مصوب 1367 پس از اجراي يك دوره 5 ساله و مشاهده كاستي ها و هم چنين تطبيق با سياستهاي آموزش عالي در سطح تحصيلات تكميلي‌، نياز به ‌اصلاحات و تغييراتي داشت كه بايد در آن به عمل مي‌آمد.
اين تغييرات براساس نظرات رسيده از دانشگاه‌ها، اعضاي هيات علمي‌، مسئولان اجرايي و پيشنهادهاي ‌معاونين آموزشي دانشگاهها و موسسات آموزش عالي در (گردهمائي‌هاي ادواري)، توسط كميسيون تدوين ‌آئين نامه ها، جمع‌آوري و به صورت پيوست تنظيم‌، تدوين و جهت تصويب نهايي به شوراي عالي برنامه‌ريزي پيشنهاد شد.
شوراي عالي برنامه‌ريزي طي جلسات 285 تا 291 خود، اين پيشنهادها را بررسي و با اصلاحاتي آنرا تصويب كرد.
اين آئين نامه جايگزين آيين نامه قبلي مي‌شود و از آغاز سال تحصيلي74 –1373 براي دانشجويان ‌ورودي اين سال و بعد از آن لازم‌الاجرا است و به موجب آن همه آيين نامه‌ها و بخشنامه هاي قبلي مغاير با آن‌، براي مشمولان اين آيين نامه لغو مي‌گردد.
اينك توجه مجريان محترم را به نكات زير جلب مي‌نمايد:
1-در اين آيين نامه تنها به ذكر اصول اكتفا شده است‌، از آنجا كه‌ ساكت است تصميم گيري بر عهده كميته ‌يا شوراي تحصيلات تكميلي مؤسسه ذي ربط است.
2-از شرايط آيين نامه نويسي‌، روشني و غيرقابل تفسير بودن كلمات‌، سادگي عبارات‌، وسعت دامنه اجرا، قابليت درك و جامع بودن آن است. در اينجا كوشش شده است كه اين نكات‌، تا آنجا كه ممكن است رعايت شود. مع هذا اگر ابهامي در اصول آن پديد آيد، رفع يا تفسير آن بر عهده كميسيون تدوين آيين نامه ها است.
3-زمان اجراي اين آيين نامه‌، از سال تحصيلي 74 –1373 و بعد از آن است ولي از آنجا كه با آيين نامه هاي ‌قبلي تفاوت اصولي ندارد، قابليت تطبيق و تسري به دانشجويان فعلي را نيز دارد. مع هذا تطبيق بايد با نظر كميته يا شوراي تحصيلات تكميلي مؤسسه صورت گيرد.
4-لازم است دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالي و پژوهشي دانشجويان را از آغاز تحصيل با مواد اين آيين نامه آشنا سازند و به هنگام نامنويسي در نخستين نيمسال تحصيلي و ابتداي هر سال تحصيلي اهم مواد آن را در اختيار دانشجويان قرار دهند.
در پايان از كليه اعضاي محترم هيات علمي‌، دست اندركاران و مسئولان اجرايي‌، دانشگاهها و مؤسسات ‌آموزش عالي انتظار دارد با توكل به خداوند متعال در تحقق اهداف مقدس انقلاب فرهنگي كه در وصيت نامه‌الهي سياسي حضرت امام رضوان الله‌ تعالي عليه به آن تكيه شده است‌، تلاش نمايند و در اين راه از هر نوع ‌كوششي دريغ ننمايند و ان شاءالله‌ موفق و مؤيد به تائيدات الهي باشند.


با آرزوي توفيق الهي
دكتر سيد محمد رضا هاشمي گلپايگاني
وزير فرهنگ و آموزش عالي
آيين نامه دوره كارشناسي ارشد ناپيوسته
فصل اول
كليات‌
ماده 1: تعريف
دوره كارشناسي ارشد، يكي از دوره هاي آموزش عالي بالاتر از دوره كارشناسي است‌، كه پس از آن به ‌اجرا در مي‌آيد و سرانجام به اعطاء مدرك كارشناسي ارشد در رشته مربوط منتهي مي گردد.
تبصره:
در اين آيين نامه‌، به منظور اختصار، به همه دانشگاهها و موسسات آموزش عالي‌، پژوهشگاهها و مراكز تحقيقاتي مجاز، كه در مقاطع تحصيلي كارشناسي ارشد و دكتري (تحصيلات تكميلي) فعاليت دارند، “مؤسسه” گفته مي‌شود.
منظور از كميته تحصيلات تكميلي‌، كميته يا شوراي است كه در اين زمينه‌، در سطح گروه يا دانشكده تشكيل ‌مي‌شود.
ماده 2: هدف‌
هدف از ايجاد دوره كارشناسي ارشد، گسترش دانش و تربيت متخصصان و پژوهشگراني است‌، كه بافراگيري آموزشهاي لازم و آشنائي با روش هاي پژوهش علمي‌، مهارت لازم را براي آموزش‌، پژوهش و خدمات پيدا كنند.
فصل دوم
شرايط ورود
ماده3:
شرايط ورود به دوره به شرح زير است:
1-3: داشتن شرايط عمومي ورود به آموزش عالي
2-3: داشتن گواهينامه پايان دوره كارشناسي يا بالاتر مورد تائيد وزارت فرهنگ و آموزش عالي و يا وزارت بهداشت‌، درمان و آموزش پزشكي در رشته هاي مورد قبول (به تشخيص شوراي عالي برنامه ريزي)
3-3: برخورداري از توانايي جسمي لازم و متناسب با رشته تحصيلي.
4-3: موفقيت در آزمون ورودي دوره.
تبصره:
مدرك معادل كارشناسي براي ورود به اين دوره‌ها فاقد اعتبار است‌.

فصل سوم
واحدهاي درسي
ماده4:
تعداد كل واحدهاي درسي دوره كارشناسي ارشد ناپيوسته‌، با احتساب واحد پايان‌نامه‌، بر حسب رشته‌، حداقل 28 و حداكثر 32 واحد است.
تبصره 1:
چنانچه به تشخيص كميته تحصيلات تكميلي‌، گذراندن تعدادي از واحدهاي درسي دوره كارشناسي‌، به‌عنوان دروس كمبود يا جبراني‌، براي دانشجو، ضروري تشخيص داده شود، وي مكلف است‌، آن دروس را براساس برنامه مصوب‌، اضافه بر واحدهاي درسي مقرر در دوره كارشناسي ارشد و مطابق اين آيين نامه ‌بگذراند.
تعداد دروس جبراني در هر رشته حداكثر24 واحد است.


تبصره 2:
در انتخاب دروس‌، اولويت با دروس جبراني است‌، تعيين تعداد و نوع دروس و زمان انتخاب آنها در چهارچوب برنامه مصوب شوراي عالي برنامه ريزي‌، بر عهده كميته تحصيلات تكميلي مؤسسه ذي ربط است.
تبصره 3:
به ازاي گذراندن هر 12 واحد درسي از دروس جبراني‌، يك نيمسال تحصيلي‌، به طول مدت تحصيل دانشجو، افزوده مي‌شود.
ماده 5:
تعداد واحد پايان‌نامه كارشناسي ارشد، براي همه رشته ها بين ‌4 تا 10 واحد درسي‌، مطابق برنامه مصوب شوراي عالي برنامه ريزي است.
ماده‌ 6:
دانشجوي دوره كارشناسي ارشد مجاز است در هر نيمسال تحصيلي بين 8 تا 14 واحد درسي را انتخاب ‌كند و در موارد استثنائي‌، با صلاحديد تحصيلات تكميلي‌، اين تعداد مي‌تواند به 16 واحد افزايش يابد.
تبصره‌ 1:
در آخرين نيمسال تحصيلي‌، نام نويسي دانشجو در كمتر از 8 واحد درسي بلامانع است.
تبصره 2:
دانشجوياني كه برخي از دروس دوره كارشناسي ارشد را در دوره كارشناسي گذرانده‌اند نمي‌توانند آن ‌درس يا دروس را مجدداً در دوره كارشناسي ارشد بگذرانند. اين دانشجويان بايد با گرفتن ديگر دروس انتخابي جمع واحدهاي درسي خود را به حد نصاب مندرج در برنامه مصوب برسانند.

فصل چهارم
حضور و غياب
ماده 7:
حضور دانشجو در تمامي برنامه درسي و ديگر فعاليتهاي آموزشي و پژوهشي دوره الزامي است. غيبت دانشجو در هر درس نبايد از 17/4 مجموع ساعات آن درس تجاوز كند، در غير اينصورت نمره دانشجو در آن درس صفر محسوب مي‌شود.
تبصره:
در صورتي‌ كه غيبت دانشجو در يك درس‌، بيش از حد مجاز بوده و از نظر مؤسسه‌، موجه تشخيص داده‌شود، آن درس از مجموعه دروس انتخابي دانشجو حذف مي‌شود. در اين صورت رعايت حد نصاب 8 واحد در آن نيمسال الزامي نيست‌. ولي آن ‌نيمسال از نظر طول تحصيل براي دانشجو يك نيمسال كامل محسوب مي‌شود.
ماده 8:
غيبت غيرموجه در متحان هر درس موجب گرفتن نمره صفر براي آن درس است.
تبصره:
در صورتي كه غيبت دانشجو در متحان‌، از نظر مؤسسه‌، موجه تشخيص داده شود، درس مزبور حذف مي‌شود.





فصل پنجم
طول دوره‌، مرخصي تحصيلي و انصراف از تحصيل‌

ماده 9:
طول دوره مدتي است‌ كه دانشجو بايد دروس تعيين شده در اين دوره را با پايان‌نامه براساس مقررات مربوط به اتمام برساند. طول‌ دوره كارشناسي ارشد ناپيوسته 2 سال است.
تبصره 1:
كميته تحصيلات تكميلي مي‌تواند، در صورت لزوم و برحسب مورد يك و حداكثر تا دو نيمسال تحصيلي به طول دوره دانشجو اضافه كند.
تبصره 2:
چنانچه مؤسسه نتواند حداقل واحدهاي درسي را در يك نيمسال تحصيلي ارائه دهد. به نسبت كسر واحدهاي ارائه شده‌، به طول دوره دانشجو افزوده مي‌شود. در هر صورت طول دوره تحصيل نبايد از سه سال تجاوز كند.
ماده 10:
دانشجوي دوره كارشناسي ارشد مي‌تواند حداكثر براي‌ يك نيمسال تحصيلي‌، با كسب موافقت دانشگاه از مرخصي تحصيلي استفاده كند.
تبصره‌ 1:
مدت مرخصي تحصيلي جزو سنوات تحصيلي دانشجو محسوب مي‌شود.
تبصره 2:
درخواست مرخصي بايد قبل از شروع نامنويسي در هر نيمسال تحصيلي به مؤسسه مربوط تسليم و موافقت آن مؤسسه كسب گردد.
موافقت مؤسسه با مرخصي تحصيلي دانشجو با توجه به وضعيت تحصيلي ‌وي صورت مي‌گيرد و منوط به اين است كه ادامه تحصيل دانشجو از آن به بعد با مشكل مواجه نشود.
تبصره‌ 3:
در صورتي كه دانشجو بدون كسب موافقت مؤسسه حتي براي يك نيمسال‌، ترك تحصيل نمايد از ادامه تحصيل محروم مي‌شود.
ماده 11:
دانشجو مي‌تواند به هر دليل‌، از تحصيل اعلام انصراف نمايد. در اينصورت بايد درخواست خود را مبني بر انصراف به مؤسسه تسليم نمايد. چنانچه دانشجو بعد از يك ماه درخواست خود را پس نگيرد، آن مؤسسه نسبت به صدور گواهي انصراف اقدام مي‌نمايد.
تبصره:
دانشجوي انصرافي يا اخراجي موظف است به تعهداتي كه سپرده است عمل نمايد. به هر حال صدور هرگونه گواهينامه و تسليم ريزنمرات و دريافت مجوز شركت مجدد در آزمون ورودي منوط به تسويه حساب ‌دانشجو، با مؤسسه ذيربط است.

فصل ششم
ارزشيابي
ماده‌ 12:
حداقل نمره قبولي در هر درس اعم از دروس دوره و دروس جبراني در دوره كارشناسي ارشد، 12 است.
تبصره 1:
اگر نمره دانشجو در يك درس انتخابي كمتر از 12 باشد، مي‌تواند با موافقت استاد راهنما به جاي آن درس‌، درس ديگري را انتخاب نمايد.
تبصره‌ 2:
در مواردي كه ارزشيابي دانشجو در يك درس موكول به فعاليتهايي باشد كه با تشخيص استاد مربوط انجام آن در طول يك نيمسال تحصيلي ممكن نيست‌، نمره دانشجو در آن درس ناتمام محسوب مي‌شود. در اين صورت بايد نمره دانشجو در اين درس‌، حداكثر تا پايان نيمسال تحصيلي بعد، توسط استاد ذيربط به نمره ‌قطعي تبديل و در كارنامه وي‌ ثبت شود.
ماده‌ 13:
ميانگين نمرات دروس دانشجو، در دوره كارشناسي ارشد، در هر نيمسال تحصيلي‌، نبايد از 14 كمتر باشد. اگر ميانگين نمرات دانشجو در دو نيمسال تحصيلي كمتر از 14 باشد، آن دانشجو از ادامه تحصيل ‌محروم مي‌شود.
تبصره:
نمره درس پيشنياز يا جبراني در كارنامه دانشجو، جداگانه ثبت مي‌شود اما در احتساب ميانگين نمرات نيمسال تحصيلي و ميانگين كل نمرات دانشجو منظور نمي‌شود.
ماده 14:
ميانگين كل نمرات دانشجو در پايان دوره نبايد از 14 كمتر باشد در غير اينصورت فارغ‌التحصيل دوره ‌كارشناسي ارشد شناخته نمي‌شود.
تبصره1:
دانشجوئي كه پس از گذراندن كليه واحدهاي درسي دوره‌، ميانگين كل نمرات او از 14 كمتر باشد، در صورتي كه حداكثر مدت مجاز تحصيل وي به پايان نرسيده باشد، مي‌تواند تا 16 واحد از دروسي را كه در آنها نمره كمتر از 14 گرفته است‌، فقط در يك نيمسال تحصيلي تكرار كند و در صورت جبران كمبود ميانگين كل‌، فارغ‌التحصيل شود.
تبصره‌ 2:
به دانشجويي كه نتواند ميانگين كل نمرات خود را به حد نصاب 14 برساند، در صورتي كه ميانگين نمرات ‌او 12 يا بيشتر باشد، با رعايت ماده 13 و به شرط گذراندن پايان‌نامه مدرك معادل كارشناسي ارشد در رشته مربوط داده خواهد شد.


فصل هفتم
پايان‌نامه
ماده 15:
تهيه پايان‌نامه آخرين بخش دوره كارشناسي ارشد است كه طي آن دانشجو موظف است‌، در يك زمينه مربوط به رشته تحصيلي خود، زير نظر استاد راهنما، به تحقيق و تتبع بپردازد.
ماده 16:
استاد راهنما با پيشنهاد دانشجو و موافقت استاد و تائيد كميته تحصيلات تكميلي‌، از اعضاي هيات علمي مؤسسه يا خارج از مؤسسه با حداقل مرتبه استادياري تعيين مي‌گردد.
تبصره‌ 1:
چنانچه استاد راهنما، خارج از مؤسسه آموزش عالي انتخاب مي‌شود به جاي شرط استادياري داشتن مدرك دكتري الزامي است.
تبصره 2:
در رشته هايي كه استاديار به تعداد كافي وجود ندارد، استاد راهنما را مي‌تواند با تائيد كميته تحصيلات تكميلي از بين مربيان برجسته مؤسسه و داراي حداقل 10 سال سابقه كار مفيد آموزشي و پژوهشي انتخاب كرد.
ماده‌ 17:
دانشجو موظف است پس از پايان نيمسال اول و قبل از شروع نيمسال سوم تحصيلي موضوع پايان‌نامه خود را با نظر استاد راهنما انتخاب كند.
موضوع پايان‌نامه پس از تائيد كميته تحصيلات تكميلي قطعيت مي‌يابد.
ماده‌ 18:
استاد مشاور به پيشنهاد استاد راهنما و پس از تائيد كميته تحصيلات تكميلي از بين اعضاي هيات علمي يا متخصصان و محققان مربوط انتخاب مي‌شود.
ماده‌ 19:
ارزشيابي پايان‌نامه در جلسه دفاعيه توسط هيات داوران‌، متشكل از استاد راهنما، استاد مشاور و حداقل يك نفر نماينده كميته تحصيلات تكميلي و دو نفر از بين اعضاي هيات علمي يا متخصصان و محققان داخل يا خارج مؤسسه صورت مي‌گيرد.
ماده‌ 20:
پايان‌نامه توسط هيات داوران در پنج درجه ارزشيابي شده و به هر درجه نمره‌اي تعلق مي‌گيرد. و اين ‌نمره در ميانگين كل نمرات دانشجو محاسبه مي‌شود.
نمره از 18 تا 20 : عالي‌،
نمره از 16 تا 18 : بسيار خوب،
نمره از 14 تا 16 : خوب،
نمره از 12 تا 14 : قابل قبول‌،
نمره از 12 كمتر :غيرقابل قبول‌،


ماده 21:
دانشجو پس از انتخاب پايان‌نامه‌، تا زماني كه آنرا به پايان نرسانده است موظف است براساس تقويم دانشگاهي در نيمسال(هاي) بعد نيز براي آن ثبت نام نمايد. در اين حال نمره پايان‌نامه در آخرين نيمسال تحصيلي‌، وارد كارنامه دانشجو مي‌شود و در ميانگين نمرات او منظور خواهد شد.
ماده‌ 22:
در صورتي كه پايان‌نامه‌، از نظر هيات داوران‌، غيرقابل قبول تشخيص داده شود، دانشجو مي‌تواند در مدتي كه از حداكثر مدت مجاز تحصيل وي‌ تجاوز نكند، پايان‌نامه خود را كامل و بار ديگر در زماني كه هيات داوران تعيين مي‌كنند از آن دفاع نمايد.
تبصره:
در صورتي كه دانشجو در مدت مجاز تحصيل‌، موفق به گذراندن پايان‌نامه خود نشود، مي‌تواند معادل تعداد واحدهاي پايان‌نامه‌، درس يا دروسي را كه كميته تحصيلات تكميلي تعيين مي‌كند، اخذ و حداكثر در يك نيمسال تحصيلي‌، آن درس يا دروس را با موفقيت بگذراند. در اين حال اگر ميانگين كل نمرات دانشجو، حداقل 14 باشد، به وي مدرك معادل كارشناسي ارشد در رشته مربوط داده خواهد شد. در غير اينصورت به وي مدركي تعلق نمي‌گيرد.
فصل هشتم
ساير مقررات
ماده 23:انتقال و تغيير رشته در دوره كارشناسي ارشد ناپيوسته ممنوع است.

ماده 24:
در صورتي كه ارائه برخي از دروس‌، در يك رشته و در يك زمان معين، در مؤسسه مبداء، ممكن نباشد،دانشجو مي‌تواند، آن درس را با موفقيت استاد راهنما و تائيد كميته تحصيلات تكميلي‌، در يكي از موسسات آموزش عالي ديگر كه مجري دوره است به صورت مهمان بگذراند. در اين حال كسب موافقت مؤسسه مقصدهم ضروري است و تعداد واحدهاي درسي دانشجوي ميهمان در يك مؤسسه نبايد از نصف واحدهاي درسي‌دوره تجاوز نمايد.
ماده 25:
آيين نامه آموزشي دوره كارشناسي ارشد در 8 فصل و25 ماده و 23 تبصره در دويست و نود و يكمين‌جلسه شوراي عالي برنامه ريزي مورخ 25/10/1373 به تصويب رسد. اين آيين نامه از ابتداي سال تحصيلي‌74-1373 در همه دانشگاهها و پژوهشگاهها و مؤسسات آموزش عالي سراسر كشور لازم‌الاجرا است و از تاريخ ابلاغ آن‌، آيين نامه قبلي و تمام مقررات‌ و بخشنامه ها و دستورالعملهاي مغاير با آن براي دانشجويان مشمول اين آيين نامه لغو مي‌گردد. دانشجويان ورودي سالهاي قبل از سال تحصيلي74-1373 نيز مي‌توانند با موافقت شوراي تحصيلات تكميلي مؤسسه وضعيت خود را با آيين نامه جديد تطبيق داده و براساس آن فارغ‌التحصيل شوند.



مصوبه جلسه 303 شوراي عالي برنامه ريزي مورخ2/7/1374
در مورد افزايش سقف واحد پايان‌نامه در دوره كارشناسي ارشد
“تبصره الحاقي به ماده 5 آئين نامه كارشناسي ارشد”
تفويض اختيار به دانشگاهها
در صــورتي كه ارزش پايان‌نامه يك دانشجو در دوره كارشناسي ارشد رشته هاي مـــختلف فني و مهندسي‌، از لحاظ كيفيت كار، نوآوري و توان كاربردي، بالاتر از حد متعارف تشخيص داده شود به طوري كه موضوع بعد از مرحله مطالعات نظري منجر به ساخت شود يا در قالب قرارداد همكاري با دستگاههاي اجرايي تدوين گردد. كميـته تحصيلات تكميلي مؤسسه مي‌تواند تا 2 واحد به تعداد واحدهاي پايان‌نامه اضافه كند به شرط آنكه مجموع كل واحدهاي آموزشي و پژوهشي دوره) غير از دروس جبراني از 32 واحد تجاوز نكند.
راي صادره جلسه 303 شوراي عالي برنامه ريزي مورخ 2/7/1374 در مورد افزايش سقف واحد پايان‌نامه در دوره كارشناسي ارشد صحيح است، جهت اجرا ابلاغ شود.
دكتر سيدمحمدرضا هاشمي گلپايگاني
وزير فرهنگ و آموزش عالي‌
رونوشت: به مديريت محترم آموزشي وزارت فرهنگ و آموزش عالي
رونوشت: به معاونت محترم آموزشي وزارت بهداشت‌، درمان و آموزش پزشكي
رونوشت: به رئيس محترم دانشگاه آزاد اسلامي
خواهشمند است به واحدهاي مجري ابلاغ نمائيد
دبيرشوراي عالي برنامه ريزي

رونوشت: شوراي عالي انقلاب فرهنگي‌
رونوشت: معاونت پژوهشي وزارت فرهنگ و آموزش عالي‌
بسمه تعالي
رياست محترم دانشگاه تهران
با سلام

شوراي عالي برنامه‌ريزي در جلسه371 مورخ 2/12/1377 در جهت اصلاح آئين نامه آموزشي دوره كارشناسي‌ارشد ناپيوسته، مصوب جلسه291 مورخ 25/10/1373، در انطباق با مصوبه جلسه 432 مورخ 3/9/77 شوراي‌عالي انقلاب فرهنگي‌، مبني بر ممنوعيت صدور مدرك معادل‌، تصويب كرد:
1)تبصره 1 ماده 14 به شرح زير اصلاح شود:
“دانشجويي كه پس از گذراندن كليه واحدهاي درسي دوره‌، ميانگين كل نمرات او از 14 كمتر باشد، در صورتي كه حداكثر مدت مجاز تحصيل وي به پايان نرسيده باشد، مي تواند تا 16 واحد از دروسي را كه در آنها نمره كمتر از 14 گرفته است‌، فقط در يك نيمسال تحصيلي تكرار كند و در صورت جبران كمبود ميانگين كل‌، فارغ‌التحصيل شود.
دانشجويي كه به هر دليل نتواند از اين فرصت استفاده كند، از ادامه تحصيل و دريافت مدرك تحصيلي محروم مي‌شود.”
2)تبصره 2ماده 14 حذف و “تبصره1” ماده مذكور به “تبصره” اصلاح شود.
3)ماده 22 به شرح زير اصلاح شود:
“در صورتي كه پايان‌نامه از نظر هيأت داوران غير قابل قبول تشخيص داده شود، دانشجو مي‌تواند در مدتي كه از حداكثر مدت مجاز تحصيل وي تجاوز نكند، پايان‌نامه خود را كامل و بار ديگر در زماني كه هيأت داوران تعيين ميكند، از آن دفاع نمايد.
دانشجويي كه در فرصت تعيين شده نتواند از پايان‌نامه خود با موفقيت دفاع كند، از ادامه تحصيل و دريافت مدرك تحصيلي محروم مي‌شود.”
4)تبصره ماده 22 به شرح زير تغيير يابد:
“اعطاي گواهي گذراندن واحدهاي درسي دوره به دانشجويي كه به هر دليل از ادامه تحصيل باز مي‌ماند، حسب درخواست دانشجو بلامانع است.”
اين اصلاحيه از تاريخ ابلاغ لازم الاجر است. خواهشمند است مراتب را به واحدهاي تابعه جهت اجرا اعلام فرمائيد.

باآرزوي‌توفيق‌الهي
جعفرتوفيقي‌
معاون‌آموزشي‌وزات‌ فرهنگ و آموزش عالي‌













بسمه تعالي
رياست محترم دانشگاه تهران
با سلام‌

پيرو بخشنامه شماره ‌6225/2 مورخ‌24/5/78 مبني بر تقليل طول نيمسال تحصيلي به 16 هفته به استحضار مي رساند:
بر اساس مصوبه جلسه 379 مورخ 14/6/1378 شوراي عالي برنامه‌ريزي‌، تعداد ساعات مجاز غيبت دانشجو در هر درس از 17/4 به 16/3 تغيير مي‌يابد. خواهشمند است دستور فرمائيد نسبت به اصلاح آئين نامه‌هاي آموزشي معمول در موارد مربوط اقدام نمايند. اين اصلاحيه از نيمسال‌دوم سال تحصيلي 79/78 لازم الاجر است.


باآرزوي‌توفيق‌الهي
جعفرتوفيقي‌
معاون‌آموزشي‌وزات فرهنگ و آموزش عالي‌



‌






بسمه تعالي


اداره كل امور آموزش دانشگاه تهران

عطف به نامه شماره ‌49740/110مورخ‌ 27/11/71 به عنوان شوراي عالي برنامه‌ريزي در رابطه با نحوه ‌احتساب مشروطي نيمسالـــي كه دانشجـوي مقطـع كارشناســي ارشــد در آن نيمسال كمتر از حدنصاب (9واحد) انتخاب‌ واحد كرده است اشعار مي دارد:
براساس مصوبات يكصدوچهل و سومين جلسه مورخ 31/3/71 و يكصد و پنجاه و ششمين جلسه مورخ ‌26/10/71 كه در يكصد و شصت و دومين جلسه مورخ‌ 22/12/71 كميته نظارت بر اجراي آئين نامه‌هاي آموزشي به تأييد رسيد، در صورتي كه به دلايل خارج از اراده دانشجو، همچون عدم امكان ارائه واحد درسي توسط دانشگاه يا عدم امكان انتخاب واحد كافي توسط دانشجو به دليل رعايت پيش‌نياز يا حذف درس يا دروسي به دليل ضعف امكانات دانشگاه‌، تعداد واحدهاي انتخابي وي از حدنصاب كمتر باشد نيمسال مورد بحث يك نيمسال مستقل محسوب نمي‌شود. و در صورتي كه دانشجو در هر يك از نيمسالهاي مزبور ميانگين كمتر از حدنصاب داشته باشد، براي احتساب مشروطي‌، ميانگين نيمسال مزبور با نيمسال بعدي جمع و يكجا معدل‌گيري مي‌شود. توضيح اينكه در صورتي كه ميانگين تجمعي دو نيمسال دانشجو كمتر از 14 باشد، يك ‌نيمسال مشروطي براي وي منظور خواهد شد با اينحال در صورتيكه به دليل غيبت موجه در جلسات درس تعدادي از واحدهاي درسي دانشجو حذف گردد، بطوريكه تعداد واحدهاي باقيمانده دانشجو در آن نيمسال ازحدنصاب تعيين شده در آئين نامه آموزشي مربوط كمتر باشد، نيمسال مزبور از حيث مشروطي نيمسال كامل تلقي مي گردد.

شعبان رحيمي
مديركل دفتر نظارت و ارزيابي آموزش عالي















































جمهوري اسلامي ايران
وزارت فرهنگ و آموزش عالي
شورايعالي برنامه ريزي‌





2-آئين نامه

دوره دكتري Ph.D





مصوب دويست و هفتاد و چهارمين جلسه شورايعالي برنامه ريزي‌
مورخ‌ 8/12/1372









نشريه شماره 130





























باسمه تعالي‌

راي صادره دويست و هفتاد و چهارمين جلسه شوراي عالي برنامه ريزي‌
مورخ‌ 8/12/1372
در مورد آئين نامه آموزشي و پژوهشي دوره دكتري Ph.D

آئين نامه آموزشي و پژوهشي دوره دكتري Ph.D كه از طرف كميسيون تدوين آئــــين نامه‌ها پيشنهاد شده بود در 7 فصل‌، 25 ماده و 15 تبصره‌ در جلسه‌ 274 مورخ‌ 8/12/72 به تصويب‌ رسيد. اين آئين نامه از ابتداي سال تحصيلي 74ـ1373 لازم‌الاجرا است و از اين تاريخ به‌ بعد كليه آئين‌ نامه‌ و بخشنامه‌هاي مغايــر با آن با آن براي دانشجويان مشمول اين آئين نامه لغو مي گردد.

راي صادره دويست و هفتاد و چهارمين جلسه شوراي عالي برنامه ريزي مورخ 8/12/72 در مورد آئين‌نامه آموزشي دوره دكتريPh.D صحيح است به مرحله اجرا گذارده شود.


دكتر سيدمحمدرضا هاشمي گلپايگاني‌
وزير فرهنگ و آموزش عالي‌

رونوشت: معاونت ‌محترم‌ آموزشي وزارت فرهنگ و آموزش عالي‌، خواهشمند است به واحدهاي مجري ابلاغ نمائيد.
رونوشت: معاونت محترم آموزشي وزارت بهداشت‌، درمان و آموزش پزشكي خواهشمند است به واحدهاي مجري ابلاغ نمائيد.

سيدمحمد كاظم نائيني
دبير شوراي عالي برنامه ريزي‌


باسمه تعالي

آئين نامه آموزشي و پژوهشي دوره دكتري Ph.D

مقدمه:
5 سال از اجراي آئين نامه دوره دكتري Ph.Dمصوب جلسه 175 مورخ 5/9/68 شوراي عالي برنامه‌ريزي گذشت و اين مدت فرصتي بود تا نقاط ضعف و قوت اين آئين نامه شناخته شود.
براساس اين‌ شناخت‌، كميسيون تدوين آئين نامه‌ها ماموريت يافت تا با استفاده از نظرات دانشگاهها، موسسات تحقيقاتي‌، استادان‌، مجريان و كارشناسان مسائل آموزشي و پژوهشي‌، اين ضوابط را مجدداً بررسي و آنرا مورد بازنگري و اصلاح قرار دهد. اينكار صورت گرفت و آئين نامه جديد تدوين و جهت تصويب به شوراي عالي برنامه ريزي‌پيشنهاد شد و شوراي عالي برنامه ريزي طي سه جلسه آنرا بررسي و سرانجام در جلسه‌274مورخ‌8/12/1372 آنرا تصويب كرد. اين آئين نامه از تاريخ تصويب براي تمام دانشجوياني كه از اين تاريخ به بعد وارد دانشگاهها و موسسات آموزش عالي و مراكز تحقيقاتي رسمي كشور اعم از دولتي و غيردولتي در مقطع‌دكتر Ph.D ميشوند لازم‌الاجرا است و شوراي عالي نظارت وزارت فرهنگ و آموزش عالي و وزارت فرهنگ بهداشت، درمان و آموزش پزشكي بر حسن اجراي آن نظارت خواهند داشت.
هدف از تدوين اين آئين نامه‌، ايجاد هماهنگي در فعاليتهاي آموزشي و پژوهشي در مقطع دكتري و ارتقاي ‌كيفيت اين فعاليتها در تمام موسسات آموزش عالي كشور است. لكن آنچه كه نيل به اين هدف را ممكن‌ مي‌سازد حسن اجرا و نحوه بكار بستن آنست و اين كار ميسر نيست مگر با همكاري استادان و دانشجويان ‌متعهد و هماهنگي مسئولان اجرائي‌، كه اميد است با دقت اين ضوابط را رعايت نمايند.
با اين اميد تذكر چند نكته ضروري است:
1-در اين آئين نامه، تنها به ذكر اصول اكتفا شده است، آنجا كه ساكت است تصميم گيري بر عهده شوراي تحصيلات تكميلي مؤسسه ذيربط است لكن تغيير اصول يا تفسير مغاير با اصول مجاز نيست. اگر ابهامي وجود داشته باشد، رفع آن بر عهده كميسيون تدوين آئين نامه‌هاي شوراي عالي‌ برنامه‌ريزي است.
2-مسئوليت اجراي اين آئين نامه برعهده موسسات آموزش عالي رسمي كشور اعم از دانشگاهها يا مراكزآموزش عالي، مجتمع‌هاي دانشگاهي، موسسات تحقيقاتي، دانشكده ها و ديگر واحدهاي آموزش عالي دولتي ‌و غير دولتي مجاز است.
3-مسئولان اجرائي، اساتيد راهنما، مدرسان و دانشجويان ملزم به‌ رعايت و اجراي اين آئين نامه‌اند و هر عملي كه خلاف اين آئين نامه صورت گيرد از درجه اعتبار ساقط است.
4-لازم است موسسات مجري، دانشجويان را از آغاز تحصيل با مواد اين آئين نامه آشنا سازند و به هنگام‌ثبت نام در نخستين نيمسال تحصيلي، مواد آنرا در اختيار دانشجويان قرار دهند.
5-برنامه هاي آموزشي و پژوهشي دوره هاي دكتريPh.D، از هر كجا كه پيشنهاد شود، وقتي قابل اجرا است كه به تصويب شوراي عالي برنامه ريزي رسيده و با امضاي وزير فرهنگ و آموزش عالي و يا مهرشوراي عالي برنامه ريزي ابلاغ شود. در غير اينصورت فاقد اعتبار است.
6-كليه موسسات آموزش عالي ملزم به اجراي دقيق و كامل برنامه ريزي هاي آموزشي و پژوهشي مصوب شورايعالي برنامه ريزي هستند. هيچ تغييري در عنوانها، تعداد واحدها و محتواي دروس، جز در محدوده‌اختيارات تفويض شده، مجاز نيست.در صورت ضرورت، استادان و گروههاي آموزشي مي‌توانند پيشنهادهاي خود را در اين زمينه، به شوراي عالي برنامه‌ريزي ارسال دارند.
7-شوراي عالي برنامه ريزي اميدوار است با تصويب‌ و ابلاغ اين آئين نامه بسياري از مشكلات موسسات ‌آموزش عالي را از حيث مقررات و ضوابط دوره دكتري برطرف كرده باشد معهذا نظرات موسسات آموزش‌عالي در خصوص نتايج حاصل از اجراي اين آئين نامه مي‌تواند در جريان تجديد نظرهاي بعدي مورد استفاده‌قرار گيرد. با آرزوي توفيق الهي و اميد اينكه در آينده به ياري خداوند متعال شاهد شكوفائي فرهنگ و رشد كيفي آموزش عالي و نتايج درخشان پژوهشهاي علمي در سطح كشور اسلامي خود باشيم.


دكتر سيد محمدرضا هاشمي گلپايگاني
وزير فرهنگ و آموزش عالي
و رئيس شوراي عالي برنامه ريزي
‌





باسمه تعالي
آئين نامه دوره دكتري Ph.D
فصل اول‌
كليات‌
ماده 1: تعريف
دوره دكتري Ph.D بالاترين مقطع تحصيلي آموزش عالي است كه به اعضاي مدرك مي‌انجامد و مجموعه‌اي هماهنگ‌، از فعاليت هاي پژوهشي و آموزشي است.
تبصره:
در اين آئين نامه‌، به منظور اختصار، به تمام دانشگاهها و موسسات آموزش عالي‌، پژوهشگاهها و مراكز تحقيقاتي مجاز كه در زمينه تحصيلات تكميلي فعاليت دارند، “مؤسسه” گفته مي‌شود.
همچنين در اين آئين نامه به واحدهاي آموزشي يا پژوهشي تحت پوشش مؤسسه (دانشكده‌، پژوهشكده و يا گروه) به اختصار “دانشكده” و به شورا يا كميته تحصيلات تكميلي مربوطه “شوراي تحصيلات تكميلي ‌دانشكده” گفته مي‌شود.
ماده‌2: هدف
هدف از ايجاد دوره دكتري‌، تربيت افرادي است كه با احاطه يافتن به آثار علمي در يك زمينه خاص و آشنا شدن با روشهاي پيشرفته تحقيق و دستيابي به جديدترين مباني آموزش و پژوهش‌، بتوانند با نوآوري در زمينه هاي علمي و تحقيقي‌، در رفع نيازهاي كشور و گسترش مرزهاي دانش‌، در رشته تخصصي خود، مؤثر بوده و به تازه‌هائي در جهان دانش دست يابند.

ماده‌ 3: محور اصلي
محور اصلي فعاليتهاي دوره دكتري‌، پژوهش و كسب تبحر در يك رشته خاص علمي است و آموزش ‌وسيله برطرف كردن كاستي هاي آموزشي دانشجويان اين دوره است‌، تا راه را براي وصول به اهداف‌ دوره ‌هموار سازد.
ماده‌ 4: مراحل دوره
دوره دكتري به دو مرحله آموزشي و پژوهشي تقسيم مي‌شود. مرحله آموزشي از زمان پذيرفته شدن دانشجو در امتحان ورودي آغاز و به امتحان جامع‌(3) ختم‌ مي‌شود.
مرحله پژوهشي پس از مرحله آموزشي آغاز و با تدوين رساله و دفاع از آن پايان مي‌پذيرد.
تبصره:
دانشجويان دوره دكتري مي‌توانند تحقيقات اوليه مرحله پژوهشي خود را در مرحله آموزشي آغاز نمايند ولي ثبت نام رسمي آنها براي مرحله پژوهشي و تدوين رساله منوط به موفقيت در امتحان جامع است.

فصل دوم‌
شرايط ورود

ماده 5:
شرايط ورود به دوره دكتري عبارتست از:
1)داشتن شرايط عمومي ورود به آموزش عالي
2)داشتن دانشنامه كارشناسي (فوق‌ليسانس) يا دكتري حرفه‌اي يا بالاتر، متناسب با رشته تحصيلي مورد تقاضا، از يكي از دانشگاههاي داخل يا خارج كشور كه حسب مورد به تائيد وزارت فرهنگ و آموزش عالي يا وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي رسيده باشد.
3)موفقيت در امتحان يكي از زبانهاي خارجي‌، به تعيين شوراي تحصيلات تكميلي دانشكده
4)قبولي در امتحانات اختصاصي ورود به دوره دكتري.
5)داشتن معرفي نامه‌، مبني بر صلاحيت تحصيل در دوره دكتري‌، حداقل از 2 تن از استادان قبلي داوطلب.
تبصره‌1:
تشخيص اينكه دارنده كدام دانشنامه در كدام رشته مي‌تواند تحصيل كند و همچنين تعيين شرايط تطبيق‌، با گروه برنامه ريزي ذيربط در شوراي عالي برنامه ريزي است.
تبصره‌2:
در ورود به دوره دكتري محدويت سني براي داوطلبان وجود ندارد.

فصل سوم
استاد راهنما

ماده‌ 6:
استاد راهنما به تقاضاي دانشجو و موافقت كتبي و با تصويب شوراي تحصيلات تكميلي دانشكده تعيين مي‌شود.
تبصره:
استاد راهنما، بايد حداكثر تا پايان نيمسال اول سال تحصيلي دانشجو، تعيين شود تا زماني كه استاد راهنما انتخاب نشده است‌، رئيس دانشكده‌، وظايف استاد راهنما را بر عهده مي‌گيرد.
ماده‌ 7:
استاد راهنما بايد عضو هيات علمي در يكي از موسسات بوده و حداقل داراي مرتبه استادياري يا استاديار پژوهشي و سه سال سابقه تدريس‌ يا تحقيق در دوره كارشناسي ارشد باشد.
ماده‌ 8:
به پيشنهاد راستا راهنما و تائيد شوراي تحصيلات تكميلي دانشكده‌، يك يا دو نفر از اعضاي هيات علمي يا از صاحبنظران و محققان برجسته‌، به عنوان استاد مشاور تعيين مي‌شود.
تبصره:
استادان مشاور بايد داراي مدرك دكتري با حداقل مرتبه استادياري يا استاديار پژوهشي با سابقه 3 سال ‌تدريس يا تحقيق در دوره كارشناسي ارشد باشند. براي صاحبنظران و محققاني كه عضو هيات علمي نيستند داشتن مدرك دكتري الزامي است.

فصل چهارم
مرحله آموزشي‌
ماده 9:
دانشجويي كه براي دوره دكتري ثبت نام مي‌كند، بسته به ميزان دروس مورد نياز رشته‌، موظف ‌است بين‌12 تا 30 واحد درسي را با نظر استاد راهنما مطابق برنامه مصوب شوراي عالي برنامه‌ريزي در مدت مجاز دوره‌، با موفقيت بگذراند.
تبصره:
اگر دانشجويي‌، تعدادي از واحدهاي درسي لازم را در دوره كارشناسي ارشد نگذرانده باشد، موظف است‌،به تشخيص دانشكده‌، كمبود واحدهاي درسي خود را در مرحله آموزشي جبران كند.
حداكثر تعداد واحدهاي جبراني 16 واحد و حداقل نمره آن بدون احتساب در ميانگين كل دانشجو در هر درس 12 از20 است. به ازاء هر 8 واحد جبراني يك نيمسال تحصيلي به مدت مجاز مرحله آموزشي افزوده مي‌شود.
ماده‌ 10:
برنامه درسي مرحله آموزشي در هر رشته‌، توسط گروه برنامه ريزي ذيربط در شوراي عالي برنامه‌ريزي تهيه و تدوين گرديده و به تصويب شوراي عالي برنامه‌ريزي ميرسد. اجراي هر برنامه‌اي كه به‌تصويب شوراي عالي برنامه‌ريزي نرسيده باشد فاقد اعتبار است.
تبصره:
تمام موسسات مي‌توانند برنامه هاي پيشنهادي خود را جهت بررسي و تصويب به شوراي عالي برنامه‌ريزي ارسال دارند.
ماده‌ 11:
دانشجو، در مرحله آموزشي‌، موظف است در هر نيمسال تحصيلي بين‌ 6 تا 10 واحد درسي از دروس ‌مرحله آموزشي را انتخاب و ثبت نام كند، مگر آنكه كمتر از 6 واحد درسي باقي داشته باشد.
ماده‌ 12:
طول مدت مجاز مرحله آموزشي‌، 2 تا 5 نيمسال تحصيلي است. چنانچه دانشجو نتواند در اين مدت مرحله آموزشي را به پايان برساند، از ادامه تحصيل محروم مي‌شود
مادره‌ 13:
حداقل نمره قبولي در هر درس‌ 14 از 20 است. در صورتيكه نمره دانشجو در يك درس كمتر از 14 باشد، بايد آنرا تكرار كند. در هر حال ميانگين كل دانشجو در دوره دكتري نبايد از 15 كمتر باشد.
تبصره:
چنانچه ميانگين كل نمره‌هاي دانشجو در مدت مجاز تحصيل‌، در مرحله آموزشي‌، به 15 نرسد از ادامه ‌تحصيل محروم مي‌شود.

فصل پنجم
امتحان جامع
ماده 14:
دانشجوئي كه دروس مرحله آموزشي را با موفقيت به اتمام رسانيده باشد، بايد در يك امتحان جامع كه ‌بصورت كتبي و شفاهي برگزار مي‌شود شركت كند. اين امتحان زير نظر شوراي تحصيلات تكميلي دانشكده ‌توسط هياتي مركب از 5 نفر به شرح زير برگزار مي‌شود.
ـ استاد راهنما
ـ 4 نفر عضو هيات علمي داراي حداقل مرتبه استادياري يا استاديار پژوهشي با 3 سال سابقه تدريس يا تحقيق در دوره كارشناسي ارشد به تعيين شوراي تحصيلات تكميلي دانشكده.
ماده‌ 15:
ميانگين كل نمرات امتحان جامع‌، نبايد از 15 كمتر باشد. دانشجوياني كه ميانگين كل نمره امتحان جامع آنها، از 15 كمتر باشد، تنها يك بار ديگر ميتوانند در امتحان جامع شركت كنند.
تبصره:
مؤسسه ذيربط موظف است قبولي يا عدم قبولي دانشجو را در امتحان جامع‌، كتباً به وي‌ ابلاغ نمايد.


فصل ششم
مرحله پژوهشي ‌و تدوين رساله

ماده‌ 16:
ثبت نام دانشجو در مرحله پژوهشي و تدوين رساله‌، پس از اعلام قبولي وي در امتحان جامع‌، صورت مي‌گيرد.
ماده‌ 17:
دانشجو بايد حداكثر تا يك نيمسال تحصيلي پس از قبولي در امتحان جامع‌، موضوع رساله خود را با موافقت استاد راهنما تعيين و پس از تصويب شوراي تحصيلات تكميلي دانشكده‌، مرحله‌ پژوهش را آغاز نمايد.
تبصره:
مؤسسه موظف است پذيرش و ثبت موضوع رساله دانشجو را كتباً به وي ابلاغ نمايد.
ماده‌ 18:
تعداد واحدهاي رساله در هر مرحله پژوهشي‌، بسته به تعداد واحدهاي گذرانده شده در مرحله آموزشي‌، حداقل 16 و حداكثر 30 واحد است. در هر حال‌، مجموع واحدهاي آموزشي و پژوهشي دانشجو در دوره دكتري نبايد از 42 واحد كمتر و از 50 واحد بيشتر باشد.
ماده‌ 19:
تمام فعاليتهاي علمي و پژوهشي دانشجو، در مرحله پژوهشي و تدوين رساله‌، بايد با هدايت و نظارت ‌استاد راهنما صورت گيرد. دانشجو موظف است در هر زماني كه استاد راهنما تعيين كند، نتيجه تحقيقات خود را به وي گزارش نمايد.
ماده‌ 20:
دفاع از رساله پس از تدوين آن توسط دانشجو و تائيد كيفيت علمي و صحت مطالب آن از طرف استاد راهنما و اظهار نظر كتبي حداقل يكنفر ديگر از هيات داوران‌، مبني بر قابل دفاع بودن رساله‌، در حضور هيات ‌داوران صورت مي‌گيرد.
تبصره:
تائيديه استاد راهنما و اساتيد مشاور بايد در نخستين صفحات رساله درج شود.
ماده‌ 21:
تركيب هيات داوران به شرح زير است.
1)استاد راهنما به عنوان رئيس هيات داوران
2) استاد يا اساتيد مشاور
3) 4 نفر از اعضاي هيات علمي در رشته مربوط با درجه حداقل استادياري يا استاديار پژوهشي و سه سال ‌سابقه تدريس و تحقيق در دوره كارشناسي ارشد، به انتخاب شوراي تحصيلات تكميلي دانشكده‌، كه بايد يك ‌نفر از آنها دانشيار و دو نفر آنها از موسسات ديگر باشند.
4) نماينده‌اي از شوراي تحصيلات تكميلي مؤسسه به عنوان ناظر و بدون حق راي.
ماده‌ 22:
جلسه دفاعيه با رياست استاد راهنما و حضور حداقل سه تن ديگر از اعضاي هيات داوران‌، رسميت مي‌يابد، دانشجو موظف است در اين جلسه گزارشي از كار تحقيقاتي و رساله خود را ارائه نموده و از آن دفاع ‌نمايد.


ماده‌ 23:
هيات داوران‌، در پايان جلسه دفاعيه‌، پس از شور و بررسي در خصوص اصالت و صحت رساله‌، امتياز آنرا به شرح زير مشخص مي‌نمايد.
الف: قبول: ب: مردود
1-با درجه عالي
2- با درجه بسيار خوب
3- با درجه خوب
4- با درجه قابل قبول

ملاك تصميم گيري در خصوص رد يا قبول رساله، راي موافق حداقل چهارتن از اعضاي هيات داوران است و براي درجه بندي مراتب قبولي، راي موافق حداقل سه تن از اعضاء ضروري است.
تبصره‌ 1:
در صورتي كه تعداد آراء موافق و مخالف براي تصميم‌گيري برابر باشد راي رئيس هيات نافذ است.
تبصره‌ 2:
چنانچه هيات داوران رساله را از جهاتي، ناقص تشخيص دهد موارد نقص را در راي خود ذكر نموده ‌و از دانشجو مي‌خواهد در مدتي كه از حداكثر مجاز دوران تحصيل وي تجاوز نكند، رساله خود را كامل و مجدداً از آن دفاع نمايد.




فصل هفتم
ساير مقررات‌
ماده 24:
حداكثر مدت مجاز تحصيل در دوره دكترا 5/4 سال است. چنانچه دانشجو در اين مدت نتواند رساله خود را تكميل و از آن دفاع نمايد از ادامه تحصيل در آن رشته محروم مي‌شود.
ماده‌ 25:
دانشجوي دوره دكترا بايد بطور تمام وقت به تحصيل بپردازد تا بتواند از مزاياي دانشجويي دوره دكترا برخوردار شود آئين‌نامه‌هاي اجرايي لازم در اين زمينه توسط مراجع ذيربط تهيه، تصويب و ابلاغ خواهد شد.
ماده‌ 26:
عدم ثبت نام يا ثبت رساله در زمان مقرر به منزله انصراف دانشجو از تحصيل تلقي مي‌شود. در موارد استثنائي كه دانشجو عذر موجه داشته باشد ميتواند، با موافقت دانشكده و تائيد شوراي تحصيلات تكميلي ‌مؤسسه و با توجه به حداكثر مدت مجاز تحصيل، حداكثر تا دو نيمسال از مرخصي تحصيلي استفاده كند.
ماده‌ 27:
به دانشجوياني كه معدل كل امتحان جامع آنها 15 و بالاتر باشد، اعم از آنكه براي مرحله تدوين رساله ثبت‌نام كنند يا از ادامه تحصيل منصرف شوند، بنابه درخواست آنان تائيديه‌اي مبني بر گذراندن مرحله آموزشي دوره دكترا، از سوي مؤسسه ذيربط داده مي‌شود.


ماده‌ 28:
نحوه پذيرش و ادامه تحصيل دانشجويان ايراني متقاضي انتقال‌ از دانشگاهها و موسسات آموزش عالي يا پژوهشي خارج از كشور، به دوره‌هاي دكترا در موسسات داخل مطابق آئين‌نامه‌اي است كه به تصويب شوراي عالي برنامه‌ريزي رسيده و به واحدهاي مجري ابلاغ شده يا مي‌شود.
ماده‌ 29:
اين آئين نامه در 7 فصل و 29 ماده و 15 تبصره در جلسه 274 مورخ 18/12/1372 شوراي عالي برنامه‌ريزي به تصويب نهائي رسيد و از اول سال تحصيلي‌ 74-1373 لازم‌الاجرا است. از تاريخ اجرا كليه ‌بخشنامه ها و آئين‌نامه‌هاي آموزشي و پژوهشي مغاير با آن براي دانشجويان مشمول اين آئين‌نامه لغو مي‌گردد.









































3-آيين نامه تحصيلات تكميلي‌

دانشگاه‌ تهران‌









































باسمه تعالي‌

آيين نامه تحصيلات تكميلي دانشگاه تهران‌

براساس مواد 27 و 29 آيين نامه مديريت دانشگاهها و موسسات آموزش عالي مصوب دويست و چهل و نهمين جلسه مورخ 1/4/1370 شورايعالي انقلاب فرهنگي و به منظور ايجاد هماهنگي در امور اجرايي و برنامه ريزي در زمينه گسترش و تقويت دوره‌هاي تحصيلات تكميلي و تهيه و تدوين برنامه هاي آموزشي و فراهم آوردن امكانات مورد نياز جهت رفع مشكلات و تنگناهاي موجود در مقاطع كارشناسي ارشد و دكتري و در راستاي نيل به اهداف دانشگاه در توسعه كمي و ارتقاء كيفي اين دوره‌ها بويژه با توجه به تعداد قابل توجه دانشجوي كارشناسي ارشد و دكتري‌، ايجاد تشكيلاتي منسجم‌، فعال و متمركز تحت عنوان تحصيلات تكميلي دانشگاه تهران ضروري مي‌باشد.
لذا به منظور سياستگذاري‌، برنامه ريزي و ايجاد هماهنگي در امور اجرايي‌، آموزشي و پژوهشي در مقاطع‌كارشناسي ارشد، دكتراي عمومي‌، دكتري تخصصي و دوره‌هاي بعد از دكتري‌، تشكيلاتي شامل شوراي تحصيلات تكميلي دانشگاه‌، اداره كل تحصيلات تكميلي دانشگاه، شوراهاي تحصيلات تكميلي دانشكدهها و كميته هاي تحصيلات‌ تكميلي گروههاي آموزشي در دانشكده هاي جامع به وجود مي‌آيند.
ماده‌ -1 تشكيلات تحصيلات تكميلي دانشگاه به شرح زير تعيين مي‌گردد:
الف‌: شوراي تحصيلات تكميلي دانشگاه
ب: معاون آموزشي دانشگاه
ج: مديركل تحصيلات تكميلي دانشگاه
د: شوراي تحصيلات تكميلي دانشكده ها
هـ : سرپرستان تحصيلات تكميلي دانشكده ها
و: كميته تحصيلات تكميلي گروههاي آموزشي
ز: سرپرستان تحصيلات تكميلي گروههاي آموزشي در دانشكده‌هاي جامع
تبصره ـ دانشكده‌هاي جامع منظور دانشكده هايي هستند كه از نظر گستردگي دوره هاي تحصيلات تكميلي (تعداد رشته و گرايش هاي داير و تعداد دانشجوي كارشناسي ارشد و بويژه دكتري) به تشخيص معاون‌ آموزشي دانشگاه در حد معيني باشد.
ماده‌ -2 تركيب شوراي تحصيلات تكميلي دانشگاه تهران به شرح ذيل است:
الف ـ رئيس دانشگاه(رئيس شورا)
ب‌ ـ معاون آموزشي دانشگاه (نايب رئيس شورا)
ج ـ ساير معاونين دانشگاه (حسب مورد)
د ـ مديركل امور پژوهشي دانشگاه
و ـ سرپرستان تحصيلات تكميلي دانشكده‌ها
ز ـ دو تن از اعضاي هيات علمي فعال دانشگاه در دوره‌هاي تحصيلات تكميلي به انتخاب رياست دانشگاه
تبصره ـ جلسات‌ شوراي تحصيلات تكميلي با حضور دو سوم اعضاي شورا، رسميت يافته و تصميمات ‌متخذه در آن با اكثريت آرا كل اعضاء نافذ خواهد بود.
ماده ـ3
وظايف شوراي تحصيلات تكميلي دانشگاه به شرح ذيل است:
الف: سياست گذاري گسترش‌ دوره‌هاي تحصيلات تكميلي در دانشگاه
ب : بررسي و ارزشيابي برنامه ها و روش هاي كلي آموزش تحصيلات تكميلي جهت ايجاد هماهنگي‌هاي لازم در چارچوب ضوابط و مقررات آموزشي
ج: بررسي صلاحيت هاي آموزشي و پژوهشي دانشكده هايي كه براي تاسيس رشته و يا دوره و يا پذيرش دانشجو در مقاطع كارشناسي ارشد، دكتري عمومي و دكتري تخصصي و دوره هاي بعد از دكترا، اعلام آمادگي و پيشنهادات توجيهي‌ (به مديركل تحصيلات تكميلي دانشگاه) ارائه مي‌نمايند.
د: ايجاد هماهنگي در اجراي برنامه ها و خط مشي كلي هيات رئيسه و شوراي دانشگاه در رابطه ‌با اعتلاي سطح كيفي و كمي آموزش هاي تخصصي در مقاطع كارشناسي ارشد و بالاتر
هـ : نظارت بر نحوه حسن اجراي ضوابط و برنامه ها و همچنين‌ نظارت بر برگزاري امتحانات ورودي و امتحانات پاياني دوره‌هاي كارشناسي ارشد و جامع دكترا و تخصصي بر حسب ضرورت در دانشكده‌هاي وابسته به دانشگاه (به كمك اداره كل نظارت و ارزيابي دانشگاه)
و: بررسي و اظهار نظر در مورد موضوعاتي كه از وزارت فرهنگ و آموزش عالي‌، هيات رئيسه‌، رئيس و شوراي دانشگاه به شوراي تحصيلات تكميلي ارجاع شود.
ز: سياست گذاري در مورد تامين و جذب همكاري اعضاي هيات علمي مورد نياز دانشگاه در دوره هاي ‌تحصيلات تكميلي.
تبصره ـ كليه امور اجرايي مربوط به شوراي تحصيلات تكميلي به عهده اداره كل تحصيلات تكميلي دانشگاه مي‌باشد.


ماده ـ 4
مديركل تحصيلات تكميلي دانشگاه از ميان اعضاي هيات علمي با مرتبه استادياري يا بالاتر با حداقل ‌پنج سال سابقه كار در امور تحصيلات تكميلي‌، به پيشنهاد معاون آموزشي دانشگاه و حكم رئيس دانشگاه منصوب مي‌شود.
ماده ـ 5
وظايف مديركل تحصيلات تكميلي دانشگاه به شرح زير مي‌باشد:
الف: برنامه ريزي گسترش دوره هاي تحصيلات تكميلي در دانشگاه بويژه در مقطع دكتري تخصصي.
ب: پيگيري و نظارت در تنظيم و تخصيص بودجه و اعتبارات تحصيلات تكميلي.
ج: تشكيل كميته هاي تخصصي جهت تدوين ضوابط اجرايي آيين نامه هاي آموزشي دوره هاي تحصيلات ‌تكميلي در چارچوب اعتلاي كيفي دوره‌ها.
د: اداره كليه امور آموزشي دوره‌هاي تحصيلات تكميلي دانشگاه با هماهنگي مسئولين ذيربط دانشگاه.
هـ: نظارت‌ بر اجراي مقررات و آيين نامه هاي آموزشي دوره‌هاي تحصيلات تكميلي.
و: نظارت بر حسن اجراي برنامه‌ها و فعاليتهاي آموزشي دوره‌هاي تخصصي و ارزيابي آنها و ارائه ‌گزارش به هيات رئيسه دانشگاه.
ز: هماهنگي و نظارت بر اجراي آزمون‌هاي ورودي دكتري تخصصي و كليه مراتب مربوط.
ح: تشكيل جلسات شوراي تحصيلات تكميلي دانشگاه حداقل هر ماه يكبار (حتي‌الامكان هر دو هفته يكبار) و تنظيم دستور جلسات آن.
ط: همكاري با حوزه معاونت پژوهشي در اجراي دوره‌هاي كوتاه مدت تخصصي و پژوهشي.
ي: شركت در جلسات شوراي دانشگاه‌، شوراي آموزشي‌، شوراي پژوهشي دانشگاه و ايجاد هماهنگي بين شوراهاي تحصيلات تكميلي دانشكده هاي تابعه دانشگاه.
ماده ـ6
تركيب شوراي تحصيلات تكميلي دانشكده ها به شرح زير مي‌باشد:
الف: رئيس دانشكده (رئيس شورا)
ب: سرپرست تحصيلات تكميلي دانشكده (نايب رئيس و دبير شورا)
ج: معاونين آموزشي و پژوهشي دانشكده
د: ساير معاونين دانشكده (حسب مورد)
ه: سرپرستان تحصيلات تكميلي گروههاي آموزشي مجري دوره‌هاي تحصيلات تكميلي در دانشكده هاي جامع.
تبصره ـ در دانشكده هاي جامع با توجه به گستردگي دوره‌هاي كارشناسي ارشد و دكتري‌، سرپرست ‌تحصيلات تكميلي بايد فردي به غير از معاون آموزشي باشد و در ساير دانشكده‌ها تصدي اين سرپرستي ‌توسط معاون آموزشي بلامانع است.
ماده ـ 7
وظايف شوراي تحصيلات تكميلي دانشكده ها كه براساس آيين نامه مديريت دانشگاهها، جانشين ‌شوراي آموزشي دانشكده و شوراي پژوهشي دانشكده در دوره‌هاي كارشناسي ارشد و دكتري مي‌باشد، به شرح زير است:
الف: بررسي و تدوين شاخص هاي كيفي دوره‌هاي تحصيلات تكميلي دانشكده در راستاي گسترش و اعتلاي اين دوره‌ها.
ب: نظارت بر حسن اجراي امور آموزشي دوره‌هاي تحصيلات تكميلي دانشكده در چارچوب مقررات و ضوابط مصوب وزارت فرهنگ و آموزش عالي (هماهنگ با شوراي تحصيلات تكميلي دانشگاه.)
ج: بررسي مشكلات آموزشي دوره‌هاي تحصيلات تكميلي و ارائه راه ‌حل هاي لازم.
د: تلاش در جهت گسترش رشته‌ها و گرايش‌هاي جديد در مقاطع تحصيلات تكميلي و بررسي پيشنهاد دوره‌ها و رشته‌هاي آموزشي جديد و تدوين برنامه آنها در اين دوره‌ها جهت ارجاع به كميته‌هاي ‌تخصصي گروه هاي مختلف شوراي عالي برنامه‌ريزي وزارت فرهنگ و آموزش عالي از طريق ‌اداره كل ‌تحصيلات تكميلي دانشگاه.
ه: بررسي آيين نامه هاي تحصيلات تكميلي به منظور بهبود كيفيت آموزشي و اظهار نظر درباره آنها و انــــــعكاس پيشنهادات به مديركل تحصيلات تكميلي دانشگاه جهت طرح در شوراي تحصيلات تكميلي دانشگاه.
و: پيشنهاد تغييرات لازم در نحوه اجراي برنامه‌هاي درسي در چهارچوب ضوابط مصوب.
ز: بررسي و تصويب پيشنهاد گروههاي آموزشي در مورد ظرفيت پذيرش دانشجوي جديد در دوره‌هاي ‌تحصيلات تكميلي.
ح: بررسي كيفيت آموزشي دوره‌هاي تحصيلات تكميلي در دانشكده و همچنين كيفيت فعاليت‌هاي آموزشي اعضاي هيات علمي در اين دوره‌ها.
ط: نظارت بر برگزاري آزمون هاي دكتري تخصصي در گروههاي آموزشي.
ي: بررسي و پيشنهاد برگزاري آزمون هاي سراسري كارشناسي ارشد در راستاي سياست دانشكده.
ك: رسيدگي به كليه موارد آموزشي و پژوهشي تحصيلات تكميلي كه در چارچوب مقررات و ضوابط نمي‌باشد (موارد خاص) با توجه به اختيارات تفويض شده از اداره كل تحصيلات تكميلي دانشگاه ‌به ‌دانشكده.
ل: بررسي و اظهار نظر درباره مسائلي كه توسط هيات رئيسه دانشكده يا سرپرستي تحصيلات تكميلي دانشكده به شورا ارجاع مي‌شود.
م: تشويق و ترغيب استادان و دانشجويان به منظور بهره‌گيري از تسهيلات پروژه‌هاي تحقيقاتي در اجراي پايان‌نامه و رساله.
ن: بررسي امكان دوره‌هاي كوتاه مدت و دوره‌هاي معادل پيشنهادي در مقاطع تحصيلات تكميلي.
ماده ـ 8
سرپرستان تحصيلات تكميلي دانشكده‌ها از بين اعضاي هيات علمي با حداقل مرتبه استادياري كه ‌داراي حداقل سه سال سابقه تدريس و تحقيق در آموزش دوره‌هاي تحصيلات تكميلي دانشكده‌ها باشند، تعيين و به موجب پيشنهاد روساي دانشكده‌ها و تائيد معاون آموزشي دانشگاه و حكم رئيس دانشگاه ‌منصوب مي‌شوند.
تبصره:
در دانشكده‌هاي جامع‌، سرپرست تحصيلات تكميلي داراي اختيارات و امتيازات برابر با معاون آموزشي دانشكده بوده و عضو هيات رئيسه دانشكده مي‌باشد.
ماده ـ 9
مسئوليت اجراي كليه امور آموزشي و پژوهشي در دوره‌هاي كارشناسي ارشد و دكتري و همينطور اجراي‌ كليه تصميمات و مصوبات‌ شوراي تحصيلات تكميلي دانشكده‌ها به عهده سرپرستان تحصيلات تكميلي دانشكده‌ها مي‌باشد.
ماده ـ10
تركيب كميته تحصيلات تكميلي گروههاي آموزشي در دانشكده‌هاي جامع به شرح زير مي‌باشد:
الف: مدير گروه (رئيس كميته)
ب: سرپرست تحصيلات تكميلي گروه (نايب رئيس و دبير كميته)
ج: مسئولين آموزشي و پژوهشي گروه (حسب مورد)
د: سرپرستان گرايش هاي مختلف
ه: حداكثر دو نفر از اعضاي هيات علمي گروه با مرتبه حداقل استادياري.
تبصره ـ
تشكيل كميته تحصيلات تكميلي گروههاي آموزشي كه داراي دوره دكتري و يا حداقل دو گرايش كارشناسي ارشد باشند، اجباري است.
ماده ـ 11
وظايف كميته تحصيلات تكميلي گروههاي آموزشي به شرح ذيل است:
الف: برنامه ريزي و تدوين سياست كلي دوره‌هاي تحصيلات تكميلي گروه بويژه در مقطع دكتري درچارچوب توسعه و ارتقاء سطح كيفي دوره‌ها.
ب: نظارت بر اجراي مقررات و ضوابط دوره‌هاي تحصيلات تكميلي در گروه و رفع تنگناهاي احتمالي.
ج: بررسي و تائيد موضوع و برنامه پروژه پايان‌نامه كارشناسي ارشد و رساله دكتري و حتي‌الامكان ‌هدايت انجام آنها در قالب طرح هاي پژوهشي.
د: تعيين اساتيد براي دروس مختلف و تنظيم برنامه‌هاي آموزشي دوره‌هاي تحصيلات تكميلي در گروه.
ه: نظارت بر نحوه ارائه دروس مقاطع كارشناسي ارشد و دكتري و ارزيابي كيفي آنها.
و: ريشنهاد ايجاد دوره‌ها و گرايش هاي جديد جهت تصويب در شوراي تحصيلات تكميلي دانشكده.
ز: برگزاري آزمون‌هاي دكتراي تخصصي.
ح‌: بررسي و اظهار نظر پيرامون موضوعات ارجاعي از جانب سرپرست تحصيلات تكميلي دانشكده.
ماده ـ 12
سرپرستان تحصيلات تكميلي گروههاي آموزشي با دارا بودن درجه استادياري يا بالاتر و حداقل ‌سه سال سابقه تدريس يا تحقيق در دوره‌هاي تحصيلات تكميلي به پيشنهاد مدير گروه و حكم ‌رئيس دانشكده منصوب مي‌شوند.
ماده ـ 13
هماهنگي امور كميته تحصيلات تكميلي گروه و تنظيم دستور جلسات و مجري تصميمات متخذه با هماهنگي مدير گروه به عهده سرپرست تحصيلات تكميلي گروه مي‌باشد.
ماده ـ 14
اين آيين نامه در 14 ماده و 6 تبصره در تاريخ‌ 23/12/1373 در جلسه شوراي دانشگاه تهران به تصويب رسيد و از تاريخ ابلاغ آن توسط رياست دانشگاه تهران مفاد آن لازم الاجرا مي‌باشد.









4-چكيده اطلاعات و مقررات آموزشي و اجرايي‌
تحصيلات تكميلي دانشكده فني‌


1-اطلاعات مربوط به مراحل ثبت نام و انتخاب واحد
2-چند تذكر مهم در خصوص مراحل ثبت نام
3-روال اجرايي دفاع از پايان‌نامه
4-اطلاعات مهم در آستانه دفاع از پايان‌نامه
5-چند تذكر مهم در خصوص دفاع از پايان‌نامه
6-اطلاعات مربوط به فرمهاي گزارش مرحله‌اي پيشرفت پايان‌نامه
7-تقاضاي خاص و روال رسيدگي به آنها










اطلاعات مربوط به مراحل ثبت نام و انتخاب واحد
ثبت نام و انتخاب واحد در مقاطع تحصيلات تكميلي شامل دو مرحله مي‌باشد: ثبت نام مقدماتي و حذف و اضافه. در مقاطع تحصيلات تكميلي حذف اضطراري وجود ندارد.

ثبت نام مقدماتي
ثبت نام مقدماتي مطابق تقويم دانشگاه و همزمان با ثبت نام مقدماتي مقطع كارشناسي انجام‌ مي‌شود. در اين ‌مرحله بر اساس برنامه اعلام شده توسط گروه و با رعايت آيين نامه‌هاي آموزشي‌، دانشجو نسبت به انتخاب‌ دروس‌ مورد نظر خود اقدام مي‌كند. واحدهاي مورد نظر دانشجو بايد به تأييد سرپرست گرايش‌ مربوطه ‌برسد. كليه دانشجويان تحصيلات تكميلي مادام كه از پايان‌نامه خود دفاع نكرده‌اند موظف ‌به‌ ثبت نام‌ بوده و عدم مراجعه جهت ثبت نام به منزله انصراف از تحصيل خواهد بود.
حذف و اضافه
مرحله حذف و اضافه چند هفته پس از شروع هر نيمسال همزمان با مقطع كارشناسي و هماهنگ با تقويم ‌دانشگاه انجام مي‌شود. در اين‌ مرحله با توجه به مقررات آموزشي دانشجو حق حذف و يا اضافه كردن دروس ‌مورد تأييد سرپرست گرايش را دارد.
چند تذكر بسيار مهم در خصوص مراحل ثبت نام
• از آنجا كه‌ رعايت نظم از اصول اساسي هر سيستم آموزشي مي‌باشد، مهلت هاي اعلام شده براي مراحل ‌مختلف‌ ثبت نام و انتخاب واحد به دقت رعايت شده و براي دانشجويان بي‌ نظم جريمه هايي به‌ شرح زير در نظر گرفته شده است:
 دانشجوياني كه اساساً براي ثبت نام و انتخاب واحد مراجعه ننمايند محروم از تحصيل خواهند بود و دلايلي از قبيل عدم اطلاع از لزوم ثبت نام به هيچ وجه پذيرفته نخواهد شد. آخرين مهلت مراجعه جهت ثبت نام در هر نيمسال پايان مرحله حذف و اضافه است‌.
 دانشجوياني كه برگه‌هاي ثبت نام مقدماتي خود را به موقع تحويل نداده‌اند، نمي‌توانند از فرصت معمول حذف و اضافه استفاده كنند. به عبارت ديگر براي اين دانشجويان برگه حذف و اضافه صادر نخواهد شد. در عين حال سقف واحدهاي انتخابي اين دانشجويان كاهش خواهد يافت.
 دانشجوياني كه در مرحله انجام پايان‌نامه بوده و غير از واحدهاي مربوط به رساله و پايان‌نامه درس ‌ديگري ندارند، اگر برگه‌هاي ثبت نام مقدماتي خود را به موقع تحويل ندهند موظف به اتمام پايان‌نامه تا مهلت ‌مقرر بوده و با تقاضاي اضافه سنوات احتمالي آنها موافقت نخواهد شد.
 به برگه‌هاي حذف و اضافه‌اي كه با تأخير ارائه شود به هيچ وجه رسيدگي نخواهد شد.
 دانشجوياني كه دو نيمسال مشروط باشند اجازه‌ ثبت نام و اخذ واحد ندارند. در صورتي كه اين دانشجويان به اشتباه ثبت نام نموده و يا پس از اعلام نمرات ناتمام مشروط بودن آنها در دو نيمسال محرز گردد، ادامه تحصيل آنها غيرقانوني بوده و بايد بلافاصله مراتب را به مسئولين دانشكده گزارش نمايند. در هر صورت دو نيمسال مشروط بودن دانشجو در هر مرحله اي‌ از تحصيل محرز گردد وي محروم از تحصيل است و مسئوليت ادامه تحصيل غيرقانوني مستقيماً برعهده دانشجو مي باشد.

روال اجرايي دفاع از پايان‌نامه

1-دانشجو بايد پايان‌نامه را به شكل كامل و تايپ شده به استاد راهنما ارائه و پس از تأييد استادان راهنما و مشاور، برگه اعلام كفايت پايان‌نامه را به گروه ارائه نمايد. با توجه به روال اجراي دفاع از پايان‌نامه بين زمان ارائه برگه اعلام كفايت و برگزاري جلسه دفاع حداقل سه هفته وقت لازم است.
2- در صورت تأييد ساخت پايان‌نامه توسط گروه‌، دانشجو نسبت به تكثير پايان‌نامه به تعداد مورد نياز اقدام خواهد كرد.
3- پس از قطعي شدن تركيب اعضاي هيأت داوران توسط گروه‌، با پيگيري دانشجو هماهنگي بين اعضاي هيأت داوران و تعيين زمان جلسه دفاع انجام خواهد شد.
4- گروه نسبت به تهيه دعوتنامه هيأت داوران اقدام كرده و دعوتنامه‌ها به همراه يك نسخه از پايان‌نامه توسط دانشجو تحويل هيأت داوران مي‌شود. بين زمان تحويل نسخ پايان‌نامه به هيأت داوران و زمان دفاع حداقل يك هفته وقت لازم است.
5-فرم اعلام وصول نسخه پايان‌نامه توسط هيأت داوران امضاء و تحويل تحصيلات تكميلي دانشكده مي‌شود. مجوز برگزاري جلسه دفاع پس از دريافت فرم اعلام وصول و كنترل وضعيت آمورشي دانشجو صادر خواهد شد. مراجعه به تحصيلات تكميلي دانشكده و كنترل وضعيت آموزشي مي تواند بعنوان اولين مرحله انجام شود.
6- دانشجو پيگيري لازم جهت تهيه آگهي برگزاري جلسه دفاع‌، نصب آن در محل هاي مناسب و ارسال آن به ‌دانشكده را انجام مي‌دهد.
7- قبل از برگزاري جلسه دفاع‌، لازم است فرم ارزشيابي پايان‌نامه (صورتجلسه برگزاري جلسه دفاعيه) و صفحه تصويب پايان‌نامه به ‌صورت تايپ شده آماده گردد.
8- پس از برگزاري جلسه دفاع‌، در صورت لزوم اصلاحات مشخص شده توسط هيأت داوران انجام شده و شكل نهايي و تأييد شده پايان‌نامه صحافي مي‌شود.
9- پايان‌نامه صحافي شده بايد به اساتيد راهنما و مشاور و اعضاي هيأت داوران تحويل و رسيد (جهت‌ ارائه به گروه) دريافت شود.
10- پس از كنترل هاي لازم فرم ارزشيابي پايان‌نامه به امضاي مدير گروه رسيده و به دانشكده ارسال مي‌گردد.

اطلاعات مهم در آستانه دفاع از پايان‌نامه

رعايت نكات و مهلت هاي زير كامل ضروري بوده و از آنجا كه عدم رعايت آنها سيستم آموزشي دانشكده را با مشكلات جدي روبرو ميكند، تخلف از آنها مي تواند با جريمه هاي سنگين همراه باشد.
 آخرين مهلت برگزاري جلسه دفاع از پايان‌نامه ها در نيمسال اول 30 بهمن ماه و در نيمسال دوم 31 شهريور ماه مي‌باشد.
 آخرين مهلت ارسال فرم ارزشيابي پايان‌نامه به دانشكده در نيمسال اول 15 مهرماه و در نيمسال دوم 15 اسفند ماه مي‌باشد.
 در صورت نياز به اضافه سنوات‌، آخرين مهلت ارائه تقاضاي اضافه سنوات به دفتر گروه‌،31 شهريورماه (براي نيمسال پنجم) و 30 بهمن ماه (براي نيمسال ششم) مي‌باشد. ادامه تحصيل دانشجويان متقاضي‌ اضافه سنوات منوط به ارائه فرم تقاضاي اضافه سنوات است و كنترل اين امر در مرحله حذف‌ و اضافه انجام ‌مي‌شود. با توجه به سياست‌هاي جديد دانشگاه تمديد سنوات نيمسال ششم در شرايط كاملاً استثنايي انجام ‌خواهد شد.
 قبل از برگزاري جلسه دفاع دانشجويان محترم بايد از وضعيت آموزشي خود اطمينان حاصل نمايند.

در موارد زير دانشجو حق دفاع ندارد:
الف) داشتن معدل كل كمتر از 14 (بدون احتساب پايان‌نامه).
ب) داشتن معدل كمتر از 14 (مشروط بودن) در دو نيمسال.
ج) نداشتن مجوز اضافه سنوات در خصوص دانشجوياني كه تحصيل آنها بيش از دو سال به طول انجاميده است.
د) دانشجوياني كه مقررات آموزشي و مهلت هاي مربوطه را رعايت نكرده‌اند.
هـ) داشتن نمرات ناتمام يا عدم اعلام، كنترل اين امر توسط گروههاي آموزشي انجام مي‌شود.
دانشجويان محترم بايد خلاصه پايان‌نامه خود را در قالب يك مقاله 5 تا 10صفحه‌اي ارائه نمايند. اين ‌مقاله بايد همراه با متن پايان‌نامه به اعضاي هيات داوران ارائه گرديده و نهايتاً به همراه پايان‌نامه صحافي‌گردد. يك نسخه از ين مقاله بطور مجزا به همراه چكيده هاي فارسي و انگليسي به آموزش تحصيلات تكميلي ارائه مي گردد. به اين مقاله پاداش تعلق نمي گيرد و از ملزومات يك پايان‌نامه مي‌باشد. اگر پايان‌نامه منجر به ‌ارائه مقاله (يا مقالاتي) شده باشد، آن مقاله (يا مقالات) ميتواند عيناً جايگزين مقاله مورد بحث باشد.

« چند تذكر بسيار مهم در خصوص دفاع از پايان‌نامه »
1-عدم رعايت مهلت هاي اعلام شده، تخلف از مقررات آموزشي دانشكده محسوب و موجب محروميت از تحصيل دانشجو خواهد شد.
2- هر چند در هر نيمسال مهلت خاصي براي دفاع از پايان‌نامه اعلام مي‌شود ولي توصيه اكيد دانشكده اين ‌است كه دانشجويان محترمي كه در نيمسال آخر هستند هر چه زودتر جلسه دفاع خود را برگزار كنند تا باتراكم روزهاي آخر مواجه نشوند. از آنجا كه در اثر تراكم روزهاي آخر ممكن است هماهنگي لازم جهت‌ برگزاري جلسه‌، نظير يافتن وقت مشترك بين اساتيد محترم هيات داوران و يافتن محل مناسب‌، با زحمت انجام‌شده و موجب تاخير و نهايتاً عدم رعايت مهلت هاي اعلام شده توسط دانشكده شود، موكول كردن زمان‌ برگزاري جلسه دفاع به روزهاي آخربا خطر محروميت از تحصيل و از بين رفتن زحمات چند ساله دانشجو همراه است.
3- از آنجا كه ممكن است هيات محترم داوران تصويب پايان‌نامه را مشروط به انجام اصلاحاتي نمايند و انجام اصلاحات نياز به صرف زمان قابل توجه داشته باشد، براي دانشجوياني كه در نيمسال آخر هستند موكول نمودن زمان دفاع پايان‌نامه به روزهاي آخر با خطر محروميت از تحصيل و از بين رفتن زحمات چند ساله دانشجو همراه است چرا كه از نظر دانشكده در هر صورت آخرين مهلت دريافت فرم ارزشيابي پايان‌نامه 15 مهرماه يا 15 اسفند مي‌باشد. به عبارت ديگر زماني كه دانشجو مشغول انجام اصلاحات احتمالي پايان‌نامه مي‌باشد جزء سنوات تحصيل محسوب مي‌شود.


«اطلاعات مربوط به فرم هاي گزارش مرحله‌اي پيشرفت پايان‌نامه‌»

براساس مصوبه شوراي تحصيلات تكميلي دانشكده‌، مقرر شده است دانشجويان كارشناسي ارشد و دكترا در پايان هر نيمسال گزارش مرحله‌اي پيشرفت پايان‌نامه خود را مطابق فرمهاي پيوست تكميل و پس از امضاي استاد راهنما به سرپرست گرايش مربوطه تحويل نمايند. لازم به ذكر است:
1-گروههاي محترم در پايان هر نيمسال يك نسخه از اين فرمها را به دفتر سرپرستي تحصيلات تكميلي ارسال خواهند نمود.
2- دانشجويان دكترا كه در خارج از كشور هم به سر مي برند مشمول اين قانون مي شوند. ارسال فرم براي اين ‌دانشجويان توسط گروههاي محترم انجام خواهد شد.
3-از ادامه تحصيل دانشجوياني كه فرمهاي گزارش پيشرفت پايان‌نامه خود را ارائه نكرده باشند جلوگيري خواهد شد.











باسمه تعالي

تقاضاهاي خاص و روال رسيدگي به آنها

تقاضاهايي نظير اضافه سنوات، مرخصي تحصيلي، لغو محدوديت‌هاي ناشي از هرگونه تاخير، ميهمان شدن، تغييرنمره، حذف پزشكي، انصراف از تحصيل، تغيير وضعيت درس يا ترم و يا هرنوع تقاضاي ديگري كه در آئين نامه پيش بيني نشده است، تقاضاي خاص تلقي مي گردد.
مرجع رسيدگي به اين تقاضاها حسب مورد به ترتيب استاد راهنما‌ (درصورت انتخاب موضوع پايان‌نامه )، سرپرست گرايش، سرپرست تحصيلات تكميلي گروه، تحصيلات تكميلي دانشكده و تحصيلات تكميلي دانشگاه مي باشد. بسته به نوع تقاضا ممكن است تصميم گيري نهايي در دانشكده انجام شود و در مواردي كار به دانشگاه ارجاع مي‌شود.
عمده تصميم گيري ها در سطح گروه، دانشكده و دانشگاه توسط شوراهاي تحصيلات تكميلي انجام مي‌شود ولي در مواردي سرپرست تحصيلات تكميلي گروه و دانشكده مي توانند راساً اقدام نمايند.
در هر صورت لازم است هر گونه تقاضاي خاص ابتدا در سطح گرايش و گروه مطرح شود و بعد به مراجع ديگر رجوع شود.
مخالفت هر مرجع به معناي اتمام روال رسيدگي به تقاضاي خاص مي‌باشد مثلاً اگر گروه با تقاضاي اضافه سنوات دانشجويي مخالفت كند پرونده همان جا متوقف شده و به دانشكده ارجاع نخواهد شد. موافقت گروه با تقاضاي خاص شرط لازم براي اجابت درخواست دانشجو بوده ولي كافي نمي باشد. به همين ترتيب موافقت دانشكده با تقاضاي خاص لزوماً به معناي موافقت دانشگاه با آن نمي باشد.
مصوبه هيات رئيسه مورخ 27/10/79

دانشجويان دكتري مي توانند درهرسال تا سقف هزار صفحه از تسهيلات كپي دانشكده استفاده نمايند.


مصوبه هيات رئيسه مورخ 11/10/80

مقرر گرديد براي تعيين رتبه هاي برتر دانشجويان فارغ التحصيل در حالتي كه معدل ها مساوي و تعداد سنوات هم مساوي باشد رتبه مربوطه بطور مشترك اعلام شود ولي در حالتي كه معدل ها مساوي است ولي سنوات متفاوت است رتبه برتر به دانشجوئي كه تعداد سنوات كمتري دارد اختصاص يابد.



مصوبه هيات رئيسه مورخ 14/12/80

مقرر گرديد گواهي رتبه هاي ممتاز براي دانشجويان كارشناسي ارشدي كه سال ورود يكسان دارند درپايان نيمسال پنجم براي يكبار صادر گردد. بدين منظور فقط معدل كل افرادي كه تحصيل خود را ظرف پنج نيمسال به اتمام رسانده اند با يكديگر مقايسه خواهد گرديد.






































5-نحوه ‌تدوين رساله هاي دكتري و پايان‌نامه‌هاي كارشناسي ارشد









































«نحوه تدوين رساله هاي دكتري و پايان‌نامه‌هاي كارشناسي ارشد»

1- بخش ها وترتيب آنها
بخشهاي مختلف رساله و پايان‌نامه بايستي به ترتيب ذكر شده در زير تنظيم شده باشند.
• صفحه بسمله
• صفحه عنوان
• صفحه تصويب رساله و پايان‌نامه توسط هيات داوران
• اهدا (اختياري)
• چكيده فارسي (حداكثر300 واژه براي پايان‌نامه‌هاي كارشناسي ارشد و دكترا)
• پيشگفتار (اختياري)
• تقدير و تشكر (اختياري)
• فهرست مطالب (شامل عناوين اصلي و فرعي‌، عنوان كتابنامه، و عناوين پيوست ها.)
• فهرست جدول ها (در صورت وجود)
• فهرست شكل‌ها و تصاوير (در صورت وجود)
• فهرست علائم و اختصارات (درصورت وجود)
• متن اصلي (حداكثر 150 صفحه براي پايان‌نامه‌هاي كارشناسي‌ارشد و 300 صفحه براي‌ رساله‌هاي‌دكترا)
• پي نويس ها (در صورت وجود)
• منابع و ماخذ
• فهرست اعلام (اختياري)
• پيوست ها (در صورت وجود)
• چكيده ‌انگليسي (حداكثر 300 واژه.)
• صفحه عنوان انگليسي
2-شيوه نگارش
آيين نگارش پايان‌نامه بايد مورد تائيد گروه باشد. همچنين قواعد و مشخصات تصريح شده در اين ‌دستورالعمل بايد رعايت شود.
3-كاغذ و چاپ
كليه قسمتهاي پايان‌نامه بايد روي كاغذ سفيد مرغوب تايپ گردد. ابعاد كاغذ 7/29×0/21 سانتيمتر (كاغذ A4) مي‌باشد. تمامي متن‌ها فقط بر يك روي كاغذ ماشين‌نويسي مي‌شود. نوع قلم مورد استفاده در تمامي متن‌ يكنواخت مي‌باشد. نوع قلم براي عناوين مي‌تواند متفاوت انتخاب شود.
4- فاصله گذاري و حاشيه‌بندي
فاصله سطرها در تمامي پايان‌نامه برابر 0/1 سانتيمتر است، اما فاصله سطرها در چكيده‌ها برابر 5/1 سانتيمتر مي‌باشد. حاشيه سمت راست و بالا مساوي 5/3 سانتيمتر و حاشيه سمت چپ و پائين برابر 5/2 سانتيمتر مي‌باشد. اين حاشيه‌ها بايد در سرتاسر پايان‌نامه رعايت شود. در صورتي كه در برخي موارد اندازه شكلها يا جدولها بزرگ‌تر از فضاي داخل حاشيه باشد با كوچك كردن آنها و با استفاده از كاغذ A3 (بصورت تاخورده) حاشيه رعايت مي گردد.
5- شماره گذاري
صفحات آغازين (از اول پايان‌نامه تا اول متن اصلي) با اعداد و به حروف نوشته ميشوند مانند پنج، شش و ... تمامي صفحات متن اصلي، كه از مقدمه يا فصل نخست شروع مي‌شود، بايد شماره‌گذاري شوند. شماره‌گذاري صفحات شامل صفحه‌هاي محتوي شكل، جدول، منابع، و پيوست ها نيز مي‌گردد. شماره ‌صفحه در پايين صفحه و در وسط قرار مي‌گيرد. فاصله شماره صفحه در حدود 5/1 سانتيمتر از لبه پايين است. اولين صفحه (صفحه عنوان) بدون شماره تايپ مي گردد. بخش‌ها و زيربخش‌ها به عدد شماره‌گذاري‌مي شوند بطوريكه شماره فصل در سمت راست و شماره بخش بعد از آن آورده شود مثلاً 4-2-3 بيان كننده ‌زير بخش 4 از بخش 2 از فصل سوم است.
6-جدول‌ها و شكل ها
تمامي شكلها (تصويرها، نمودارها، منحني‌ها) و جدولها بايد با كيفيت مناسب تهيه شوند، بگونه‌اي كه ‌كپي تهيه شده از آنها از وضوح كافي برخوردار باشد. تصويرها، نمودارها و منحني‌ها با لفظ شكل ناميده ‌ميشوند. تمامي شكلها و جدولها بايد به ترتيب ظهور در هر فصل شماره‌گذاري شوند. مثلاً براي جدولهاي ‌فصل2، جدول‌ 1-2، جدول 2-2 و ...، و براي جدولهاي فصل‌ 3 جدول 1-3، و ... عنوان جدولها در بالاي آنها و عنوان شكلها در زير آنها ذكر مي‌گردد. چنانچه جدول يا شكلي از مرجعي آورده شده است، مرجع در عنوان جدول يا شكل ذكر مي‌گردد. همچنين لازم است به كليه شكلها و جدولها در متن ارجاع شده باشد.
7- پي نويس
در صورتي كه يك عبارت يا واژه نياز به توضيح خاصي داشته باشد، توضيح را ميتوان بصورت زيرنويس در همان صفحه ارائه نمود. در اينصورت عبارت يا واژه توسط شماره‌اي، كه بصورت كوچك دربالا و سمت چپ آن چاپ مي‌شود، مشخص شده و در زيرنويس توضيح مربوط به آن شماره ارائه مي‌شود. مطالب زيرنويس نبايد از سه سطر بيشتر شود. چنانچه زيرنويس بيش از سه سطر است‌، بايد به بخش‌ پي‌نويس‌ها در آخر پايان‌نامه منتقل گردد. قلم مورد استفاده در زيرنويس مي‌تواند با قلم متن اصلي متفاوت باشد.
8- ذكر اعداد در متن
در مورد اعداد صحيحي كه در داخل متن نوشته مي‌شود (غير از جداول و نمودارها) هرگاه عدد كمتر از10 باشد آن عدد باحروف نوشته مي‌شود، مثل چهار يا هفت، و هرگاه 10 و بزرگتر از10 باشد بصورت عدد نوشته مي‌شود، مثل 46 يا 13، براي مشخص كردن اعداد اعشاري از ( / ) استفاده مي‌شود مثل 4/12، و چنانچه ‌درصد مورد نياز است از علامت “%” استفاده مي‌شود مانند44%.

9- سيستم واحدها
سيستم واحدهاي مورد استفاده در پايان‌نامه، سيستم بين‌الملل متريك SI مي‌باشد. در صورتي كه استفاده از واحدهاي ديگر لازم باشد، معادل متريك اعداد در پرانتز درج مي‌گردد.
10- درج لغات لاتين در متن فارسي
همه نامهاي خارجي در متن به خط فارسي و در پانوشت به لاتين (يا به خط اصلي) نوشته مي‌شود.
11- روابط رياضي و فرمولها
فرمولها در هر فصل بطور جداگانه و به ترتيبي كه در متن مي‌آيند در داخل پرانتز به عدد شماره‌گذاري مي شوند. بطوريكه شماره فصل در سمت راست و شماره فرمول بعد از آن آورده مي‌شود. طبق نمونه زير:
(1-5) F=ma
كه بيان كننده رابطه 5 از فصل اول است قبل از برخي از رابطه‌ها به مرجع آن اشاره مي‌شود. بعد از هر رابطه ‌كميته اي مورد استفاده در آن توضيح داده مي‌شود.
12- نحوه ارجاع در متن و فهرست مراجع
لازم است در متن به كليه منابعي كه مورد استفاده قرار ميگيرد اشاره شود. چنانچه در داخل متن از يك ‌منبع مطلبي نقل شود، بلافاصله پس از خاتمه جمله كروشه باز مي‌شود و مرجع ذكر مي گردد.
نحوه ارجاع در متن به يكي از دو روش زير مي‌باشد:
الف) مراجع به ترتيبي كه در متن مي‌آيند شماره‌گذاري مي‌شوند. در اين روش‌، مراجع‌ به ترتيب ‌شماره‌ در فهرست منابع و ماخذ ذكر خواهد گرديد.
ب) ذكر منبع با ارجاع به نام نويسنده و سال انتشار مي‌باشد. در اين روش، مراجع به ترتيب حروف الفباي نام نويسنده در فهرست مراجع ذكر مي گردد.
در صورت استفاده از هر يك از دو روش، لازم است كه جزئيات و شيوه ذكر منبع در متن و در فهرست مراجع منطبق بر يكي از شيوه‌هاي معروف و شناخته شده باشد.
13- مشخصات جلد پايان‌نامه و رساله
يك ـ جنس جلد از مقوا با ضخامت 2 تا 3 ميليمتر، با روكش چرم مصنوعي (گالينگور) ميباشد.
دو ـ رنگ جلد براي پايان‌نامه‌هاي كارشناسي ارشد قرمز، و براي پايان‌نامه‌هاي دكترا آبي سورمه‌اي ميباشد.
سه ـ قطع جلد نيم سانتيمتر بزرگتر از قطع كاغذ است.
چهار ـ نوشته‌هاي روي جلد بصورت زركوب چاپ مي‌گردد.
پنج ـ در قسمت عطف‌، آرم دانشگاه منقش و عنوان پايان‌نامه و نام نويسنده و سال نوشته مي‌شود.
14- تكثير پايان‌نامه يا رساله
دانشجو موظف است در دوره كارشناسي ارشد پايان‌نامه خود را در هشت نسخه و در دوره دكتري‌حداقل در10نسخه تكثير نمايد.
پيوست ها
پيوست1: روي جلد
پيوست2: صفحه عنوان
پيوست3: صفحه عنوان انگليسي‌

آرم دانشگاه


نام دانشكده


عنوان پايان‌نامه در اينجا نوشته شود


نگارش

نام كامل نويسنده در اينجا نوشته شود.

استاد راهنما: نام استاد راهنما در اينجا ذكر گردد

رساله (پايان‌نامه) جهت دريافت درجه دكتري
(كارشناسي ارشد)

در رشته نام رشته




ماه و سال
دانشگاه تهران

نام دانشكده در اينجا نوشته‌ شود

عنوان پايان‌نامه در اينجا نوشته شود


نگارش: نام كامل نويسنده در اينجا نوشته شود

نام اساتيد راهنما و مشاور در اينجا قيد گردد

رساله (پايان‌نامه) براي دريافت درجه دكتري
(كارشناسي ارشد)

در

نام رشته تحصيلي در اينجا قيد شود



ماه و سال‌



صفحه تصويب پايان‌نامه كارشناسي ارشد

مـــوضــــوع‌
…………………………....................................
….…………………………………………………………..
تـــــوســــط
…………………............................................
پايان‌نامه
بــراي دريــافت درجــه كـارشنـاسي ارشد
رشته ……………………….... گرايش …………….......................

از اين پايان‌نامه در تاريخ …………………………. در مقابل
هيئت داوران دفاع بعمل آمده و مورد تصويب قرار گرفت.

محل امضاء

سرپرست‌ تحصيلات تكميلي دانشكده:
مـدير گـروه آمـــوزشـي:
اســـــــتـاد راهنـــــــما:
اســــــــتاد مـــــشـاور:
داور مــــــدعـــــــــــو:
داور داخــــلـــــــــــــي:


صفحه تصويب رساله دكتري

مـــوضــــوع‌
0000000000000000000000000000000000
تـــــوســــط
0000000000000000000000000000000000
رســــــــــــــــالـــــه‌
بــراي دريــافت درجــه دكـــــتـري‌ ( Ph.D)
رشته 000000000000000000000

از اين رســــــالــه در تاريخ ……................ در مقابل‌
هيئت داوران دفاع بعمل آمد و مورد تصويب قرار گرفت‌.

محل‌ امضاء

سرپرست‌ تحصيلات تكميلي دانشكده:
مـدير گـروه آمـــوزشـي:
اســـــــــــتـاد راهنـــما:
اســــــــــــتاد مـشـاور:
اســــــــــــتاد مـشـاور:
داور مـــــــدعــــــــــو:
داور مـــــــدعــــــــــو:
داور داخــــلـــــــــــــي:
داور داخــــلـــــــــــــي:

University of Tehran


Faculty name


Thesis title



By: Author name
Under Supervision of.


A thesis submitted to the Graduatee Studies Office
in partial fulfillment of the requirements for
The degree of ...........in



The name of the discipline






Month and year
6-معرفي چند مرجع مفيد

كتب و مراجع مختلفي به زبانهاي فارسي و انگليسي جهت راهنمايي دانشجويان مقاطع تحصيلات‌تكميلي منتشر گرديده است. اين نوع مراجع عمدتاً به راهنمايي دانشجو جهت انجام هر چه بهتر مراحل مختلف تحصيل در مقاطع تحصيلات تكميلي‌، خصوصاً دوره پژوهش و انجام رساله ‌مي‌پردازند. در اين گونه مراجع علاوه بر توضيحاتي در خصوص روش و ابزارهاي تحقيق و تدوين پايان‌نامه و انتشار مقالات‌، توصيه‌هايي جهت نحوه انتخاب استاد راهنما و موضوع پايان‌نامه و نحوه مقابله با انواع مشكلاتي كه ممكن است در طول دوره براي دانشجو بوجود آيد، آمده است. همچنين در اين مراجع مي‌توان با مطالب مفيدي نظير نحوه تدوين مقالات علمي و ارائه سمينار آشنا شد.به عنوان نمونه سه مرجع زير كه به زبان فارسي منتشر شده جهت استفاده احتمالي دانشجويان علاقمند معرفي مي‌گردند.
1-نام كتاب: راهنماي دريافت مدارك كارشناسي ارشد و دكترا: چگونه مي‌توانيد دكتري بگيريد؟
ترجمه: دكتر حسين غريبي و خانم معصومه علوي
تأليف: ام. اس. فيليپس و دي اس پيو
انتشارات: مركز اطلاعات و مدارك علمي ايران ـ 1375
2-نام كتاب: ابزار عمومي تحقيق
تأليف: دكتر علي فاخر
انتشارات: شماره 2428 دانشگاه تهران ـ 1378
3-مقاله: شيوه نگارش و مقاله علمي
مؤلف: اعظم رحيمي
مجله: علوم و تكنولوژي پليمرـ سال ششم ـ شماره سوم ـ آبان 1372








7-آئين نامه انتخاب دانشجوي

پژوهشگر برگزيده‌










































بسمه تعالي

آيين‌نامه انتخاب دانشجوي پژوهشگر برگزيده‌

بمنظور قدرداني از دانشجويان پژوهشگر و محقق دانشگاه تهران و تربيت محققان جوان و ترغيب ‌ايشان به تحقيقات وسيعتر، معاونت پژوهشي هر سال در روز پژوهش نسبت به انتخاب و معرفي 3 دانشجو در مقطع كارشناسي ارشد و 3 دانشجو در مقطع دكتري بعنوان دانشجويان پژوهشگر برگزيده و قابل تقدير اقدام مي‌نمايد.

ماده‌ -1 نحوه انتخاب
1-داوطلبان شركت در انتخاب دانشجوي پژوهشگر برگزيده بايد تا پايان شهريور ماه سال جاري فارغ التحصيل شده باشند.
2-دانشجوياني كه تا تاريخ اول مهرماه سال جاري بيش از يكسال از فارغ‌التحصيلي آنها گذشته باشد، مي‌توانند در انتخاب دانشجوي پژوهشگر برگزيده شركت نمايند.
3-شرط لازم جهت شركت در انتخاب دانشجوي پژوهشگر برگزيده در مقطع دكتري‌، داشتن حداقل 2 مقاله علمي ـ پژوهشي چاپ شده و يا يك مقاله علمي ـ پژوهشي چاپ شده و يك كتاب تخصصي (منطبق با رشته تحصيلي) و در مقطع كارشناسي ارشد، داشتن حداقل يك مقاله علمي ـ پژوهشي چاپ شده است.
4-فعاليتهاي پژوهشي دانشجويان شركت كننده در مقاطع مذكور فقط در طول دوره تحصيلي (دكتري و كارشناسي‌ارشد) در نظر گرفته مي‌شود.

ماده‌ 2ـ معيارهاي انتخاب
الف ـ مقاله هاي چاپ شده
1-به ازاء هرمقاله چاپ شده در مجله‌هاي معتبر بين المللي حداكثر10 امتياز.
2-به‌ ازاء هر مقاله ‌چاپ ‌شده در مجله‌هاي علمي ـ پژوهشي داخلي حداكثر 5 امتياز.
3-به ازاء هرمقاله چاپ شده در مجله‌هاي علمي ـ ترويجي حداكثر 2 امتياز.
4-به ازاء هر مقاله چاپ شده در مجموعه‌مقالات ‌كنفرانس‌هاي بين‌المللي حداكثر 2 امتياز.
5-به ازاء هر خلاصه مقاله چاپ شده در مجموعه خلاصه مقالات كنفرانس هاي بين المللي حداكثر 1 امتياز.
6-به ازاء هر مقاله چاپ شده در مجموعه مقالات كنفرانس داخلي حداكثر 1 امتياز.
7-به ازاء هر خلاصه مقاله چاپ شده در مجموعه خلاصه مقالات كنفرانس داخلي حداكثر 5/0 امتياز.

ب ـ كتابهاي چاپ شده
1-كتابهاي چاپ شده توسط دانشگاه تهران حداكثر 20 امتياز
2-كتابهاي چاپ شده توسط ساير مراكز معتبر علمي دانشگاهي حداكثر 15 امتياز.
3-كتابهاي چاپ‌ شده توسط ساير مراكز نشر حداكثر 10 امتياز.
4-ميزان امتياز كتابهاي ترجمه شده شامل 50% امتياز در هر مورد مي‌باشد.
5-به كتابهاي چاپ شده با تجديد نظر حداكثر15 امتياز مربوط تعلق مي‌گيرد.
تبصره: به منظور رعايت تناسب مدت زمان تحصيل با فعاليتهاي پژوهشي دانشجوي واجد شرايط، به ‌ازاي هر يك ماه اضافه سنوات تحصيلي تا 25/0 امتياز از مجموع امتيازات كسب شده كسر خواهد گرديد.

ماده‌ 3ـ نحوه اجرا:
مراحل اجرايي انتخاب دانشجوي پژوهشگر برگزيده به شرح ذيل است:
1-پركردن پرسشنامه و جداول ذيربط توسط دانشجوي داوطلب و ارائه به مدير گروه بهمراه ساير مدارك ‌و مستندات مربوط.
2-بررسي مدارك و پرسشنامه در شوراي پژوهشي گروه و تعيين دانشجويان پژوهشگر برگزيده گروه ‌جهت ارسال به شوراي پژوهشي دانشكده.
3-شوراي پژوهشي دانشكده پس از بررسي مدارك و پرسشنامه دانشجويان پژوهشگر برگزيده ‌گروهها، در هر يك از مقاطع كارشناسي ‌ارشد و دكتري حداكثر تا 3 نفر را در مقطع كارشناسي ارشد و يك نفر را در مقطع دكتري از بين ‌دارندگان بالاترين امتياز انتخاب و حداكثر تا تاريخ 15 مهرماه به اداره ‌كل امور پژوهشي دانشگاه معرفي مي‌نمايد.
4-اداره كل امور پژوهشي در كميسيون داوري منتخب شوراي پژوهشي مدارك ارسالي را بررسي و نسبت به انتخاب دانشجويان پژوهشگر برگزيده و قابل تقدير در مقاطع كارشناسي ارشد و دكتري اقدام مي‌نمايد.
اين آئين‌نامه در 3 ماده و يك تبصره در جلسه مورخ 2/5/79 كميسيون برنامه‌ريزي و سياستگزاري امور پژوهشي دانشگاه به تصويب رسيد.












دانشكده‌ / مركز/ موسسه‌:
نام‌ گروه‌ آموزشي‌
نام‌ و نام‌ خانوادگي‌ دانشجو:
مقطع‌ تحصيلي‌ :
جدول‌ 2 ـ كتابهاي‌ چاپ‌ شده‌ طي‌ دوره‌ تحصيل‌ (……… ……….)
رديف عنوان كتاب نويسنده(گان) ترجمه/تأليف نام ناشر تاريخ انتشار امتياز

مجموع امتياز كتابهاي‌
چاپ و ترجمه شده
لطفاً در محل‌ نقطه‌چين‌ سال‌ شروع‌ و فراغت‌ از تحصيل‌ دقيقاً ذكر گردد.


دانشكده‌ / مركز/ موسسه‌:
نام‌ گروه‌ آموزشي‌
نام‌ و نام‌ خانوادگي‌ دانشجو:
مقطع‌ تحصيلي‌ :
جدول1ـ مقالات چاپ شده در نشريات (بين‌المللي، علمي ـ پژوهشي و علمي ـ ترويجي) طي دوره تحصيل ( …………. ………... )
رديف عنوان مقاله نويسنده(گان) نام نشريه تاريخ انتشار نوع نشريه امتياز











مجموع‌ امتياز كتابهاي‌
چاپ‌ و ترجمه‌ شده
لطفاً در محل‌ نقطه‌چين‌ سال‌ شروع‌ و فراغت‌ از تحصيل‌ دقيقاً ذكر گردد.



دانشكده‌ / مركز/ موسسه‌

رديف نام و نام خانوادگي دانشجو مقطع تحصيلي گروه آموزشي امتياز مقاله هاي چاپ شده(1) امتياز مقاله هاي عرضه شده در كنفرانس(2) امتياز كتابهاي چاپ و ترجمه شده(3) مجموع امتياز ستونهاي 1،2و3 زمان شروع به تحصيل زمان فراغت از تحصيل مدت زمان تحصيل امتياز نهايي








لطفاً در محل‌ نقطه‌چين‌ سال‌ شروع‌ و فراغت‌ از تحصيل‌ دقيقاً ذكر گردد.









8-آيين نامه نحوه پذيرش برگزيدگان جشنواره ها و مسابقات علمي در دوره هاي آموزش عالي




































آيين نامه نحوه پذيرش برگزيدگان جشنواره ها و مسابقات علمي در دوره هاي آموزش عالي

مقدمه :
در اجراي ماده 3 سياستهاي حمايت و هدايت استعدادهاي درخشان مصوب چهارصد و نوزدهمين جلسه شوراي عالي انقلاب فرهنگي مبني بر تهيه نظام ترتبيتي و معنوي متناسب با نياز اين استعدادها و به منظور تسهيل در ادامه تحصيل داوطلبان برگزيده و خلاق در دوره هاي آموزش عالي، اين آيين نامه تدوين و ابلاغ مي‌گردد.
در اين آيين نامه شوراي هدايت استعدادهاي درخشان به اختصار “شوراي هدايت” ،‌ سازمان سنجش آموزش كشور “سازمان سنجش” و دانشگاهها و موسسات آموزش عالي وابسته به وزارت علوم، تحقيقات و فناوري و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي “دانشگاه” ناميده مي‌شود.
ماده 1 – برگزيدگان جشنواره هاي بين المللي خوارزمي، جوان خوارزمي و رازي و نيز برگزيدگان مسابقات معتبر علمي بين المللي (‌رتبه هاي اول تا سوم ) با ارائه گواهي معتبر، از يكي از دو طريق زير مي توانند در دوره تحصيلي كارشناسي يا كارشناسي ارشد در رشته متناسب با طرح ابتكاري خود يا زمينه اي كه در آن برگزيده شده اند، پذيرفته شوند :
الف: شركت در آزمون سراسري و كسب حد نصاب علمي برابر 85% نمره گزينش آزاد در رشته مورد تقاضا.
ب: اخذ پذيرش از دانشگاه

تبصره1: افراد مشمول اين ماده براي كسب پذيرش ورود به هر دوره تحصيلي، بايد علاوه بر مدرك دوره تحصيلي پايين تر، اسناد دال بر برگزيده شدن خود را حسب مورد به دانشگاه يا سازمان سنجش ارائه نمايند.
تبصره2: سازمان سنجش دستورالعمل اجرايي نحوه پذيرش دانشجو موضوع بند الف اين ماده را ظرف مدت 3 ماه از تاريخ ابلاغ اين آيين نامه تهيه مي كند و به نحو مقتضي به اطلاع داوطلبان مي رساند.
تبصره3: تشخيص اعتبار علمي مسابقات بين المللي حسب مورد بر عهده معاونت آموزشي وزارت علوم، تحقيقات و فناوري يا وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي است.
تبصره4: هر داوطلب به ازاي هربار برگزيده شدن در جشنواره‌ها و مسابقات علمي مندرج در اين ماده فقط يك بار مي تواند از امتياز مربوط براي ادامه تحصيل در دوره بعدي استفاده كند و لذا برگزيده شدن در زمان دانش آموزي صرفاً براي ادامه تحصيل در دوره كارشناسي معتبر است.
ماده 2 – برگزيدگان المپياد علمي دانشجويي كشور ( رتبه هاي اول تا سوم ) مي توانند پس از اتمام دوره كارشناسي ارشد با كسب پذيرش از دانشگاه در دوره دكتري ادامه تحصيل دهند.
ماده 3 – اعطاي پذيرش به داوطلبان مشمول اين آئين نامه در اختيار دانشگاه است و بر اساس دستورالعملي انجام مي‌شود كه به تصويب شوراي دانشگاه مي رسد. دانشگاه شرايط و چگونگي بررسي درخواست متقاضيان و برنامه زمان بندي آن را به نحو مقتضي به اطلاع داوطلبان مي رساند.

ماده 4 – دانشگاه پذيرنده تا پايان مهر هر سال گزارش مربوط به پذيرفته شدگان موضوع بند ً ب ً‌ ماده 1 و ماده 2 را براي اطلاع به معاونت آموزشي وزارت مربوط ارسال مي كند.
ماده 5 – اين آيين نامه مشتمل بر 5 ماده و 4 تبصره پس از تصويب در جلسه مورخ 1/5/80 شوراي هدايت استعدادهاي درخشان به تائيد وزارت علوم، تحقيقات و فناوري رسيد و از تاريخ ابلاغ براي كليه داوطلبان واجد شرايط قابل اجرا است.

دستورالعمل دانشگاه تهران در خصوص آئين نامه نحوه پذيرش برگزيدگان
جشنواره ها ومسابفات علمي در دوره هاي آموزش عالي

مقدمه :
در اجراي ماده 3 آئين نامه نحوه پذيرش برگزيدگان جشنواره ها و مسابقات علمي در دوره هاي آموزش عالي كه درجلسه مورخ 1/5/80 شوراي هدايت استعدادهاي درخشان تصويب و به تائيد وزير محترم علوم، تحقيقات و فناوري رسيده است، اين دستورالعمل ضمن اولويت بند ً الف ً ماده يك، براي بند ً ب ً تدوين و ابلاغ مي گردد.
الف : برگزيدگان جشنواره ها موضوع بند ( ب ) از ماده يك و برگزيدگان المپيادهاي علمي دانشجويي موضوع ماده (2 ) آيين نامه مذكور، ضمن تكميل فرم درخواست پذيرش تحصيلي از دانشگاه،‌مدارك لازم را به دفتر استعدادهاي درخشان تحويل مي نمايند.
تبصره يك : برگزيدگان جشنواره خوارزمي و جوان خوارزمي، بايد معرفي نامه معتبر از سازمان پژوهشهاي علمي و صنعتي ايران ارائه نمايند.
تبصره دو : ‌اعتبار مسابقات بين المللي حسب مورد بايد به تائيد معاونين آموزشي وزارتين علوم، تحقيقات و فناوري يا بهداشت،‌درمان و آموزش پزشكي و از جهت رتبه به تائيد بالاترين مقام برگزاركننده جشنواره برسد.
تبصره سه : براي متقاضيان ماده 2 – ( دوره دكتري ) حداكثر سن 30 سال در نظر گرفته مي‌شود.
تبصره چهار : كسب حداقل معدل 15 ( ديپلم – پيش دانشگاهي ) براي متقاضيان ورود به دوره كارشناسي الزامي است.
ب ـ دفتر استعدادهاي درخشان دانشگاه پس از بررسي مدارك مورد نياز ( سوابق تحصيلي دوره هاي قبل و حداقل دو توصيه نامه از مدرسين دوره پيشين ) تقاضا و سوابق را جهت بررسي و اعلام نظر به دانشكده مربوط ارجاع مي دهد.
تبصره : براي متقاضيان استفاده از ماده 2 ( دوره دكتري ) چاپ كتاب علمي يا مقاله علمي در مجلات معتبر و يا ارائه مقاله در كنفرانسهاي معتبر علمي در رشته مربوطه ضروري است.
ج : مدارك متقاضي پذيرش نخست در گروه آموزشي مطرح، پس از ارزيابي و در صورت لزوم با برگزاري مصاحبه اعلام نظر مي‌شود و بهمراه تائيد شوراي آموزشي يا شوراي تحصيلات تكميلي دانشكده مراتب به معاونت آموزشي دانشگاه منعكس مي گردد.


تبصره : حضور معاون آموزشي يا سرپرست تحصيلات تكميلي دانشكده بعنوان نماينده معاون آموزشي دانشگاه در جلسه گروه، هنگام طرح و بررسي سوابق، مدارك و آزمون احتمالي، ضروري است.
د : پرونده متقاضي پس از اعلام موافقت از سوي دانشكده يا موسسه آموزشي، در كميته منتخب آموزشي استعدادهاي درخشان دانشگاه با حضور نماينده دانشكده يا موسسه آموزشي ذيربط، بررسي و پس از تائيد جهت ثبت نام به امور آموزشي يا تحصلات تكميلي دانشگاه معرفي مي گردد.
ه ـ اين دستورالعمل مشتمل بر 5 بند و 6 تبصره در جلسه مورخ 11/4/81 شوراي دانشگاه به تصويب رسيد.















9- تسهيلات خروج از كشور
در سفرهاي علمي و آموزشي





































باسمه تعالي


رياست محترم دانشكده فني

سلام عليكم
همان طوري كه استحضار داريد دانشجويان مشمول نظام وظيفه كه از معافيت تحصيلي استفاده مي كنند، در موقع خروج از كشور لازم است وثيقه اي به ميزان پنجاه ميليون ريال به عنوان ضمانت بازگشت به كشور به حساب اداره نظام وظيفه واريز نمايند. باتوجه به اينكه در سفرهاي گروهي علمي و آموزشي به خارج از كشور، بعضي از دانشجويان قادر به پرداخت اين وثيقه نيستند، هيات رئيسه دانشگاه به منظوركمك به اين دانشجويان در اين سفرها تضمين وثيقه پيش گفته را تحت شرايط زير تصويب كرده است .
شرايط استفاده از تضمين
الف ) تاييد علمي و آموزشي بودن سفر و تصويب ضرورت آن توسط شوراي عمومي گروه آموزشي.
ب ) تاييد سفر توسط رئيس دانشكده
ج ) تقبل كليه هزينه ها توسط دانشكده يا دانشجويان.
د ) استفاده گروه از گذرنامه جمعي
ه ) رعايت آيين نامه هاي سفرهاي گروهي به خارج از كشور.



نحوه تضمين وثيقه توسط دانشگاه
الف ) دريافت يك قطعه چك پنجاه ميليون ريالي در وجه دانشكده از هركدام از دانشجويان مشمول متقاضي استفاده از تسهيلات كه توسط يك ضامن معتبر پشت نويسي شده است.
ب ) مكاتبه رياست دانشكده با معاونت دانشجويي و فرهنگي دانشگاه مبني بر تضمين پرداخت وثيقه قانوني دانشجويان در صورت عدم بازگشت آنان به كشور.
دانشجوياني كه سفر آنها به منظور شركت درمسابقات معتبر بين المللي مي باشد، از ارائه چك ضمانت معاف مي باشند.
ج ) مكاتبه دانشگاه با وزارت علوم، تحقيقات و فناوري مبني بر تضمين پرداخت وثيقه قانوني دانشجويان در صورت عدم بازگشت آنان به كشور مشروط به صدور گذرنامه جمعي.
ضمناً چك ضمانت پيش گفته پس از بازگشت دانشجويان از خارج به آنها مسترد خواهد شد و درصورت عدم بازگشت در موعد مقرر، بايد جهت انجام اقدامات قانوني و حقوقي لازم به دفتر حقوقي دانشگاه ارسال گردد.

علي اصغر خداياري
معاون دانشجويي و فرهنگي دانشگاه
1/7/1380





باسمه تعالي

رياست محترم دانشگاه تهران

سلام عليكم
احتراماً، با توجه به تصويب و ابلاغ تبصره 3 ماده 103 آئين نامه اجرائي قانون وظيفه عمومي و صورتجلسه مورخ 3/6/80 نحوه جديد صدور مجوز خروج از كشور دانشجوياني كه داراي معافيت تحصيلي مي باشند، به شرح زير باستحضار مي رسد. خواهشمند است دستور فرمائيد از اين پس معاونت هاي ذيربط در آن دانشگاه مراتب زير را مراعات نمايند.
براساس تبصره فوق الذكر كه تصوير آن به پيوست مي باشد و ماده 24 آئين نامه اجرائي قانون وظيفه عمومي از اين پس كليه دانشجويان داراي معافيت تحصيلي كه براي مقاصد علمي قصد خروج از كشور دارند، از سپردن تضمين نقدي بازگشت به كشور معاف مي‌باشند. مقتضي است در صورت وجود تقاضا براي سفر يا مقاصد علمي، موارد پس از بررسي و تائيد مراتب با ذكر تاريخ سفر و مدارك مربوط به اداره كل امور دانشجويان داخل وزارت ارسال شود. ضمناً براي هماهنگي و وحدت رويه مصاديق مقاصد علمي سفر به شرح زير اعلام مي گردد.
الف ) شركت دركنفرانس ها و مجامع علمي بين المللي متناسب با رشته تحصيلي با ارائه گواهي ثبت نام يا دعوتنامه معتبر.
ب ) شركت در مسابقات و جشنواره هاي دانشجويي با ارائه دعوتنامه يا گواهي ثبت نام.
پ ) دوره هاي 6 تا 9 ماهه تحقيقاتي دانشجويان دوره هاي دكتري داخل كشور.
ج ) بازديدهاي علمي گروهي متناسب با رشته تحصيلي تحت نظر دانشگاه و رعايت بخشنامه هاي مربوط.
د ) شركت در دوره هاي آموزشي كوتاه مدت مرتبط با رشته تحصيلي.
هـ ) شركت در دوره هاي كارآموزي مرتبط با رشته تحصيلي با ارائه دعوتنامه و موافقت دانشگاه.
با توجه به تسهيلات ويژه اي كه مكاتبه دانشگاه براي دانشجويان عازم به خارج ازكشور با مقاصد علمي ايجاد مي نمايد، لازم است مكاتبات با امضاي يكي از معاونين دانشگاه و يا مدريت خاصي كه مهر وامضاء مربوط قبلاً‌ معرفي شده است، انجام پذيرد.
ساير دانشجوياني كه با مقاصدي چون انجام مناسك حج تمتع، عمره مفرده، زيارت، بازديد از نمايشگاه و يا شركت در دوره هاي آموزشي غيرمرتبط با رشته تحصيلي، ديدار بستگان، درمان، شركت در آزمونهاي مختلف زبان،‌ تفريح و … تمايل به سفر به خارج از كشور دارند،‌ مي توانند صرفاً با در دست داشتن گواهي اشتغال به تحصيل معتبر به اداره كل اموردانشجويان داخل مراجعه نمايند و از اين پس نيازي به مكاتبه خاص براي اين دانشجويان متقاضي نمي باشد.
بديهي است در صورت لزوم در اينگونه موارد اخذ مجوزهاي لازم آموزشي از مراجع ذيربط در دانشگاه براي ايام سفر و تبعات ناشي از غيبت غيرموجه بيش از حد مقرر بر عهده دانشجوي متقاضي خواهد بود.
ديگر سفرهاي گروهي دانشجويان به خارج از كشور همچنان با رعايت مفاد بخشنامه هاي شماره 9529/41 مورخ 28/4/77 و 6734/4 مورخ 1/11/77 مقدور بوده و مستلزم مكاتبه با اين معاونت مي باشد. با توجه به اينكه انجام اينگونه مسافرتها پس از موافقت دانشگاه و معمولاً با اخذ گذرنامه هاي گروهي انجام مي پذيرد، براي تسهيل در سفر مناسب است دانشگاه پس از اخذ تضمين هاي لازم، بازگشت به كشور اين افراد را تعهد نمايد.


غلامرضا ظريفيان
معاون دانشجويي وزارت علوم، تحقيقات وفناوري

دانشكده فني

باسلام
احتراماً پيرو بخشنامه شماره 793/42 مورخ 1/3/81 به اطلاع مي رساند دانشجويان دوره دكتري و كارشناسي ارشد كه در كنفرانسهاي بين المللي مقاله ارائه نمايند بشرط ارائه پذيرش مقاله با هماهنگي دانشكده مربوطه مي توانند از كمك هاي معاونت پژوهشي دانشگاه به مبلغ يك ميليون و پانصدهزار ريال (150 هزارتومان) و مبلغ يك ميليون و پانصد هزار ريال ( 150 هزارتومان ) از محل اعتبارات دانشكده استفاده نمايند.

مهدي فائزي پور
مديركل روابط دانشگاهي و بين المللي





10-دستورالعمل ارائه تسهيلات به متقاضيان ادامه تحصيل
در خارج از كشور با هزينه شخصي


































دستورالعمل ارائه تسهيلات به متقاضيان ادامه تحصيل
در خارج از كشور با هزينه شخصي

متقاضيان ادامه تحصيل در خارج از كشور با استفاده از امكانات شخصي در مقابل تحصيلي بالاتر از كارشناسي، مي‌توانند با احراز شرايط مورد نياز از تسهيلات ذيل برخوردار شوند :
ماده 1 : شرايط مورد نياز
داشتن مدرك كارشناسي از يكي از دانشگاههاي مورد تائيد وزارت علوم، تحقيقات و فناوري.
كسب نمره حدنصاب از يكي از آزمونهاي زبان خارجي مورد قبول وزارت علوم، تحقيقات و فناوري.
دارا بودن پذيرش قطعي ( غيرمشروط ) مورد تائيد وزارت علوم، تحقيقات و فناوري در مقطع مربوط از يكي از دانشگاههاي معتبر خارجي.
ماده 2 : ارايه تسهيلات
معرفي به اداره نظام وظيفه عمومي جهت كسب معافيت تحصيلي براي طول مدت دوره با رعايت مقررات نظام وظيفه.
به تعويق انداختن تعهدات مربوط به استفاده از تحصيل رايگان تا پايان دوره.
معرفي به اداره گذرنامه براي انجام امور مربوط ( اخذ، تمديد و تجديد گذرنامه دانشجويي ).
معرفي به وزارت امور خارجه براي صدور مجوز خروج دانشجويي و حمايت از متقاضي به منظور اخذ رواديد كشور خارجي.
صدور مجوز ارسال ارز از طريق مجاري معتبر بانكي به ميزان مصوب هيات دولت و به نرخ روز.
اطلاع رساني و ارايه خدمات مشاوره اي در خصوص وضعيت تحصيل در دانشگاههاي مختلف جهان.
تبصره 1 :
پرداخت كليه هزينه هاي ريالي و ارزي مربوط بر عهده متقاضي است و وزارت علوم، تحقيقات و فناوري هيچگونه تعهدي در اين خصوص نخواهد داشت.
تبصره 2 :
متقاضيان استفاده از بند يك تسهيلات مزبور بايد معادل پنجاه ميليون ريال وثيقه بانكي يا تضمين معتبر به عنوان ضمانت ً انجام خدمت وظيفه عمومي پس از پايان تحصيلات مربوطه ً بسپارند.
تبصره 3 :
متقاضيان استفاده از بند دو تسهيلات مزبور بايد معادل پنجاه ميليون ريال وثيقه ملكي يا تضمين معتبر به عنوان ضمانت ً‌ ايفاي تعهدات مربوط به استفاده از تحصيل رايگان پس از پايان تحصيلات مربوط ً بسپارند.
تبصره 4 :
مدت استفاده از تسهيلات مزبور، براي ادامه تحصيل در مقطع كارشناسي ارشد حداكثر 3 سال، در مقطع دكتري حداكثر 6 سال و در دوره فوق دكتري حداكثر 2 سال خواهد بود.
تبصره 5 :
مربيان عضو هيات علمي رسمي دانشگاهها و موسسات علمي و تحقيقاتي با موافقت دانشگاه يا موسسه محل خدمت و با استفاده از ماموريت تحصيلي مي توانند از اين تسهيلات استفاده نمايند.
تبصره 6 :
همسر و فرزندان متقاضيان نيز مي توانند از تسهيلات مزبور به استثناي بند يك ان طبق ضوابط و مقررات جاري بهره مند شوند.
ماده 3 : اين دستورالعمل در 3 ماده و 6 تبصره در تاريخ 27/3/81 به تصويب وزارت علوم، تحقيقات و فناوري رسيد و از تاريخ تصويب قابل اجرا است و ضوابط مغاير با آن ملغي مي‌شود.

















11-تسهيلات مربوط به دانشجويان بورسيه دكتري















































باسمه تعالي

دستورالعمل پرداخت كمك هزينه مسكن به دانشجويان متاهل بورسيه دوره دكتري

وزارت فرهنگ و آموزش عالي به منظور رفع قسمتي از مشكلات مالي دانشجويان متاهل بورسيه دوره دكتري و براساس مصوبه شوراي مركزي بورس با توجه به شرايط ذيل به آنان كمك هزينه مسكن پرداخت مي كند:
الف – شرايط وام گيرنده
متاهل بودن
دارا بودن اولويت در نيازمالي
عدم استفاده از خوابگاه دانشجويي
سپردن تعهد معتبر مبني بر باز پرداخت وام
بومي نبودن دانشجو
نداشتن منزل مسكوني شخصي
نداشتن درآمد مالي هرمنبعي غيربورس
ب – مبلغ وام پرداختي و شرايط بازپرداخت آن
ميزان وام پرداختي به دانشجويان ماهيانه -/000/150 ريال ميباشد.
حداكثر مدت پرداخت وام به دانشجويان برابرمدت بورس مي باشد.
دانشجويان متقاضي موظفند در آغاز هر ترم تحصيلي نسبت به تكميل فرم درخواست بهره مندي از كمك هزينه مسكن و هم چنين تكميل فرم تعهد بازپرداخت اقدام نمايند.
ج ـ مدارك لازم
تكميل فرم سند تعهداتي در دفترخانه هاي اسناد رسمي
تكميل فرم پيوست توسط دانشجو و تائيد آن توسط معاونت دانشجويي دانشگاه
يك نسخه كامل از فتوكپي شناسنامه دانشجو
يك نسخه از قرارداد اجاره منزل
تبصره 1- معاونت دانشجويي دانشگاه موظف مي باشد دانشجوياني را كه تاهل اختيار نموده و يا از خوابگاه دانشجويي خارج مي گردند براساس بندهاي فوق معرفي نمايد.
د ـ‌ باز پرداخت وام مسكن
باز پرداخت كمك هزينه مسكن ( وام مسكن ) براساس مندرجات سند تعهداتي بند ج ـ 1 مي باشد.
قابل ذكر مي باشد كليه مدارك فوق مي بايست بعد از تكميل توسط دانشجو از طريق معاونين دانشجويي دانشگاهها به اين اداره كل بورسها و دانشجويان خارج وزارت ارسال گردد.












باسمه تعالي


سرپرستي محترم دانشجويي و فرهنگي دانشكده فني

سلام عليكم
با احترام، مشاهده شده بعضي دانشجويان بورسيه دوره هاي دكتري درمورد امتيازهاي رفاهي مربوط به بورس بودن از قبيل وام مسكن يا هزينه هاي بيمه خدمات درماني خود، به موقع و يا با فراهم شدن همه ي شرايط اقدام نمي نمايند و در نتيجه عمدتاً موجبات اتلاف وقت خودشان و … ايجاد مي‌شود.
بنابراين خواهشمند است به اطلاع ايشان برسانند با فراهم آوردن شرايط اصلي زير، وبه موقع اقدام به عمل آورند:

هردانشجوي بورسيه قبل از هر اقدامي براي دريافت امتيازهاي رفاهي، ابتدا بايستي به آموزش عالي تعهد خدمت بسپارد و جايابي شود (‌ از طريق مراجعه به اداره كل بورس وزارت متبوع واقع در خيابان شهيد بهشتي ميدان تختي ).
براي تقاضاي وام مسكن : اجاره نامه – برگه درخواست مخصوص – تعهد بازپرداخت به صندوق رفاه ( شماره1 ) را به سرپرستي تسليم دارد، و دراين كار تاخير روا ندارد.
براي تقاضاي هزينه بيمه خدمات درماني : تصوير شناسنامه خود و افراد تحت تكفل – تعيين وضعيت اشتغال همسر را به سرپرستي اطلاع دهند تا سرپرستي مكاتبات لازم را انجام دهد.
براي تقاضاي كمك هزينه تهيه رساله، پس از گذراندن امتحان جامع، برگه مخصوص را از سرپرستي دريافت كرده و پس از تكميل به سرپرستي برگرداند.

لازم به يادآوري است كه در مورد دانشجويان ورودي سالهاي 1376 به بعد بورسيه شدن مستلزم فراهم آوردن
شرايط فراواني است كه دانشجو خود بايستي پيگير آن شود.

داود سليماني
مشاور رئيس و سرپرست حوزه
معاونت دانشجويي و فرهنگي دانشگاه
















پيوست‌ 1ـ بخشنامه‌هاي منتخب اداره كل
تحصيلات تكميلي دانشگاه تهران‌













































با توجه به طول دوره‌هاي تحصيلي چنانچه دانشجوي كارشناسي ارشد سومين نيمسال تحصيلي خود را به پايان رسانيده و موضوع پايان‌نامه و استاد راهنماي وي رسماً تعيين ‌نشده است، محروم از تحصيل شناخته مي‌شود. همچنين در مورد دانشجويان دوره دكتري كه 5 نيمسال از شروع تحصيل آنها مي‌گذرد و موفق به گذراندن دروس مرحله آموزشي خود نشده‌اند، طبق ماده 12 آئين نامه دوره دكتري محروم از تحصيل شناخته مي‌شوند.





















بسمه تعالي
بخشنامه‌ شماره‌ 101 اداره‌ كل‌ تحصيلات‌ تكميلي‌
ضوابط اخذ پايان‌نامه‌ كارشناسي‌ ارشد
براساس مصوبات سي و ششمين جلسه شوراي تحصيلات تكميلي دانشگاه در تاريخ25/1/74 ضوابط ثبت موضوع پايان‌نامه كارشناسي ارشد به شرح زير مي‌باشد:
1-اخذ واحد پايان‌نامه توسط دانشجو در زمان ثبت نام نيمسال تحصيلي مورد نظر.
2-دريافت برگهاي اطلاعاتي پايان‌نامه كارشناسي ارشد(3صفحه) از گروه آموزشي يا دفتر سرپرستي تحصيلات تكميلي دانشكده.
3-تكميل برگهاي اطلاعاتي با هماهنگي استاد راهنما و امضاء توسط دانشجو.
4-تأييد و امضاء استاد راهنما و مشاورين(حسب مورد).
5-تحويل برگهاي اطلاعاتي به گروه آموزشي مربوط.
6-بررسي موضوع پايان‌نامه در كميته تحصيلات تكميلي گروه آموزشي.
7-امضاء برگ اطلاعاتي توسط اعضاي كميته و مدير گروه.
8-در صورت تصويب موضوع پايان‌نامه‌، ارسال تصوير برگها به دفتر سرپرستي تحصيلات تكميلي دانشكده جهت درج در پرونده دانشجو.
9-ارسال تصوير برگهاي اطلاعاتي همراه گزارش فراغت از تحصيل به اداره كل تحصيلات تكميلي دانشگاه (در زمان فارغ التحصيلي دانشجو).
رعايت مفاد اين بخشنامه از ابتداي سال1375 الزامي است.

خسرو برگي‌
قائم مقام معاون آموزشي و مديركل تحصيلات تكميلي دانشگاه‌


برگ اطلاعاتي پايان‌نامه كارشناسي ارشد
دانشكده: گروه‌:

1-عنوان پايان‌نامه:
2-مشخصات استاد راهنما و مشاورين
مسئوليت نام و نام خانوادگي مرتبه علمي محل اشتغال
استاد راهنما
استاد مشاور
استاد مشاور دوم
(حسب مورد)

3-مشخصات دانشجو
نام و نام خانوادگي: شماره دانشجويي: رشته و گرايش:

4-نيمسال اخذ واحد پايان‌نامه: نيمسال اول/ دوم سال تحصيلي تعداد واحد:


5-اطلاعات مربوط به موضوع پايان‌نامه
الف ـ تعريف مساله يا فرضيه




ب ـ هدف از طرح مورد نظر و ضرورت انجام آن




ج ـ روشهاي اجرائي طرح:



د ـ سابقه علمي:


هـ ـ پيشنهاد دهنده موضوع پروژه:
وـ از امكانات و همكاري كدام سازمان و يا واحد صنعتي جهت انجام اين پروژه استفاده مي‌شود (حسب مورد)

زـ برنامه زماني‌، پيش‌بيني كلي از فهرست مطالب پايان‌نامه و مراجع اصلي (از صفحه پيوست استفاده گردد)

6-تاريخ و امضاء دانشجو و استاد راهنما و مشاورين:
دانشجو: استاد راهنما استاد مشاور استاد مشاور دوم(حسب مورد):
اين پيشنهاد در تاريخ در كميته تحصيلات تكميلي گروه مطرح و نظر كميته به شرح ذيل اعلام گرديد
تصويب شد نياز به اصلاحات دارد تصويب نشد
اسامي و امضاء اعضاي كميته تحصيلات تكميلي گروه:
1- 6-
2- 7-
3- 8-
4- 9-
5- 10-
امضاء مدير گروه و تاريخ:

توجه: مطالب اين فرم حتي‌الامكان با ماشين تايپ گردد در غير اينصورت كاملاً خوانا نوشته شود. ارسال تصوير مناسب فرم فوق پس از تأييد و امضاء جهت بايگاني در پرونده دانشجو در سرپرستي تحصيلات تكميلي دانشكده ضروري است.
برگ اطلاعاتي پيوست‌
1-برنامه زماني انجام پايان‌نامه:







2-پيش بيني فهرست پايان‌نامه:







3-منابع و مراجع اصلي مورد استفاده (حداقل3 مورد:)









بسمه تعالي‌

بخشنامه شماره 102 اداره كل تحصيلات تكميلي‌
نحوه ارزشيابي پايان‌نامه كارشناسي ارشد و تركيب هيأت داوران‌

بر اساس مصوبات سي و ششمين جلسه شوراي تحصيلات تكميلي دانشگاه در تاريخ‌ 25/1/74 اعلام نمره يك پايان‌نامه توسط هيأت داوران بر روي برگ مخصوص ارزشيابي پايان‌نامه كارشناسي‌ارشد صورت مي‌پذيرد.
اصل برگ ارزشيابي در پرونده دانشجو در دانشكده و تصوير آن در گروه‌ نگهداري مي‌شود. ارسال تصوير برگ فوق همراه گزارش فراغت از تحصيل دانشجو به اداره كل تحصيلات تكميلي دانشگاه الزامي است.
شايان ذكر است اين برگ فقط در مورد دانشجويان رسمي بايد استفاده شود و براي دانشجويان دوره‌هاي غير رسمي‌، برگ ارزشيابي ديگري تهيه خواهد شد.
تركيب هيأت داوران در جلسه دفاعيه پايان‌نامه كارشناسي ارشد با توجه به ماده 19 آئين‌نامه آموزشي دوره كارشناسي ارشد ناپيوسته (مصوب جلسه291 شوراي عالي برنامه‌ريزي‌ـ نشريه شماره134) به شرح‌ زير مي‌باشد:





1-استاد راهنما.
2-استاد مشاور.
3-حداقل يك نفر نماينده كميته تحصيلات تكميلي گروه آموزشي. 4-دو نفر از بين اعضاي هيأت علمـي يا متخصصان و محققـان داخل يا خارج دانشگـاه به پيشنهاد استاد راهنما و تأييد سرپرست تحصيلات تكميلي گروه آموزشي.
٭چنانچه استاد مشاور دوم (حسب مورد) در هدايت پايان‌نامه نقش داشته باشد در اينصورت وي بعنوان يكي از دو نفر موضوع بند4 در تركيب هيأت داوران قرار مي گيرد.
رعايت مفاد اين بخشنامه از ابتداي سال 1375 الزامي است‌.

خسرو برگي‌
قائم مقام معاون آموزشي و مدير كل تحصيلات تكميلي‌
دانشگاه‌














بسمه تعالي‌
بخشنامه‌ شماره‌ 106 اداره‌ كل‌ تحصيلات‌ تكميلي‌
امتياز مراحل‌ سه‌گانه‌ آزمون‌ دكتري‌ داخل‌

براساس ماده 9 دستورالعمل شماره 30 وزارت فرهنگ و آموزش عالي درخصوص آزمون گزينش دانشجو براي دوره‌هاي دكتري داخل و با توجه به مصوبه سي و دومين جلسه شوراي تحصيلات تكميلي دانشگاه در تاريخ 22/9/74، امتياز مراحل سه گانه آزمون دكتري به شرح ذيل تعيين مي گردد:
الف ـ70 امتياز براي آزمون كتبي كه به منظور تعيين ميزان آشنايي داوطلب با پايه‌هاي اصلي هر رشته برگزار مي‌شود و سطح سؤالات آن در حد دانش و تجربيات فارغ‌التحصيل دوره كارشناسي ارشد هر رشته و مطابق فهرست برنامه‌هاي مصوب شوراي عالي برنامه‌ريزي خواهد بود. توصيه مي‌شود محتوي سؤالات به گونه‌اي باشد كه بهترين داوطلبان با توجه به اهداف دوره‌هاي دكتري انتخاب شوند.
ب‌ـ 15 امتياز جهت مصاحبه كه به منظور سنجش انگيزه‌هاي ادامه تحصيل و توانايي‌هاي تحقيق و ساير شرايط ضروري امور پژوهشي برگزار مي‌شود.
ج‌ـ 15 امتياز براي سوابق تحصيلي كه شامل معدل ‌كتبي ديپلم‌، معدل دوره كارشناسي و معدل دوره ‌كارشناسي ارشد و ساير امتيازات علمي داوطلب مي‌باشد.


براي گزينش نهايي داوطلبان‌، تعيين امتياز مراحل سه‌گانه با رعايت حداكثر امتياز هر مرحله الزامي ‌است. آزمون كتبي هر رشته تحصيلي زير نظر سرپرست تحصيلات تكميلي گروه آموزشي مربوط و با هماهنگي كميته تحصيلات تكميلي گروه برگزار مي‌شود. مرحله مصاحبه توسط كميته‌اي منتخب از كميته تحصيلات تكميلي گروه آموزشي و تعيين امتياز سوابق تحصيلي داوطلبان حائز حد نصاب آزمون كتبي توسط همين كميته منتخب خواهد بود. بديهي است سرپرست تحصيلات تكميلي دانشكده بعنوان نماينده شوراي تحصيلات تكميلي دانشكده با هماهنگي اداره كل تحصيلات تكميلي دانشگاه‌، بر حسن انجام مراحل سه گانه آزمون‌، مطابق مقررات و ضوابط نظارت خواهد داشت.
رعايت مفاد اين بخشنامه و همينطور دستورالعمل اجرايي برگزاري و استخراج نتايج آزمون‌هاي دكتراي تخصصي كه پيوست نامه شماره‌ 12692/7/130مورخ14/8/74 بوده است، از ابتداي سال 1375 الزامي است.



خسرو برگي
قائم مقام معاون آموزشي و مدير كل تحصيلات تكميلي
دانشگاه‌








بسمه تعالي‌
بخشنامه شماره109اداره كل تحصيلات تكميلي
نقش استاد راهنما در دوره دكتري
براساس مصوبه سي و سومين جلسه شوراي تحصيلات تكميلي دانشگاه در تاريخ13/10/74 و با توجه به آئين نامه دوره دكتري (نشريه شماره130وزارت فرهنگ وآموزش عالي مورخ 8/12/1372)منظور از استاد راهنما در دوره دكتري به شرح زير مي‌باشد:
استاد راهنما در دوره دكتري منظور هيأت علمي(با حداقل مرتبه استادياري و سه سال سابقه تدريس يا تحقيق در دوره كارشناسي ارشد) است كه هدايت‌گر اصلي دانشجو در زمينه علمي جهت انجام رساله‌تحقيقاتي مرحله پژوهشي دوره دكتري مي‌باشد بنابراين دانشجوي دكتري نيازي به داشتن استاد راهنما به مفهوم متعارف آن در مقاطع كارشناسي و برخي موارد در كارشناسي ارشد جهت راهنمايي وي در اخذ واحدها و ساير موارد نمي‌باشد. استادراهنما به تقاضاي دانشجو و موافقت كتبي عضو هيأت علمي (استادراهنما)وبا تصويب شوراي‌تحصيلات تكميلي گروه آموزشي تعيين مي گردد.
عليهذا نظر بر اينكه معمولاً تعيين قطعي موضوع رساله دكتري و استاد راهنماي مربوط و همچنين مشاورين علمي رساله در ابتداي مرحله آموزشي دوره دكتري‌ امكان‌پذير نمي‌باشد، مقرر مي‌گردد تا تعيين استاد راهنماي رساله و موضوع آن‌، مسئوليت هدايت دانشجو جهت اخذ واحدهاي آموزشي و ساير امور مربوط به عهده مدير گروه آموزشي (براساس تبصره ماده 6 آئين نامه دكتري) و يا با موافقت ‌ايشان به عهده سرپرست تحصيلات تكميلي گروه آموزشي باشد.
رعايت‌ مفاد اين بخشنامه از ابتداي سال1375 الزامي است.
خسرو برگي‌
قائم‌ مقام‌ معاون‌ آموزشي‌ و مدير كل‌ تحصيلات‌ تكميلي‌
دانشگاه‌
بسمه‌ تعالي‌
بخشنامه شماره110 اداره كل تحصيلات تكميلي
حداكثر تعداد پايان‌نامه و رساله يك عضو هيأت علمي بطور همزمان

براساس‌ مصوبه سي و هشتمين جلسه شوراي تحصيلات تكميلي دانشگاه در تاريخ 23/12/74 و در راستاي اعتلاي كيفي بخش پژوهشي دوره‌هاي كارشناسي ارشد و دكتري با توجه به ساختار علمي گروه‌هاي آموزشي‌، مرتبه علمي اعضاي هيأت علمي، تعداد واحد هر پايان‌نامه و رساله و ساير عوامل مؤثر:

حداكثر تعداد پايان‌نامه كارشناسي ارشد(در دوره‌هاي رسمي و غير رسمي) و رساله دكتري تحت ‌سرپرستي و هدايت همزمان يك عضو هيأت علمي با هر مرتبه علمي (استاد، دانشيار و استاديار) در كليه ‌گروههاي آموزشي دانشگاه تهران به شرح زير تعيين مي‌شود:
الف ـ چهارپايان‌نامه كارشناسي ارشد و يك رساله دكتري يا.
ب‌ـ شش‌ پايان‌نامه كارشناسي ارشد و بدون رساله دكتري در شرايط استثنايي و با توجه به توانايي علمي و حضور مطلوب عضو هيأت علمي در دانشكده‌، با تصويب كميته تحصيلات‌ تكميلي گروه آموزشي و تأييد شوراي تحصيلات تكميلي دانشكده:
ج ـ چهار پايان‌نامه كارشناسي ارشد و دو رساله دكتري يا.
د ـ هشت پايان‌نامه كارشناسي ارشد بدون رساله دكتري

شوراي تحصيلات تكميلي هر دانشكده مجاز مي‌باشد با توجه به وضعيت موجود گروههاي آموزشي خود، حداكثر تعيين شده فوق‌الذكر را كاهش دهد ولي مجاز به افزايش آن نمي‌باشد.
هرگونه پيشنهاد خارج از مفاد بخشنامه فوق‌الذكر در رابطه با تعداد تعيين شده و شرايط مورد نظر، پس از تصويب شوراي تحصيلات تكميلي دانشكده نياز به مجوز معاونت آموزشي دانشگاه دارد.
رعايت‌ مفاد اين بخشنامه از نيمسال دوم‌ 75-74 الزامي است.


خسرو برگي‌
قائم مقام معاون آموزشي و مديركل تحصيلات تكميلي
دانشگاه‌



















بسمه تعالي‌
بخشنامه شماره 111 اداره كل تحصيلات تكميلي‌
مشروط بودن دانشجويان كارشناسي ارشد ناپيوسته

براساس ماده 13 آئين نامه آموزشي دوره كارشناسي ارشد ناپيوسته‌ (مصوبه جلسه291 شوراي عالي ‌برنامه‌ريزي مورخ 25/10/1373ـ نشريه شماره 134)، ميانگين نمرات دروس دانشجو در دوره كارشناسي ارشد، در هر نيمسال تحصيلي‌، نبايد از 14 كمتر باشد. اگر ميانگين نمرات دانشجو در دو نيمسال تحصيلي كمتر از 14 باشد، آن دانشجو از ادامه تحصيل محروم مي‌شود.
در راستاي تعيين ضابطه اجرائي ماده 13، در هر نيمسال تحصيلي (مهرماه در نيمسال اول و فروردين ماه در نيمسال دوم) آخرين كارنامه كليه دانشجويان كارشناسي ارشد توسط سرپرستان تحصيلات ‌تكميلي دانشكده‌ها از مركز انفورماتيك و كامپيوتر دانشگاه‌، درخواست و تهيه مي‌شود و در اختيار گروههاي آموزشي و دانشجويان قرار مي گيرد. بديهي است آن دسته از دانشجوياني كه ميانگين نمرات آنها در دو نيمسال (حتي غير متوالي‌) كمتر از 14 باشد، محروم از تحصيل شناخته ميشوند و در صورت ادامه تحصيل، مراتب غيرقانوني تلقي مي‌شود. چنانچه هر دانشجويي به دلايلي به مشروط بودن خود معترض باشد، مي‌بايد اعتراض خود را كتباً به سرپرست تحصيلات تكميلي گروه آموزشي مربوط تسليم و خواستار رسيدگي شود. سپس مسأله در كميته تحصيلات تكميلي گروه‌، طرح و بررسي شده و اتخاذ تصميم مي گردد. موارد خاص و پيش‌بيني نشده در مقررات مربوط به مشروط بودن مي‌بايد پس از بررسي در كميته ‌تحصيلات تكميلي گروه آموزشي و شوراي تحصيلات تكميلي دانشكده، همراه نظرات مستدل جهت ‌اتخاذ تصميم نهايي به اداره كل تحصيلات تكميلي دانشگاه ارسال شود.
شايان ذكر است دانشجوئي كه دو نيمسال داراي ميانگين كمتر از 14 باشد، تحت هيچ شرايطي مجاز به ‌دفاع از پايان‌نامه نمي‌باشد.

رعايت مفاد اين بخشنامه از ابتداي سال 1375 الزامي است و مسئول حسن اجراي آن سرپرست محترم ‌تحصيلات تكميلي دانشكده و سرپرستان محترم تحصيلات تكميلي گروههاي آموزشي مي‌باشند.

خسرو برگي‌
قائم مقام معاون آموزشي و مديركل تحصيلات تكميلي‌
دانشگاه‌















بسمه‌ تعالي‌
بخشنامه شماره 112 اداره كل تحصيلات تكميلي‌
صدور گواهي رتبه اول تا سوم فارغ‌التحصيلان كارشناسي ارشد

در راستاي سياست تمركززدايي و تفويض اختيارات‌، صدور گواهي احراز رتبه اول‌، دوم و سوم توسط فارغ‌التحصيلان دوره‌هاي ‌كارشناسي ارشد با شرايط زير به عهده سرپرستي تحصيلات تكميلي دانشكده‌ها مي‌باشد.
1-گواهي در صورت نياز فارغ‌التحصيل و بنابه درخواست‌ كتبي وي قابل صدور مي‌باشد.
2-تعيين حائزين رتبه‌هاي اول تا سوم از ميان فارغ‌التحصيلان يك‌ سال كامل تحصيلي (نيمسال اول و نيمسال دوم) خواهد بود و ملاك ‌يك نيمسال تحصيلي نمي‌باشد.
3-تاريخ فراغت از تحصيل در يك سال تحصيلي از اول مهرماه هر سال تا سي‌ويكم شهريورماه سال بعد مي باشد (تاريخ دفاع از پايان‌نامه، تاريخ فراغت از تحصيل قلمداد مي‌شود.)
4-صدور گواهي براي واجدين شرايط در هر گرايش رسمي كارشناسي ارشد كه داراي برنامه مصوب مستقل ميباشد، بلامانع است.
5-سال ورودي دانشجويان در تعيين رتبه‌هاي ممتاز نقشي نداشته و ملاك فقط تاريخ فراغت از تحصيل مي‌باشد.
6-در متن گواهي، درج مشخصات كامل فارغ‌التحصيل (نام و نام خانوادگي‌، شماره شناسنامه‌، نام پدر، تاريخ و محل تولد، شماره ‌دانشجويي)، نام دانشكده‌، گروه آموزشي‌، گرايش تحصيلي، معدل كل، تعداد نيمسالهاي شاغل به تحصيل‌، تعداد كل فارغ التحصيلان ‌گرايش مورد نظر در سال تحصيلي مربوط الزامي است.
7-گواهي با ذكر نام و نام خانوادگي سرپرست تحصيلات تكميلي دانشكده و عنوان مربوط، امضاء شده و ممهور به مهر رسمي دانشكده ‌مي‌شود و سپس شماره‌گذاري مي گردد.
8-تصوير گواهي در پرونده دانشجو در دانشكده نگهداري و يك‌ تصوير نيز بلافاصله جهت درج در پرونده وي به اداره كل تحصيلات ‌تكميلي دانشگاه ارسال مي‌شود.
9-گواهي فقط در يك نوبت و يك نسخه ‌و بدون عنوان گيرنده صادر مي‌شود و فارغ‌التحصيل در صورت نياز به ارائه آن به ارگانهاي ‌مختلف‌، مي تواند از تصوير آن استفاده نمايد.
10-حائزين رتبه اول تا سوم يك گرايش تحصيلي در يك سال تحصيلي حتماً بايد پس از تاريخ 31 شهريور تعيين شود و تحت هيچ‌ شرايطي قبل از انقضاي مهلت مذكور، تعيين مراتب و صدور گواهي مجاز نمي‌باشد.
11-چنانچه يك دانشجو در طول سال تحصيلي مورد نظر از پايان‌نامه خود دفاع نمايد ولي به هر دليلي جهت انجام امور فراغت از تحصيل به سرپرستي تحصيلات تكميلي دانشكده مراجعه نكند، در اينصورت پس از تعيين رتبه‌هاي اول تا سوم‌، حق هيچگونه اعتراضي ندارد.

رعايت مفاد اين بخشنامه از ابتداي سال تحصيلي 75-76 الزامي بوده و فرم پيوست جهت استفاده مراتب ايفاد مي گردد.


خسرو برگي‌
قائم مقام معاون آموزشي و مديركل تحصيلات تكميلي‌
دانشگاه‌


بسمه تعالي‌
بخشنامه شماره 114 اداره كل تحصيلات تكميلي‌
اضافه سنوات در مقطع كارشناسي ارشد

براساس ماده 9 آئين نامه آموزشي دوره كارشناسي ارشد ناپيوسته مصوب جلسه291شورايعالي برنامه ريزي مورخ ‌25/10/73 (نشريه شماره 134)، طول دوره كارشناسي ارشد ناپيوسته كه دانشجو بايد دروس تعيين شده در اين دوره را با پايان‌نامه براساس مقررات مربوط به اتمام برساند، برابر دو سال مي‌باشد. براساس تبصره‌ 1 اين ماده‌، كميته تحصيلات تكميلي دانشكده و دانشگاه ‌مي تواند در صورت لزوم و حسب مورد يك و حداكثر تا دو نيمسال تحصيلي به طول دوره تحصيل دانشجو اضافه كند.
تبصره 1 ماده 4 آئين نامه فوق اعلام ميدارد كه چنانچه به تشخيص كميته تحصيلات تكميلي گروه آموزشي‌، گذراندن تعدادي از واحدهاي ‌درسي دوره كارشناسي به عنوان دروس كمبود يا جبراني‌، براي دانشجو ضروري تشخيص داده شود، وي مكلف است آن دروس را براساس برنامه مصوب، اضافه بر واحدهاي درسي مقرر در دوره كارشناسي ارشد بگذراند. تعداد دروس جبراني در هر رشته حداكثر 24 واحد است كه به ازاي گذراندن هر 12 واحد درسي از دروس جبراني‌، يك نيمسال تحصيلي‌، به طول مدت تحصيل دانشجو، افزوده ‌مي‌شود. بديهي است در هر صورت طول دوره تحصيل نبايد از سه سال تجاوز نمايد. دانشجوي دوره كارشناسي ارشد طبق ماده 10 ميتواند حداكثر براي يك نيمسال تحصيلي‌، با كسب موافقت گروه آموزشي و سرپرستي تحصيلات تكميلي دانشكده‌، از مرخصي تحصيلي استفاده كند كه البته مدت مرخصي تحصيلي جزو سنوات تحصيلي دانشجو محسوب مي‌شود با عنايت به مطالب فوق‌الذكر:
1-هر دانشجويي كه اضافه سنوات داشته باشد تا رسيدگي به وضعيت خود براساس مقررات و صدور مجوز، نمي تواند از پايان‌نامه دفاع ‌نمايد.
2-براي دانشجويان ورودي مهر 73 به بعد كه آئين‌نامه مورد اشاره شامل حال آنها مي‌شود، مي توان براساس موافقت كميته تحصيلات تكميلي گروه آموزشي و تصويب شوراي تحصيلات تكميلي دانشكده‌، يك نيمسال به مدت سنوات قانوني (يعني دو سال) اضافه نمود. در اين حالت مراتب همراه با دلايل مستند و كافي جهت اطلاع به اداره كل تحصيلات تكميلي دانشگاه اعلام مي‌شود. بديهي است ضابطه ‌اصلي براي موافقت گروه و دانشكده با يك نيمسال اضافه سنوات، خارج از اراده بودن تاخير از عهده دانشجو خواهد بود.
3-در شرايط كاملا استثنائي و ضروري براي استفاده از دومين نيمسال اضافه سنوات (براي دانشجويان ورودي مهر73 به بعد) مي بايد مراتب دقيقاً در كميته تحصيلات تكميلي گروه‌ و شوراي تحصيلات تكميلي دانشكده مطرح و بررسي شود و در صورت موافقت‌، برگ ‌ويژه اضافه سنوات حاوي‌ دلايل موافقت جهت اتخاذ تصميم نهايي در كميته منتخب تحصيلات تكميلي به اداره كل تحصيلات تكميلي ‌دانشگاه ارسال شود.
4-براي دانشجويان ورودي قبل از مهر73، حتي براي يك نيمسال اضافه سنوات مي‌بايد براساس ضوابط بند عمل گردد.
5-دانشجويي كه از يك نيمسال مرخصي طبق مقررات استفاده نمايد تنها مي تواند با رعايت ضوابط بند 3 از يك نيمسال اضافه سنوات‌ برخوردار باشد.
6-براي دانشجويي كه در ابتداي دوره‌، دروس جبراني داشته باشد در صورت نياز به اضافه سنوات (حتي يك نيمسال) مي‌بايد براساس ‌بند 3 اقدام شود.
7-در هر صورت طول دوره تحصيل دانشجويان كارشناسي ارشد ناپيوسته ورودي مهر73 به بعد نبايد از سه سال تجاوز نمايد.
رعايت مفاد اين بخشنامه از ابتداي سال 1375 الزامي بوده و سرپرست محترم تحصيلات تكميلي دانشكده مسئول حسن اجراي آن مي‌باشد.


خسرو برگي‌
قائم مقام معاون آموزشي و مديركل تحصيلات تكميلي‌
دانشگاه‌

















بسمه تعالي‌
بخشنامه شماره 117 اداره كل تحصيلات تكميلي‌
شرايط اشتغال به تدريس دانشجويان دكتري

براساس ماده 8 از آئين نامه اجرائي اعطاي بورس تحصيلي داخل كشور در مورد نحوه و ميزان اشتغال دانشجويان دوره دكتري و براساس مصوبه سي و پنجمين جلسه شوراي تحصيلات تكميلي دانشگاه در تاريخ 11/1/74 و در راستاي اعتلاي كيفي دوره‌هاي دكتري مقرر شد:
1-هنگام ثبت نام و اخذ واحد در نيمسال اول، تعهدنامه‌اي مبني بر تمام وقت بودن اشتغال به تحصيل ‌از كليه دانشجويان دكتري توسط سرپرستان تحصيلات تكميلي دانشكده‌ها اخذ شود.
2-هردانشجوي دكتري دانشگاه تهران در هر نيمسال حداكثر مي تواند 6 واحد به صورت نظري(يامعادل‌آن به صورت عملي)در دانشگاه تهران‌، با اجازه استاد راهنما و تأئيد كميته تحصيلات تكميلي گروه و تصويب شوراي تحصيلات تكميلي دانشكده تدريس نمايد.
3-مربيان ساير دانشگاهها كه دانشجوي دكتري در دانشگاه تهران باشند مي‌توانند با اجازه شوراي‌ تحصيلات تكميلي گروه و دانشكده3 واحد در دانشگاه محل اشتغال خود و 3 واحد در دانشگاه محل تحصيل (دانشگاه تهران‌) تدريس نمايند.
رعايت مفاد اين بخشنامه از ابتداي سال 1375 الزامي است.
خسرو برگي‌
قائم مقام معاون آموزشي و مديركل تحصيلات تكميلي‌
دانشگاه‌

بسمه تعالي‌
بخشنامه شماره 124 اداره كل تحصيلات تكميلي‌
نحوه صدور گواهي اشتغال به تحصيل در دوره‌هاي‌ تحصيلات تكميلي‌

به منظور تسهيل امور اداري مورد نياز دانشجويان تحصيلات تكميلي درخصوص صدور گواهي اشتغال به تحصيل در يك نيمسال تحصيلي براي ارائه به ارگانها، سازمانها و ساير مراجع ذيربط و در راستاي ايجاد هماهنگي بين دانشكده‌ها مؤسسات و مراكز وابسته به دانشگاه تهران‌، برگ پيوست تنظيم و مراحل اجرائي آن به شرح زير انجام مي گيرد:

1-هر دانشجوي مقطع كارشناسي ارشد ناپيوسته يا دكتراي تخصصي‌ در صورت نياز به گواهي‌ اشتغال به تحصيل در يك نيمسال تحصيلي‌، به دفتر سرپرستي تحصيلات تكميلي محل تحصيل مراجعه و درخواست كتبي خود جهت ‌صدور گواهي مورد نظر را ارائه مي‌نمايد.
2-مسئول آموزش‌ تحصيلات تكميلي پس از بررسي و اطمينان از اشتغال به تحصيل دانشجو در نيمسال مورد نظر، برگ پيوست را تكميل مي‌نمايد (بصورت تايپ).
3-سرپرست تحصيلات تكميلي‌، برگ اشتغال به تحصيل را امضاء نموده و سپس توسط دبيرخانه مهر و شماره مي‌شود.
4-در هر نيمسال تحصيلي فقط يك گواهي اشتغال به تحصيل كلي صادر مي‌شود، بنابراين دانشجو موظف به حفظ و نگهداري مناسب از آن مي‌باشد.
5-در صورت نياز دانشجو به ارائه گواهي اشتغال به تحصيل به چند ارگان سازمان، ... ، مي‌بايد از اصل گواهي‌، كپي ‌تهيه نمايد و با مراجعه به دبيرخانه محل تحصيل و ارائه اصل گواهي‌، خواستار تأييد كپي مورد نظر شود.
6-مسئول دبيرخانه با توجه به اصل گواهي‌، محل مهر دانشكده در زير برگ اشتغال به تحصيل (در كپي) را جهت تأييد كپي برابر اصل‌، مهر مي‌نمايد.
7-جهت جلوگيري از مشكلات پيش‌بيني نشده توسط ارگان‌، سازمان … درخواست كننده گواهي اشتغال به تحصيل از دانشجو، مراتب به صورت تذكر در زير برگ اشتغال به تحصيل درج گرديده است.

رعايت مفاد اين بخشنامه از تاريخ ابلاغ در كليه دانشكده‌ها، مراكز و مؤسسات وابسته به دانشگاه تهران الزامي است.

خسرو برگي‌
قائم مقام معاون آموزشي و مديركل تحصيلات تكميلي‌
دانشگاه‌












جمهوري اسلامي ايران‌
دانشگاه تهران
دانشكده‌
گواهي اشتغال به تحصيل‌ در دوره تحصيلات تكميلي‌

بدينوسيله گواهي مي‌شود آقاي/خانم:
دانشجوي مقطع كارشناسي ارشد ناپيوسته/دكتري در رشته و گرايش:
در نيمسال اول/دوم سال تحصيلي: 8/ 138
در اين دانشكده ثبت نام نموده و مشغول به تحصيل مي‌باشد.

نام و نام خانوادگي سرپرست تحصيلات تكميلي:
امضاء
مهر رسمي دانشكده‌


تذكر: در هر نيمسال تحصيلي به درخواست كتبي دانشجو، فقط يك گواهي اشتغال به تحصيل كلي صادر مي‌شود و در صورت نياز به ارائه گواهي فوق به مراجع‌ ذيربط، مي‌بايد از تصوير(كپي) تأييد شده آن استفاده شود. جهت اين امر، دانشجو كپي گواهي را به دبيرخانه دانشكده محل تحصيل ارائه و با نشان دادن اصل گواهي‌، محل تعيين‌ شده در زير در كپي‌، مهر مي گردد.
“كپي برابر اصل مي‌باشد” محل مهر دانشكده:





بسمه تعالي‌
بخشنامه شماره 125 اداره كل تحصيلات تكميلي‌
ضوابط و مقررات برگزاري امتحان جامع دكتري‌

در راستاي تعيين ضوابط اجرائي برگزاري امتحان جامع دكتري و ايجاد هماهنگي بين دانشكده‌ها، مؤسسات و مراكز تحقيقاتي وابسته به دانشگاه و در چارچوب ارتقاء كيفي دوره‌هاي تحصيلات تكميلي در مقطع دكتري تخصصي و براساس آئين نامه دوره ‌دكتري (نشريه شماره130 مصوب‌ دويست و هفتاد و چهارمين جلسه شوراي عالي برنامه‌ريزي وزارت فرهنگ و آموزش عالي در تاريخ ‌8/12/72) و با توجه به مصوبات چهل و هشتمين‌، چهل و نهمين و پنجاهمين جلسات شوراي تحصيلات تكميلي دانشگاه تهران در تاريخ دوم‌، شانزدهم و سي‌ام آبان ماه 1375، مقررات و نحوه برگزاري امتحان جامع دكتري به شرح زير تعيين و رعايت آن از دي ماه ‌1375 الزامي مي‌باشد.
1-هدف از امتحان جامع دكتري عبارت از سنجش قدرت تجزيه و تحليل و نقادي با استفاده از تئوري‌هاي (نظريه) علمي در خصوص مسائل مربوط به رشته تحصيلي مي‌باشد.
2-با توجه به هدف ‌امتحان جامع‌، و نظر بر اينكه برخي از توانائيهاي علمي دانشجويان دكتري در تحليل نظري مباني رشته تحصيلي نظير سرعت انتقال‌، حضور ذهن‌، دقت و ... تنها از طريق امتحان شفاهي قابل سنجش است‌، لذا ارزيابي به صورت كتبي و شفاهي انجام مي‌شود.
3-ضريب امتياز مرحله كتبي امتحان جامع برابر 75/0 و ضريب امتياز مرحله شفاهي برابر 25/0 مي‌باشد.
4-تعيين تعداد و نام دروس (مواد) امتحان جامع در مرحله كتبي و شفاهي با توجه به ساختار متفاوت علمي رشته‌هاي تحصيلي به ‌پيشنهاد گروه‌هاي آموزشي بعهده شوراي تحصيلات تكميلي دانشكده‌ها بوده كه مي‌بايد با اطلاع و تأييد معاونت آموزشي دانشگاه باشد.
5-مسئوليت برگزاري‌ امتحان جامع براساس ماده 14 آئين نامه دوره دكتري بر عهده هيأتي تحت‌ عنوان كميته امتحان جامع مركب از 5 نفر شامل استاد راهنماي رساله و چهار نفر عضو هيأت علمي داراي حداقل مرتبه استادياري يا استاديار پژوهشي با سه سال سابقه تدريس يا تحقيق در دوره كارشناسي ارشد به تعيين شوراي تحصيلات تكميلي گروه آموزشي مي‌باشد.
6-چنانچه در زمان برگزاري امتحان جامع‌، استاد راهنماي رساله تعيين نشده باشد، در آن صورت با توجه به تبصره ماده 6 آئين نامه دوره دكتري‌، مدير گروه بجاي استاد راهنماي رساله در كميته امتحان جامع عضويت خواهد داشت‌.
7-چهار نفر عضو هيأت علمي موضوع بند 5 ترجيحاً از ميان استاداني كه تدريس دروس دوره و مواد امتحاني را بر عهده داشته‌اند، انتخاب مي شوند.
8-توصيه مي‌شود يكي از چهار نفر عضو هيأت علمي كميته امتحان جامع از ميان اعضاي هيأت علمي برجسته و صاحبنظر ساير دانشگاهها انتخاب شود. تصميم در اين مورد با هماهنگي شوراي تحصيلات تكميلي دانشكده برعهده شوراي تحصيلات تكميلي گروه آموزشي مي‌باشد.
9-در مواردي كه به تصويب شوراي تحصيلات تكميلي گروه آموزشي‌، كميته امتحان جامع براي امتحان بيش از يك دانشجوي دكتري تشكيل و امتحان براي گروهي از دانشجويان برگزار مي‌شود، در آن صورت بجاي استادان راهنماي دانشجويان‌، مدير گروه در كميته ‌شركت كرده و بعنوان رئيس كميته امتحان جامع خواهد بود.
10-در گروههاي آموزشي كه طبق ضوابط مصوب شوراي تحصيلات تكميلي دانشگاه نمي‌توانند داراي شوراي تحصيلات تكميلي ‌باشند، تمام اختيارات مربوط به شوراي تحصيلات تكميلي دانشكده تفويض مي‌شود. بديهي است در اين حالت بجاي مدير گروه‌، رئيس دانشكده عضو كميته امتحان جامع خواهد بود.
11-زمان برگزاري امتحان جامع پس از اتمام دوره آموزشي و گذراندن كليه دروس اين دوره توسط داوطلبان بوده و هر سال در دو نوبت (ارديبهشت و آبان) توسط گروههاي آموزشي برگزار مي‌شود. هر دانشجوي واجد شرايط مي‌بايد يك ماه قبل از برگزاري امتحان جامع‌، آمادگي خود را جهت شركت در امتحان به گروه اعلام نمايد.
12-قسمت شفاهي امتحان جامع بصورت يك مرحله‌اي طي يك جلسه و از مواد امتحاني تعيين شده به عمل مي‌آيد و يك نمره كل خواهد داشت.
13-بخش شفاهي امتحان جامع از نظر محتوي‌، مكمل مرحله امتحان كتبي بوده و شامل مراحل مربوط به پيش دفاع رساله نمي‌باشد (در صورتيكه هنگام امتحان جامع‌، رساله تعيين شده باشد.)
14-براساس ماده 15 آئين نامه دوره دكتري‌، ميانگين كل نمرات امتحان جامع (مرحله كتبي و شفاهي با اعمال ضرايب مندرج در بند3) نبايد از 15 كمتر باشد. دانشجوياني كه ميانگين كل نمره امتحان جامع آنها از 15 كمتر باشد، تنها يك بار ديگر مي توانند در امتحان جامع ‌شركت كنند و در صورت عدم احراز حد نصاب، محروم از تحصيل شناخته مي شوند.
15-طبق مفاد ماده 12 آئين نامه دوره دكتري‌، حداكثر طول مدت مجاز مرحله آموزشي 5 نيمسال تحصيلي است و دانشجو موظف است در اين مدت با رعايت ضابطه موضوع بند14، امتحان جامع را با موفقيت بگذراند.
16-در مرحله كتبي امتحان جامع‌، ميانگين كل نمرات مواد امتحاني و همينطور نمره هر درس نبايد از 14 كمتر باشد. چنانچه ميانگين كل نمرات مرحله كتبي كمتر از 14 باشد، امتحان مرحله شفاهي انجام نخواهد شد و دانشجو يكبار ديگر مي‌تواند در امتحان جامع بعدي شركت كند و اگر مجدداً در مرحله كتبي ميانگين وي كمتر از 14 شود، محروم از تحصيل خواهد بود.
17-اگر ميانگين مرحله كتبي از14 كمتر نباشد ولي در يك يا دو درس، نمره كمتر از14 باشد، در آن صورت دانشجو مي تواند حداكثر دو بار ديگر آن درس يا دروس را امتحان بدهد و نمره 14يا بالاتر كسب نمايد (با رعايت حداكثر طول مدت مجاز مرحله آموزشي‌.)
18-تفسير و رفع ابهام احتمالي مفاد اين بخشنامه و اظهار نظر در موارد خاص كه خارج از موضوعات اين بخشنامه باشد بعهده معاونت آموزشي دانشگاه مي‌باشد.


خسرو برگي
قائم مقام معاون آموزشي و مديركل تحصيلات تكميلي
دانشگاه‌

بسمه تعالي‌
بخشنامه شماره 126 اداره كل تحصيلات تكميلي‌
ضوابط حضور و غياب و لزوم رعايت تقويم آموزشي دانشگاه‌

در راستاي اعتلاي كيفي دوره‌هاي تحصيلات تكميلي و در چارچوب رعايت مقررات و ضوابط آئين نامه آموزشي دوره‌هاي كارشناسي ارشد ناپيوسته و دكتراي تخصصي و جهت نيل به اهداف اين دوره‌ها و تأمين نظم و ترتيب اجرائي در برقراري كلاسها و رعايت تقويم آموزشي و براساس تصميمات اتخاذ شده در پنجاه و سومين شواري ‌تحصيلات تكميلي دانشگاه در تاريخ 12/10/75، ضوابط زير تدوين گشته و رعايت دقيق آنها از جانب سرپرستان تحصيلات تكميلي دانشكده‌ها و گروههاي آموزشي‌، اعضاي محترم هيأت علمي و دانشجويان محترم دوره‌هاي تحصيلات تكميلي از نيمسال دوم 75-76 ضروري مي‌باشد.
1-شروع و خاتمه تشكيل كلاسها در هر نيمسال تحصيلي براساس تقويم آموزشي دانشگاه و به مدت17هفته الزامي است.
2-چنانچه هر جلسه‌اي از كلاس به هر دليلي تشكيل نشود، كلاس جبراني آن مي‌بايد حداكثر طي هفته بعدي از جانب گروه آموزشي ذيربط و با هماهنگي استاد درس و دانشجويان تشكيل گردد و به آخر نيمسال موكول نگردد.
3-تشكيل كلاس با هر تعداد دانشجو در طول نيمسال بويژه در هفته اول نيمسال تحصيلي ضروري است.
4-انجام كليه امتحانات در پايان نيمسال و در محدوده پيش‌بيني‌ زماني شده در تقويم آموزشي دانشگاه الزامي ‌مي‌باشد.
5-ارائه نمرات و نتايج امتحان هر درس نظري در دوره كارشناسي ارشد ناپيوسته و دكتراي تخصصي دو هفته پس از تاريخ انجام آن امتحان ضروري بوده و حداكثر مي‌بايد 15 روز بعد از آخرين مهلت انجام امتحانات در تقويم آموزشي باشد.
6-با توجه به ماهيت پژوهشي برخي از دروس تحصيلات تكميلي و لزوم انجام يك كار پژوهشي در انتهاي نيمسال‌، ارائه نمرات اين نوع دروس حداكثر تا پايان نيمسال بعدي مي‌باشد.
بديهي است رعايت اين امر، مستلزم اعلام قبلي فهرست اين دورس به حوزه معاونت آموزشي دانشگاه و اخذ مجوز بوده و مراتب مي‌بايد پس از طرح و تصويب كميته تحصيلات تكميلي گروههاي آموزشي و تأييد شوراي تحصيلات تكميلي دانشكده باشد.
7-ارائه نمره سمينار كارشناسي ارشد ناپيوسته‌، حداكثر تا پايان يك نيمسال تحصيلي بعد از نيمسال اخذ واحد آن مي‌باشد.
8-حضور دانشجويان تحصيلات تكميلي در تمامي برنامه‌هاي درسي و ديگر فعاليتهاي آموزشي و پژوهشي دوره‌ها الزامي است و غيبت موجه دانشجو در هر درس نبايد از 17/4 مجموع ساعات آن درس تجاوز كند. در غير اينصورت نمره دانشجو در آن درس‌ صفر محسوب مي‌شود.
9-در صورتي كه غيبت دانشجو در يك درس‌، بيش از حد مجاز باشد، با تصويب كميته تحصيلات تكميلي گروه آموزشي و شوراي تحصيلات تكميلي دانشكده آن درس از مجموعه دروس انتخابي دانشجو حذف مي‌شود. در اين حالت رعايت حداقل واحد اخذ شده در يك نيمسال (8 واحد) در آن نيمسال الزامي نمي‌باشد ولي آن نيمسال از نظر طول تحصيل براي دانشجو يك نيمسال كامل محسوب خواهد شد.
10-غيبت غير موجه دانشجو درامتحان هر درس موجب گرفتن نمره صفر براي آن درس مي‌باشد و در صورتي كه غيبت دانشجو در امتحان‌، از نظر كميته تحصيلات تكميلي گروه آموزشي و شوراي تحصيلات تكميلي دانشكده و دانشگاه‌، موجه تشخيص داده شود، درس مزبور حذف مي‌شود.
11-مدارك لازم جهت بررسي موجه بودن غيبت دانشجو در كلاس درس‌، مي‌بايد حداكثر يك هفته بعد از تاريخ غيبت و براي غيبت در امتحان‌، حداكثر 48 ساعت بعد از تاريخ امتحان به سرپرستي تحصيلات تكميلي دانشكده ارائه شود.
12-مدارك مربوط به غيبت ناشي از بيماري مي‌بايد توسط كميسيون پزشكي دانشگاه بررسي شود كه اين امر از طريق سرپرستي تحصيلات تكميلي دانشكده و با هماهنگي اداره كل تحصيلات تكميلي دانشگاه تحقق مي‌يابد.



خسرو برگي
قائم مقام معاون آموزشي و مديركل تحصيلات تكميلي
دانشگاه‌










بسمه‌ تعالي‌

بخشنامه شماره 129 اداره كل تحصيلات تكميلي‌
مشروطي در دوره دكتري‌

در راستاي اجراي مقررات و آئين نامه دوره دكتري و با توجه به مصوبات چهارمين جلسه شوراي تحصيلات تكميلي دانشگاه در سال 1376 مقررات مشروطي در دوره دكتري بصورت زير تعيين و رعايت آن الزامي است.



چنانچه دانشجوي دوره دكتري در دو نيمسال ميانگين كمتر از15 (حدنصاب) كسب كند از ادامه تحصيل محروم خواهد شد.







دكتر حسين عباسي نژاد
مديركل تحصيلات تكميلي دانشگاه‌







بسمه تعالي‌
بخشنامه شماره130مكمل بخشنامه شماره110 اداره كل تحصيلات‌ تكميلي دانشگاه‌
حداكثر تعداد مشاوره پايان‌نامه و رساله اعضاي هيأت علمي بطور همزمان

براساس مصوبه ششمين جلسه شوراي تحصيلات تكميلي دانشگاه در سال 1376 و در راستاي اعتلاي كيفي مرحله پژوهشي در دوره‌هاي تحصيلات تكميلي حداكثر تعداد مجاز پايان‌نامه و رساله اعضاء هيأت علمي كه بطور همزمان مي تواند بعنوان استاد مشاور اختيار نمايد به شرح ذيل تعيين مي گردد:

1-اعضاء هيأت علمي مي‌توانند بطور همزمان حداكثر مشاوره چهار پايان‌نامه كارشناسي ارشد (در دوره‌هاي رسمي و غير رسمي) و حداكثر مشاوره 2 رساله دكتري را بعهده داشته باشند.
2-در صورتيكه عضو هيأت علمي راهنمايي رساله دكتري را بعهده نداشته باشد مي‌تواند حداكثر شش پايان‌نامه كارشناسي ارشد را مشاوره نمايد.

رعايت مفاد اين بخشنامه از نيمسال اول‌ 76-77 الزامي است.



دكتر حسين عباسي نژاد
مديركل تحصيلات تكميلي دانشگاه‌





بسمه تعالي‌

بخشنامه‌ شماره‌ 131 اداره‌ كل‌ تحصيلات‌ تكميلي‌
بعنوان‌ مكمل‌ بخشنامه‌ شماره‌ 101

براساس آئين نامه آموزشي دوره كارشناسي ارشد و مصوبات جلسات شوراي تحصيلات تكميلي دانشگاه (مورخ14/8/76، 28/8/76، 26/9/76، 10/10/76)، ضوابط اخذ پايان‌نامه و دفاع از آن در دوره‌ كارشناسي ارشد به شرح زير اعلام مي گردد.

1-موضوع پايان‌نامه و استادان راهنما و مشاور دانشجو لازم است طبق ماده 17 آيين نامه آموزشي دوره كارشناسي ارشد، قبل از شروع نيمسال سوم تحصيل وي تعيين شده باشند.
2-سرپرست تحصيلات تكميلي دانشكده پس از دريافت پيشنهاد موضوع پايان‌نامه و استادان راهنما و مشاور كه ‌در كميته تحصيلات تكميلي گروه تأييد شده باشد، نسبت به ثبت پايان‌نامه دانشجو در قسمت تحصيلات تكميلي اداره آموزش و صدور احكام استادان راهنما و مشاور اقدام مي‌نمايد. توجه به سقف تعداد پايان‌نامه‌ها و رساله‌هاي تحت راهنمايي و مشاورت اعضاي محترم هيأت علمي در اين مرحله ضروري است.
توجه: براي اين بند و بندهاي بعدي در دانشكده‌هاي غيرجامع چنانچه كميته تحصيلات تكميلي گروه آموزشي فعال نباشد وظايف آن بعهده شوراي تحصيلات تكميلي دانشكده مي‌باشد.
همچنين در مواردي كه مسئوليت يا اختياراتي به نماينده تحصيلات تكميلي گروه آموزشي واگذار شده است‌، در صورت فعال نبودن اين امر بعهده مدير محترم گروه آموزشي مربوطه مي‌باشد.
3-در صورتيكه به هر دليل ثبت موضوع پايان‌نامه و يا صدور احكام استادان راهنما و مشاور مطابق ضوابط امكان پذير نباشد، سرپرست تحصيلات تكميلي دانشكده موضوع را كتباً به گروه آموزشي مربوطه اعلام مي‌نمايد. به هر حال تا زمانيكه احكام مذكور از طرف سرپرست تحصيلات تكميلي دانشكده صادر نشده باشد، پايان‌نامه رسميت ندارد و دانشجو و نماينده تحصيلات تكميلي گروه آموزشي مربوطه موظف به پيگيري هستند.
4-فاصله زماني بين ثبت موضوع پايان‌نامه و دفاع از آن توسط دانشجو حداقل 6 ماه است. شرايط استثنايي فقط با تصويب شوراي تحصيلات تكميلي دانشكده ممكن خواهد بود.
5-پس از تدوين شدن پايان‌نامه توسط دانشجو، استاد راهنما موظف است پايان‌نامه تدوين شده توسط دانشجو را بررسي نموده و پس از تأييد نهايي آن و جلب نظر استاد مشاور، آمادگي دانشجو براي دفاع را كتباً به نماينده تحصيلات تكميلي گروه آموزشي مربوطه اعلام نمايد. در اين زمان پايان‌نامه دانشجو (بايستي تايپ شده ولي صحافي نشده‌) آماده دفاع باشد. دانشجو در اين مرحله موظف است از وضعيت تحصيلي خود اعم از گذراندن دروس لازم و مجاز به تحصيل بودن از نظر طول دوره با مراجعه به اداره آموزش مطمئن شود.
6-كميته تحصيلات تكميلي گروه پس از تعيين داور(ان)، پيشنهاد خود براي زمان دفاع و دعوت از هيأت داوران را به ‌سرپرست تحصيلات تكميلي دانشكده اعلام مي‌نمايد. اين اعلام بايستي حداقل 2 هفته قبل از تاريخ دفاع باشد.
7-سرپرست تحصيلات تكميلي دستور بررسي وضعيت پرونده دانشجو از نظر دروس و غيره را به قسمت آموزش تحصيلات تكميلي دانشكده صادر و پس از اطمينان از بلامانع بودن دفاع از پايان‌نامه توسط دانشجو، از اعضاي هيأت داوران براي جلسه دفاع دعوت مي‌نمايد. قابل توجه است كه چنانچه دانشجو داراي اضافه سنوات باشد مجوزهاي ‌لازم بايستي قبلاً اخذ شده باشند.
8-نماينده تحصيلات تكميلي در هيأت داوران از بين اعضاي هيأت علمي (ترجيحاً گروه آموزشي مربوطه‌) و توسط سرپرست تحصيلات تكميلي براي جلسه دفاع دعوت مي گردد. رونوشت اين دعوت براي نماينده تحصيلات تكميلي گروه‌ (يا استاد راهنما) نيز ارسال مي‌شود. نماينده تحصيلات تكميلي مي‌تواند قبل از جلسه دفاع پايان‌نامه را دريافت و بررسي نمايد. هماهنگي و همكاري استاد راهنما و يا نماينده تحصيلات تكميلي گروه آموزشي مربوطه در اين مورد ضروري است.
9-نماينده تحصيلات تكميلي در هيأت داوران طبق ماده 19 آئين نامه كارشناسي ارشد علاوه بر مشاركت در ارزيابي چگونگي دفاع از پايان‌نامه و پاسخ به سئوالات توسط دانشجو، گزارش وضعيت جلسه دفاع را به اطلاع سرپرست تحصيلات تكميلي دانشكده مي‌رساند.
نحوه ارزيابي و نمره دادن هر يك از اعضاي هيأت داوران در بخشنامه جداگانه‌اي پس از بررسي نهايي شوراي تحصيلات تكميلي دانشگاه ارائه خواهد شد.


سيدرضا ميرائي آشتياني
مديركل تحصيلات تكميلي دانشگاه‌


بسمه تعالي‌

بخشنامه شماره 134 اداره كل تحصيلات تكميلي دانشگاه‌
منع تدريس دانشجوي دوره دكتري در دوره‌هاي تحصيلات تكميلي‌

در راستاي حفظ و ارتقاء كيفيت آموزشي دوره‌هاي تحصيلات تكميلي و براساس مصوبه مورخ ‌10/10/76 هفتاد و يكمين جلسه شوراي تحصيلات‌ تكميلي دانشكاه ضابطه منع تدريس دانشجوي ‌دوره دكتري در اين دوره‌ها به شرح ذيل جهت اجرا اعلام مي گردد:

دانشجوي دوره دكتري به هيچ وجه نمي‌تواند در دوره‌هاي تحصيلات تكميلي تدريس نمايد و يا بعنوان استاد راهنما يا مشاور پايان‌نامه تعيين شود.






سيدرضا ميرائي آشتياني‌
مديركل تحصيلات تكميلي دانشگاه‌









بسمه تعالي‌

بخشنامه شماره 138 اداره كل تحصيلات تكميلي دانشگاه‌
دستورالعمل انجام آزمون زبان عمومي براي شركت در آزمون دكتري داخل

براساس مصوبه مورخ 23/10/78 شوراي تحصيلات تكميلي دانشگاه دستورالعمل انجام آزمون زبان عمومي براي شركت در آزمون دكتري داخل به شرح ذيل جهت اطلاع و اجرا ابلاغ مي گردد.


1-شركت در امتحان زبان عمومي براي كليه داوطلبان آزمون دكتري از سال تحصيلي آينده الزامي است. داوطلبان مي‌بايست حد نصاب تعيين شده توسط دانشكده زبانهاي خارجي را در درس مذكور احراز نمايند. بديهي است مراتب جهت اطلاع داوطلبان در آگهي منتشره توسط دانشگاه درج مي گردد.
2-امتحان فوق همزمان با امتحان ساير مواد درسي آزمون بصورت يكجا توسط دانشكده زبانهاي خارجي و با حضور نمايندگان اداره كل تحصيلات تكميلي دانشگاه برگزار خواهد گرديد.
3-در صورتي كه دانشكده‌اي حد نصاب زبان عمومي را در بدو ورود بصورت شرط پذيرش اعمال نكند، لازم است طبق بند 6 بخشنامه شماره 108 اداره كل تحصيلات تكميلي دانشگاه نسبت به احراز شرط زبان تا قبل از امتحان جامع اقدام مقتضي بعمل آورد.
4-در مورد زبان تخصصي بعنوان يك ماده امتحاني از دروس تخصصي عمل شده و هر گروه آموزشي راساً نسبت به طرح سئوالات مربوط به آن و تعيين ضريب و حد نصاب درس اقدام خواهد نمود.



محمدصادق معرفت
مديركل تحصيلات تكميلي دانشگاه‌
























بسمه تعالي‌
بخشنامه شماره 139 اداره كل تحصيلات تكميلي دانشگاه‌
دستورالعمل نحوه صدور مدرك دانشوري براي دانشجويان‌
منصرف از ادامه تحصيل در دوره دكتري‌
براساس مصوبه مورخ7/1/1377، شوراي تحصيلات تكميلي دانشگاه دستورالعمل نحوه صدور مدرك ‌دانشوري براي دانشجويان منصرف از تحصيل در دوره دكتري به شرح ذيل جهت اجرا ابلاغ مي‌گردد.
1-دانشجوي شاغل به تحصيل در دوره دكتري مي‌تواند تقاضايي مبني بر انصراف از ادامه تحصيل در دوره ‌دكتري و اخذ مدرك دانشوري با ذكر دلايل توجيهي، به شوراي تحصيلات تكميلي دانشگاه ارائه نمايد.
2-دانشگاه مي تواند به دانشجوي مشمول اين دستورالعمل كه‌ دروس مرحله آموزشي دوره دكتري مصوب شوراي عالي برنامه ريزي در رشته خود را با معدل15 يا بالاتر به اتمام رسانيده و امتحان جامع را با موفقيت گذرانيده باشد، مدرك دانشوري اعطاء نمايد.
تبصره: بررسي و تاييد نهايي دروس گذرانده شده بر عهده شوراي تحصيلات تكميلي دانشكده ذيربط است.
3-پس از انصراف از ادامه دوره دكتري و دريافت مدرك دانشوري امكان بازگشت دانشجو به دوره مذكور ميسر نخواهد بود.

محمد صادق‌ معرفت‌
مدير كل‌ تحصيلات‌ تكميلي‌ دانشگاه‌

بسمه تعالي‌
بخشنامه شماره 140 اداره كل تحصيلات تكميلي دانشگاه‌
ضوابط داوري وتركيب هيأت داوران براي رساله هاي دوره دكتري‌

در راستاي اجراي آيين نامه دوره دكتري‌، نشريه شماره130 شورايعالي برنامه ريزي وزارت فرهنگ و آموزش‌عالي، ضوابط داوري و تركيب هيات داوران براي رساله‌هاي دوره دكتري به شرح زير اعلام مي گردد. اين‌ ضوابط در جلسه مورخ 19/8/1378 شوراي تحصيلات تكميلي دانشگاه به تصويب رسيده و جهت اجرا ابلاغ مي گردد.
1-برگزاري جلسه‌ دفاع از رساله دكتري‌، پس از تحقق شرايط ذيل انجام مي گيرد:
الف ـ تدوين رساله از طرف دانشجو و ارائه آن بصورت تايپ شده و كامل به استاد راهنما.
ب ـ تاييد كيفيت و كميت كار دانشجو از سوي‌ استاد راهنما و مشاورين.
پ ـ اظهار نظر كتبي حداقل يك نفر از هيات داوران خارج از دانشگاه (غيراز استاد راهنما و مشاورين) مبني ‌بر قابل دفاع بودن رساله.
ت ـ چاپ يا اعلام پذيرش قطعي يك مقاله علمي مستخرج از رساله‌، در مجلات معتبر علمي مورد قبول كميته تخصصي هيئت مميزه دانشگاه تهران.
تبصره1: اظهار نظر داور خارج دانشگاه‌، بصورت كتبي و محرمانه به سرپرست تحصيلات تكميلي دانشكده ارسال ميگردد.
تبصره‌2: برگزاري جلسه پيش دفاع رساله‌، با حضور هيئت داوران‌، توصيه مي گردد.
2-برگزاري جلسه دفاع از رساله پس از تحقق شرايط فوق و با حضور هيات داوران انجام خواهد شد. تركيب هيات داوران به شرح زير است‌:
الف ـ استاد راهنما به عنوان رئيس هيات داوران‌.
ب‌ ـ استاد يا استادان مشاور.
پ‌ ـ دو نفر از اعضاي هيات علمي در تخصص مرتبط، با درجه حداقل استادياري يا استاديار پژوهشي و سه سال سابقه تدريس و تحقيق در دوره كارشناسي ارشد، به انتخاب شوراي تحصيلات تكميلي دانشكده.
ت ـ دو تن از اعضاي هئيت علمي و يا متخصصين برجسته صاحب نظر از مؤسسات خارج دانشگاه به انتخاب شوراي تحصيلات تكميلي دانشكده.
ث ـ سرپرست تحصيلات تكميلي دانشكده و يا نماينده اي از سوي وي‌، به عنوان دبير و ناظر جلسه و بدون ‌حق راي.
تبصره: در صورت عدم وجود اعضاي هيئت علمي و يا متخصص برجسته در خارج دانشگاه‌، افراد مذكور در بند “ت” مي توانند از گروههاي ديگر همان دانشكده يا دانشگاه تهران انتخاب شوند. تشخيص عدم وجود افراد مذكور در خارج دانشگاه و نيز انتخاب آنها بر عهده شوراي تحصيلات تكميلي دانشكده است.
3-جلسه دفاعيه با رياست استاد راهنما و حضور حداقل چهار تن ديگر از اعضاي هيات داوران‌، كه لااقل يك تن از آنها داور خارج از دانشگاه تهران و غير از استاد يا اساتيد مشاور مي باشد، رسميت مي‌يابد. در اين جلسه دانشجو گزارشي از كار تحقيقاتي و رساله خود را ارائه نموده و از آن دفاع مي نمايد.
4-هيات داوران در پايان جلسه دفاعيه‌، پس از شور و بررسي در خصوص اصالت و صحت رساله‌، امتياز آن را به شرح زير مشخص مي نمايد:
الف ـ قبول:
1-با درجه عالي (ميانيگن20-19 از 20)
2-با درجه بسيار خوب‌ ( 99/18-17 از 20)
3-با درجه خوب (99/16-16 از 20)
4-با درجه قابل قبول‌ (99/15-15 از 20)
ب ـ مردود:
ملاك تصميم گيري‌ ميانيگن راي داوران است. چنانچه هيات داوران تشخيص دهد كه رساله نياز به اصلاحات اساسي دارد، موارد را در راي خود ذكر نموده و از دانشجو مي خواهد در مدتي كه از حداكثر مجاز دوران تحصيل وي تجاوز نكند، رساله را كامل و مجدداً از آن دفاع نمايد.
تبصره: نتيجه نهايي ارزشيابي تنها بصورت چهار درجه قبولي و يا مردودي و بدون ذكر نمودن نمره انجام مي‌پذيرد، و اعطاي نمره از سوي داوران فقط براي محاسبه ميانيگن‌، و تعيين درجه قبولي و يا مردود بودن رساله انجام مي گيرد.

محمدصادق معرفت‌
مديركل تحصيلات تكميلي دانشگاه‌







باسمه تعالي

بخشنامه شماره 142 اداره كل تحصيلات تكميلي دانشگاه تهران
ضوابط تعيين ظرفيت پذيرش دانشجو در دوره هاي كارشناسي ارشد

درراستاي حفظ كيفيت آموزشي وپژوهشي دوره هاي تحصيلات تكميلي و نظر به ضرورت تناسب پذيرش دانشجو با توانمندي علمي دانشكده ها ضوابط تعيين ظرفيت پذيرش دانشجو در دوره هاي كارشناسي ارشد كه در جلسه مورخ 14/10/79 شوراي تحصيلات تكميلي دانشگاه به تصويب رسيده است جهت اطلاع و اجرا اعلام مي گردد.
هرگروه آموزشي مي تواند برحسب تعداد اعضاء هيئت علمي ( استاديار به بالا ) مطابق ضوابط ذيل نسبت به اعلام ظرفيت پذيرش دانشجو براي كليه رشته هاي تحصيلي مربوط اقدام نمايد:
الف – حداقل و حداكثر ظرفيت پذيرش دانشجو در رشته هاي علوم انساني به ترتيب برابر 7 و 17 نفر و براي رشته هاي علوم تجربي، فني و هنر به ترتيب 5 و 15 نفر تعيين مي‌شود.
ب ـ علاوه بر محدوديت هاي فوق، ظرفيت هر گروه آموزشي حداكثر معادل 5/1 برابر تعداد اعضاء هيات علمي با درجه استاديار به بالا مي باشد.
گروههاي آموزشي با توجه به محدوديت هاي فوق و رعايت نسبت سرانه دانشجو به استاد مي توانند نسبت به تعيين ظرفيت پذيرش ساليانه در رشته هاي مختلف اقدام نمايند. درصورت لزوم اعلام ظرفيت در رشته هاي مختلف يك گروه مي تواند بصورت تناوبي انجام پذيرد.


محمدصادق معرفت
مديركل تحصيلات تكميلي دانشگاه
باسمه تعالي

بخشنامه شماره 143 اداره كل تحصيلات تكميلي به عنوان مكمل بخشنامه 110
براساس مصوبه سيزدهمين جلسه شوراي تحصيلات تكميلي دانشگاه در سال جاري، مورخ 3/11/1380، و در راستاي ارتقاي كيفي بخش پژوهش در دوره هاي تحصيلات تكميلي، مقررات ذيل در مورد تعداد پايان‌نامه‌هاي كارشناسي ارشد جهت اجرا ابلاغ مي‌گردد.
1-حداكثر تعداد پايان‌نامه‌هاي كارشناسي ارشد، تحت سرپرستي و هدايت همزمان يك عضو هيات علمي، با هر مرتبه علمي ( استاد، دانشيار و استاديار‌)‌ در كليه گروههاي آموزشي دانشگاه تهران برابر است با دو پايان‌نامه كارشناسي ارشد.
2- هر دانشكده مجاز است محدوديت مذكور در بند فوق را به سقف هاي مندرج در بخشنامه 110 اداره كل تحصيلات تكميلي افزايش دهد. اين افزايش بر پايه آئين نامه اي خواهد بود كه توسط هر دانشكده مستقلاً‌ تهيه مي گردد. اين آئين نامه پس از تصويب در شوراي تحصيلات تكميلي دانشكده، جهت تائيد نهايي و ابلاغ،‌به مديريت كل تحصيلات تكميلي دانشگاه ارائه گردد. ضروري است كه در آئين نامه مذكور، افزايش سقف تعداد پايان‌نامه‌هاي همزمان يك عضو هيات علمي، به ملاكهاي زير مرتبط گردد:
1-تعداد ونوع مقالات مستخرج از پايان‌نامه ها در يك دوره پنج ساله
2- ميزان حضور موثر در دانشكده
3- تعداد و چگونگي پروژه هاي تحقيقاتي با بيرون دانشگاه
4- تعداد و چگونگي پروژه هاي تحقيقاتي داخل دانشگاه



محمدصادق معرفت
مديركل تحصيلات تكميلي دانشگاه






پيوست‌ -2 فرم هاي مورد استفاده
دانشجويان تحصيلات تكميلي‌















































بسمه تعالي‌
فرم ارزشيابي پايان‌نامه كارشناسي ارشد دانشكده فني‌
گروه مهندسي:
در چارچوب ارزيابي مرحله تحقيقاتي مقطع كارشناسي ارشد دانشجويان دانشكده فني دانشگاه تهران
خانم‌/آقاي: به شماره دانشجويي: در رشته مهندسي: گرايش:
پايان‌نامه خود به ارزش: واحد را كه در نيمسال اول/ دوم ‌سال‌ تحصيلي: اخذ و ثبت‌نام نموده بود، تحت عنوان:
به سرپرستي (استاد راهنما): استاد مشاور:
در تاريخ: در مقابل هيأت داوران به شرح ذيل با (موفقيت/عدم موفقيت/ اصلاحاتي) دفاع نموده.
اسامي هيأت داوران (حداقل سه نفر) امضاء
1-
2-
3-
4-
نمره نهايي هيأت داوران:

ملاحظات:

تذكر: نيازي به درج نمره جداگانه هر يك از داوران نبوده و فقط نمره مورد توافق هيأت داوران (متوسط) اعلام ‌مي‌شود.
سرپرست‌ تحصيلات تكميلي دانشكده
با سلام‌، نظر به اعلام نمره نهايي فوق‌الذكر از جانب هيأت داوران خواهشمند است نسبت به انجام امور فراغت از تحصيل دانشجوي ياد شده برابر ضوابط و مقررات اقدام مقتضي مبذول فرمائيد.
نام و نام خانوادگي مدير گروه‌: امضاء و تاريخ‌:

توجه مهم: كليه نوشته ها به ‌استثناء نمره هيات داوران ‌و مطالب ‌بند ملاحظات ‌قبل ‌از دفاع بايد با ماشين تايپ گردد.
تذكر: اين فرم به دفتر تحصيلات تكميلي ارسال و تصوير آن در گروه مربوط نگهداري گردد.





















گواهي اعلام كفايت و تائيد پايان‌نامه كارشناسي ارشد
به نام خدا
سرپرست محترم تحصيلات تكميلي گروه
با سلام‌،
بدينوسيله تائيد مي‌شود پايان‌نامه كارشناسي ارشد آقاي/خانم
دانشجوي رشته گرايش بشماره‌
دانشجوئي به ارزش واحد تحت عنوان:
به راهنمائي اينجانب و (مشاوره ) آماده دفاع مي باشد.
پيشنهاد مي گردد افراد زير بعنوان هيات داوران در جلسه دفاع شركت فرمايند:
1- 3-
2- 4-
موفق باشيد
نام و نام خانوادگي اساتيد راهنما (و مشاور) تاريخ و امضاء

به نام خدا
همكار گرامي عضو هيأت علمي
با سلام‌،
بدينوسيله اعضاي هيأت داوران‌ پايان‌نامه آقاي/خانم بشرح زير اعلام مي گردند.
1- 3-
2- 4-
خواهشمند است هماهنگي‌هاي لازم در خصوص‌ زمان برگزاري جلسه دفاع انجام شده و نتيجه به اينجانب ‌اعلام گردد.
موفق باشيد
سرپرست تحصيلات تكميلي گروه‌
برگ درخواست مجوز اضافه سنوات در دوره كارشناسي ارشد

اداره كل تحصيلات تكميلي

دانشكده: گروه آموزشي:
نام و نام خانوادگي:
شماره دانشجويي:
نيمسال ورود:
نيمسال ثبت نام:
تعداد كل ترم تاكنون: تعداد واحد اصلي گذرانده:
تعداد واحد پيش نيازگذارنده:
معدل كل تاكنون(بدون پيش نياز):
تعداد ترم مشروط تاكنون:
متقاضي ترم(شماره ترم): تاريخ تصويب عنوان پايان‌نامه:
عنوان پايان‌نامه:
نام استاد راهنماي پايان‌نامه:
تاريخ تقاضاي تمديد توسط دانشكده:
تاريخ آخرين فرصت مجاز قبلي:
آيا دانشجو مشكل پزشكي داشته است؟ تاريخ تأييديه پزشكي: تاريخ شروع تا پايان مجوز پزشكي:
نظر استاد راهنماي پايان‌نامه متضمن توجيه و ذكر دلائل، و تاريخ تقريبي دفاع(در صورت موافقت دانشگاه با تمديد):





تاريخ: امضاء:
نظر كميته تحصيلات تكميلي گروه آموزشي همراه با ذكر دلائل:




تاريخ جلسه كميته تحصيلات تكميلي: نام و نام خانوادگي مدير گروه:
تاريخ و امضا:
نظر شوراي تحصيلات تكميلي دانشكده همراه با ذكر دلائل:





تاريخ جلسه كميته تحصيلات تكميلي: نام و نام خانوادگي سرپرست تحصيلات تكميلي دانشكده:
تاريخ و امضا:
نظر كميسيون تخصصي تحصيلات تكميلي دانشگاه:






تاريخ جلسه كميته تحصيلات تكميلي: نام و نام خانوادگي مديركل تحصيلات تكميلي دانشگاه:
تاريخ و امضا:


برگ درخواست مجوز اضافه سنوات در دوره دكتري

اداره كل تحصيلات تكميلي

دانشكده: گروه آموزشي:
نام و نام خانوادگي:
شماره دانشجويي:
نيمسال ورود:
نيمسال ثبت نام:
تعداد كل ترم تاكنون:
تاريخ امتحان جامع:
معدل كل اكتحان جامع: تعداد واحد اصلي گذرانده:
تعداد واحد پيش نيازگذارنده:
معدل كل تاكنون(بدون پيش نياز):
تعداد ترم مشروط تاكنون:
متقاضي ترم(شماره ترم):
تاريخ تقاضاي تمديد توسط دانشكده:
تاريخ آخرين فرصت مجاز قبلي: تاريخ تصويب عنوان رساله:
عنوان رساله:
نام استاد راهنماي رساله:
تاريخ تقريبي دفاع(در صورت موافقت با تمديد):
عنوان مقاله چاپ شده:
محل و تاريخ چاپ مقاله:
آيا دانشجو مشكل پزشكي داشته است؟ تاريخ تأييديه پزشكي: تاريخ شروع تا پايان مجوز پزشكي:
نظر استاد راهنماي رساله متضمن توجيه و ذكر دلائل، و تاريخ تقريبي دفاع(در صورت موافقت دانشگاه با تمديد):





تاريخ: امضاء:
نظر كميته تحصيلات تكميلي گروه آموزشي همراه با ذكر دلائل:




تاريخ جلسه كميته تحصيلات تكميلي: نام و نام خانوادگي مدير گروه:
تاريخ و امضا:
نظر شوراي تحصيلات تكميلي دانشكده همراه با ذكر دلائل:





تاريخ جلسه كميته تحصيلات تكميلي: نام و نام خانوادگي سرپرست تحصيلات تكميلي دانشكده:
تاريخ و امضا:
نظر كميسيون تخصصي تحصيلات تكميلي دانشگاه:






تاريخ جلسه كميته تحصيلات تكميلي: نام و نام خانوادگي مديركل تحصيلات تكميلي دانشگاه:
تاريخ و امضا:
باسمه‌ تعالي‌
فرم ارزشيابي رساله دكتري دانشكده فني


جلسه دفاعيه رساله دكتري خانم/آقاي: به شماره دانشجويي: در رشته:
گرايش: در تاريخ: تحت عنوان:
با حضور هيأت داوران برگزار گرديد. پس از ارائه گزارش دانشجو و پرسش و پاسخ ارزيابي هيأت داوران بشـرح زير است:
قبول بدون اصلاحات با درجه قبول با اصلاحات پيوست با درجه
دفاع مجدد پس از انجام اصلاحات پيوست غير قابل قبول

ـ مشخصات و امضاء هيأت داوران‌
نام و نام خانوادگي مرتبه دانشگاهي امضاء
1-استاد راهنما
2-استاد مشاور (حسب مورد)
3-استاد مشاور(حسب مورد)
4-داور مدعو
5-داور مدعو
6-داور داخلي
7-داور داخلي
8-سرپرست تحصيلات تكميلي‌
گروه يا نماينده وي‌


سرپرست تحصيلات تكميلي دانشكده:
با سلام، مراتب جهت استحضار و دستور اقدام مقتضي تأييد مي‌گردد.

نام و نام خانوادگي مدير گروه: امضاء و تاريخ:
بسمه‌ تعالي‌

فرم‌ گزارش مرحله‌اي پيشرفت پايان‌نامه‌هاي تحصيلات تكميلي‌

اين فرم توسط دانشجويان كارشناسي ارشد و دكتري در پايان هر نيمسال تحصيلي همزمان با ثبت نام ترم بعد تكميل شده و پس از امضاي دانشجو و استاد راهنما به همراه برگه مربوطه تحويل مي‌شود.


نام و نام خانوادگي: شماره دانشجوئي: رشته: گرايش:
استاد راهنما موضوع:


الف ـ خلاصه اهم فعاليتهاي انجام شده در دوره مربوط به تهيه اين گزارش:





ب ـ تغييرات احتمالي بوجود آمده در زمان بندي‌، اهداف و روشها با ذكر دليل:



تاريخ و امضاي دانشجو

ج ـ ارزيابي استاد راهنما از فعاليتهاي دانشجو:




تاريخ و امضاي استاد راهنما

در صورت لزوم از صفحات اضافي استفاده كنيد.










پيوست 3ـ نمودار اجرائي مراحل دفاع از


پايان‌نامه كارشناسي ارشد







































«باسمه‌تعالي‌»
نمودار اجرايي مراحل دفاع از پايان‌نامه كارشناسي ارشد
(كنترل وضعيت آمورشي و اخذ مجوز دفاع از دانشكده ) گزينه اول













































































پيوست4ـ مدارك‌ لازم جهت فراغت از تحصيل‌





















مدارك لازم جهت فارغ التحصيلي‌


1-فتوكپي شناسنامه صفحه اول در دو نسخه. در صورت داشتن توضيحات فتوكپي صفحه آخر نيز لازم است.
2- دو قطعه عكس‌4×3
3-چكيده پايان‌نامه به فارسي در يك نسخه و لاتين با امضاء استاد راهنما (چكيده‌ها بايد، اصل‌، داخل ‌كادر و داراي كليه مشخصات دانشجو باشد).
4-مقاله مستخرج يا خلاصه پايان‌نامه در قالب 5 تا10 صفحه.
5-تحويل كارت دانشجوئي.
6-كپي از دو طرف كارت پايان خدمت سربازي در دو نسخه. (در صورت وجود)
7-تحويل يك جلد پايان‌نامه به همراه فرم مربوطه به مركز اطلاعات و مدارك علمي وزارت فرهنگ و آموزش عالي و اخذ رسيد از آن مركز براي ارائه به آموزش تحصيلات تكميلي، آدرس مركز: خ انقلاب ـ چهار راه فلسطين.
8-تحويل يك جلد پايان‌نامه امضاء و مهر شده به كتابخانه مركزي و اخذ رسيد.
9-يك جلد پايان‌نامه به كتابخانه گروههاي مربوطه و اخذ تسويه حساب.
10-تسويه حساب طرح غدير(كتابخانه علوم.)
11-تسويه حساب از امور دانشجويي و صندوق رفاه.





































پيوست‌ 5



دستـورالعمــل‌ها و ابلاغيــه هاي‌

تحصيلات تكميلي دانشكده فني‌









































نحوه ارائه پيشنهاد رساله‌هاي دكتري‌



الف ـ كليات، شامل:
ـ عنوان (فارسي‌ و انگليسي)
ـ مشخصات دانشجو و استادان راهنما و مشاور
ـ بودجه رساله و نحوه تأمين آن
ـ زمان شروع و خاتمه رساله
ب ـ تعريف رساله
ـ هدف از انجام رساله و ضرورت انجام آن‌
ـ تبيين جايگاه رساله در مجموعه تحقيقات قبلي و جاري
ـ سابقه مطالعات
ـ روش‌ تحقيق‌
ج ‌ـ نكات اجرايي:
ـ زمان بندي فعاليتها
ـ ريز هزينه‌ها (به تفكيك پرسنلي‌، سرمايه‌اي‌، مصرف شدني‌، مسافرت‌، انتشارات‌... )









باسمه تعالي‌

سرپرست محترم تحصيلات تكميلي گروه مهندسي‌

سلام عليكم‌
نظر به استعلام گروههاي مختلف به استحضار مي رساند:
راهنمايي پايان‌نامه و رساله‌هاي تحصيلات تكميلي بطور مشترك منع ‌قانوني ندارد.
بديهي است هر يك از اساتيد محترم راهنما بايد بطور جداگانه واجد شرايط مندرج در آئين نامه‌ها باشند.


محمدعلي بني‌هاشمي‌
سرپرست تحصيلات تكميلي دانشكده فني‌















بسمه تعالي‌

سرپرست محترم تحصيلات تكميلي گروه مهندسي‌

با سلام، پيرو مذاكرات شوراي تحصيلات تكميلي دانشكده و در اجراي بخشنامه شماره 131 اداره كل تحصيلات تكميلي دانشگاه خواهشمند است دستور فرمائيد: بعنوان اولين مرحله از روند برگزاري جلسه دفاع ‌دانشجويان تحصيلات تكميلي، دانشجويان محترم به آموزش تحصيلات تكميلي دانشكده مراجعه و پس از كنترل وضعيت آموزشي‌، مجوز برگزاري جلسه دفاع را دريافت و به گروه ارائه نمايند.



محمدعلي بني‌هاشمي‌
سرپرست تحصيلات تكميلي دانشكده فني‌











باسمه تعالي‌

سرپرست محترم تحصيلات تكميلي گروه مهندسي‌

سلام عليكم
با احترام مصوبه شوراي تحصيلات تكميلي انشكده مورخ 5/2/79 در خصوص اعلام نمره درس سمينار كارشناسي ارشد جهت استحضار و اقدام لازم به شرح زير ابلاغ مي گردد:

نمره درس سمينار در نيمسال اعلام نمره در كارنامه درج و در معدل همان نيمسال ‌محسوب مي گردد.


بدين ترتيب در صورتي كه درس سمينار در يك نيمسال اخذ ولي نمره آن تا پايان همان نيمسال اعلام ‌نگردد، نمره درس سمينار در معدل آن نيمسال اثر نخواهد داشت. لذا توصيه مي‌شود دانشجويان محترم وقتي درس سمينار را اخذ نمايند كه از اعلام نمره آن در همان نيمسال اطمينان داشته باشند.
با توجه به نامه شماره 236/20 مورخ 16/9/79 مفاد اين بخشنامه از نيمسال دوم‌ 78-79 قابل اجرا خواهد بود.



محمدعلي بني‌هاشمي‌
سرپرست تحصيلات تكميلي دانشكده فني‌


باسمه تعالي‌

سرپرست محترم تحصيلات تكميلي گروه مهندسي‌

سلام عليكم‌
با احترام مصوبه شوراي تحصيلات تكميلي دانشكده مورخ 5/2/79 در خصوص يكي از شرايط برگزاري جلسه دفاع به شرح ذيل جهت اجرا از تاريخ 1/4/79 ابلاغ مي گردد.
برگزاري جلسه دفاع پايان‌نامه‌هاي كارشناسي ارشد منوط به گذراندن كليه دروس اجباري و اختياري (از جمله سمينار) و اعلام نمرات آنها مي باشد.


مسئوليت اجراي اين مصوبه مستقيماً به عهده گروههاي محترم آموزشي مي باشد و سرپرستان محترم تحصيلات تكميلي گروهها بر حسن اجراي مفاد اين نامه توسط كارشناسان آموزش و تحصيلات تكميلي نظارت خواهند فرمود. در صورت اعلام نياز گروهها كارشناسان آموزش تحصيلات تكميلي اطلاعات مورد نياز را در اختيار قرار خواهند داد.

محمدعلي بني‌هاشمي‌
سرپرست تحصيلات تكميلي دانشكده فني‌





به نام خدا

قابل توجه دانشجويان تحصيلات تكميلي‌

مراسم فارغ التحصيلي‌
به استحضار مي رساند ملاك انتخاب دانشجويان رتبه اول هر گروه در مراسم فراغت از تحصيل‌، اتمام كليه مراحل تحصيلي و مراجعه به آموزش تحصيلات تكميلي جهت تكميل پرونده حداكثر تا پايان آبان ماه هر سال مي‌باشد.
بدين ترتيب لازم است كليه دانشجوياني كه مراحل تحصيلي خود را به اتمام رسانده‌اند حداكثر تا پايان آبان ماه جهت طي مراحل اداري فراغت از تحصيل به آموزش تحصيلات تكميلي مراجعه فرمايند.


آموزش تحصيلات تكميلي دانشكده فني‌


















پيوست 6

فهرست گرايشهاي داير در مقاطع
كارشناسي ارشد و دكتري
دانشكده فني


































گرايش هاي دائر در مقطع كارشناسي ارشد
گرايش هاي گروه مهندسي برق و كامپيوتر گرايش هاي گروه مهندسي عمران
مخابرات : زير گرايش سيستم سازه
مخابرات :‌ ً ميدان سازه هاي هيدروليكي
الكترونيك : ً سيستم ومدار مكانيك خاك وپي
الكترونيك : ً ميكرو الكترونيك راه وترابري
قدرت : ً سيستم و فشارقوي زلزله
قدرت : ً ماشين هاي الكتريكي و الكترونيك قدرت آب
كنترل سازه هاي دريايي
مهندسي پزشكي : ً بيوالكتريك مديريت ساخت
مهندسي كامپيوتر: ً هوش مصنوعي ورباتيك
مهندسي كامپيوتر: ً معماري سيستم هاي كامپيوتري
مهندسي كامپيوتر : ً نرم افزار

گرايش هاي گروه مهندسي نقشه برداري گرايش هاي گروه مهندسي شيمي
ژئودزي مهندسي شيمي – زيرگرايش مهندسي فرايند
فتوگرامتري مهندسي شيمي – ً جداسازي
سنجش از دور مهندسي شيمي - ً كاتاليست
GIS مهندسي شيمي – ً بيوتكنولوژي
مخازن هيدروكربوري
مهندسي پليمر
مهندسي داروسازي

گرايش هاي گروه مهندسي معدن گرايش هاي گروه مهندسي مكانيك
فرآوري مواد معدني طراحي كاربردي
مكانيك سنگ تبديل انرژي
استخراج معدن ساخت وتوليد
اكتشاف معدن
اكتشاف نفت

گرايش هاي گروه مهندسي مواد گرايش هاي گروه مهندسي صنايع
شناسايي و انتخاب مواد مهندسي صنايع
خوردگي و حفاظت مواد مهندسي سيستم هاي اقتصادي واجتماعي
استخراج فلزات
شكل دادن فلزات
ريخته گري
جوشكاري








گرايش هاي دائر درمقطع دكتري
گرايش هاي رشته مهندسي
برق وكامپيوتر گرايش هاي رشته مهندسي
عمران گرايش هاي رشته مهندسي
نقشه برداري
مخابرات سازه ژئودزي
الكترونيك مكانيك خاك وپي GIS
مهندسي پزشكي سازه هاي هيدروليكي و مهندسي آب سنجش از دور
كنترل زلزله فتوگرامتري
هوش ماشين ورباتيك سازه هاي دريايي
قدرت
كامپيوتر

گرايش هاي رشته مهندسي
متالورژي گرايش هاي رشته مهندسي
مكانيك گرايش هاي رشته مهندسي
شيمي
مهندسي مواد طراحي كاربردي مهندسي شيمي
تبديل انرژي

بررسي انبار داده ها و مسائل مختلف آن

به نام خدا


بررسي انبار داده ها و مسائل مختلف آن



زير نظر : دکتر رهگذر

توسط : مصطفي چهرقاني



تعاريف انبا رداده
مجموعه اي از داد ه ها ي موضوع گرا، مجتمع، غيرفرار و وابسته به زمان كه براي پشتيباني از تصميم گيري ها ي مديريتي مورد استفاده قرار مي گيرد.
• نسخه اي از داد ه ها ي چند پايگاه داده، كه به منظور تسهيل پردازش و پرس و جوهاي كاربران طراحي شده است.
• يك انبار داده ،داده ها ي دلخواه را از يك يا چند منبع جمع آوري كرده و آنها را به موضوعاتي با و گروه هاي اطلاعاتي تبديل مي كند، سپس آنها را به همراه اطلاعات زمان و تاريخ براي پشتيباني بهتر از تصميم گير يها ذخيره مي كند، اين سيستمها ، ديدهاي متعددي از اطلاعات براي طيفها ي مختلف كاربران فراهم مي كند، قدرت اين مفهوم در آن است كه به كاربران اجازه تحليلها و پرس و جوهاي گوناگون بر روي داد ه ها يي مي دهد كه قبل از آن هيچ ارتباطي با هم نداشتند.
• جمع آوري ، پاكسازي انتقال داده از سيستمهاي عملياتي متعدد و آماده كردن اطلاعات حاصل براي تحليل
و گزارش گيري كاربران نهايي ، انبار داري داده ها ٢ ناميده مي شود.
• انبار داده پايگاه داده بزرگي است كه براي پاسخگويي به سوالات، ايجاد شده است.متناسب با انبار ، سوالات مذكور هم با هم فرق مي كنند.انبار مي تواند در اندازه ها ي بزرگ (در حدود گيگابايت) يا كوچكتر باشد.كاربران انبار ممكن است كاركنان داخلي ، افراد ناشناس شبكه ها و يا هر دو باشند.
• انبار داده يك پايگاه داده موضوع گرا است كه به منظور دسترسي ها ي گسترده طراحي شده است. و ابزارهايي براي برآوردن نيازهاي اطلاعاتي مديران در همه سطوح سازمان آماده مي كند ، به بيان ديگر يك
انبار داده به صورتي طراحي مي شود كه كاربران اطلاعات مورد نياز خود را شناسايي كنند و بتوانند با استفاده از ابزارهاي ساده اي به آن ها دسترسي داشته باشند.
• يك انبار داده مخزني از اطلاعات مجتمع شده است كه براي انجام پرس و جو و تحليلها آماده مي شود.

چهار خصوصيت اصلي انبار داده
چهار خصوصيت اصلي انبار داده عبارتند از :
• موضو ع گر ا: هر انبار داده داده هاي مرتبط با يک موضوع خاص را در خود نگاه مي دارد و اين داده ها را به منظور استخراج مفاهيم و نتايج خاصي به شكلي ويژه سازماندهي مي کند. بدين ترتيب سرعت جستجوها بسيار بالا خواهد بود. انبار داده براي پاسخگويي به پرسشهاي مختلف در مورد يک موضوع خاص بهينه سازي مي شود.
• مجتمع : در سيستمهاي مختلف داده ها ممکن است از جنبه هاي مختلفي با هم نامتناسب باشند. مثلا منابع داده در کشورهاي مختلف با زمان و تاريخهاي مختلف ذخيره شد هاند. و يا منابعي که از ماشين هاي مختلف هستند در اعداد، حروف و ديگر فيلدها متناسب با محدوديتهاي ماشين، سيستم عامل و تطابق با استانداردهاي مختلف متفاوت هستند. با توجه به مختلف بودن منابع انبا رداده، قبل از ذخيره سازي آ نها در انبار داده براي تأمين يکپارچگي تکنيکهاي پاکسازي داد هها ٣ و مجتمع سازي به کار ميرود. با توجه به اين موضوع که داد ه ها زير نظر مديريت واحدي ذخيره سازي مي شوند، داد ه هاي سازگاري خواهيم داشت که داشتن
چنين سازگاري در ساير سيستم ها مثل سيستمهاي شبکه اي و توزيعي ناممکن است.
• متغير با زمان: داد ه ها در انبا رداده براي تهيه اطلاعات تاريخي به کار مي روند.
هر ساختار کليدي در انبار داده شامل عنصر زمان يا همان مهر زماني است اين مهر زماني به عنوان کليدي به ساير جداول عمل مي کند. در سيستم انبار داده داده ها هرگز به روز درآوري نميشوند. بلكه داد ه هاي جديد و يا تغيير يافته با مهرهاي زماني جديد به انبار اضافهمي شوند.
• غير فرار: داد ه هاي انبا رداده هميشه از لحاظ فيزيكي مجزا هستند ، و هيچگاه نيازي به تغيير و به روز
درآوري نخواهند داشت. با توجه به اين موضوع، انبار داده مثل پايگاه داد ه هاي معمولي احتياجي به پردازش تراکنش، بازگرداندن فرايند و مکانيزم کنترل تصادم ندارد. علاوه بر اين نيازي به ايجاد و دسترسي انحصاري به داد ه ها نخواهيم داشت. فقط به دو فعاليت کليدي احتياج داريم :
• بارکردن داد ه ها
• دسترسيبه داده ها

تفاوت انبار داده و پايگاه داده
وظيفه اصلي سيستم هاي پايگاه داده online ،پشتيباني از تراکنش هاي onlineو پردازش query است. ولي انبا رداده به کاربران يا تحليلگر داده و تصميم گير نده داده ارائه مي کند. چنين سيستمهايي مي توانند داده را در قالبهاي مختلف براي هماهنگ کردن نيازهاي مختلف کاربران مختلف، سازماندهي و ارائه مي کند. اين سيستمها با نام سيستم هاي OLAP شناخته مي شوند.

موارد تفاوت DW و DB
• از لحاظ مد لهاي داده: پايگا ههاي داده براي مدل OLTPامکان پردازش تعداد زيادي تراکنش همروند، که اغلب حاوي رکور دهاي اندکي هستند را دارد . اما انبارهاي داده براي پردازش OLAP طراحي شده اند
• از لحاظ عمليات قابل اجرا بر روي آن ها: عملياتي که بر روي پايگاه دا ده ها صورت مي گيرد، عمومٌا شامل عمليات به هنگام سازي است در حالي که عمل خواندن از انبار، عمده عمليات قابل اجرا بر روي انبارداده را تشکيل مي دهد.
• از لحاظ مقدار داده: مقدار داد ه هاي يک پايگاه داده در حدود چند مگابايت تا چند گيگابايت است در حالي که اين مقدار در انبار داده در حدود چند گيگابايت تا چند ترابايت است.
• از لحاظ زمان پرس و جو : انبار داده با استفاده از دو تکنيک خلاصه سازي و سلسله مراتبي کردن فيلدها سرعت انجام پرس وجو را بهبود بخشيده است.
فيلدهاي خلاصه سازي: مي توان تمام داده هاي مشابه را دريک آرايه و يک رديف ، و نه در يک جدول قرار داد. به اين ترتيب، داد ه هاي مشابه به سرعت مي توانند خلاصه سازي شوند. اصو ًلا ساختار بعد اين امکان را فراهم کرد ه است که داد ه ها را بدون تکرار ذخيره نماييم و هر گاه به مشاهده آنها در کنار هم احتياج داشتيم نيز بدون صرف حافظه و زمان قابل توجهي اين امر ميسر باشد. فيلدهاي سلسله مراتبي: ساختار سلسله مراتبي ابعاد در انبار داد ه هاي مبتني بر مدل داده چند بعدي، پياده سازي شده است و اين امکان را فراهم آورده است که فيلدها بر اساس يک سلسله مراتب منطقي سازماندهي شوند. اين امر سرعت پرس و جوها را در انبار بسيار افزايش مي دهد.

معماريهاي انبار داده :
در ادامه سه نوع معماري را برسي مي کنيم معماري نوع اول دولايه و دو معماري ديگر سه لايه اند .

معماري دولايه:
شمايي از اين معماري در شکل 1 نشان داده است . اين معماري از 4 مرحله تشکيل شده است .
1- داده ها از فايلها ي و بانکهاي اطلاعاتي مختلف گرفته مي شوند .
2- داده هاي منابع مختلف قبل از لود شودن يکپارچه مي شوند.
3- Data ware house بوجود مي آيد که شامل داده هاي جرئي و نيز خلا صه داده هاست. هدف از آن پشتيباني از فر آيند تصميم گيري است . Data ware house استفاده مي کنند.
4- کاربران با استفاده از ابزارها و پرس و جوها و data mining از داده هاي data ware house استفاده مي کنند.
براي شرکتهاي بزرگ بامنابع ناهمگون اين روش با شکل مواجه مي شود همچنين اين معماري از توزيع پشتيباني بعمل نمي آورد لذا معماري ديگري بنام معماري سه لايه توسط دولين پشنهاد شد .

شکل 1 : معماري دولايه

معماري سه لايه دولين :
اين معماري داراي لايه هاي زير مي باشد :
1- سيستمهاي عملياتي و داده ها
2- enterprise data marehouse
3- Data mart ها.
يک enterprise data marehouse (EDW ) يک انبار داده متمرکز و يکپارچه است که نقطه کنترل و تنها منبع همه داده هايي که براي کاربران نهايي به منظور تصميم گيري قابل دسترسي اند ،به شمار مي رود .بعنوان نقطه کنترل کيفيت و يکپارچگي داده ها را کنترل مي کند و نيز تاريخچه اي از داده هاي حساس به زمان نگه مي دارد.
کاربران دوست ندارند با حجم زيادي اطلاعات که بخش اعظم آن بايستي از آنها ارتباطي ندارند درگير شوند Data mart ، يک data Wrehouse است که دامنه آن محدود نشده است و با انتخاب و خلاصه کردن دادهها از EDW بوجود مي آيد هر Data mart براي گروه خاصي از تقاضا ها طراحي شده است . EDW و mart Data به شرکت اجازه مي دهد تا داده هايي که از تصميم گيري پشتيباني بعمل مي آورند را براي گروههاي مختلف کاربران customize کند لذا مي توان از فوايد پردازش توزيع شده استفاده بعمل آورد. تبديل منابع داده ناهمگون به قالبي که براي تصميم گيري مناسبي باشد داراي پيچدگي زيادي مي باشد.


شکل 2 : معماري سه لايه دولين

نوع ديگري از معماري سه لايه:
اين معماري در شکل 3 داده شده است داده هايي که در EDW ذخيره مي شوند داده هاي مورد توافق (Reconciled ) هستند . داده هاي مشتق شده ( Derived data ) داده هايي هستند که براي نياز هاي کاربران گزينش و قالب بندي و پکپارچه شده اند اين نوع داده ها در Data mart ها ذخيره مي شوند . داده ها معمولاً مستقيماً توسط کاربران نهاي مورد دسترسي قرار نمي گيرند Enterprise data model نيازهاي داده اي يک شرکت را مشخص مي کند .
Ceperationl Meta data داده هاي سيستمها ي عملياتي مختلف را توصيف مي کند که وارد EDW مي شوند داده هاي عملياتي معمولاً قالب بندي و مشخصه هاي مختلفي دارند.
Meta data EDW: از داده هاي EDW ساخته مي شود و لايه مورد توافق و نيز قوانين ترجمه داده هاي عملياتي به داده هاي مورد توافق را شرح مي دهد.
Data mart mata data: لايه مشتق نشده و نيز قوانين ترجمه داده هاي مورد توافق به داده هاي مشتق شده را بيان مي کند.
برخي از مشخصات لايه داده هاي مورد توافق عبارتند از :
1- جزئي نشده : داده ها حدکثر انعطاف پذ يري را در مقابل انواع مختلف نياز هاي کاربران دادند .
2- تاريخي : داده ها به صورت periodil هستند نه Transient ..
3- نرمال نشده :داده ها تا فرم سوم نرمال جلو رفته انداين امر يکپارچگي و انعطاف پذيري بيشتري را فراهم مي کند . نرمال سازي براي افزايش کارايي لازم نيست چون معمولاً به صورت تناوبي و دسته اي مورد دسترسي قرار مي گيرند.
4- جامع.
5- باکيفيت:
در مقابل داده هاي عملياتي داراي اين مشخصات هستند:
1- بجاي اينکه تاريخي باشند موقت اند.
2- نرمال نشده اند يا لااقل بخاطر مسائل کارآيي نرمال سازي نشده اند.
3- جامع نيستند بلکه در محدوده يک استفاده خاص اند.
4- کيفيت بالايي ندارند. و داراي خطا و عدم همخواني مي باشند.

شکل 3 : نوع ديگري از معماري سه لايه

تبديل داده هاي عملياتي به داده هاي مورد توافق توسط فرآيند تطبيق صورت مي گيرد اين فرآيند دو مرحله دارد: لود اوليه و بهنگام سازيهاي بعدي . اين مراحل از 4 قدم تشکيل شده اند که برخي از آنها ممکن است با هم ادغام شوند. اين 4 قدم عبارتند از : capture (گرفتن )، scrub (پاک سازي)، Transform (تغيير شکل) و load and index (بارگذاري و ايندکس).
: Capture عبارتست از استخراج داده ها از فايلها و بانکهاي مبدا. معمولا همه داده هاي عملياتي مورد نياز نيستند. انتخاب اين زير مجموعه بر اساس تحليل مبدأ و مقصد صورت مي گيرد. دو نوع اصلي گرفتن انتخاب استاتيک و افزايشي مي باشند. استاتيک براي پر کردن EDW در اولين بار به کار مي رود و براي نگهداري EDW از افزايشي مي شود. براي گرفتن مي توان از فايل کارنامه بانک استفاده کرد.
: scrub عبارتست از افزايش کيفيت داده هاي مبدأ. براي اين امر از تکنيکهايي از قبيل تطبيق الگو استفاده مي شود از اين عمل با نام data cleansing نيز ياد مي شود.
Load and index: عبارتست از بار کردن داده هاي انتخاب شده در EDW و ايجاد ايندکسهاي مورد نياز. دو مد اصلي لود کردنrefresh وupdate مي باشند. در مد refresh درابتدا EDW پر مي شود و سپس در فواصل زماني مناسب محتواي EDW با مقادير جديد جايگزين مي شود. در مد update تنها تغييرات داده هاي مبدأ به EDW منتقل مي گردد و رکوردهاي قبلي حذف يا جايگزين نمي شوند. مد refresh در هنگام ايجاد data warehouse و سپس از مدل update استفاده مي شود . ايندکسي که در data warehouse استفاده مي شود bitmap نام دارد.
DataTransformution: عبارتست از تبديل فرمت داده هاي عملياتي به فرمت EDW (بعد از اعمال capture ) هدف capture کردن تصحيح خطاها در مقادير داده هاست در حاليکه هدف از Transformution تبديل داده ها به فرمت EDW است.
توابع Transformution به دو دسته اصلي در سطح رکورد و فيلد تقسيم مي شوند. که اغلب ترکيبي از اين دو روش استفاده مي شود.
 توابع در سطح رکورد: عملياتي که روي يک مجموعه از رکوردها از قبيل فايل يا جدول انجام مي گيرند در سطح رکورد بشمار مي روند. توابعي از قبيل selection و join و aggregation و normalization .
selection عبارتست از تقسيم داده ها بر اساس شرايط از پيش تعريف شده. اين عمل در حقيقت بخشي از selection مي باشد. Join داده هاي منابع مختلف را تحت يک جدول يا ديد ترکيب مي کند. در برخي موارد همه منابع داده بانک رابطه اي نيستند که بتوان از عبارات SQL استفاده کرد در اين موارد بايد از زبانهاي برنامه نويسي رويداي استفاده کرد. حتي در مورد داده هاي رابطه اي کليد جداولي که بايد با هم Join شوند داراي دامنه هاي متفاوتي هستند لذا قبل از اجراي Join بايد در مورد يک دامنه واحد به توافق رسيد. Aggregation فرآيند تبديل داده ها از سطح جزئي تر به سطح خلاصه شده تر است.
 توابع در سطح فيلد: داده ها را از يک فرمت در يک رکورد داده مبدأ به يک فرمت ديگر در رکورد داده مقصد تبديل مي کند. اين گونه توابع بر دو دسته اند: تک فيلدي و چند فيلدي.
انتقال تک فيلدي داده ها يک فيلد خاص از مبدأ را به يک فيلد خاص از مقصد تبديل مي کند. مثالي از اين نوع تبديل، تبديل واحد حرارت از فارنهايت به سانتيگراد است. براي اين نوع تبديل از مکانيسم الگوريتمي يا مکانيسم جدول look up استفاده مي شود. روش الگوريتمي از يک فرمول يا يک فرمول يا يک عبارت منطقي استفاده مي کند در حاليکه مکانيسم جدول look up از روشهاي جستجو استفاده مي کند. تبديل چند فيلدي داده ها را از يک يا چند فيلد مبدأ به يک يا چند فيلد مقصد تبديل مي کند. انواع مختلف اين نوع تبديل عبارتند از يک به چند، چند به چند و چند به يک.

ابزارهاي توليد داده هاي مورد توافق:
اين نوع ابزارها به سه دسته تقسيم مي شوند : ابزارهايي که کيفيت داده ها را کنترل مي کنند و داده هاي با کيفيت توليد مي کنند ) ، ابزارهايي که عمل تبديل داده را انجام مي دهند و ابزارهايي که عمل پاکسازي داده را انجام مي دهند .
ابزارهاي کنترل کيفيت :
اين ابزارها کيفيت داده ها در سيستمها ي موجود را تعيين مي کنند و آن را با نيازمنديهاي data warehouse مي سنجد . لذا در حين اولين مرحله توليد data warehouse به درد مي خورند يکي از اين ابزارها Analyze نام دارد اين ابزار کيفيت داده ها را مي سنجد و توصيه هايي براي پاک سازي و سازماندهي داده ها قبل از استخراج و تبديل مي دهد ابزار ديگر WizRules نام دارد که همه رکورد ها و بر جداول موجود را جستجو مي کند و قوانين بنا شده را ارضا مي کنند را مشخص مي کند ابزارهاي تبديل داده : اين نوع ابزارها معمولاً سه کار اصلي انجام مي دهند : استخراج ، تبديل و بارگذاري و ايند کس . اين ابزار ها معمولا ابزارهاي توليد برنامه اند . آنها بعنوان ورودي يک شما يا يک فايل توصيف گر از فايلهاي مبداء و مقصد ونيز قوانين تبديل را ه دريافت مي کنند . قوانين تبديل معمولاً به صورت فرمول ، الگوريتم و يا جداول Lock up هستند سپس اين ابزارها کد لازم براي اجراي عمل تبديل را توليد مي کنند .
ابزارهاي پاک سازي داده ها:
اين نوع ابزارها ( مثلاً Integrity ) کيفيت داده هارا تحليل مي کنند و داده ها را پاک سازي مي کنند و قوانين و ارتباطات بين پديده ها را کشف مي کنند .
لايه داده هاي مشتق شده :
داده هاي مشتق شده معمولاً براي نياز هاي يک دسته خاص از کاربران تنظيم شده اند . يک عمل رايج اين است که داده هاي مربوط را از EDW روزانه استخراج کنيم و آنها را به صورتي که مورد نياز است قالب بندي و يکپارچه کنيم و سپس آنها را در data mart لود کنيم و در انتها اين داده ها را ايندکس گذاري کنيم . اهداف و فوايد اصلي data mart عبارتند از :
1- فراهم ساختن استفاده آسان براي برنامه هاي تصميم گيري .
2- فراهم سازي زمان پاسخ کم براي پرس و جو هاي کاربران .
3- د سته بندي داده ها به گروهاي خاص.
4- پشتيباني از پرس و جو هاي تصادفي و برنامه هاي data mining .
براي محقق ساختن اين اهداف بايد مشخصات زير در data mart موجود باشند.:
1- هم داده هاي جرئي شده و هم داده هاي خلاصه شده بايد موجود باشند . داده هاي جرئي شده معمولاً يک تاريخچه بوجود مي آورند ولي داه هاي خلاصه نشده براي پاسخ سريع به پرس و جوهاي رايج و مشخص به کار مي رود .
2- داده ها روي سرورهاي مختلف پخش شوند .
3- جدول داده ترجيحاً به صورت شماي ستاره اي باشد.

data mart مستقل وابسته :
data mart وابسته تنها از EDW و لايه مورد نياز توافق پر مي شود. ولي data mart ي مستقل از داده هايي که از محيط عملياتي به دست آمده اند پر مي شود ، بدون استفاده از لايه مورد توافق . مشکلات data mart ها مستقل عبارتند از:
1- هيچ تضميني وجود ندارد که داده هايt data mar ها از لحاظ مفهومي يکپارچه باشند چون هر يک مستقلاً پر مي شود.
2- هيچ روشي براي بدست آوردن جرئيات بيشتر از EDW وجود ندارد .
3- افزونگي داده زياد مي شود چون داده هاي يکسان در data mart مختلف ذخيره مي شوند.
4- ايجاد data martي مستقل نياز به Jonهاي cross – plat form دارد که سخت است.
کاربران مختلف از لحاظ دقت داده هاي data mart نيازهاي مختلفي دارند .

نقش meta data :
اولين اصل براي اينکه واسطه کاربري محصولي خوب باشد اين است که meta data يي وجود داشته باشد که داده هاي data mart را به صورت قابل فهم براي کاربر توضيح دهد meta data بايد به اين سوال بتواند جواب دهد .
1- چه موضوعاتي از data mart توضيح داده شده اند؟
2- چه حقيقتها و بعد هايي درdata mart موجود ند؟
3- داده هاي data mart چگونه از EDW مشتق شده اند و چه قوانيني به کار رفته است؟
4- داده هاي EDW چگونه از سيستمها ي عملياتي مشتق شده اند و چه قوانيني به کار رفته است؟
5- پرس و جو هاي از پيش تعريف شده کدامند؟
چه کسي سوول کيفيت داده ها ست؟

OLAP
OALP پاسخي جديد به مشكلات سيستم هاي حمايت از تصميم گيري است. تکنولوژي OLAP تکنولوژي ابزارها و مفاهيمي را ارائه مي کند که به وسيله آنها امکان انجام يک تحليل موثر و دلخواه بر روي داده ها فراهم مي گردد. OLAP يک تکنيک ساده نيست بلكه مجموعه اي از مفاهيمي از قبيل سازمان پايگاه داده، نمايش داده و مدل کردن query است.
تکنولوژي OLAP نامي است که به طيف گسترد ه اي از تکنيکها اطلاق مي شود. اين تکنيکها شامل
روشهايي براي مرتب کردن، پرس و جو کردن و تحليل کردن داد ه ها است. همچنين شامل قالب هاي را در قالب عبارت زير OLAP گزار شگيري و رابط کاربر هم هستند. به طور کلي OLAP عبارتست از: "تحليل سريع اطلاعات چند بعدي اشتراکي"
تحليل: منظور از تحليل آن است که سيستم بايد بتواند از عهده هر تحليل منطقي و آماري که مورد نياز کاربر باشد، برآيد. تحليل ممکن است شامل تحليل سر ي هاي زماني، تخصيص هزينه، تبديل واحد پول، جستجوي هدف، query هاي مخصوص ساختارهاي چند بعدي، تشخيص استثنا، داده کاوي وساير کاربردها باشد. انجام همه اين تحليل ها بايد براي کاربر نهايي به اندازه کافي ساده باشند.
سريع: منظور از سرعت آن است که سيستم بايد بيشتر پاسخ خود را در زمان معقولي به کاربر بازگرداند.
تحقيقات اخير نشان داد هاست که اگر کاربر نهايي ظرف ٣٠ ثانيه پاسخي دريافت نکند، تصور مي کند که
فرايند دچار شکست شده است. رسيدن به اين معيا ر)يعني زمان پاسخ کمتر از ٣٠ ثانيه( هنگامي که با حجم زيادي از اطلاعات سروکار داريم کار ساده اي نيست. بخصوص وقتي نياز به query هاي پيچيده و مستقل داريم. OLAP چندين راهکار براي رسيدن به اين سرعت ارائه نموده است، که روش هايي مثل اختصاصي کردن نوع ذخيره سازي داده، شاخص بندي، از پيش محاسبه کردن تجميع ها و سخت افزارهاي ويژه از آن دسته روش ها هستند.
OLAP چند بعدي است. سيستم بايد يک شماي مفهومي چند بعدي از داده ها را مهيا نمايد،: يک نياز اساسي که شامل مفاهيم سلسله مراتبي هم باشد. همچنين بايد قابليت داشتن تعداد دلخواه بعد و سطح تجميع را فراهم کند.
اشتراکي: منظور اين است که سيستم همه نيازمند يهاي امنيتي را براي محرمانه ماندن داده ها و براي دسترسي هاي چندگانه خواندن/نوشتن پياد ه سازي کند. به خصوص محرمانه ماندن مقوله مشكلي است. براي تحليل مناسب پايگاه داده هاي مربوط به OLAP بايد شامل هر مقدار داده که ممکن است باشند. براي محدود کردن دسترسي به داد ه هاي محرمانه، بايد يک مراقبت خاص براي دسترسي هاي درست و سطوح دسترسي تعريف شود.

مد لهاي داده هاي رابطه اي وچندبعدي
مدل داده رابطه اي بر اساس دو مفهوم اساسي موجوديت و رابطه بنا نهاده شده است .
مدل داده چندبعدي MD بر پايه دو ساختار جدولي اصلي بنا نهاده شده است
• جدول حقايق Fact Table
• جداول ابعاد Dimension Table
جدول حقايق: قلب حجم داد ه اي ما را تشکيل مي دهد و شامل دو سري فيلد است: کليدهاي خارجي به ابعاد و شاخص ها جداول حقايق را مي توان به عنوان تابعي از ابعاد بر روي شاخص ها تصور کرد.
: Measure معيارهايي هستند که بر روي آن ها تحليل انجام مي گيرد و درون جدول حقايق يا شاخصها قرار دارند. شاخصها قبل از شکل گيري انبار داده توسط مديران و تحليل گران به دقت مشخص مي شوند. چون در مرحله کار با انبار اطلاعات اساسي هر تحليل بر اساس همين شاخص ها شکل مي گيرد. شاخص ها تقريبًا هميشه مقادير عددي را شامل مي شوند. مثلا براي يک فروشگاه زنجيره اي اين شاخصها مي توانند واحدهاي فروخته شده کالاها و مبلغ فروش به تومان باشند. Grainيک جدول حقيقت طول زمان (يا ساير مفاهيم) مرتبط با هر رکورد در جدول است. انتخاب Grain بستگي به ميزان جرئياتي دارد که کاربران به هنگام جستجو نياز دارند . Grain ي يک جدول حقيقت اثر مستقيمي روي اندازه جدول دارد تعداد رديفهاي جدول حقيقت را مي توان با تخمين مقادير ممکن هر بعد مرتبط با جدول حقيقت و ضرب آنها در هم ، حدس زد Grain روي مقادير ممکن بعضي از ابعاد مي توان اثر بگذارد.
: Dimension هر موجوديت در اين مدل مي تواند با يک بعد تعريف شود. ولي بعدها با موجوديتهاي مدل ER متفاوتند زيرا آ نها سازمان شاخصها يا بعد را تعيين مي کنند. علاوه بر اين داراي يک
ساختار سلسله مراتبي هستند . اجزاي بعدها member ، نام دارند و تقريبٌا همه بعدها member هاي خود را در يک يا چند سطح سلسله مراتبي سازما ندهي مي نمايند که اين سلسله مراتب نمايانگر مسير تجميع و ارتباط بين سطوح پايين و سطوح بالاتر است. وقتي يک دسته از member هاي خاص با هم مفهوم جديدي را ايجاد مي کنند، به آنها يک سطح مي گوييم .
اما لازم به ذکر است که ممکن است همه ابعاد داراي ساختار سلسله مراتبي نباشند. بلكه برخي ابعاد به صورت فهرستي از مقادير مي باشند. براي مثال بعد جنسيت داراي دو نوع داده زن و مرد است که هيچ ساختار سلسله مراتبي براي آ نها متصور نيست.

شماهاي داد ه اي
: Star Schema متداولترين شما، شما ي ستاره اي است. که در آن انبا رداده با شماي ستار ه اي با
استفاده از اجزاي زير تعريف مي شود:
١ يک جدول مرکزي بزرگ به نام جدول حقايق که شامل حجم زيادي از داده هاي بدون تکرار است.
٢ مجموع هاي از جدو لهاي کمکي کوچکتر به نام جدول بعد ، که به ازاي هر بعد يکي از اين جداول موجود خواهد بود.
٣ شکل اين شما به صورت يک ستاره است که جدول حقايق در مرکز آن قرار گرفته و هر يک از جداول بعد به وسيله شعاع هايي به آن مربوط هستند. مشكل اين مدل احتمال پيشامد افزونگي در آن است.
: Snowflake Schema يا شماي دانه برفي. در واقع شماي دانه برفي، نوعي از شماي ستار ه اي است که در آن بعضي از جداول بعد نرمال شده اند. و به همين خاطر داراي تقسيمات بيشتري به شکل جداول اضافي مي باشد که از جداول بعد جدا شده اند.
تفاوت اين دو شما در اين است که جداول شماي دانه برف نرمال هستند و افزونگي در آن ها کاهش يافته
است. که اين براي کار کردن با داد ه ها و از لحاظ فضاي ذخير ه سازي مفيد است. ولي در عوض کارايي را پايين مي آورد، زيرا در محاسبه query ها به join هاي بيشتري نياز داريم.
: Fact Constellations در کاربر د هاي پيچيده براي به اشتراک گذاشتن ابعاد نياز به جداول حقايق چندگانه احساس مي شود که يک يا چند جدول بعد را در بين خود به اشتراک مي گذارند. اين نوع شما به صورت مجموعه اي از شماهاي ستار ه اي است و به همين دليل شماي کهکشان يا شماي منظومه اي
ناميد ه مي شود. اين شما به ما اين امکان را مي دهد که جداول بعد بين جداول حقايق مختلف به اشتراک گذاشته شوند.
در بسياري از موارد شماي ستاره اي و شماي دانه برفي براي data mart مورد استفاده قرار مي گيرند ولي fact constellations براي کل يک انبار داده به کار مي آيد.

ملاحظات مربوط به طراحي پايگاه داده انبار
در طراحي جدول هاي مربوط به انبار بايد اصول مدل داده چند بعدي در نظر گرفته شود.
نخست بايست با توجه به ليست تحليلها شاخص هاي data mart رامشخص کرد. توجه به اين نکته ضروري است که با توجه به ابزاري که data mart با آن طراحي خوا هد شد ، کافي است شاخص هايي لحاظ شوند که امکان محاسبه کردن و يا افزودن آ نها به شاخص ها در هنگام کار با data mart فراهم نيست .

انتقال اطلاعات به جدو لهاي طراحي شده
پس از ساختن data mart اکنون زمان آن است که داده هاي پايگاه داده منبع در جدو لهاي جديد جايگزين شوند.
ابتدا جداول ابعاد که احتمالا با تغييرات کمي درساختار جديد قرار گرفته اند، با در نظر گرفتن تغييرات احتمالي نا مها و ساختارها ، با نوشتن اسکريپت هاي مناسب جايگزين مي گردند. در مرحله بعد کليدهاي خارجي جدول حقايق با پيوند زدن جداول بعد و انتخاب کليدهاي آن ها پر مي شود. در آخر نوبت به پر کردن شاخص ها مي رسد. در اين مرحله همانطور که پيشتر هم به آن اشاره شد، با توجه به امکانات ابزار پياد ه سازي اسکريپت هاي لازم جهت پرکردن اوليه شاخص ها نوشته و اجرا خواهد شد.

ساخت حجم هاي داده اي در AM
ساخت حجم هاي داده اي با استفاده از ابزار Microsoft Analysis Manager بسيار ساده است. روال کار بدين نحو است که ابتدا با استفاده از ويزاردهاي از پيش تعريف شده، يک منبع داده را انتخاب مي کنيم. منبع داده در واقع پايگاه داده اي است که ما آن را با ملاحظات خاصي با مدل چند بعدي و براي انبار داده ساخته ايم. درواقع در اين مرحله به AM اطلاع مي دهيم مايل هستيم داد ه هاي ما را از روي پايگاه داده مذکور بار کند. در گام بعدي درAM ويزارد ديگري را که مربوط به ساخت حجم هاي داد ه اي است را فعال مي کنيم تا از ما درباره اين که کدام جدول مربوط به جدول حقايق است؛ کدام فيلدهاي آن شاخص هستند ، کدام جداول را ميخواهيم به عنوان جدول بعد تعريف کنيم و نهايتًا اينکه آيا ساختار جدول بعد ما از نوع شماي ستاره اي است يا دانه برفي ، سوال کرده وحجم داده اي مورد نظر ما را ايجاد کند.

عمليات بر روي حجم هاي داده اي
Roll Up يا Drill-up با بالا رفتن در ساختار سلسله مراتبي مفهومي يک حجم داده اي ، با کاهش دادن بعد، يک مجموعه با جزئيات کمتر)خلاصه شده( ايجاد مي نمايد. بالا رفتن در ساختار سلسله مراتبي به معناي حذف قسمتي از جزئيات است. براي مثال اگر قبلا بعد مکان بر حسب شهر بوده آن را با بالا رفتن در ساختار سلسله مراتبي بر حسب کشور درمي آوريم. ولي وقتي با کاهش دادن بعد سروکار داريم منظور حذف يکي از ابعاد و جايگزين کردن مقادير کل است. در واقع همان عمل تجميع است.
: Drill Down بر عکس عمل Roll-up است و از موقعيتي با جزئيات داد ه اي کم به جزئيات زياد مي رود. اين کار با پايين آمدن در ساختار سلسله مراتبي) به سمت جزئيات بيشتر(يا با ايجاد ابعاد اضافي انجام مي گيرد.
: Slice با انتخاب و اعمال شرط بر روي يکي از ابعاد يک subcube به شکل يک برش دو بعدي ايجاد مي کند. در واقع همان عمل انتخاب است.
Dice با انتخاب قسمتي از ساختار سلسله مراتبي بر روي دو يا چند بعد يک subcubeايجاد مي نمايد.
Pivot يا rotate اين عمليات بردارهاي بعد را در ظاهر مي چرخاند
: Drill-across نتيجه اجراي query هايي که نتيجه اجراي آنها حجم هاي داده اي مرکب با بيش از يک fact-table است.
Ranking سلو لهايي را باز مي گرداند که در بالا يا پايين شرط خاصي واقع هستند. مثلا ده محصولي که بهترين فروش را داشته اند.


شکل 4: ارتباط بين انبار داده اي و حجمهاي داده اي و داده کاوي

داد ه کاوي

سازما نها معمو ً لا روزانه مقدار زيادي داده را در انجام عمليات تجاري خود توليد و جمع آوري مي كنند.
امروزه براي اين پايگاه هاي داده شركتي عجيب نيست كه مقدار داده هاي آن در حد ترابايت باشد. با اين حال علي رغم ثروت اطلاعاتي عظيم ذخيره شده حدس زده مي شود كه فقط ٪ ٧كل داد ه هايي كه جمع آوري مي شود مورد استفاده قرار مي گيرد. بدين ترتيب مقدار قابل توجهي داده كه بدون شك حاوي اطلاعات ارزشمند سازماني است تا حد زيادي دست نخورده باقي مي ماند. در محيط تجاري عصر اطلاعات، كه هر روز رقابتي تر مي شود مي توان با استخراج اطلاعات از داد ه هاي استفاده نشده به تصميم گيري هاي استراتژيك دست يافت. در طول تاريخ تحليل داده ها از طريق رگرسيون و ديگر تكنيك هاي آماري انجام شده است. براي استفاده از اين تكنيكها ، لازم است كه تحليل گر مدلي خلق كند و فرآيند گر دآوري دانش را سازمان دهد.
اما امروزه اين روش ها به تنهايي كافي نيستند و بايد از روش ها ي خود كار استفاده كرد.
داده كاوي عبارت است از فرآيند خودكار کشف دانش و اطلاعات از پايگاه هاي داد ه اي.
اين فرآيند تكنيك ها يي از هوش مصنوعي را بر روي مقادير زيادي داده اعمال مي كند تا روندها ، الگوها و روابط مخفي را كشف كند. ابزار هاي داده كاوي براي كشف دانش يا اطلاعات از داده ها به كاربر اتكا نمي كنند، بلكه فرآيند پيشگويي واقعيت ها را خود كار مي سازند. اين تكنولوژي نوظهور، اخيرًا به طور
فزايند هاي در تحليل ها مورد استفاده قرار مي گيرد.
اهداف Data mining عبارتند از:
1- Explanator: بتواند علت برخي از شرايط و پيشامد ها را توضيح دهد ، از قبيل چرا فروش جوراب سفيد از سال گذشته کم نشده است؟
2- confirmatory : بتواند يک نظريه را تأ ييد يا رد کند
Exploratory: بتواند داده ها را براي ارتباطات جديد يا پيش بيني نشده تحليل کند
بعضي از قابليتهاي ابزار ها ي داده كاوي تجاري عبارتند از :
١. هم پيوندي
٢. طبقه بندي
٣.الگوهاي ترتيبي
٤. خوشه بندي
اين قابليتها در صنايع مختلفي از خرده فروشي گرفته تا شركت هاي بزرگ مخابراتي براي بهينه سازي
دستيابي به اهداف برنامه ريزي، بازا ريابي هدف دار و حفظ مشتري مورد استفاده قرار مي گيرند. قابليتهاي تكنيك هاي داده كاوي، در مقايسه با رو شهاي سنتي رگرسيون و مدل سازي خطي، بسيار قوي تر عمل مي كنند.
داده كاوي در پياده سازي قابليت هاي خود از الگوريتمهاي هوش مصنوعي، مثل شبكه هاي عصبي، بهره
مي گيرد، كه مي كوشند تقليدي از عملكرد مغز انسان براي محاسبات موازي ارائه كنند. داده كاوي توانسته است با استفاده از شبكه هاي عصبي و ديگر مفاهيم بر گرفته از هوش مصنوعي به نتايجي دست پيدا كند كه حتي متخصصين اين زمينه به آنها دست نيافته اند. اين تكنيكها امكان تحليل مقادير بسيار بزرگتري از داده را در مقايسه با رو شهاي سنتي فراهم مي آورد. به علاوه داده كاوي كشف دانش ازاطلاعات را در پي خواهد داشت و باعث پديد آمدن پيش بيني هايي مي شود كه فراتر از عملكرد متخصصين اين حوزه است.

قابليتهاي ابزار هاي داده كاوي
١ . هم پيوندي
هم پيوندي قابليتي براي يافتن روابط ناشناخته موجود در اطلاعات است. اين روابط مواردي از قبيل اينكه
حضور مجموعه اي از مقولات اشاره به اين دارند كه مجموعه مقولات ديگري نيز احتمالا وجود دارند را
شامل مي شود. اين قابليت اساسًا روشي است براي اينكه كشف كنيم چه مقولاتي به هم مي خورند. از آن با عنوان تحليل سبد بازار يا گروه بندي خويشاوندي نيز ياد مي شود.
براي مثال، گزار شهاي هم پيوندي چنين شكلي دارند:"٪ ٨٠ مشترياني كه كالاي A را خريداري نموده اند، كالاي Bرا نيز خريده اند." درصد خاص وقوع وقايع) مثلا ٪ ٨٠ اين نمونه ( را فاكتور اطمينان هم پيوندي B و A مي نامند. همچنين ممكن است هم پيوندي هاي چند گانه وجود داشته باشد: "٪ ٧٥ مشترياني كه كالاي D را خريداري نموده اند، كالاي Cرا نيز خريده اند."
كاربرد هاي هم پيوندي عبارتند از برنامه ريزي موجودي، برنامه ريزي تبليغاتي براي فروش و مراسلات
بازاريابي مستقيم.

٢.طبقه بندي
طبقه بندي در واقع ارزشيابي ويژگيهاي مجموعه اي از داد ه ها و سپس اختصاص دادن آ نها به مجموعه اي از گرو ههاي از پيش تعريف شده است. اين متداولترين قابليت داده كاوي مي باشد. داده كاوي را مي توان با استفاده از داده هاي تاريخي براي توليد يك مدل يا نمايي از يك گروه بر اساس ويژگي هاي داده ها به كار برد. سپس مي توان از اين مدل تعريف شده براي طبقه بندي مجموعه داده هاي جديد استفاده كرد. همچنين مي توان با تعيين نمايي كه با آن سازگار است براي پيش بيني هاي آتي از آن بهره گرفت.
براي مثال، براي طبقه بندي تخلفات و كلاهبرداري ها در صنعت و اعتبارات، با استفاده از قابليت طبقه بندي داده كاوي، سيستم با استفاده از مجموعه اي از پيش تعريف شده از داده ها، تعليم مي بيند. مجموعه داد ه هاي مورد استفاده در اين نمونه بايد هم شامل مجموعه هايي از داد ه هاي معتبر باشند و هم شامل مجموعه هايي از داد ه هاي جعلي. از آن جا كه اين داده ها از پيش تعريف شده هستند، سيستم پارامترهايي را مي يابد كه مي توان از آ نها براي تشخيص طبقه بندي هاي متمايز استفاده كرد. بعد از تعيين پارامترها سيستم از آ نها براي طبقه بندي هاي بعدي بهره خواهد گرفت.
در واقع سيستم هايي كه بر اساس طبقه بندي داده كاوي مي كنند، دو مجموعه ورودي دارند: يك مجموعه آموزشي كه در آن داده هايي كه به طور پيش فرض در دسته هاي مختلفي قرار دارند، همراه با ساختار دسته بندي خود وارد سيستم مي شوند و سيستم بر اساس آ نها به خود آموزش مي دهد يا به عبارتي پارامترهاي دسته بندي را براي خود مهيا مي كند. دسته ديگر از ورودي هايي هستند كه پس از مرحله آموزش و براي تعيين دسته وارد سيستم مي شوند.
تكنيك هاي داده كاوي كه براي دسته بندي به كار مي آيند عمومًا شامل تكنيك هاي شبكه عصبي و درخت تصميم گيري هستند.
يكي از متغيرهاي مهم در قابليت دسته بندي برآورد يا امتياز دهي است. هر جا طبقه بندي يك پاسخ دو تايي مثل بله و خير ارائه كند، برآورد يك درجه بندي مثل پايين بالا و يا متوسط ارائه مي كند. در اصل برآورد، چندين نما در امتداد مجموعه اي از داده ها فراهم مي آورد كه نشان دهنده درجه تعلق يك نما به يك مجموعه است.
كاربرد قابليت طبقه بندي در بازاريابي هدف، تصويب اعتبار و بررسي تقلب، است.
٣.الگوهاي ترتيبي
قابليتهاي ترتيبي هم مانند قابليتهاي هم پيوندي اين خاصيت را دارند كه مي توانند وقايع را با هم مرتبط
كنند. اين كار در هم پيوندي سنتي يا تحليل سبد بازار مجموعه اي از مقولات را به عنوان مقولات پشت سر هم ارزيابي مي كنند و از ابزارهايي مثل سر يهاي زماني هم براي تعيين ترتيب بهره مي برند. الگوهاي ترتيبي علاوه بر آن، اين قابليت جديد را هم دارند كه مي توانند فاصله زماني بين دو واقعه را تخمين بزنند. براي مثال اين قابليت امكان نتيجه گيري هايي از قبيل اينكه " ٪ ٨٠ افرادي كه كامپيوتر مي خرند ظرف مدت ١ سال چاپگر هم خواهند خريد." را مهيا مي نمايد. به اين ترتيب شناسايي نوعي از خريدهاي مقدماتي كه پتانسيل خريدهاي بعدي را در آينده تعيين مي كنند، عملي مي شود. در نتيجه از چنين تحليل هايي به شدت در تبليغات فروش استفاده مي گردد.
٤.خوشه بندي
قابليت خوشه بندي وظيفه تقسيم يك گروه ناهمجنس را در چندين زير گروه بر عهده دارد. اين فرايند يك تفاوت اساسي با طبقه بندي دارد. زيرا در اين مدل هيچ گونه الگوي آموزشي نداريم. خوشه بندي به طور خودكار ويژگي هاي متمايز كننده زير گروه ها را تعريف مي كند و زير گرو هها را سازماندهي مي نمايد. و به عنوان نوعي قابليت داده كاوي غير مستقيم مطرح است.
اين ابزارها پايگاه داده را بر اساس ويژگي هاي داده ها به چندين بخش تقسيم مي كنند و گروه هايي از
ركوردها را به وجود مي آورند كه نمايانگر يا صاحب صفت خاصي هستند. الگوهاي به دست آمده در ذات
پايگاه داده نهادينه هستند و نشانگر بعضي اطلاعات غير منتظره و در عين حال ارزشمند شركتي باشند.
مثالي از كاربردهاي خوشه بندي در تقسيم بندي افرادي است كه به پرسش نامه اي پاسخ داده اند. از اين كار مي توان در تقسيم بندي مشترياني كه به پرسش نامه ها پاسخ داده اند در گروه هايي كه اعضاي آن بيشترين شباهت را با يكديگر و بيشترين تفاوت را با اعضاي ساير گروه ها دارند، استفاده كرد. بعد از بخش بندي جمعيتي با استفاده از قابليت خوشه بندي مي توان بر روي خوشه هاي مشخص شده تحليل هم پيوندي انجام داد تا خريدهاي به هم مرتبط يك گروه جمعيتي خاص شناخته شوند.
كاربرد خوشه بندي براي تعيين بهترين گروه هاي جامعه شناختي براي اهداف خاص بازاريابي است.
اغلب از خوشه بندي به عنوان اولين گام فراين دهاي داده كاوي ياد مي شود كه قبل از ساير فرايند ها براي شناسايي گروهي از ركوردهاي مرتبط با هم كه بعدًا بتوانند نقطه آغاز تحليلها باشند بر روي ركوردها اعمال مي شود.

Data visualization
Data visualization عبارتند است از نمايش داده ها بصورت گرافيکي يا مولتي مد يا براي تحليل کاربران ، فوايد data visualization عباتند از: مشاهده بهتر الگوها و شاخصها و شناسايي ارتباطات و قسمتها ي مجزا از هم. اين تکنيک معمولاً به همراه يک تکنيک ديگر مثلاً Data mining به کار مي رود.

مراجع:
[1] R. Agrawal, A. Gupta, S. Sarawagi. Modeling Multidimensional Databases. ICDE
1997

[2] L. English: Improving Data Warehouse and Business Information Quality. Wiley,
New York et al.1999.

[3] Wu, M-C., A.P. Buchmann. “Research Issues in Data Warehousing.” Submitted for publication.

[4] A. Shukla, P.M. Deshpande, J.F. Naughton, and K. Ramasamy. Storage estimation for multidimensional aggregates in the presence of hierarchies. In Proc. of the 22nd Int’lConference on Very Large Databases, pages 522–531, Mumbai (Bombay), India, September 1996.

[5] M. Jarke, M. Jeusfeld, C. Quix, P. Vassiliadis: Architecture and Quality in Data Warehouses: An Extended Repository Approach, in Information Systems, 24(1999), No.
3, p. 229-253.

[6] S. Chawathe, H. Garcia-Molina, J. Hammer,K. Ireland, Y.Papakonstantinou, J.Ullman, and J. Widom. The Tsimmis project: Integration of heterogeneous information
sources. In Proceedings of 100th Anniversary Meeting of the Information Pro-cessing Society of Japan, pages 7{18, Tokyo, Japan,October 1994.

[7] J. L. Wiener, H. Gupta, W. J. Labio, Y. Zhuge, H. Garcia-Molina, and J. Widom. A System Prototype for Warehouse View Maintenance. In Montreal, Canada, pp. 26-33 (1996).

[8] R. Hull, and G. Zhou. A Framework for supporting data integration using the materialized and virtual approaches.In ACM Press, pp. 481-492, Montreal (1996).

[9] L. Cabibbo, and R. Torlone. A logical approach to multidimensional databases. In, Avignon, France, Springer Verlag, pp. 183-197 (1998).

[10] J. Gray, A. Bosworth, A. Layman, H. Pirahesh. Data cube: a relational aggregation operator generaizing group-by, cross-tab, and subtotals. New Orleans, IEEE Computer Society, pp.152-159 (1996).

[11] G. Wiederhold. Mediators in the architecture of future information systems. IEEE Computer25(3):38-49 (1992).

مـولـوی وسـایـه هـُمـا ، درغـزلـیـاتـش

منوچهرجمالی
کـتـا ب
« مـولـوی وسـایـه هـُمـا ، درغـزلـیـاتـش »
« جُستاریکم »

مرا سـایه هُـما ، چـندان نـوازد
که گوئی ، سایه او و، من، هـُمـایم
مولوی

چرا ، ُهما ، سایه ِمولوی میشود ؟
چرا،سیمرغ،سایه هرانسانیست؟
ایستادن سیمرغ برتارک سررُسـتم
یا انـداختن سـایه برسررسـتم
برای پیروزشدن براهورامزدا
برای درک مفهوم « سایه » درغزلیات مولوی
باید داستان جنگ اسفندیارورستم درشاهنامه رابررسی کرد
این جنگ، جنگ« ا هورامزدا» با « سیمرغ » است
این اهورامزداست که ، « جهاد دینی » را به ایران میآورد
وسیمرغ ، که فرهنگ اصیل ایرانست، برضد ، جهاد دینی است. بهره ای ازاندیشه فرهنگ سیمرغی ، درمنشور کوروش کبیر، بازتابیده شده است
پس ازشکست رستم ازاسفندیار
سیمرغ ، بیاری رستم میشتابد
و پرخودرا ، برفرق سر رستم میمالد
وسپس « برفرق سر رستم، می ایستد »
این همان پدیده ایست که سپس بنام « سایه انداختن هما » مشهور شده است. ازاین رو باید این بخش داستان را درشاهنامه ، دقیقا بررسی کرد
« سایه افکندن » ، به معنای آنست که
« سیمرغ ، جُفت رستم میشود»
واین سیمرغست که درشاهنامه
بفرمـود، تا رفـت رُسـتـم، به پیش
بمالید برتارکش ، پرّ خویش
تارک سر، بهمن است




پیشگفتار

درک آنچه را مولوی « سـایـه » میخواند، نه تنها برای شناخت اندیشه های او، بلکه برای شناخت دبیات ایران، وجنبش عرفان درایران ، ضروریست ، چون « سایه» ، یکی از « مفاهیم کلیدی» غزلیات او، وفرهنگ سیاسی ایران است . با درک داستان جنگ رستم و اسفندیار، و بیاری رستم شتافتن سیمرغ، و مالیدن پرخود بر تارک سر رستم ، وسپس ، ایستادن فرازسررستم، میتوان معنای « سایه » را در ژرفایش فهمید . چون « سایه افکندن» برسر رستم ، به معنای « جفت شدن و یارشدن و اینهمانی یافتن سیمرغ با رستم » بوده است . مالیدن پربرتارک سر، که اینهمانی با بهمن ، بُن جهان وانسان دارد ، و ایستادن « هُما براین تارک » که « جفت شدن هما با بهمن » است، بیان اینهمانی یافتن رستم با« بُن کیهان و بُن زمان » است . اینکه هما یا سیمرغ، برسر کسی سایه میافکند، به معنای آنست که هما یا سیمرغ ، به او « حقانیت به حکومت کردن میدهد » . درپس این تصویر، چه اندیشه بنیادی سیاسی موجود بوده است ؟ این تصویر، بیان آنست که ملت ایران ، چگونه حکومتی را می پسندیده است، و سزاواروشایسته حاکمیت برخود میدانسته است ، و ازچه حکومتی و حاکمی، سلب حقانیت میکرده است ، وازحکومتی که حقانیت خودرا نزد ملت ، از دست بدهد ، ولو « مشروعیت » هم داشته باشد، باید سرکشی کرد .
سیمرغ ، خدای مهر، یا به عبارت دیگر، اصل آمیزش با انسان است ، و با هرانسانی بدون استثناء ، جفت و یارمیگردد . سیمرغ ، فرقی میان موءمن وکافر، نمیگذارد، چون او همه را، به کردار« جان» می بیند، و او ، مجموعه همه جانهاست ، او « جانان» است. درفرهنگ ایران ، «جان یا زندگی» ، بر« ایمان» اولویت دارد . « یـارشـدن »هم ، معنای « جفت شدن » را دارد، و ما آنرا دیگر به معنای اصلیش بکارنمی بریم . .درفرهنگ ایران، خدا، یـارانسان میشود ، نه به معنای « تشبیهی» امروزه آن ، بلکه به معنای « آمیختن و جفت شدن واقعی خدا با انسان » است . این پدیده ، بنام « سایه افکندن ُهما یا سیمرغ » برسر انسان ، مشهورشده ، ودر درازای زمان، که معنای اصلی اش، سرکوبی شده ، هم این تصویر و هم عبارت سایه افکنی ، شکلی افسانه ای وخرافه آمیزپیدا کرده است .
سیمرغ یا خدا،« خوشه تخمها ی جان » بوده است ، و سایه، چنانکه دراین بررسیها دیده خواهد شد، دراصل، به معنای « تخم سیمرغ » است . سیمرغ ، تخمهایش را فرو میافشاند، و در« تن هرانسانی» که به معنای « زهدان » است ، تخم سیمرغ ، کاشته میشود، وبدینسان ، سیمرغ درسایه افکندن ، « انسان راِ آبستن به خود که خداست » میکند، و این اصل آبستنی ، یا دوگیان ، دوجانه بودن را، « بهمن»مینامیده اند ، که به معنای « تخم درون تخم ، مینوی مینو » هست .
خدا، سایه هرانسانی میشود . تخم خدا درانسان میروید و میشکوفد، و اصل روشنی و بینش میگردد . بدینسان ، سایه افکندن سیمرغ ، به معنای آنست که خود ِ انسان را ، سرچشمه بینش و روشنی میکند .سیمرغ هرکجا که سایه افکند ، آنجا آباد میگردد، و روشنی و بینش، درآنجا پیدایش مییابد .
این « جفت بودن خدا و انسان باهم » ، یا « یاربودن خدا و انسان باهم » ، «پـری » هم نامیده میشده است ، که همان واژه « paire انگلیسی و « پارPaar آلمانی است . دراین پیوند، درتن انسان ، سیمرغ که مرغ چهارپـرباشد( چهارنیروی ضمیرانسان ) با آرمئتی ، زنخدای زمین که تن انسان است ، باهم جفت میشوند و زناشوئی میکنند ( sich paaren).
بدینسان انسان، موجودیست که فطرتا ، جفت است ، به همین علت به انسان ، « مردم = مـر+ تخم » گفته میشود، و سپس الهیات زرتشتی آنرا « َمرَتَ+ تخم » کرده است . پیشوند « مر+ مار» در واژه « مردم » ، به معنای « جفت » است .. چنانکه در انگلیسی « ماری to marry» و درکردی « ماره »، به معنای زناشوئی کردن است .« مردم » که انسان باشد ، به معنای « تخم آفریننده ، تخم نو آفرین ، اصل شادی merry » است ، چون جفت بودن ، هم اصل آفرینندگی، و هم اصل شادی، شمرده میشده است . دراین جستارها این موضوع بیشتر ، گسترده خواهد شد . خدای ایران ، « مرسپنتا + مار سپنتا » هم خوانده میشده است . این واژه، به « مار» هم اطلاق میشده است ، چون ازدید آنها ،« مار» ، جانوری بوده است که نیروی نوآفرینی و رستاخیزنده درخود دارد، و بدین علت ، پوست میاندازد . ما امروزه « مار» را از دیدی که الهیات زرتشتی به ما القاء کرده است ، می بینیم . و درقرآن ، شیطان ، همان ماراست که درالهیات زرتشتی ، اینهمانی با اهریمن یافته بود . کردها به انسان « مه ری = مه رو» میگویند، و این بهترین گواه برآنست که « مردم » ، « مر+ تخم » است ، نه « مرت + تخم » . انسان را « تخم میرنده » خواندن ، برای گرفتن اصالت وارج ازانسان بوده است .

انسان ، وجودیست ، « جُـفـت »
به عبارت دیگر، فطرت انسان، «عشق» است

هم « خــدا » وهم « انـسـان » ، در نخستین تجربه های ایرانیان ، « گوهر ِجفتی » داشتتند . تصویر« جفت بودن »، و برآیندهائی را که این تصویر، هزاره ها در ذهن ها داشته است، ما فراموش ساخته ایم ، و طبعا بدون یاد آوری ازاین تصویر، و بسیج سازی برآیندهای آن ، نمیتوانیم فرهنگ اصیل ایران، وهمچنین غزلیات مولوی را درک کنیم . این تصویر« جفت بودن » را نباید به یک تصویر« جنسی+ شهوانی» کاست ، بلکه این تصویر، یک تصویر انتزاعی و کیهانی و کلی است . جم که « بُن انسانها » شمرده میشد ، « ییما » نامیده میشد، که به معنای « تواءمان» هست، که سپس به مفهوم « دوقلوو همزاد » ، کاسته شده است . نه آنکه جم و جما ، « دو انسان جدا ازهم باشند، که فقط هنگام زاده شدن ، دوقلوبوده اند » ، بلکه خودِ جم ، و خودِ جما ، در گوهرخودشان هردو ، « تواءمان یا جفت » بودند. گوهر وسرشت انسان یا خدا ، جفت است . « مردم » که انسان باشد « =مر+ تخم » ، یک تخمست ، و چنانکه هرتخمی ، دارای سپیده و زرده است ، او هم در درونش وگوهرش ، تواءمان است . اساسا واژه « همزاد» نیز معنای دوقلوی مارا نداشته است ، بلکه معنای « جفت » را داشته است . تصویر « تواءمان » از دید این فرهنگ ، « آمیزش دونیروباهمست، که بیان « اصل عشق » میباشد ، و طبعا، چنین گوهری ، « اصل آفرینندگی ، و پیدایش نیرو، وآفرینش ِ روشنائی و بینش وزیبائی وشادی شمرده میشد ه است» . البته چنین تصویری ، اصالت را درخودِ گوهر هرجانی درگیتی میدانست ، وطبعا ناسازگار با « تصویر الاه ِ خالقی بود » که گیتی را فراسوی وجود خودش ، خلق میکند . دراین صورت ، هیچ چیزی، غیر از او، اصل خلافیت نیست .
به عبارت دیگر با پیدایش چنین تصویری از« خلاقیت انحصاری» ، تصویر جفت بودن هرجانی و هرانسانی ، سرکوبی شده ، وازمتون ومعنای واژه ها ، حذف و تبعید گردیده، و زشت ساخته شده ، و به تصویر شهوانی و جنسی ناب ، کاسته گردیده است . درحالیکه ، فرهنگ ایران ، هرجانی را ، دراثر قبول اندیشه « جفت بودن گوهرش» ، اصل آفرینندگی میدانست . هرجانی و هرانسانی را ، اصیل وسرچشمه ِ « خود آفرینی و خود زائی و خود روئی » میدانست .
« جم = ییما » ، دراصل، به معنای « دوچیزجدا نـاپذیـرازهـمند » ، فرد ِ انسان درگوهرش ، « یوغ = جفت = یوگا= وصال و عشق وجشن » هست . به عبارت آنها ، خدا (= سیمرغ )، سایه هرانسانی بود. واژه ِ« سایه » ، که درپهلوی ودراوستا « سایاک و سی ور» باشد ( ودرجستارهای آینده، بطورگسترده، بررسی و بازنموده خواهدشد) به معنای « تخم سیمرغ یا تخم ماه » است، که ازدرخت همه تخمه، افشانده میشود ، و در« زمین تن انسان » ، کاشته ، و « گوهرپنهان انسان» میشود . به این علت ، هرانسانی ، سایه دارد . هرانسانی ، آبستن است و خدا که جنین درشکم اوست ، سایه اوست . سپس که این جهان بینی و تصاویرش، سرکوبی وفراموش ساخته شد ، این اصطلاحات ، شکل خرافی پیدا کردند . اینست که هرانسانی ، جفت، یا یوغ یا یار ِ خدا ( = سیمرغ = هما ) است . دریک اصطلاح ، انسان همیشه به خدا، یا به حقیقت، یا به بینش، ویا به حق ،« آبستن » است . دراصطلاح دیگر، هما ، سایه هرانسانی است، و این سایه ، هیچگاه ازاو جدا نمیشود، و انسان نمیتواند از سایه اش بگریزد . این سایه یا تخم، که درانسان بروید ،انسان ، خودش ، اصل روشنی وبینش میگردد . او میتواند با نورخودش و با چشم خودش ببیند . خوب دیده میشود که « سایه» دراین فرهنگ ، یک پدیده گوهری هرانسانی شمرده میشد . درحالیکه در ذهن ما، دراثر نوری که ازخارج ما ( ازخورشید ... ) به ما میتابد ، ما، « سایه پیدا میکنیم » ، وسایه ، عرضی و فرع بروجود ماست ، و « به خود خودش، وجودی ندارد » . برای ما ، سایه ، دراثر تابش نورخورشید ازبیرون، یا سرچشمه روشنائی دیگر، در پس یا پیش یا کنارما، پیدایش می یابد، و جزو گوهر ما نیست، و هنگامی ، خورشید ، یا نورافکنی نباشد، سایه ای هم ازما وجود ندارد . همانسان که افکارو عقاید ما ، سایه هائی هستند که دراثر تابش نورمحمد یا عیسی یا موسی یا اهورامزدا یا افلاطون و ارسطو ویا هگل و مارکس ... به ما، درکناروجود ما، پیدایش می یابند ، و هنگامیکه این گونه سرچشمه های نور، به عقل و تجربه ما نـتـابـنـد ، ما بی سایه ( بی دین و بی فکر) میشویم !
اینست که مفهوم ما ازسایه ، با مفهوم سایه دراین فرهنگ ، بکلی باهم فرق دارند . دراین فرهنگ، هرانسانی ، سایه دارد. سایه، جفتِ وجود انسانست.این بود که بُن انسانها که جم باشد، درگوهرش « جفت = ییما = تواءمان » بود . مثلا ، نام سیمرغ ، « خواجه » بود . خدا ، خواجه بود . چون خواجه ، پیکریابی همین اندیشه « جفت » است . « خوا»، تخم یا نطفه نرینه است، و « جه = زه » ، زن و زهدان است . خواجه بودن ، بیان « نرماده بودن » ، هم نر وهم ماده بودن است . اصل خود زا ، هم خودش ویس است وهم خودش رامین ، هم خودش ، لیلی است و هم خودش مجنون . هم خودش گلچهره است، و هم خودش ، اورنگ است ، هم خودش صنم(= پـیـروز) است، و هم خودش بهروز.
« خواجه بودن » ، معنای « اصالت و مستقل بودن ذات » را داشته است . همین اندیشه است که بارها در غزلیات مولوی میآید، و درهمین راستا نیز، فهمیده میشود . وقتی تو، این هردوباهم هستی ، آنگاه خودت ، میزان و معیار خودت هستی . خودت ، هم ترازو، وهم واحد سنجش خودت هستی ، و نگاه به این و آن نمیکنی، که ترا کافر میخوانند یا موءمن میدانند .
عاشقا درخویش بنگر، سخره مردم مشو
تا فلان گوید چنان و آن فلان گوید چنین
من غلام « آن گل بینا » که فارغ باشد او
کان فلانم خارخواند و آن فلانم یاسمین
دیده بگشا زین سپس ، با دیده مردم مرو
کان فلانت گبر گوید و آن فلانت مرد دین
به همین علت ، « خواجه »، لقب و صفت متعالی و خداوندانه شمرده میشده است، وبه هیچ روی ، معنای « مخنث » را که « نه زن و نه مرد » است ، نداشته است . کسیکه « خواجه » است ، وجودی « آزاد » است . « تهمتن = تخم + تن » هم همین معنارا داشته است . رستم ، هم « تخم ونطفه » است، و هم زهدان ( = تن ) است، پس « آزاده » است .
همانسان ، خدا را که « دیـو » می نامیدند ، همان واژه « دوا dva » است ، که هم به معنای جفت( =هردو باهم ) ، و هم به معنای « خدا » هست . ما « یک » را برترمیدانیم، چون خدا دراین اثناء ، توحیدی شده است . ولی دراین فرهنگ،« یک» ، پیکریابی عشق نبود ونمیتوانست ، آفریننده باشد . چون الهیات زرتشتی، برضد این اندیشه« جفت» بود ، خدا، بدین مفهوم که « دیو » نامیده میشد ، زشت و پلشت ساخته شد .این یک تصویر انتزاعی بسیار ژرفی است که کاستنی، به « مفاهیم روشن » ما نیست ، که در بُن ، برضد ابهام ambiguity است (پیشوند ambos درواژهambiguity همان «انباز»و «همبغ » ایرانی است که « هردوباهم» باشد، واین دوتائی در نظرما، که اولویت به روشنی ناب میدهیم ، ما را دچار اشتباه میکند . ازجمله این گوهر جفتی انسان که ، پیدایش گوهر خدا دراو بود ، « جفت بودن هر تجربه ای ، هراندیشه ای ، هرکاری ، هر بینشی ، هرخواستی درانسان» است. این ویژگی انسان ، یکراست به پدیده « تراژدی انسانی » میکشد که فقط در چنین فرهنگی ، قابل فهم و احساس است . همچنین « تفکر دیالکتیکی » ، درست درفضای این فرهنگست که اندیشیدن طبیعیست.
سراندیشه « جفت بودن»، دراین فرهنگ ، درهمه پدیده ها گسترش می یافت . ازجمله پدیده ها ئی که فوق العاده اهمیت دارد ، دو پدیده « روشنی» و « بینش » هستند، که دراین فرهنگ ، باهم « جفت یا یوغ » بودند( نه دو پدیده دشمن باهم ). « چشم » ، تنها چیزها را نمیدید ، بلکه آنهارا « روشن هم میکرد » .
ما تجربه کاملا متضاد با این فرهنگ داریم . برای ما ، خورشید یا سرچشمه نوری، باید این چیز را روشن کند ، تا چشم ما، بتواند آنرا ببیند . این اندیشه با الهیات زرتشتی آمد . برای فرهنگ زنخدائی ، درست ، بینش ، پس از روشن سازی نمی آمد ، بلکه این دوپدیده، درگوهر، باهم جفت بودند . ازاینرو آنها به ماه وخورشید هم، « چشم» میگفتند( نه به معنای تشبیهی ) . ماه وخورشید ، هم روشن میکردند و هم میدیدند . هم سرچشمه روشنی، و هم سرچشمه بینش بودند. ازآنجا که برای چشم انسان هم چنین میاندیشیدند ، بدین اندیشه میرسیدند ، که هرانسانی خودش باید با نورخودش ، پدیده هارا ببیند ، نه با نور دیگری . واین اندیشه ای بی نهایت بزرگ ، و اصل آزادی فردی است .
ما این حرفها را، فوری زیر مقوله « تشبیهات شاعرانه » میبریم ، و راه خود را به درک روش تجربه آنها می بندیم . برای آنها ، آب ، هم روشن بود، و هم اصل بینش بود . ازاین رو هست که « چشم » و « چشمه » یک واژه اند . درپهلوی « اش» چشم است و « اشه » حقیقت یا شیرابه هرجانیست . چشم ، شیره یا شیرابه هرچیزی را میمزد . یک تخم وقتی میروئید ، همان لحظه که پیدایش می یافت ، هم روشن میشد و هم دیده میشد . این بود که « نور وچشم » برای آنها ، پدیده های جفت بودند . این جفت بودن « روشنی » و« بینش » ، ریشه درمفهوم «اصالت انسان» داشت . ودرست ادیان نوری ، نور را از چشم، جدا میساختند .
« یکی» ، نور را به پدیده و تجربه ، می تابد، و آنگاه انسان، میتواند آن پدیده یا تجربه را با چشمش ببیند . درهمه تئوریهای روشنفکری ، کنونی نیز این « پیش فرض » ، به طور پوشیده موجود است ، و بدیهی گرفته میشود . با افلاطون و تئوری غارش ، این اندیشه ، درفلسفه نیز رایج در بازار فکر شده است . فیلسوف ، مانند رسول ونبی درادیان نوری ، رسالت روشن کردن دارد ، تا زندانیان درغارو ظلمت ، بتوانند پدیده هارا ببینند . این ادعاها ، درفرهنگ ایران ، دراثر همان « جفت گرفتن نوروچشم » ، پوچ و بی اعتبارو بی معنا بود .
همین اندیشه « جفت بودن نور و چشم» بود که گوهر تفکرات عرفا را درایران، معین میساخت ، هرچند که این جفت بودن ، دیگر، به کردار ِ پیشفرض، بازشناخته نمیشد . در غزلی مولوی ، این اندیشه جفت بودن نور و چشم ، و« شناخت خدا یا حقیقت را بدون واسطه » نشان میدهد.
درآغاز « خدا » را « معنای جهان هستی » میداند، و اسما ، فقط بهانه شناخت اوهستند .ولی بلافاصله میگوید که هارون، برادرش ، بدون آنکه موسی (= کلیم ) معجزه عصا یا ید بیضا را بکند ( بدون اسم ها ) موسی را میشناخت . چشم ، نور را مستقیم می بیند . اینست که مولوی درغزلیاتش بسیار دم ازآن میزند که باید ، پیش خورشید ، برهنه شد ( واسطه ها و آموخته ها و منقولات را دورانداخت) تا انسان بتواند در دریای نور شنا کند ، وتنش مانند تخم، آب را بنوشد و بمکد .
چو اوست « معنی عالم » به اتفاق همه
بجز به خدمت « معنی» ، کجا روند اسما
شد ، اسم ، مظهر ِ معنی که « اردت ان اعرف »
و زاسم یافت فراغت ، بصیرت عرفا
ولی عارف برای شناخت معنای جهان، نیازبه اسم و واسطه ندارد
کلیم را بشناسد به معرفت ، هارون
اگر عصاش نباشد ، و گر ید بیضا
چو « نور» گفت خداوند خویشتن را « نام »
غلام « چشم » شو ، ایرا زنور کرد چرا
ازاین عبارت قرآن که « الله نورالسموات والارض » باشد، بهره میبرد و درست ازهمین آیه که الله ، نوراست ، نتیجه برپایه « جفت بودن چشم ونور» و برضد « واسطه و پیامبری » میگیرد .
تو خواهی که مرا مستور داری
منم روز و ، همیشه روز ، رسواست
معیار قرار دادن چشم درشناخت حقیقت در عرفان ، ریشه درهمین تصویر « جفت بودن یا یوغ = یوگا = جوک » قرار داشت . درمیان ِ چشم و بینش، هیچ شکافی وفاصله ای و خلاء ای نیست . این اندیشه ، بنیاد آزادیخواهی و اصالت انسانیست که درجنبشهای سیاسی و اجتماعی ازآن بهره برده نشده است . اینست که مسئله عرفان ، « دیدن ُحسن یا زیبائی، یا روی محبوب » ، اساس شناخت است ، نه « ایمان به قرآن و به محمد و به .... که با گوش و با منقولا ت، سروکار دارد» .
گوشم شنید قصه ایمان و مست شد
کو قسم چشم ؟ صورت ایمانم آرزوست
یکدست،جام باده( سیمرغ) ویکدست،جعد یار( مووگیس=سیمرغ)
رقصی چنین ، میانه میدانم آرزوست
این تجربه جفت بودن نور وچشم ، بینش و روشنی، یک تجربه استثنائی و تنها نبود، بلکه درهمه گستره ها ، پراکنده وپخش بود .
انسان درهرتجربه ای ، درواقع ، دوتجربه جداناپذیر و جفت باهم دارد ، و درهیچکدام ازتجربیاتش نمیتواند، این دو بخش را ازهم پاره کند و یکی را نابود کند و دیگری را نگاه دارد . 1- یکی تجربه از« آنچه هست » و 2- دیگری ، تجربه ای دوپهلو از الف =« آنچه ، هست می نماید ، ولی نیست » ، و ب = « ازآنچه نیست می نماید ، ولی هست » . این تجربه دوپهلو و دو رویه ، همان « سایه » میباشد که جفت ویا یوغ، با تجربه از« آنچه هست » میباشد . به عبارت دیگردراین جهان بینی ، هرچیزی ، سایه ای دارد، و سایه اش ، جفت جداناپذیر ازآنچیزهست .
این یک اندیشه انتزاعی ِکلی بود که به این شکل بیان میشد . ما امروزه با مفهومی که از سایه داریم ، و درست درجهان نگری که ِ ضد این جهان نگری است ، پیدایش یافته ، این اندیشه را مخدوش و مشکوک میشماریم . جهان نگریهائی که ازاولویت روشنائی ، پیدایش یافتند ، این « جفت بودن گوهری تجربه را درانسان » نمی پیذیرند . آنها میکوشند که تجربیات انسان را « بی سایه » سازند . آنها میکوشند که « آنچه سایه است» ، بی ارزش و بی اعتبار سازند . برای مثال ، مسئله سکولاریته امروز، با همین تجربه سایه ای کاردارد . دربرخورد با همین تجربیات سایه ایست ، که « آنچه از یکسو، به کردار- گــذر - تجربه میگردد ، ازسوی دیگر، به کردار – تحول و افزایش و رویش – تجربه میگردد . ازیکسو، تجربه ازدست دادن و ربوده شدن درکاراست ، و ازسوی دیگر، تجربه رویش و افزایش و شکوفائی درکاراست . یکی، گذر می بیند ، دیگری تحول . یکی « فنا» می بیند ، دیگری « نوشوی وفرشگرد ». درحالیکه درانسان ، همزمان باهم ، « این تجربه گذر، با تحول » ، جفت « تجربه واقعیت =آنچه هست » میباشد . با اولویت یافتن اندیشه روشنائی ، این جفت، که درواقع « سه گوشه ایست » ، ازهم پاره ساخته میشوند . آنگاه یکی ازاین تجربیات، وجود مارا فرامیگیرد . مثلا آنچه« زمان گذرا یا فانی ، خوشی گذرا ، سعادت گذرا ..و بالاخره آنچه دنیوی خوانده میشود »، گرانیگاه تجربیات ما میگردد. ما درهرخوشی، فقط گذرش وفنایش را درمی یابیم ، نه تحول و دیگرگونه شدگی و افزایش را .هنوزشیرینش را نچشیده ، تلخی فنا، خوشی را زهرآلود میکند .
دراینصورت نیاز به سعادت اخروی داریم ، تا چنین غایتی ، ارزش و معنای به زندگی گذرا بدهد . کاهش زندگی، به « درک گذرها و گذشتنی ها » ، بی ارزش ساختن زندگی در گیتی است . دراین صورت ، بقا درفراسوی گیتی است که معنا و ارزش، به این زندگی گذرا میدهد . درست ، آنچه میگذرد ،« هستِ نیست » است . آنچه میگذرد ، چیزیست که درظاهر، بسیار ارزش دارد ، ولی درباطن ، بی ارزش است . آنچه در ظاهرهست، درباطن ، نیست . اینها ، نیستند ، ولی هست مینمایند . وجودی هستند، که عدمند . مهری هستند که کینه اند . نعیمی هستند که جنت اند. شیرینی درظاهرهستند که درباطن ، تلخند . درظاهر زندگی، و درباطن ، مرگند .درظاهر، زیبا و درباطن ، زشتند . آنچه میگذرد ، هستی است که بخودی خودش ، بی ارزش و بی معناست، تحول وافزایش نیست ، بلکه فقط فناست . چیزیست که انسان دوست میدارد ، ولی باید به آن پشت کند . گیتی ، فانی، یعنی گذراست . آنچه هست ، ازخودش بقا و دوام ندارد ، و آنچه بی دوام است ، بی ارزش است . درحالیکه ، همین تجربیات سایه ای ، پهلوی دیگری هم دارد . و آن پهلو، تجربه چیزهائی است که هرچند به ظاهر نیست، مینمایند ، ولی هستند . امیدهائی و آرمانهائی و روءیاهائی ازچیزهائی که امروز نیستند ، ولی فردا یا پس فردا ، واقعیت میشوند . و واقعیت هائی که امروز برکرسی قدرت نشسته اند ، همین واقعیتها وهست ها ، فردا ، جزو افسانه ها و گذشته ها و فراموش شدنیها میگردند .
ازسوئی دیگر، « خوشیهای در آنی که میگذرد» ، مانند تجربه آبیست که درخت وجود انسان را شکوفا و رویا میسازد ، با آنکه محووناپیدا میشود . « گذرو گشت ، فنا نیست » ، بلکه « تحول » هم هست . یکی دراثردیدن یک پهلو ازتجربیات سایه ای ، درگذر، فنا می بیند ، و دیگری دراثر دیدن پهلوی دیگر از تجربیات سایه ای ، تحول و امید پیشرفت و روءیای نوآفرینی دارد .درغزلیات مولوی ، برعکس جهان نگریهائی که بر اولویت روشنی ، استوارند ، این تجربه « سایه » ، ژرفائی گسترده می یابد . پدیده « خیال » در غزلیات مولوی، درست بیانگر این تجربه « سایه » است . هم « آنچه هست می نماید ، ولی نیست » ، سایه است، و هم « آنچه نیست می نماید ، ولی هست » ، سایه است . اینست که « خیال » ، در گوهرش دوپهلو است . مثلا برای مولوی ، آنچه دردهان مردم ، « خود » ، نامیده میشود « چیزی است که خود می نماید ، ولی خود نیست » . و درست « بیخود » ، « آنچیزی که نیست می نماید ، ولی درست همان خود هست » .
برای مولوی ، آنچه را« دین و شریعت و عقل » می نامند ، آنچیزهائیست که «هست گرفته اند »، «به حقیقت گرفته اند» ، ولی نیستند، و « ضدحقیقیت یا بی حقیقت اند» . و « عشق » و جان ، چیزهائی که نیست مینماید ، ولی هستند . اینست که پدیده « سایه » یا « خیال » ، در غزلیات مولوی ، نقش فوق العاده بنیادی را بازی میکند .
گرانیگاه زندگی انسان، در مسائل اجتماعی و سیاسی و اخلاقی و دینی ، درست درهمین « تجربیات سایه ایش » میباشند . این تجربیات سایه ای هستند که « همه را به خود میکشند » . انسان همیشه گرداگرد این تجربیات سایه ایش ، طواف میکند ، ولو آنها را هم مسخره کند، و بی ارزش بشمارد، وحتی انکارکند . سیاست و اجتماع و اخلاق و دین ، درست گرداگرد همین « تجربیات سایه ای» میچرخند . روءیا ها ، امیدها ، غایات و هدفها ، و آرمانهای او، آینده نگریهای او ، همه جزو « تجربیات سایه ای او » هستند . انسان امروزه ، با اولویت دادن به روشنی در دین و فلسفه اش ، ازسایه خودش ، از سایه حقیقت خودش ، ازسایه خدای خودش هم میگریزد . انسان ، میخواهد فقط « خودِ روشن ، حقیقتِ روشن ، خدای ِروشن ، دین ِروشن ، عقل ِ روشن، اندیشه روشن ، معیار ِ روشن ، روش روشن ... » داشته باشد . انسان، ارزش واعتبار به آگاهبود ، به خود ، به برونسو ، به واقعیت ، به قدرت میدهد ، و پشت به « بخش بیخود ، به درونسو ، به آرمان و روءیا وخیال میکند، وآنهارا فرعی و حاشیه ای و بی اعتبارمیشمارد .
در غزلیات گوناگونی ازمولوی دیده میشود ( درمقالات آینده خواهد آمد ) که مولوی سایه را درهمان راستای فرهنگ ایران ، «جفت گوهری وجود انسان » میداند . بدون دانستن این زمینه فکری درفرهنگ ایران ، غزلیات مولوی ، کژ ومژفهمیده میشود . خدا یا معشوقه یا سلطان عشق، یا پری وپریزاده ، جفت جداناپذیر انسانند ، ولو آنکه بیرون ازاو یا در درون او پنهان باشند . بازی این جفت با انسان ، مانند رقص سایه است که گاهی درپس و گاهی درپیش و گاهی ناپیدا یا کم پیدا و گاهی در زیر پا، یا خفته در زیرماست . « جفت ها »، در دورشدن ازهم ، به هم نیز کشیده میشوند، ولی هرگز ازهم پاره وگسسته نمیشوند . « دوری » و« کشش »باهمند . جفت ، اشتیاق ببازگشت به اصلش که جفتش هست، دارد. اصل انسان ، جفت انسانست . رابطه انسان با ارزشها و شناخت حقیقت ، رابطه جفتی است .
مولوی درغزلی ، این اندیشه را درتصویر جفت بودن « پا و کفش » ، نشان میدهد . هرجانی، نیکی وبدی را، دراثر اینکه جان با شناخت نیک وبد ، جفت است ، درهمان تاریکی، ازهم بازمیشناسد ، وپا برای یافتن کفش خود، نیاز به نور هم ندارد .
جان چون نداند نقش خود ، یا عالم جان بخش خود
پا می نداند کفش خود ، کان لایق است و بابتی
پارا زکفش دیگری ، هرلحظه تنگی و شری
وزکفش خود شد خوشتری ، پارا درآنجا راحتی
جان نیز داند جفت خود ، وزغیب داند نیک وبد
کز غیب هرجان را بود ، درخورد هرجان، ساحتی
پیوند خدا یا حقیقت با ما ، چیزی جز همین بازی جفت گریزنده و پنهان شونده ما ، با ما نیست . البته این اندیشه، نفی هرواسطه ایست .جان انسان، درگوهرخودش درکورمالی، حقیقت ونیک وبد را که جفتش هستند، می یابد و میشناسد .
هم آگه و هم ناگه ، مهمان من آمد او
دل گفت که : کی آمد ؟ جان گفت که : مه مه رو
او آمد درخانه ، ما جمله چو دیوانه
اندرطلب آن مه ، رفته به میان کو
او ، نعره زنان گشته ازخانه که ، اینجایم
ما غافل ازاین نعره ، هم نعره زنان هر دو
در نیمشبی جسته جمعی که چه ؟ دزد آمد
و آن دزد همی گوید : دزد آمد و ، آن دزد ، او
آمیخته شد با نگش ، با بانگ همه ، زانسان
پیدا نشود بانگش ، درغلغله اشان یک مو
این بازی طلب ، با اندیشه جفت بودن طالب و مطلوب درانسان ، همراهست . ازاین رو هست که مولوی میگوید که :
گدا رو مباش و مزن هر دری را که هرچیزرا که بجوئی توآنی
دلا خیمه خود برین آسمان زن مگو که نتانم ، بلی میتوانی
این اندیشه جفت بودن گوهری ، درفرهنگ ایران ، سرچشمه جنبش و رقص و حرکت است . گوهر جفتی درانسانست که سرچشمه آفرینندگی و نوزائی و رقص است .اینست که با پدیده جفت بودن انسان با سایه اش خدا ، حرکت، طلب، بازی، رقص آغازمیشود.
معشوق ، غیر ما، نی ، می، جز که خون ما ، نی
هم جان کند رئیسی ، هم جان کند غلامی
این پریزاد درون ما ، که جفت ماست ، مارا به رقص وشور و نوشوی میانگیزد :
هرروز پریزادی ، ازسوی سرا پرده
مارا و حریفان را ، درچرخ درآورده
دی رفت سوی گوری ، در مرده زد او، شوری
معذورم آخرمن ، کمتر نیم (به معنای نیستم ) ازمرده
هرروز برون آید، ساغر به کف و گوید
والله که بنگذارم درشهر، یک افسرده
درست خود واژه « پـری »، که در اذهان ما و درادبیات ، معانی دست دومش زنده مانده است ، به معنای « جفت » است . به همین علت « پر» به به بال هرمرغی بطورکلی، وبه بال سیمرغ خصوصا اطلاق شده است ، چون « پر» به معنای جفت است . اینست که سیمرغ ، یا با دوتا ، یا با چهارتا، یا با شش تا پرنشان داده میشوند . دوتا و تنه مرغ ، سه تایند . چهارتا پر و تنه مرغ ، پنج تایند . و شش تا پر و تنه سیمرغ ، هفت تایند . در انگلیسی واژه pair و درآلمانی Paar به معنای دوچیز همسرشت و هم صفت که همدم و انبار همدیگر باشند، یا دوصفت بهم چسبیده یا متمم ، داشته باشند ، گفته میشود . رابطه زناشوئی و همبستری و جفت گیری sich paaren با این واژه بیان میشود .این واژه درلاتین هم ( +paris par) هست . از این ریشه ، واژه های بسیارمهمی درزبانهای غربی پیدایشش یافته است که ازجمله party(Partei)+ Partner + + Paritaet +paradox + parasitمیباشند . در کردی، معانی از ترکیبات « پر، پری » باقیمانده است که نشان میدهد که « پر وپری » معنای جفت داشته است . چنانچه « په ری » و« په رده » به معنای « حجله » است . « په راندن » ، به معنای جفت کردن نر برماده است .« په ره ک » ، به معنای بسیارجماع کننده است .
« پرگار» ، برای آن « پرگار» است ، چون دو سر، یا دوانتهایش ، باهم جفتند ، هرچند ، یکی، ساکن ، ودیگری درگشت و گذاراست، ولی ازهم جداناپذیرند. این جفت سکون مرکز پرگاروگردش نقطه پیرامونی پرگار، یکی از تصاویر مهمیست که عرفا بکار میبرند . مولوی گوید :
نگردد نقش جز برکلک نقاش بگرد نقطه گردد پای پرگار
مرا مپرس عزیزا که چند میگردی
که هیچ نقطه نپرسدزگردش پرگار
سکون و جنبش باهم جفتند . یکی از واژه های بسیارمهم ، که به غلط ترجمه شده است ، واژه « فردوس یا پردیس daeza+ paeri» است که دراوستا به شکل pairi- daeza میباشد . معمولا این واژه را چنین ترجمه میکنند « جائی که پیرامونش دیوارکشیده شده » . ولی پردیس یا فردوس ، به معنای « جایگاه و وطن ِ عشق ورزی و همآغوشی و جفت شدن وطبعا جای آفرینندگی وجشن» است . پردیس ، «میهن عشق» است .ازجمله واژه ها، خود واژه ِ « پرنده » است که به معنای ( پر+ انده ) تخم یا اصل جفت است . پرنده ، بیان آنست که با داشتن یک جفت بال، میتوان جنبید و پروازکرد. جفت شدن ، سرچشمه حرکت و پیدایش و آفرینندگیست . و واژه « پرویز» هم که «vej +apar » باشد به معنای « تخم جفت » است، وچون پرویز، تخم جفتی است ، بُنی است که نمیتوان هرگزآن را نابودساخت ، ازاین رو ، پیروز است. پیروز، چیزیست که به رغم شکست خوردن و مغلوب شدن و سوختن وخاکسترشدن ، و ویرانه شدن ، به رغم کشته شدن ، همیشه ازنو، زنده برمیخیزد ، چون درخودش ، بُنش را دارد . این ویژگی ، ویژگی بنیادی سیمرغ یا سمندر( سمن+ در) یا عنقا ست ، چون « بُن » هست . پرویز، که نام منزل سوم و نام خوشه پروین هم هست ، درست به همین علت جفتی است . معنای « پرویز» ، پیروزی است . ازهمین جا میتوان شناخت که پیروز ، معنای « مظفر یا غالب یا فاتح و شکست دهنده » را نداشته است ، بلکه با پدیده عشق = جفت بودن ، سروکار داشته است که دراین باره درهمین گفتار بیشتر سخن خواهد رفت .
هنگامی اسفندیار، سیمرغ را درخوان پنجمش، میکشد ، دوفرزند سیمرغ که جفتند ، باهم پروازمیکنند و خود را نجات میدهند .
دوبچه است اورا ، ببالای او
همان رای پیوسته با رای او ...
چو دیدند سیمرغ را ، بچگان
خروشان و خون از دودیده چکان
چنان برپریدند ازآن جایگاه
که از « سایه اشان » دیده گم کرد راه
این همان اندیشه ، رستاخیز بُِن است . پروین ، شش ستاره ( سه جفت = انطباق با روزسوم ، ومنزل سوم ماه = ارتاخوشت = ارتای خوشه دارد ) آشکار و یک ستاره پنهان دارد، که نقش تنه را بازی میکند . جفت بودن ، معنای « اصل آفرینندگی و اصل پیدایش» را داشته است . همانسان یک جفت ، دراثر همآهنگی، معنای« زیبائی » دارد . به همین علت ،« پری »، به معنای زن زیبا بکار برده میشود . و واژه های « پرواس + پرماس » که معنای لمس و لامسه یا « دست سودن برچیزی » را دارد ، دراثر همین تجربه « جفت شدن اندام بسائی، با شیئی محسوس است و درست درهمین رابطه درغزل مولوی پیش میآید ( جفت شدن حس بامحسوس ، عقل با معقول. اندام حسی ، پدیده ای راحس نمیکند ، عقل ، چیزی را نمیفهمد ، بلکه اندام حسی و پدیده( محسوس) باهم ، « محسوسیت» را پدید میآورند . انسان ، یک چیزی را حس نمیکند ، بلکه آن چیزو انسان ، باهم « احساس ودرک » را به وجود میآورند .عقل و تجربه ، باهم ، اندیشه وفهم میشوند . جفت یا یوغ یا پر وپری یا یاروایار( عیار)، معنای« جذب شدن به اصل و بُن = یا سیمرغ » را داشته است، که دراین صورت ، درانسان، نیروی آفرینندگی و نوشوی و فرشگرد و نیروی سحرانگیز غیر منتظره تولید میگردد .
به همین علت ، سیمرغ ، پــرخـود را به زال میدهد . این به معنای آنست که ، تو بامن جفتی ، وهروقت بخواهی ، امکان جفت شدن ، یا یوغ شدن ، یا وصال با من را داری . هرگاه این پر را آتش بزنی ( آنرا بیفروزی )، من بلافاصله درتو برمیخزم وافروخته و زائیده میشوم . افروختن، رویانیدن تخم بوده است . من وتو بلافاصله ازآفرینندگی ، افشاننده میشویم . دراثر همین تصویر است که مولوی میگوید که آنگاه ، خوی بد تو درمان میشود، که به ُبنت که جفتت هست، به پیوندی .
خوب شدن ، دراثر اطاعت کردن از احکام این شریعت وآن دستور اخلاقی نیست ، بلکه پیآیند یافتن ودیدن یار( که باز معنای جفت دارد ) است . این پری ، یا این سیمرغ درخود هرانسانی است . مسئله پیروی ازیک دستور،دریک عمل یادر اندیشه نیست ، بلکه مسئله « تحول یافتن از بُن انسان ، درمیان » است .
آب بد را چیست درمان، باز درجیحون شدن
خوی بد را چیست درمان ، باز دیدن روی یار
دراثر این « جفت دانستن گوهرانسان وگوهر خدا » ، آنها معنای کاملا متفاوتی از « سایه » و « تجربیات سایه ای» داشتند که ما امروزه ازسایه داریم .
بی او فکنم عشرت گه تشنه و مخمورم
جفت نطرش باشم ، گرجفتم و گر فردم
من شاخ ترم اما، بی باد کجا رقصم
من سایه آن سروم ، بی سرو، کجا گردم
بطورمثال برای چشمگیرساختن مسئله ، نگاهی به این شعرمولوی میاندازیم که میگوید :
مرا سایه هما ، چندان « نوازد »
که گوئی ،سایه او و ، من ، همایم
« نواختن ونوازش » ، نه تنها به معنای بخشیدن و مهربانی کردن و مانند دوست یا برادرباکسی رفتارکردن و کسی را به مرادش رساندن میباشد ، بلکه معنای « آهنگ وسرود و آوازساز» را هم دارد . نی نواختن ، معنای « ساختن جشن » را داشته است . خود واژه « جشن = یسنا» به معنای « نی نواختن » هست . چنانکه گفته میشود : نی نواز و تنبک نوازو چنگ نواز و دف نواز .... . ازجمله دیو مازندرانی که با سرود مازندرانش، کاوس را به کردن کارهای محال میانگیزد ، « خشنواز» نام دارد . ولی اینکه « هما یا سیمرغ » مینوازد ، به تصویر « خدای موسیقی و طرب بودن این خدا » بازمیگردد . اساسا واژه « نواختن » ، مرکب از « vaak+ni » است که به معنای « بانگ و آواز نای » است . هما در ترکی ، لوری قوش خوانده میشود(فرهنگ سنگلاخ ) که به معنای « مرغ ترانه خوان » است، و خود واژه « هوم » که پیشوند « هما = هوم + مایه = مادرو اصل نی )دراصل به معنای « نی » بوده است ، چنانکه در گویشهای گوناگون به حلق وگردن ، هوم گفته میشود، و خود واژه نی هم به حلق گفته میشود . اینست که « نواختن ابزارموسیقی» در این فرهنگ ، گونه ای « همبغی = همآفرینی= همنوازی= انبازی » بود، و بیان جفت و یوغ بودن است . نائی ، نی را نمینوازد ، بلکه نی ونائی باهم یک آهنگ مینوازند . انسان و زمین باهم ، ایجاد آبادی ومدنیت میکنند.
همچو چنگ ار به کناری ندهی کام دلم
از لب خویش چونی ، یک نفسی بنوازم سعدی
سیمرغ یا هما درسایه انداختن ، جشن همآغوشی و عروسی خودرا با انسان، برپا میکند .هما ( هوما )، هنوز نیز درمیان کردها ، به معنای « خدا » است ، هرچند که با دشمنی فوق العاده موبدان زرتشتی ، سیمرغ و هما و ققنس و عنقا و رُخ ( روخ = نی) ، که همه نامهای مختلف یک خدایند، برای ما در زبان فارسی ، به جهان افسانه ها تبعید شده اند ، و اینهمانی باهم را ازدست داده اند . خدائی که باسایه اش مارا چنان مینواخت ، که ما خودمان خدا میشدیم ، « مرغ افسانه ای »، و از دید روشنفکران کذائی ، جزو « خرافات » شده است . تبدیل کردن ِ« حقیقت » به « خرافه » ، بهترین شیوه نابود ساختن « حقیقت » است . ازآن پس ، عقل انسان ، حقانیت می یابد که خرافه را ریشه کن سازد ، و بدینسان ، حقیقت ، بنام خرافه ، ریشه کن ساخته میشود .
تبعید شدن این خدا به « مرغی درجهان افسانه ها » ، روشی زیرکانه ، یا چنگ وارونه زدن برای سلب اصالت و ارج ازانسان درواقعیت بود . و امروزه با آن، درست بنام « خرافه » مبارزه کرده میشود ، تا مبادا « انسان » ، باز چنین ارجی پیداکند . به همین علت ، از بازگشت « دجال » اینقدر هراسانند . « دجال » که « دژ + آل » باشد ، نام زشتی است که به سیمرغ داده اند . چرا این خدا ، مرغ شد ؟ ایرانیان براین باوربودند که جان پنهان در درون هرانسانی ، مرغ چهارپریست . به عبارت دیگر چهارنیروهست که باهم درهمآهنگی با هم ، هرشب به معراج میروند و باهم میآمیزند وهمه جانها باهم میآمیزند و یک مرغ بزرگ میشوند . این را امروزه ، روش استقراء مینامند.
سیمرغ ، جانی بود که مجموعه همه جانهاست . ازاینرو ، سپس بنام « جانان » مشهورگردید . یک جان ( All-Leben) که « آمیخته همه جانها» و معشوقه همه جانهاست . همه جانها در جستجوو همپرسی باهم ، سیمرغ یا جانان میشوند . هرانسانی ، پیوند مستقیم با خدا دارد .
تو مرغ چهار پری ، تا برآسمان پرّی
تو ازکجا و ره بام و نردبان ( =انبیاء ) زکجا ؟
اکنون این هما یا سیمرغ ، با سایه اش انسان را به گونه ای مینوازد که انسان، خودش، هما میشود .
همین اندیشه، در شاهنامه در جنگ رستم و اسفندیارهم آمده است که دراثر فراموش ساختن اندیشه های مربوط به این فرهنگ ، درهمان شکل « داستان افسانه ای » باقی میماند . در این داستان ، درست واقعه روی میدهد ، که سپس بدان ، اصطلاح « سایه انداختن هما یا سیمرغ برکسی » داده شد . نام دیگر هما ، « پیروز = فیروز » است . کسی پیروز میشود که اینهمانی با سیمرغ بیابد یا سیمرغ ، یارو قرین او شود ، که اصل پیروزیست . هنوز در کردی به هما ، پیروز میگویند ، و « حاجی فیروزه » که نوروز میآید ، همین خدا بوده است که برای هدیه دادن به مردمان ، و خنداندن مردمان و کودکان میآمده است .« حاجی= حجی » معرب واژه « اج » است، که به معنای « نی» است ، چنانچه به نیستان « اجم » میگویند ، و ایرانیان ، عجم نامیده میشدند ، چون پیروان سیمرغ بوده اند. همچنین « ملانصرالدین » که پیگریابی « بینشهای خنده آمیزو خنده انگیز« هست ، درست همین سیمرغ یا هماست. آیا برای ما این توهین و تحقیر شمرده نمیشود که خدای بزرگ ایران ، همان « خواجه تصرالدین » باشد !
علت چنین احساسی ، آنست که اسلام و زرتشتیگری ، تصویر خدا را در ذهن ما وارونه ساخته اند . .« نصر» که پیروزی باشد ، همان « نسرطائر» است که سیمرغ گسترده پر است ، و« نسر» ، تنها معنای « کرکس = کرک + کاز= مرغ درنیایشگاه ستیغ کوه » را ندارد ، بلکه معنای « سایه » راهم دارد . و در روایات فرامرز هرمزیار ، میتوان دید که کرکس ، مرده را نمیخورد ، بلکه برآن سایه میاندازد ، و با این سایه انداختن برمرده است، که مرده به ارتافرورد، می پیوندد و فرشگرد می یابد . وقتی ، همه ملت درغم فرورفته بود و از لبها ، خنده بریده شده بود ، خدای ایران ، خودش ، دلقک مردم میشود ، وحقایق تلخ زندگی را ، تبدیل به بینشهای خنده آور میکند . او خودش مطرب ورقاص میشود، و برسرکوی و بازار میآید و برای مردمان مینوازد و میرقصد ، تا خودش ، بی هیچ واسطه ای مردمان را که یارش هستند ، شاد وخندان سازد .
خدای ایران ، خرد خندان است . این پیروزی و نصر است که بینش زاده از بُن انسان ( که دین نام داشت ) ، انسان را بخنداند . دین که نام سیمرغ بوده است و به معنای « بینش زاینده وخندان» است، مانند فقیه ویا سلطان ، با امرونهی و شمشیر، نصرت نمیدهد، بلکه دینیست که « بینش زاده از فطرت و طبیعت خود انسانست » ، وبا خندان ساختن انسان ، پیروز میشود . سیمرغ ، بجای آنکه ، آموزگار قرآن باشد ، دایه زایش ِ « بینش خندان ازکتاب زندگی انسان » میشود . ملانصرالدین ، هیچگاه با زور و پرخاش وسرنیزه و افکندن مردم به زندان و شکنجه گری و فرمان « اقتلوا »، پیروز نمیشود . نصرالدین ، بیشتربنام « خواجه نصرالدین » خوانده میشود ، و لقب خواجه ، نام خود سیمرغ بوده است . مثلا در کردی « درخت سپیدار که « سپـنـتـا دار» باشد، و درخت « سپنتا = سه + پند » یا سیمرغ است ، « شوخ » هم خوانده میشود . سیمرغ ، شوخ است ، شوخی میکند . گوهراین خدا ، بینش خندان ، بینش زاده از بُن خود انسانهاست . درین پدیده، درست پیوند دو اندیشه را به همدیگر میتوان دید . کسی به پیروزی (= نصر) میرسد ، که میخنداند و شوخی میکند ، لبخند برلب مردم میگذارد ، زندگی مردم را جشن میسازد . این خویشکاری خدا درایران بوده است . خدای ایران ، بقول مولوی مادرعیش ، یا مطرب یا جشن ساز بوده است .
درحالیکه وضع ما بجائی رسیده است که وقتی میخواهیم به کسی توهین کنیم و اورا خواریشماریم ، میگوئیم که او« مطرب است » . نام خدا ی ایران ، تبدیل به فحش و دشنام و توهین و تهمت شده است ! اگر بدقت نگریسته شود ، با تغییر معنای نام خدا به دشنام ، این زندگی ماست که بی مزه و بی معنا شده است . این زندگی ماست که نفرین وخوارساخته شده است ! زندگی در ما شکست خورده است . چون خدای ما درشادساختن زندگی ما، پیروز میشد ، نصرالدین میشد . برای خداِی ایران، پیروزی ، چنین معنائی داشت . پیروزی ، غلبه کردن و شکست دادن نبود .
درغلبه یافتن برمردم ، مردم ، دژم و عبوس میگردند ، و درپیروزی، مردم خندان و شاد ورقصان میشوند .
بینشی ، پیروزاست که میخنداند و شاد میسازد و برقص میآورد . او با خنداندن ، دلها را میرباید و پیروز میشود . « نصر دین » ، بینشی است که میخنداند، و با خنده ، دلهارا میرباید . کینه وغم را از دلها با شیوه گفتنش، میزداید، و این را پیروزی میداند .
دراوستا ، در هادخت نسک که پیوسته به یشتهاست ، میتوان این پیوند « پیروزی را با پدیده دین » دید . مفهوم « دین » که « بینش زایشی ازانسان » بود ،در الهیات زرتشتی، با اینهمانی دادن « نور، با تیغ برّنده » که از میترائیسم آمده بود، و الهیات زرتشتی آنرا به ارث برده بود ، و اساس مفهوم « دشمنی، و تمایز دوست از دشمن » گردیده بود ، به کلی تغییر کرده بود. هادخت نسک که دراصل، یک سرود زنخدائی بوده است ، بکلی مسخ و تحریف میشود، ولی اندیشه اصلی ، برغم این تحریف ، شناختنی و بازیافتنی است . دین، دوشیزه زیبائیست که ازانسان ، زاده میشود . دین ، که به معنای « بینش زایشی ازانسان » است ، اصل همه زیبائیها درگیتی است ، ازاینرو « هادخت نسک پاره 9 - ... پیکرش همچند همه زیباترین آفریدگان ، زیباست » . و درپاره 11 دیده میشود که چنین بینشی که اصل زیبائیست ، برای آن دوست داشتنی است ، چون « سرچشمه بزرگی ، نیکی ، زیبائی ، خوش بوئی ، و نیروی پیروز و توانائی درچیرگی بر دشمن » است . خوشبوئی ، به معنای « بینش وشناخت نیک » نیزهست . پیوند بینش زایشی که بینش خندان هست ( زائیدن = خندیدن ) پیروزی میآورد . پیروزی ، درفرهنگ زنخدائی یا فرهنگ اصیل ایران ، به هیچ روی ، معنای « غلبه کردن و شکست دادن و مظفرشدن » را، که با مفهوم « تیغ برنده نور وبینش می یابد » نداشته است .
این درجنگ « بینش نوری » و « خدای نوری که نورش اینهمانی با تیغ برنده دارد، و باطل را با چنین بینشی ، ازحق می برد » هست که، چنین معنائی به پیروزی داده میشود . « پیروزی » ، دراصل به معنای « بینش و شیوه اندیشیدن و منیدنی است که « کینه و خشم یا پرخاشجوئی و ستیزه خواهی » را از دلها بیرون میکند ، و بجایش مهرو عشق میآفریند . این همان شیوه ایست که ایرج درشاهنامه آنرا پی میکند
و به پدرش میگوید :
که آن تاجور شهریاران پیش
ندیدند کین اندر آئین خویش
مگیرید خشم و مدارید کین نه زیباست کین ازخداوند دین
و به پدرش میگوید که دربرابر آنها( سلم وتور) که پیش من ، با شمشیرمیآیند
دل کینه ورشان ، به دین آورم
سزاوار تر زین ، چه کین آورم
پیروزی ، ظفرجسمانی و شکست دادن دشمن نیست، بلکه « پرداختن کین ازدل او» ، و« زدون شیوه خشم اندیشی» اوست . اساسا معنای « دشمن » ، کسی است که درخشم و درراستای تجاوز خواهی « میاندیشد » « دژ+ من » ، به معنای درخشم اندیشیدن است ، برای پرخاشگری و تجاوز و غلبه کردن اندیشیدن ، دشمنی است . پیروزی ، کوبیدن او و نابودساختن و گرفتن جان و آزردن جان او نیست ، بلکه « دگرگونه ساختن شیوه اندیشیدن اوست » . بدین علت است که نام سیمرغ که «خداوند مهر» بود ، « پیروز» بود . پیروزی ، ویژگی «مهر» است .او در آفریدن ِ مهردر دشمن ، در تحول خشم اندیشی او به « شاد اندیشی » ، پیروز میشود . این واژه را سپس ، به معنای « کوبیدن و مغلوب ساختن و شکست دادن» دشمن بکار برده اند ، که اساسا با مفهوم « قداست جان »، که معیار بنیادی این فرهنگست ، متضاد است . درفرهنگ سیمرغی ، فقط جنگ تدافعی( ازجان وزندگی ) آنهم با شرئط ویژه ای پذیرفته میشد . واینگونه جنگ ، « رزمان پرهیز» نامیده میشد، که به معنای « پرهیزکردن و اجتناب کردن ازجنگ » میباشد . برعکس « دین زرتشتی » که اندیشه « جهاد دینی » را ابداع کرد ، فرهنگ سیمرغی ، برضد جهاد دینی، و جنگ به خاطر گسترش عقیده و مسلک وآئین بود . درفرهنگ سیمرغی، جنگ ، فقط برای نگهداری جان ازگزند و آزار پذیرفته میشد . این اندیشه ، حساسیت بسیار ویژه ای ایجاد میکرد . مسئله این میشد که : چگونه میشود از زندگی خود ، دفاع کرد که آزارنده ، آزرده نشود ؟ ویافتن ِ پاسخی برای این پرسش ، بسیار دشوار است . اینست که جنگ میان اسفندیار و رستم ، که جنگ میان اهورامزدائیست که برای گسترش دین خود ، جهاد دینی را پذیرفته ، و سیمرغی ، که بکلی برضد جهاد دینی است ، و قداست جان ، محور رویاروئی با اهورامزدا و اسفندیار است ، بزرگترین مسئله فرهنگ مردمی ایران را طرح میکند .
دراینجاست که فردوسی ، با نهایت مدارائی و زبر دستی و لطافت ، برتری « فرهنگ سیمرغی را، بر مزدیسنائی » نشان میدهد ، و همین نکته، بیانگر آنست که فردوسی ، خرّمدین بوده است ، نه زرتشتی . ازاینگذشته اندیشه جهاد دینی زرتشتیگری ، برضد این اندیشه است که « بُن جان و زمان و گیتی ، عشق= جفتی = یوغی» است ، که بنیاد دین سیمرغیست . ستیزخواهی و خشم اندیشی ، انحراف گذرا در بُن انسان است، که ضدخشم است . خشم و کینه و پرخاشگری ، ناهمآهنگ شدگی بُن انسان است ، نه فطرت او . این بُن وفطرت را، باید به همآهنگی ، به عشق، بازگردانید . درست سیمرغ ، هنگامی بیاری رستم دراین جنگ میشتابد ، درپی همین « دگرگون ساختن منش و شیوه اندیشه جهاد طلبی اسفندیار» است . رستم بارها اسفندیار را به مهمانی فرامیخواند . فراخوانی دشمن یا ستیزه جو به میهمانی ، دراین فرهنگ ، معنائی بسیار ژرف داشته است .
گذشته ازاینکه نا م سیمرغ ، خداوند مهر، پیروز بوده است ، خود واژه « پیروز»، بهترین گواه برمعنا و محتوای « پیروزی » دراین فرهنگ است . در سغدی (فرهنگ سغدی-فارسی، قریب ) دیده میشود که اصل واژه پیروز ، « پر+ یوژ=yoz + par» و « پری + وج= wj+pry » بوده است . ازسوئی این واژه تبدیل به « پرویز» و ازسوی دیگر تبدیل به « پیروز» شده است . پیشوند « پر ، پری » به معنای « جفت و همآغوشی » است و « وج » همان « ویج = معربش بیضه ، به معنای تخم » است . « وج پا » در واژه نامه بهدینان ، اندام تناسلی زن است . این همان پسوند واژه « ایریا + وج = ایران ویچ= ایران » است . پس پرویز، به معنای « تخم نخستین جفت یا یوغ کیهان » است . این بُن را هیچکس نمیتواند نابود بسازد . هرچیزکه بمیرد ، به بن باز میگردد تا ازسر، فرشگرد یابد . و « پر+ یوژ» ، تبدیل به « پیروز» شده است . هم « پر» و هم « یوژ » به معنای جفت و یوغ است . دراین راستا ، به معنای « بزرگترین وصال و عشق » است . درصورت درنظرگرفتن معانی دست دوم « یوج ، یوش ، یوز ، یوک » ، میتوان واژه پیروز را دارای معانی گوناگون دانست که طیف یک معنایند 1- جوینده و طالب وصال و همآغوشی 2- درهم پیچیدن جفت به هم 3- پرسش مبرمانه برای وصال و .... . پس پیروزشدن، رسیدن به بُن عشق کیهانی یا همان « نیستان مولوی » است . و درهمین راستا ، مولوی واژه « پیروز» را بکار میبرد .
آتش عشق تو قلاووزشد دوش دلم سوی دل افروزشد
من چه زنم با دم و با مکراو کو به دغل برهمه پیروزشد

بیائید که امروز به اقبال و به پیروز
چوعشاق نو آموز ، برآن یار بگردیم
( یوزه ، به معنای غلتیدن است که به دورخود گردیدن و برروی خود چرخیدن است و درویس و رامین ، این نماد عشق ورزیست)
بسی تخم بکشتیم براین شوره بگشتیم
برآن حب که نگنجید درانبار بگردیم

پرکندگی از نفاق خیزد پیروزی از اتفاق خیزد
تو نازکنی و یارتو ناز چون ناز دوشد ، طلاق خیزد
ورزان که نیاز پیش آری صد وصلت وصد عناق خیزد
یار آن طلبد که « ذوق » باید زیرا طلب از مذاق خیزد

دوش آمد پیل مارا باز هندستان بیاد
پرده شب میدرید او از جنون تا با مداد
( میان شب، زمان همآغوشی جفت کیهانی بهرام وارتافرورد، یا بهروز وپیروزاست)
دوش، ساغرهای جمله مالامال بود
ای که تا روز قیامت ، عمر ما ، چون دوش باد
باده ها درجوش زاو ، عقلها بیهوش ازاو
جزو و کل و ، خاروگل ، ازروی خوبش شاد باد
در فلک افتاده زایشان صد هزاران غلغله
درسجود افتاده آنجا ، صد هزاران کیقباد
روز پیروزی و دولت ، در شب ما درج بود
شب ز« اخوان صفا » نا گه چنین روزی نمود ....

« بن کیهان و زمان و جان » که درمیان شب ، در همآغوشی جفت یا یوغ یا پری ، پیکر می یابد ، گزند ناپذیر است . ازاین رو واژه « یوژ در= dahr + yuzh = yuzhdahr » به معنای « مقدس » است . درفرهنگ ایران ، این « ُبن گزند ناپذیرعشق، که همه جانها ازآن پیدایش مییافت ، و اصل نوشوی زندگی بود » ، پدیده « قدس » را معین میساخت . یک کتاب ، مقدس نبود . یک شخص، مقدس نبود. اوامر واحکام الهی، مقدس نبودند. این تفاوت بزرگ « تجربه قداست » درفرهنگ ایران ، با تجربه قداست در ادیان نوری بطورکلی و با ادیان ابراهیمی خصوصی بود .

هنگامی که رستم ، جُفت سیمرغ شد ،
آنگاه بر اسفندیار، پیروز میشود

ذوقست کاندرنیک وبد ، دردست وپا قدرت دهد
کاین ذوق ، زوررُستمان، جفت تن مسکین کند
با ذوق ، مسکین ، رستمی . بی ذوق، رستم، پرغمی
گر ذوق نبود یارجان، جان را چه با تمکین کند؟

اصطلاح « ذوق » نزد مولوی ، بازگوی همان تجربه « جفت شدن وعشق ورزی « است، که مولوی آنرا « آسیب » مینامد. «آسیب» ، در اصل معنای « عشق ورزی » داشته ، نه معنای « گزند » که سپس یافته است .
« ذوق » ریشه ایست که از واژه « مذاق » ساخته شده است که ازپهلوی وام گرفته شده است، و معرب « میزاگ = مزه » است . مزه ، بُن آمیختن وآمیخته شدن باهمست . به« معنی زندگی » ، مزه میگفتند . زندگانی، مزه دارد ، یعنی زندگانی با معناست، و معنایش با آن ، آمیخته است واز زندگی، جدا ناپذیر است. درمعارف بهاء ولد میآید : « ایشان درخوشیها ی فسرده خود مستغرق اند و ازخوشیها ومزه های من بیخبرند » مثلا فردوسی گوید :
همی یاد کرد از گناه وبزه ندانست ازآن زندگانی ، مزه
این با مزه بودن ، یا به اصطلاح بعدی، پیدایش « ذوق » ، پیآیند عشق ورزی جفت است .
دروازه هستی را جز « ذوق » مدان ای جان
این نکته شیرین را ، درجان بنشان ای جان
زیرا عرض و جوهر ، از ذوق برآرد سر
ذوق پدر و مادر، کردت مهمان ای جان
هرجا که بود ذوقی ، زآسیب دوجفت آید( آسیب به معنای عشق)
زان یکشدن دوتن ، ذوقست نشان ای جان
هرحس ، به محسوسی ، جفتست ، یکی گشته
هرعقل به معقولی ، جفت و نگران ای جان
گرجفت شوی ای حس ، با آنک حست کرد او ( = خدا )
وزغیر بپرهیزی ، باشی سلطان ای جان
کوچشم که تا بیند هرگوشه تتق بسته
هر ذره بپیوسته ، با جفت نهان ای جان
آمیخته باشاهد ، هم عاشق وهم زاهد
وز ذوق نمیگنجد ، درکون و مکان ای جان
اندر دل هر ذره ، تابان شده خورشیدی
درباطن هرقطره ، صد جوی روان ای جان
امروزه اصطلاح « ذوق »، به معنای « سلیقه وسبک هنری » کاهش یافته است ، و ژرفای نخستینش را از دست داده است . ذوق ومزه با جفت شدن ، با عشق، کار داشته است .
این ذوق دررستم نیز، دراثر « آسیب سیمرغ » که عشق ورزی سیمرغ باشد ، پیدایش می یابد . همین اندیشه است که فردوسی ، درداستان رستم (که پس از شکست خوردن او ازاسفندیار روی داده) ، بزبان اصلیش گفته است . سیمرغ پرخود را برسر رستم میمالد و فراز سراو بپا میایستد . این دو کاربه معنای جفت شدن و ، اینهمانی یافتن سیمرغ با رستم » است .این همان اندیشه ایست که سپس با اصطلاح « سایه افکندن سیمرغ یا هما » عبارت خود را یافته است . این « یک شدن دوتن » که مولوی، « ذوق » مینامد، که « آمیختن سیمرغ با رستم باشد » ، درست آنچیزیست که درفرود آمدن سیمرغ از ابر تاریک روی میدهد . رستم و سیمرغ باهم یک تن و یک پیکرمیشوند، و فردا ، این رستم پیشین نیست که با اسفندیار جنگیده است ، بلکه این سیمرغی که با رستم یکی شده است ، فردا با اسفندیار، رویارو میگردد و نام هُما ، پیروز است ( فرهنگ کردی- فارسی، شرفکندی). به عبارت دیگر، هما ، اصل پیروزیست . هیچکسی وهیچ قدرتی برهما ، پیروز نمیشود .
پیش ازاینکه به بررسی دقیق این بخش از داستان درشاهنامه و رابطه اش با اندیشه های مولوی بپردازیم ، این مسئله باید روشن وچشمگیر باشد که اسفندیار و رستم برای چه ؟ باهم میجنگیدند ، وچرا رستم ، نیاز به سایه هما، یا « جفت ویارشدن سیمرغ با خود» داشت ؟ این جنگ ، مهمترین جنگیست که هزاران سال درایران دوام داشته است ، ولی اثری ازآن، درهیچ تاریخی باقی نمانده است .
اگرکسی بخواهد تاریخ تحولات ضمیروروان ایران را، در این چندهزارساله ، در ژرفایش بفهمد ، و دری به آینده آزادی درایران بگشاید ، راهی ندارد جزآنکه بسراغ داستان جنگ اسفندیاربا رستم برود . جنگ رستم و اسفندیار، درفضای این فرهنگ ، تـراژدی بزرگ هزاران ساله خودِ ملت ایران است . تاریخ روان ومنش ایرانی ، همین تراژدی است . ولی روایت این تراژدی ، دراصطلاحات زرتشتی و اسلام، که درگوهرشان « تراژدی زدا هستند » ، این ویژگی را فقط به شکل بسیار رنگ باخته ، نگاه داشته است . و ما که با چیرگی ادیان نوری و « مکاتب فلسفی نوری »، پیوند خود را با تراژدی از دست داده ایم ، بدشواری میتوانیم این « تراژدی روان وضمیر خود را دراین هزاره ها » احساس کنیم .
جنگ اسفندیار با رستم ، یا جنگ اهورامزدا با سیمرغ ، جنگ جهاد دینی و تعصب ، با اندیشه ِ آزادیخواهی و بزرگواری و مردمی و اصالت انسان است. اندیشه جهاد دینی و تعصب ، درچهره « گشتاسب ، جاماسپ و اسفندیار و بهمن پسراو » پیکرمی یابد، و اندیشه آزادیخواهی وبزرگواری ومردمی و بردباری، در« سیمرغ و رستم و زال و دختران رستم » پیکرمی یابد ، که بُن فرهنگ ایرانست .
پیام زرتشت ، در دستگاه گشتاسپ قدرتخواه ، بوسیله جـامـاسـپ ، که زرتشت را درهمان ابتدا، در کنج نیایشگاه منزوی میسازد ، تبدیل به دین جهادی و پرخاشگرو خشک اندیش» ساخته میشود . آموزه زرتشت، در دهان جاماسپ ، که ایدئولوگ تازه سیاسی است ، تبدیل به « دینی پرخاشگرو ستیزه طلب وجهادی» میشود ، که دشمن شماره یک فرهنگ ایرانست ، و این برداشت جاماسپی ازاهورامزداست که اسفندیار را، روانه جهاد با رستم و سیمرغ میسازد ، که بزرگترین فاجعه و تراژدی فرهنگ ایران را پدید میآورد . این برداشت جاماسپی از دین زرتشت است که در بهمن پسر اسفندیار، به اوج کینه توزی با فرهنگ ایران که در سیمرغیان شکل به خود میگرفت ، رسید، وسپس مدل «دین بهی » یا زرتشتیگری درتاریخ ایران در دوره ساسانی شد . این برداشت جاماسپی از دین زرتشت است که با آن، بهمن پسراسفندیارزرتشتی ، فرامرز پسر رستم سیمرغی را درتاریخ ایران ، نخستین بار، به صلیب میکشد .
همین « دین زرتشتی که ازبرداشتهای جاماسپی- گشتاسپی ، مسخ شده بود » ، آموزه ای بود که در حکومت ساسانی، قدرت را از اشکانیان ربود ، و حکومتی ساخت که درگوهرش، متضاد با« فرهنگ ملت ایران » بود، و تا به امروز باقی مانده است ، و بنام پژوهش علمی ، میدان را تسخیر کرده است.
دراصل ، اهورامزدا ، همان سیمرغ یا ُهما یا عنقا بود . اهورامزدای هخامنشیها ، سیمرغ و هُماست ، نه اهورامزدای زرتشتیان . چنانکه درتخت جمشید ، نیم تنه سیمرغ ، بزرگترین پیکرمیان سایر پیکرهاست . هنوزجنگ اهورامزدای زرتشت با سیمرغ ، پایان نیافته بود که جنگ الله با سیمرغ ، آغازشد . « ابلیس» در قرآن ، همان سیمرغ است . با آمدن اسلام ، جنگ الله، با این فرهنگ سیمرغی آغازشد، و تاکنون ادامه دارد ، ودر زمان آخر، به شکل « دجال = دژ+ آل » خواهد آمد که باید نابود ساخته شود ، و اکنون وارد مرحله سوم شده است، که مدنیت غرب ، جنگ خودرا با همان سیمرغ افسانه ای، آغازکرده است. سیمرغ ، اکنون ، ازسه دشمن گوناگون ، سرکوبی میشود ، و اگر روزی ، فقط افسانه شده بود ، امروزه بنام « خرافه ضد علمی » کوبیده و دور افکنده میشود .
« شاهنامه» ، نامه سیمرغ است ، چون « شاه »، نام سیمرغ بوده است ، وشاهنامه ، به دور پهلوانان سیمرغی ( سام +زال+ رستم + سیاوش + کیخسرو ) میگردد . فردوسی، با این مرغ افسانه ایست که به اندیشه زنده ساختن ایران ازنو میباشد ! چون افسانه ، که آتش زنه باشد ، آتش فروز است . سیمرغ یا عنقا ، گوهر ِ آتش فروز دارد ( برهان قاطع ) . آتش فروز ، دراین فرهنگ به معنای « ازنو آفریننده » بوده است . اهورامزدا ، دراصل نام سیمرغ بوده است . اهوره ، اوره است که « ابرسیاه بارنده » باشد، که اصل افشاندن و جوانمردی شمرده میشود، که وجود خودش را میپاشد ، تا گیتی به وجود آید ، و مزدا ( مس + دا ) ، ماه زاینده واندیشنده ( زائیدن و اندیشیدن دراین فرهنگ مفهوم جفت باهم بودند ) است . نام سپهر ششم که مشتری خوانده میشود ، هم « انهموما » و هم « اهورامزدا » است . « انهوما = انهو+ هوما » به معنای « نای به » است . و هنوز درکردی « هوما » ، به معنای « خدا » هست . کوروش ، در نقش برجسته مرغاب فارس ، بالهای سیمرغ را دارد، و درفراز سرش ، نشان « سه تا یکتائی » را که بیان پیدایش جهان از « سه بُن » است، تاج او ساخته اند . تاج او بیان آنست که سیمرغ به او حقانیت به حکومت میدهد . سه تخم در بن ، تبدیل به سه تخم درفراز میشوند . کوروش دراین تصویرخودرا با سیمرغ اینهمانی میدهد . همچنین بزرگترین سرستونها درتخت جمشید ، نیم تنه فوق العاده بزرگ سیمرغ است . وسیمرغ ، اگرچه به روایت عطار، نماد سی تا مرغ (سی روز درماه= سیمرغ ) است ، ولی درواقع به معنای « سه + مرغ » میباشد . بیست هفت منزل (= کده ) ماه ، از « سه بُن » پیدایش می یابد، که باهم ، سی روز یا سی مرغند .اینکه هخامنشیها زرتشتی نبودند ، ازهمان « فروردین یشت » اوستا ، مشخص میگردد . چون در فروردین یشت که موبدان آنرا به روایت خود تغییر شکل داده اند، فره وشی همه بزرگان درتاریخ زرتشتیگری، ستایش شده اند ، ونام هیچکدام ازهخامنشیها، میان این نامها نیست . این مشخص میسازد که زرتشتیان، ارجی به حکومت هخامنشی نمیداده اند .
زرتشت ، تصویر دیگری از« اهورامزدا » ارائه میدهد که هخامنشیها و ایرانیان و تورانیان پیش از آمدن زرتشت ، داشته اند . درواقع این دو تصویر گوناگون اهورا مزدا هستند که رویاروی هم میایستند ، و تراژدی، درست ازهمین نکته، شروع میشود . اصلاحی را که زرتشت در تصویر اهورامزدای سیمرغی کرد ، درست با« جاماسپ و گشتاسپ و اسفندیار و پسر اسفندیار، بهمن» ، بزرگترین دشمن سیمرغ گردید، و تعقیب و سرکوب بت پرستان ، که همین سیمرغیان بودند ، و شکستن بتهای آنها ، و تهی ساختن آتشکده ها از بت ها ، آغاز شد.
چنانکه درهمین آمدن سیمرغ بیاری رستم در شاهنامه دیده میشود ، دراصل، این سیمرغ بوده است که « خدای مهر » بوده است . چنانکه زال خطاب به سیمرغ
بدو گفت زال : ای خــداونــد مــهــر
چو اکنون نمودی بما پاک چهر
تحمیل دین زرتشتی، با جهاد دینی آغازشد، و طبعا سرانجام چنین جهادی ، رویاروئی با « خانوداه سام ، زال ، رستم » بود که سیمرغی ، بودند ، و نقش فوق العاده مهم « تاج بخشی » را درایران داشتند . « تاج بخشیدن » ، به معنای « حقانیت دادن به حکومت » بوده است . تاج بخشی که نگاهبانی از ارزشهای بنیادی فرهنگ ایران بوده است ، ارجی بیشتر از شاهان و مقام شاهی داشته است . ازاین رو، سام و زال و رستم ، علاقه ای به شاه شدن ندارند . بنیادگذاردن « یک حکومت زرتشتی» ، با گرفتن« حقانیت به حکومت از ارزشهای سیمرغی» ، نا همخوان ونا سازگار بود . این بود که اسفندیار درهنگام مرگ ، برغم شکست از رستم ، وبرغم خواست پدرش گشتاسپ که حتی حاضر بسپردن شاهی به او نبود، وبرای اینکه اورا ازسر خود بازکند ، به جنگ با رستم میفرستد ، چون میداند که دراین جنگ ، اسفندیار از بین خواهد رفت ، از رستم میطلبد که بهمن ، پسرش را به تخت شاهی برساند و به او حقانیت به حکومت بدهد( تاج ببخشد) .
کنون بهمن این نامور پورمن خردمند و بیدار دستورمن
زمن تو پدروارش اندرپذیر همه هرچه گویم ترا یادگیر
بزاولستان در ورا شاد دار همه کار بد گوهران یا ددار
بیاموزش آرایش کار زار نشستنگه بزم و دشت شکار
می و رامش و زخم چوگان وبار بزرگی و برخوردن ازروزگار
تهمتن چو بشنید برپای خاست ببرزد بفرمان او دست راست
که گر بگذزی زین سخن نگذرم سخن هرچه گفتی تو فرمان برم
نشانمش برنامور تخت عاج نهم برسرش بر دلارای تاج
این رفتار بزرگوارانه و جوانمردانه ِ سیمرغی را نشان میدهد . برغم آنکه گشتاسپ و اسفندیار، درهمه جا، نیایشگاههای سیمرغ را به کردار بتخانه ، ویران ساخته اند، و به سیمرغیان، دین زرتشتی را به ضرب شمشیر، تحمیل کرده اند ، رستم می پذیرد که حقانیت به حکومت ایران را به بهمن که برترین دشمن سیمرغیان میشود ، ببخشد .
ما دراین داستان ، رویاروئی « زرتشتیگری جهادی و متعصب و خشک اندیش » را با « فرهنگ سیمرغی، که ازجمله خرمدین هم نامیده میشد ، ویکی از نامهای سیمرغ ،هم خرّم وهم خرّمشاه بود »، با شیوه رفتار سیمرغیان و فرهنگ سیمرغی در برابرادیان جهادی ونوری، می یابیم . آنگاهست که دیده میشود که دراین داستان ، گوهر فرهنگ ایران، که فرهنگ سیمرغیست ، فرهنگ زنده ایست ، که هنوزدر رگ و ریشه ضمیر هرایرانی زنده است . با چنین شناختی است که ما پیوند تنگاتنگ ِ فردوسی و مولوی را باهم بازمیشناسیم . این ارزشها ، که سیمرغ در باره شیوه رفتار با دشمن به رستم میآموزد ، همان ارزشهائی هستند که در غزلیات مولوی ، گسترده شده اند .
با چنین شناختی است که دیده میشود ، شاهنامه ، دربرگیرنده ارزشهای فنا ناپذیر فرهنگ سیاسی و اجتماعی و دینی است که در کاخ بلندی که از باد و باران گزند نمی پذیرد ، بنا نهاده شده است . تعصب دینی، که زاینده اندیشه جهاد و استبداد فکری و خفقان است، و هرکه را موءمن به دین خود نمیداند ، دشمن و دُروند میشمارد، با فرهنگ سیمرغی رویارو میشود ، که هرانسانی را ، جفت خدا یا هما میشمارد. هما ، سایه هرانسانیست ، یا به عبارت دیگر، تخمیست که دراندرون تن هرانسانی، کاشته شده است ( سایه = سیور= تخم سیمرغ ). این اندیشه ، اصل آزادی است ، چون حقیقت درهرانسانی هست، ونیاز به واسطه ندارد، ودرهرانسانی، تخم دیگری از سیمرغ ، خدای تنوع و طیف و رنگارنگی هست .هرتخمی ازخوشه سیمرغ ، به گونه ای دیگراست . خوشه سیمرغ ، خوشه همه تنوعات است . ازاین رو ، سیمرغ ، فقط « نقش دایه ، یعنی ماما » را برای زایانیدن بینش حقیقت ازهرکسی بازی میکند .
این تضاد و تناقض در دوتصویر اهورامزدا ، دو خدا ، یا «اهورامزدای زرتشتی » و « اهورامزدا یا سیمرغ خرمدین » ، تراژدی بزرگ تاریخ ایران درهزاره ها گشته، و تا کنون ادامه دارد . دررویاروئی اسفندیار بار رستم که در واقع ، رویاروئی « اهورامزدا » با « سیمرغ » است ، گوهرفرهنگ ایران، عبارت بندی میشود و شکل به خود میگیرد.
فرهنگ چیست ؟
گوهرفرهنگ بطورکلی ، ازشیوه تفکر و رفتارما با دیگری ، با آنکه جزما میاندیشد ، با آنکه غیرازما میپرستد ،با آنکه اخلاقی جزما دارد ، با آنکه متعلق به طبقه ای دیگر، به ملتی دیگر، به نژادی دیگر، به جنسی دیگر، به قومی دیگر، به خانواده ای دیگر.. ... و درمقوله « دیگری بطورکلی » قرار میگیرد ، ... مشخص میگردد . فرهنگ ، پذیرش دیگری ، در دیگربودنش هست . درست سیمرغ ، خوشه تخمه هائیست که همه دانه هایش باهم فرق دارند .او در درون هرانسانی ، دانه ای دیگراست . او همآهنگی گوناگونی و تنوع و رنگارنگی است . اینست که « فرهنگ » ، اساسا نام ویژه« سیمرغ » بوده است . گوهرخدای ایران ، همآهنگی رنگها و گوناگونها و نقشها وصورتها ودیگربودنها است . دراینجا ناگزیریم که پیوند اندیشه « جفت » و « تنوع و گوناگونی و رنگارنگی » بررسی کنیم . چون تصویر جفت یا همزاد یا یوغ ، در الهیات زرتشتی ، یکراست تبدیل به دوضد آشتی ناپذیر میشوند ، چه آن دورا ، دوضد آشتی ناپذیر کیهانی تفسیر کنند، که هزاره ها درگذشته الهیات زرتشتی کرده است، چه آن دو ر ، دو اندیشه و دوارزش متضاد دربُن انسان بداند ( که امروزه در ترجمه ها انجام داده میشود ) . اندیشه جفت یا همزاد، که درفرهنگ اصیل ایران ، پیکریابی اصل عشق بود ، درالهیات زرتشتی ، درست بُن دشمنی گوهری و آشتی ناپذیرمیگردد، و به شکل « اهورامزدا + اهریمن » یا « سپنتامینو+ اهریمن » درمیآید . در برداشتهای تازه ، تبدیل به دواندیشه یا دونیروی روانی و ضمیری آشتی ناپذیرباهم در درون انسان میگردند . دریک صورت ، بُن کیهان، ستیزو جنگ و کینه میگردد . درصورتی دیگر، فطرت انسان، ستیزندگی و تنش همیشگی میگردد ، که سپس، این بینش درونسو، درگیتی و تاریخ بازتابیده میشود ، و همه پدیده ها و رویدادهارا تنش و کشمکش دودشمن آشتی ناپذیر می یابد . تصویر« جفت » ، در الهیات زرتشتی ، تبدیل به « تضاد سپیدی و سیاهی » ، « روشنائی و تاریکی » ... میگردد ، که باهم درجنگند . وارونه این گونه تفکر، در فرهنگ سیمرغی، اصل دشمنی( به معنای آنکه میخواهد مخالف را سر به نیست کند ) و شرّ درجهان نبود . در فرهنگ سیمرغی ، میان دوجفت سیاه و سپید ، یا تاریکی و روشنائی ، کمانی از رنگهای به هم پیوسته، و سایه روشنی های گوناگون بود .به همین علت ، درست واژه جفت که درکردی ، « جوت» هست ، در زیر نفوذ الهیات زرتشتی ، تبدیل به واژه « جدا»ی امروزه شده است . آنچه عشق و صمیمیت و همسری بوده است ، تبدیل به جدائی و بیگانگی گردیده است . این قضیه در بسیاری از اصطلاحات رویداده است ، و یک واژه، معنای متضادش را پیدا کرده است . همان « جفت یا دوچیزبهم پیوسته = جوت » ، تبدیل به واژه « جدا» شده است که درپهلوی « جود jud+ جوتارjuttar» باشد . درحالیکه در زبان اردو ، این واژه به همان معنای اصلی باقیمانده است . ازیکسو به کفش و پاپوش، جوتا میگویند و ازسوی دیگر به شیارکردن ، جوتنا میگویند . این دو ، پیکریابی های اندیشه جفت شدن بوده اند . در فرهنگ سیمرغی ، جفت ، در تصویر « هلال ماه و رنگین کمان » که هردو کمان شمرده میشوند ، بیان میشده است ( همای خمانی= همای کماندار= آرش کمانگیر، تیروکمان ، نشان عشق بود ) . درکمان، دوسر یا دوانتها که جفت باشند، درخمیدگی کمان، به هم پیوسته اند . میان یک جفت ، که رنگین کمان باشد ، طیف و تنوع و رنگارنگی و گوناگونی است ، نه مانند الهیات زرتشتی ، تهیگاه و خلاء و بریدگی . ازجمله نامهای سیمرغ ، « همای خمانی » بوده است . واژه کمان دراصل ، خمان بوده است ، چون کمان، خمیدگی و کشیدگی است.همای خمانی ، به معنای « همای کماندار» است . البته به رنگین کمان ، کمان بهمن هم میگویند ، چون بهمن بنا بر ماه یشت ، تحول به هلال ماه می یابد . این بهمن ناپیداست که در جفت بهرام و ارتافرورد ، پیدایش می یابد ، که باهم، سه بُن گیتی ( سه مجمر آتش ) هستند . قوس قزح ، نیز« قوس یا کمان سیمرغ » است ، چون بنا بر منتهی الارب : « قزح نام فرشته ای موکل بر ابر ، و نام پادشاهی از پادشاهان عجم ، وقوس منسوب است بسوی این دو » . فرشته موکل برابر، سیمرغ است، و پادشاه ، همان هماست که اینهمانی با سیمرغ دارد . آنچه مهمست اینست که درفرهنگ سیمرغی، بجای دشمنی وستیزو بریدگی و جنگ که میان همزاد وجفت درالهیات زرتشتی وجود دارد ، رنگارنگی و تنوع و آشتی و زیبائی وجود دارد . درفرهنگ سیمرغی، مفهوم دشمنی وشرّ وتهی( خلاء ) و بریدگی وجود نداشت ، بلکه دیگری ، « دیگر بود ، به گونه ای دیگر بود ، به رنگی دیگربود » ، ولی به رغم دیگربودن ، همیشه امکان پیوستگی دراثر همین کشیدگی ودرهم آمیختگی وجود داشت .
به همین علت نیز به رنگین کمان ، « رخش » هم میگفتند ، چون رخش ، رنگی میان سیاه و بور ، یا سرخ و سفید درهم آمیخته بود . اسب رستم ، پیکر یابی « رنگین کمان = سیمرغ » ، اصل رنگارنگی ، آشتی وهمآهنگی گوناگونیها بود . « نوشه » هم قوس و قزح بود ( در سانسکریت به قوس قزح ، ایندرا دانوشهIndra Dhanushe گفته میشود که معنای رنگارنگ هم دارد ). انوشیروان ، « روان انوشه یا نوشه» داشت ، یعنی « روان آشتیخواهی و خوش طبعی و زیبائی » داشت . البته « روان» هرانسانی، اینهمانی با « رام = خدای عشق و موسیقی و رقص » داشت . دراردو، به خوش مزاج و زنده دل و ظریف ، رنگیلا گفته میشود . جهان همائی+ بهمنی ، جهان شادی و خرّمی وجشن وهمآهنگی و آشتی خواهی بود .دراین جهان ، ستیزو پارگی و دشمنی ( پارگی اهریمن ازاهورامزدا ) وجود نداشت .
همه اضدادو مخالفان ، فقط چیز دیگر بودند ، رنگ دیگر بودند ، که میشد باهم همآهنگ کرد . ازاین رو به هفت آسمان ، پرده هفت رنگ گفته میشد . هفت آسمان ، خود گونه ای رنگین کمان بود . آسمان اول ، ازسنگ خارا بود ، آسمان دوم از فولاد بود ، اسمان سوم ازمس بود ، آسمان چهارم از نقره بود ؛ آسمان پنجم ، از طلا بود ، آسمان ششم از زبرجد بود و آسمان هفتم از یاقوت بود . فلزات و سنگهای گرانبها ، همه رنگهای یک رنگین کمان بودند .
بجای « تضاد سیاه وسپید الهیات زرتشتی » ، مفهوم رنگارنگی ، بیان آشتی و همآهنگی و گوناگونی میان جفت بود . درگرشاسپ نامه اسدی درباره سیمرغ میگوید ( در جزیره رامنی ، که همان رامنا باشد ، صفحه 153) :
پدید آمد آن مرغ(که سیمرغ باشد) هم در زمان
ازو شد چوصدرنگ فرش، آسمان
چو باغی روان درهوا ، سرنگون
شکفته درختان درو گونه گون
چو تازان ُکهی پرگل و لاله زار
زبالاش ، قوس قزح صد هزار
ازاین رو بود که الهیات زرتشتی ، دشمن رنگها بود، و فقط سپید را که اینهمانی با نورمیانگاشت ، می پذیرفت . درواقع ، جهان و زندگی و فکر را، تهی از تنوع و طیف میخواست ومیکرد . آنکه در اضداد « اهورامزدا + اهریمن » میاندیشد ، همه پدیده ها را ، همه « دیگر بودگیها » را تبدیل به همین سیاه و سپید ، یا تاریکی و روشنی میکند . در« دیگری » ، ضد و دشمن می بیند ، نه تنوع و طیف . اینست که الهیات زرتشتی ، همه پدیده های آسمانی و زمینی را به این دوگونه ضد ، ازهم پاره کرده است . دربندهش، بخش ششم آن ، میتوان دید که چگونه موبدان زرتشتی، جهان هستی را ازخدایان گرفته تا همه پدیدهای زندگی، جبهه جنگ اضداد باهم ساخته اند . رنگین کمان آشتی وهمآهنگی سیمرغی ، تبدیل به رزم ابدی میان اهریمن و اهورامزدا یا تاریکی وروشنائی و باطل وحق ، و بالاخره ، موءمن ( اشون ) وکافر( دروند ) گردیده است . چنین شیوه اندیشه ای ، بُن تعصب و جهاد است.
اینست که از درک جهان، به کردار« رنگارنگی و گوناگونی» میپرهیزد، و دررنگین کمان، که نماد این گونه اندیشه است ، ویژگی دیوی و اهریمنی می بیند .
این اندیشه الهیات زرتشتی در بخش نهم بندهش ، پاره 140 بازتابیده شده است : » این ستونک را که به آسمان پیدا باشد که مردمان سن ور خوانند ، هرچه آبی ، زرد ، سبز، وسرخ و نارنجی است ، واخش دیوند ... ایشان را دیوان سامگان نیز خوانند و هرچه سپید است ، واخش ایزدیست » . مردمان ، رنگین کمان را « سن +ور» یعنی زهدان و یا پستان ویا پر سیمرغ مینامیده اند . همچنین« دیوان سامگان » نام آنها بوده است .سام و زال و رستم که سامگان باشند ( سامه = سامن، سمن ) ، سیمرغیانند، که مورد دشمنی الهیات زرتشتی اند .وسام و سمن درسانسکریت ، درست به معنای « همآهنگی » است . هنوزهم « سم » درپشتو به معنای« همآهنگی» است . ازیکسو اندیشه جفت وهمزاد ، درالهیات زرتشتی ، بلافاصله در زمان خود زرتشت ، بُن ستیزندگی وجنگ و تنش و کشمکش کیهانی میشود، و مفهوم دشمنی سیاسی و اجتماعی و طبقاتی و دینی برآن بنا کرده میشود، و ازسوی دیگر، اندیشه جفت ، به همآهنگی رنگها و گوناگونیها و تنوع و طیف و آشتی و زیبائی کشیده میشود . ودرست گشتاسپ و اسفندیار و پسرش بهمن ، پیکریابی مفهوم نخستین ازدشمنی ، و زال و رستم و سیمرغ ، پیکریابی مفهوم جفت به معنای کمان رنگین آشتی خواهی و نفی جهاد دینی هستند .
ازآنجا که بسیاری از پژوهندگانی که دل به مسخسازیهای موبدان زرتشتی بسته اند، و انهارا حقیقت و« علمی» هم میخوانند ، و تبلیغاتچی ها ، این گوهر فرهنگ ایران را، ازیاد برده اند ، به چند عبارت کوروش کبیر می چسبند، و ازخود نمی پرسند که این چند عبارت ، از کدام فرهنگ تراویده است ؟ آیا چنین عباراتی ازکوروش ، میتواند از دین زرتشتی باشد ، که ازهمان گام نخستین پیدایشش ، بنیاد گذارجهاد دینی و استبداد عقیدتی و نابود سازی نیایشگاههای بت پرستان ( سیمرغیان وخرمدینان ، که بنیاد گذار فرهنگ آزادی و مردمی و مردمسالاری و مردمی سالاری بوده اند ) بوده است ، سرچشمه گرفته باشد ؟ بهترین گواه براین « دین جهادی بودن » و « ضدیت با هرگونه دیگر اندیشی » دین زرتشتی ، ازهمان آغازکار، در خود شاهنامه است . درهمان زمان زندگی خود زرتشت ، این روایت جهادی از دین زرتشت ، برنامه جنگهای گشتاسپ و اسفندیار و پسرش بهمن میگردد ، و اگرهم زرتشت بدان اعتراضی کرده است ، این اعتراض، نادیده گرفته شده است . پس این اندیشه مدارئی و آزادیخواهی دینی کوروش ، از کدام سرچشمه درایران ، روان شده است ؟ چنین به هم چسبانیهای ناهمخوان دوستان کذائی ! است ، که فرهنگ ایران را، سربه نیست ، ونامشخص و نامفهوم میکند ، و کرده است . دراین ُجستار، به گوشه ای ازاین صحنه رویاروئی رستم و اسفندیار، که آمدن سیمرغ به یاری رستم است ، بسنده میشود، که نماینده این گوهر فرهنگ هست، و با پدیده « سایه هما » پیوند دارد .
سیمرغ ، به مفهومی که ما دراثر چیرگی ادیان نوری از« سایه » داریم ، سایه برسر رستم نمیافکند ، بلکه به معنای فرهنگ سیمرغی بر سر رستم سایه میافکند . این سیمرغ خودش هست که فرود میآید، و خودش با رستم و زال، « میامیزد » و با آنها ، « اینهمانی پیدا میکند» . او مانند اهورامزدا ، روشنائی نیست که گوهرنورش ، برندگی تیغ است ، بلکه درختی است که ، افشاننده تخم جان درزهدان ( = تن ) انسانهاست .

چرا سیمرغ در« نیمه شب » میآید ؟
چرا سه هشیار، سه مجمرآتش میآورند؟

زال ، پی به ژرفای رویداد بی پیشینه تازه میبرد .او پی میبرد که این رویاروئی ، علت دیگری ، جز علتهای متداول دارد . مسئله برتری خواهی یک قوم و ایل ویا خانواده، بردیگری نیست . مسئله تجاوزطلبی سیاسی و اقتصادی نیست ، بلکه مسئله رویاروئی دوگونه جهان بینی وفکری و فرهنگی و دینی متضاد است . این اهورامزدای گشتاسپی-جاماسپی- زرتشت ، است که سیمرغ را به مبارزه میطلبد . این اهورامزدای گشتاسپی است که برای نابود ساختن فرهنگ سیمرغی، برخاسته است، و پیکرهای خدایان سیمرغی را می شکند، و نیایشگهایش را ویران میسازد و مراسمش را تحریم میکند . اسفندیار، به سرکوبی دین سیمرغی و آئین هایش وشکستن بت هایش ، افتخار میکند و می بالد . این اسفندیاراست که میگوید :
نخستین کمر بستم از بهردین ( = دین زرتشتی، اهورامزدائی)
تهی کردم از بت پرستان ( که سیمرغیان باشند ) زمین...
چو رفتم همه بت پرستان بدند
سراسیمه برسان مستان بدند
(سیمرغیان درآئین دینیشان به آهنگ موسیقی میرقصیدند=سماع )
بمردی من آن باره را بستدم
بتان را همه بر زمین برزدم
برافروختم آتش زردهشت
که با مجمر آورده بود از بهشت
درآتشکده های زرتشتی ، فقط آئین آتش افروزی، به معنای تازه اش باقی میماند ، ولی همه بت ها وپیکرها شکسته و بیرون انداخته میشد.
« بُـت » ، که همان « پوت و پَت و پیت و پاته و پاده وبید ووید » باشد ، همان واژه نی = پاده ویا فیتک= پیتک است . سیمرغ ، نای به ، یا « نای = هوم = سن = استره= موسه= موسی = سئنا= سین» خوانده میشد . اسفندیار، درهفتخوانش که زرتشتیان درتقلید و دررقابت با « هفتخوان رستم » ساخته و پرداخته اند، به جنگ سیمرغ میرود ، و سیمرغ را میکشد ، ولی دوفرزند سیمرغ ( جفت ) از چنگال او رهائی می یابند . به عبارت دیگر، سیمرغ ، ازخاکسترخود برمیخیزد ، چون همان « جفت فرزند » ، نشان « بجای ماندن اصل آفرینندگی سیمرغ » است .
زال پی میبرد که دراین رویداد ، این خود سیمرغست که باید دربرابر اهورامزدا بایستد . این خود خدای ایران است که باید دربرابر خدای تازه وارد، و جهاد طلب، که نام خود سیمرغ هم به خود داده است ، میخواهد اورا سر به نیست کند ، اورا به آتش بسوزاند و خاکسترکند. این اهورامزداست که میخواهد جانشین سیمرغ بشود. این اهورامزداست که میخواهد اصل حکومترانی و تاج بخشی شود. اینست که به رستم میگوید :
یکی چاره دانم من این را ، ُگـزیـن
که سیمرغ را یــار خوانم برین
گراو باشدم زین سخن ، رهنمای
بماند بروبوم کشور بجای
وگرنه شود بوم ما ، کند مند
ز اسفندیار بد ، « بـد پـسـنـد »
دراین کار، راهی جز « یارشدن سیمرغ » نیست . این سیمرغست که باید شیوه برخورد با اهورامزدا ، با اسفندیار، و با لاخره با دشمن خودش را که خدای مهراست ، معین سازد . این دشمنی ، دشمنی با خودِ سیمرغ ، دشمنی با اصل مهر ، با خود بُت ، با موجودیت خود خدا ست . اصل مهر، دیگر همه را را دربرنمیگیرد و فقط تبدیل به « مهر میان موءمنان ، و همدینان وهماندیشان » ، و دشمنی و جنگ با « دیگراندیشان و کفار» میگردد . اینجا باید خود سیمرغ ، شیوه رویاروئی و دفاع ازخود، یا « رزمان پرهیز» را که شیوه اوست ، معین سازد . این خود سیمرغست که باید رویاروی اسفندیار بایستد . این اصل مهراست که باید روش دفاع از دشمن مهر را مشخص سازد . آیا مهر، اساسا دشمنی دارد ؟

یارشدن سیمرغ
« سیمرغ ، ایاراست »
سیمرغ،عیار است= اندازه وپیمانه واصل ارزش است
سیمرغ ، عــیـّـار است
سیمرغ ، عیال است

این اصطلاح« یار» که دراصل « ایار» باشد، وهمان معنای « جفت» را دارد ، منش ویژه ای به ادبیات و عرفان و جنبشهای سیاسی و اجتماعی و فرهنگی داده است . سیمرغ ، هم ، ایار، به معنای « عیارو معیار» است ، هم « دلبرعیـّار» شعرا و عرفا باقی میماند، و هم جنبش « عـّیاری » را در ایران پدید میآورد، و هم ریشه خوی عیاری ، به معنای جوانمردی و فتوت و مردی و مردانگی است( سمک عیار)، و هم پرورنده شیوه ِ« پیکاردرخفا و پنهانی» است که به معنای تردستی و زیرکی و حیله ، زشت ساخته شده است ، وهم عیال هرانسانیست . وهم سیمرغ، دریارشدن با رستم ، جوانمردی در پیکار را، به اوج خود میرساند و عیاری میکند ، وسرمشق « جوانمردی در پیکاربا مجاهدان دینی» است . یک جوانمرد، چگونه با دشمن روبرو میشود ؟
البته امروزه ، معنای اصلی « یار» بکلی فراموش شده است . « یارشدن » ، همان معنای « جفت شدن با خدا » را داشته است .سیمرغ با انسان ، یار است . یار یا « ایار که درپهلوی aayaar ، aayarih» میباشد، و معربش همان « عـیّـار»است ، به معنای جفت است. جنبش عیاران درایران ، جنبش همین سیمرغیان بوده است . و اصطلاح و آرمان ِ« عیارو عیاری» در ادبیات ایران ، یادگارشیوه زندگی اینانست . .سیمرغ با هرانسانی، یار است ، یعنی جفت هرانسانیست . این تفاوت کلی رابطه انسان باخدا ، درفرهنگ ایران با رابطه الله و یهوه و پدرآسمانی و اهورامزدای زرتشتی با انسانند. دراسلام و یهودیت ،انسان ، عبد الله و یهوه است ، در فرهنگ سیمرغی، هرانسانی ، یاروجفت ومعشوق یا عاشق ِ سیمرغست ، نه عبد او . رابطه میان انسان وخدا ، یاری است ، نه عبودیت وبندگی و تسلیم شدگی واطاعت . « یار» ،همان « یاور ، یاورنا » است که معنای «جفت» داشته است . ازاینرو به دسته هاون که جفت هاون است ، یار یا یاور( یاورنا ) گفته میشده است ، همچنین ، کودک درزهدان با پوست نازکی که در زایمان بر روی بچه پیچیده شده است ، همین یاوره و یارک نامیده میشده اند . به همین علت به« جوزا» که جفتند ، ایار گفته میشده است ( بحرالجواهر) . همچنین به تفسیر زند که شرح و تفسیر اوستاست ،« ایارده» گفته میشده است . همچنین به « دست برنجن» ، ایاره و یاره گفته میشد . علت هم اینست که ایاره یا یاره یا دست ابرنجن ، نماد جفت بودنست ، چون دست برنجن، حلقه ای از« زر» و از « سیم » هست که زنان در دست و پای میکنند و در اشعار اسدی درگرشاسپ نامه دیده خواهد شد، که یاره را ، از نشانهای « پیامبری » میداند . « یاره »و « ایاره » ، به جفت بهرام و سیمرغ گفته میشده است که بُن عشق و بن پیدایش انسان و جهان و زمانند . واژه « پتیاره patyarak+pityaarak » که موبدان زرتشتی ، آنرا زشت ومظهر بدی و تباهکاری ساخته اند ، کسی جز همان « بهرام » ، جفت سیمرغ نبوده است . این نام دراوستا « yaara+pait » میباشد ، ودرحقیقت ، به معنای « یار وجفت نای + یارو عاشق سیمرغ » میباشد . پات و پیت و پوت و پت ، همان واژه « فیت و فیتک و پیتک کردیست ، که تبدیل به واژه « بُت » در ادبیات ما شده است. بت پرستی ، همان « پرستش سیمرغ » بوده است. و برانداختن بت پرستی و بتخانه ها از اسفندیار، مقصود برانداختن آئین سیمرغی یا خرمدینی بوده است، هرچند اشاره به برهمن میشود . آئین سیمرغی در شاهنامه و اسدی نامه ، بنام آئین برهمنی یاد میشود . علت هم مشابهت « برهمن» با « بهمن» است .درآمدن اسفندیاربه جنگ رستم ، سیمرغ با دشمن خونین خود ، با قانل خود ، با براندازنده و نابود سازنده خود ، روبرو میشود، و درشیوه رفتاراو با چنین دشمنی، با چنین برداشتی از دشمنی و از دین و ازخدا ، میتوان اوج فرهنگ مردمی ایران را دید ، که چند عبارت کوتاه کوروش در برابرآن ، مقداری ندارد ، و فقط « رسوبات ناچیزی » ، ازاین فرهنگ مردمی است .
« یارشدن یا جفت شدن یا همیارشدن »، به معنای فرشگرد و نوآفرینی است . اینست که دربخش اول گزیده های زاد اسپرم ، درباره فرشگرد میآید که 23 - سوم همیار بودن آفریدگان با یکدیگراست ، و ازهمیاری ، همسپاهی( اتفاق ) ، ازهمسپاهی ، پیروزی بردشمن باشد که خود درحقیقت ، فرشکرد است . فرشکرد و پیروزی و آفرینندگی ، پیآیند ، یاری و همیاریست ، و درست پیروزی وفرشکرد در جنگ میان اسفندیار و رستم ، با « یارشدن سیمرغ با رستم » ممکن میگردد .
« یارو یاری » فقط ، پیوند آمیزشی و عشقی است . سیمرغ ، ایار یا « دلبرعیار» هرانسانیست . ویژگیهای این عیار، در غزلیات مولوی زنده مانده است . سیمرغ ، جفت یا ایارانسانست ، و هیچگاه پیوند خود را ازانسان، پاره نمیکند ، بلکه پس از آشکارشدن ، با یک چشم بهم زدن ، باز گم و ناپیدا میشود، و ما که جفت اوهستیم ، چنان شیفته زیبائی او میشویم که به جستجوی او برمیخیزیم ، و او دراین آشکارشدن و گریزپائی ، همیشه با ما بازی میکند .
درکوی خرابات ، مرا عشق ، نشان کرد
آن « دلبر عیار» ، مرا دید ، نشان کرد
من درپی آن دلبر عیار برفتم
او روی خود آن لحظه زمن ، باز نهان کرد
من درعجب افتادم ، ازآن قطب یگانه
کز « یک نظرش » ، جمله وجودم ، همه جان کرد

دلبرعیار، یک بوسه میدهد و این بوسه است که انسان را جویای وصال او میکند و انسان را تشنه یافتن جفت میکندکه دربنش هست
بوسه ای داد مرا دلبر عیارو برفت
چه شدی چونک یکی داد ، بدادی شش وهفت
هرلبی را که ببوسید ، نشان ها دارد
که زشیرینی آن ، لب بشکافید و بکفت...
یک نشان دگرآنست که تـن نیز چو دل
میدود در پی آن بوسه به تعجیل و به تفت

این گریزپائی و گمشوندگی او پس ازیک بوسه و یک نظر، همان ویژگی لطافت ونازکی « سایه » را دارد
دل را زغم بروب ، که خانه خیال اوست
زیرا خیال آن بُت عیار نازکست
روزی بتافت سـایـه گـل بر خـیـال دوست
بردوست کارکرد، که این کار نازکست

عشق ، خسرو عیار است(خسرو= هوسرو= نای به = سیمرغ )

من دوش گفتم « عشق » را ، ای « خسرو عیار» ما
سر درمکش منکرمشو، تو برده ای دستار ما
واپس جوابم داد او ، نی ازتو است این کارها
چون هرچه گوئی وادهد ، همچون صدا کهسارما
می گفتمش خود ما کُهیم واین صدا ، گفتارما
زیرا که ُکه را اختیاری نبود ای مختارما

این دلبرعیار، معشوق پنهان و جفت جداناپذیر هرانسانیست

اگر عالم همه پرخارباشد دل عاشق ، همه گلزارباشد
وگر بیکارگردد چرخ گردون جهان عاشقان پرکارباشد
همه غمگین شوند و جان عاشق لطیف وخرّم و عیار باشد
وگرتنهاست عاشق ، نیست تنها که با معشوق پنهان ، یار باشد
شراب عاشقان از سینه جوشد حریف عشق ، در اسرار باشد

پرده دار( دلبرعیار) ، برپرده، سایه خودرا میاندازد. « گفتار»اوبامن، سایه اوبامنست .من بی ادبی میکنم و خود را به کری میزنم وبازی ومکر عیارانه میکنم . اومی بیند که سایه اش را من نادیده گرفتم ، آنگاه با دهان خودش گوشم را میگزد، و درواقع دهانش را به گوشم می پیوندد ، ومن بیواسطه با او یاروجفت میشوم .
پرده خوش آن بود ، کز پس آن ، پرده دار
بارخ چون آفتاب ، سایه نماید نگار
آید خورشید وار، ذره شود بیقرار
کان رخ همچون بهار ، از پس پرده مدار
خیز که این ، روزماست ، روز دلفروز ماست
ازجهت سوزماست ، عشق چنین پر شرار
بنده آن پرده ام ، گوش ، گران کرده ام
تا که به گوشم ، دهان آرد آن پرده دار
مکر مرا چون بدید ، مکر دگر او پزید
آمد و گوشم گزید ، گفت هلا ای عیار
بی ادبی هم نکوست ، کان سبب جنگ اوست
سرنکشم من زدوست ، بهرچنین کار و بار
این رفتار عاشقانه، دربازی باهم ، رفتاردو شوخ است .شوخ هم معنای زیبائی و هم معنای بازی دارد .
انسان، جفت ویارسیمرغست ، روابط میان خداو انسان را ، بازی وخرمی و دلربائی و برد ومات شطرنجی معین میسازد . این بکلی با ساختارروابط میان انسان با یهوه ویا با الله و یا با پدرآسمانی یا با اهورامزدای زرتشتی ، فرق دارد . دراین ادیان، خدا ، همبازی انسان نیست. درفرهنگ سیمرغی، انسان وخدا ، همبغند، انبازند .
این اندیشه « جفت پنهانی یا عیِـّارانسان» که همان سیمرغ یا عنقاباشد، وبا انسان ، درجستجوی حقیقت ، میجوید ، شکل « خضرخندان» را گرفت. آنچه را ما امروزه بشکل انتزاعی ، «جستجوی حقیقت » مینامیم ، آنها « جستجوی آب زندگی » مینامیدند، چون « آب وشیرابه ومان یا اشه » ، همان حقیقت بود .جوهرجانها وچیزها، حقیقت آنچیزهاست . با این تفاوت ، که آنها ، اشه یا آوه یا شیرابه یا مان را، در درون هرچیزی در گیتی میدانستند ، نه فراسوی گیتی . همچنین این اندیشه « دلبرعیارو معشوقه نهانی ، که جفت ما بود و مارا به حقیقت میکشانید » ، در شکل «دیوانگان » پدیدارشدند . آنها حاضر بودند بنام دیوانه ، عمری ازاجتماع ، تحقیرو مسخره ودست انداخته ومضکه کودکان ومردم بشوند ، ولی حقیقت را که برضد شریعت یا افکارحاکم بگویند که دراجتماع ، معیار عقل و واقعیت بود ، و هنوزما عاقلان اجتماع، حاضر نیستیم ، یادی از آنها، بنام « شهدای واقعی اجتماع » در راه آزادی و حقیقت بکنیم ! این خدای ایران بود که خضر میشد ، که دیوانه میشد ، که ملا نصرالدین میشد ، که دخو میشد ، که مست وخراباتی میشد ، که دلقک میشد که عیارمیشد ، که صعلوک میشد ، که مطرود و زندیق میشد ، و همه جا مورد تمسخرو تحقیر قرارمیگرفت .
ولی مردمان ، حقیقت را در مراکزقدرت میجویند . مردمان ، حقیقت را نزد کسانیکه تهدید وانذار میکنند و ارهاب و خشم میکنند و دوزخ میسازند و شمشیر برنده در دست دارند ، میجویند . مردمان حقیقت را نزد کسانی میجویند که باید به آنها تعظیم کرد و پیش آنان سرتسلیم فرود اورد . حقیقت و خدا ، اینهمانی با قدرت و عظمت و قهاریت و غلبه گری و تهدید و وحشت اندازی و فاصله یافته اند . به آنچه ما به نظر تحقیر مینگریم ، نمیتواند حقیقت باشد . حقیقت ، نمیتواند نزدیک و جفت ما باشد . آنچه نزدیک ماست و جفت ماست و صمیمی با ماست ، نمیتواند ، خدا وحقیقت باشد . خدا و حقیقت ، دورند ، دورازدسترسند، پشت دیوارند ، چند حاجب و دربان، مارا ازآنها دور نگاه میدارد، درآسمانند ، فراسوی گیتی هستند، در پایان زمان میآیند ، ازفردایند . ولی سیمرغ ، ُجفت انسان بود ، سایه انسان بود ، و انسان نمیتوانست ازاو بگریزد . انسان، به حقیقت ، به خدا ، آبستن بود . حقیقت، جنین و کودک انسان بود.

چرا اهورامزدا ، بی سایه است؟
اهورامزدا ، یاریا جفتِ انسان نمیشود
انسان، تخم اهورامزدا نیست
کیومرث که در الهیات زرتشتی ،
بُن انسان میباشد، برعکس جم ، بی جفت است
یهوه و الله و پدرآسمانی، نمیتوانند یارکسی باشند

چرا در ادبیات ما ،« سایه » ، ازآن ُهماست ، و هیچگاه سخنی از« سایه اهورامزدا » به میان نمیآید . علت آنست که درفرهنگ ایران ، حقانیت به حکومت و شاهی ( شاه ، غیر از شاهی است) ، استوار بر« ارزشهای فرهنگ سیمرغی» بوده است . کسی حق به حکومت کردن درایران دارد که سایه ُهما براو افتاده باشد . این تصویریست از فلسفه سیاسی ِ « حقانیت یابی به حکومت درایران»، که برغم سرکوبی ، دراذهان باقی مانده است، وشکل افسانه ای به خود گرفته است . پژوهشگران کذائی ِ اجتماعی و سیاسی ، برای یافتن اندیشه « حقانیت به حکومت »، درلابلای کتابهای آخوندهای مسلمان و موبدهای زرتشتی میگردند، و مو به مو آنهارا میشکافند، و آنهارا پژوهشهای علمی و عقلی میدانند ، ولی « سایه هما » را که حقانیت به حکومت نزد ملت بوده است ، اینان، خرافه و اسطوره وافسانه میشناسند . آرزوهای قلبی ملت ، افسانه وخرافه میشود ، و آزمندی های آخوندها وموبدها، که شهوت قدرت سراپاهای آنها را انباشته است ، حقیقت وعلم و عقل میشود ! آنگاه اینان ادعا میکنند که ملت ایران، هیچگاه درپی آزادی نبوده است ، و معنای « حکومت مردمی» را نمیدانسته است ، ودرتاریخش، خبری از آزادیخواهی واندیشه حکومت مردمی ومردمسالاری نیست . اینها با « چشم اسفندیار» بسراغ « فرهنگ ملت ، که فرهنگ سیمرغی است » میروند و این همان چشمیست که سیمرغ ، با تیرگز، آنرا بیدارو روشن ساخت .
درجستارهای آینده، بررسی خواهد شد که « سایه » ، به معنای « تخم و تخم سیمرغ » است ، و سایه انداختن هما ، همان « تخم افشاندن سیمرغ » است . خدا ، پخش و پراکنده و پهن میشود، و گیتی بوجود میآید ، و در درون هرجانی، تخم او هست . اینست که در این روند ، اصل خرد و بینش درخدا ، در همه انسانها پخش میشود. هیچ تصویری ازحکومت مردمی ومردمسالاری، روشنترو چشمگیرتر و برجسته تر، ازاین تصویر، درادبیات جهانی وفلسفه سیاسی، نمیتوان یافت.
چشمی که مناره را نبیند
چون می بیند ، مرغ بر مناره !
سیمرغ ، خوشه ایست که دارای تخمه یا نطفه همه انسانها و همه جانورها و همه گیاهانست . پس مجموعه تخم های همه جانهاست، وتخم ، تاریکست . و لی وارونه این تصویر، روشنی ، گاه وجای اهورامزدای زرتشت است ( بندهش بخش نخست پاره 1 ) . اهورامزدا برای آفرینش جهان ، تخم نمی افشاند . خودِ واژه « تخم » ، تبدیل به واژه هائی شده است، که به معنای« تاریکی »هستند . تا تخم ، نروئیده و نشکفته ، طبعا نهفته و تاریکست . «تخم » و« تم » که تاریکیست ، یک واژه اند .اینست که سیمرغ و اهورامزدا ، دوجهان بینی متضاد باهم پدید میآورند . یکی جهان را با تاریکی میآفریند، و دیگری با روشنائی . یکی، بُن همه چیزهای جهان و « بُن ِ هرجانی » میشود، و هرجانی و انسانی درگیتی ، و گیتی که مجموعه جانهاست ، اصالت دارند . این را امروزه میگویند ، اوج اندیشه سکولاریته .
دیگری که اهورامزدا باشد ، بُن هیچ جانی و هیچ چیزی نیست . درافغانی « تم » که سبکشده واژه « تخم » است ، به معنای تاریکیست . در نائینی به تخم و بذر و تخمه ، « تم و تمو » میگویند . تم و تول ، یعنی تخم و نژاد . درکردی ، تم ، به معنای مِـه و میغ است . در پهلوی به تاریکی توم tum میگویند، که همان واژه تخم است . در پهلوی (در وندیداد ) به تاریکی ، تومیکtumik گفته میشود . دراوستا به تاریکی temah گفته میشود .درسانسکریت به تاریکیtamas گفته میشود .با آمدن ادیان نوری ، هم تخم و هم تاریکی که قرین هم بودند، زشت ساخته شدند. چنانکه در سغدی، همان واژه « تم به معنای دوزخ است، و البته با آن، « تن انسان» هم ارزش تاریکی و دوزخی را پیدا کرد. چنانکه در سغدی به تن تم مارtammaar هم گفته میشود . علت هم این بود که در فرهنگ زنخدائی ، تن ، تخمدان و زهدان آفریننده بود . اکنون تن، دوزخ و تاریکی شده است . جهان مادی وجسمانی که « تنکرد» نامیده میشود ، تبدیل به دوزخ وجای تاریک و اهریمنی میگردد .
درکردی ، « ته مو= تـَمو » ، تهیگاه است، و ته مراندن= تـَمراندن » ، زیرخاک نهادن و فرونشاندند آتش است . ازاین نمونه ها ، بخوبی میتوان نزدیکی تم و تخم ، و نزدیکی تخم و تاریکی را باهم بازشناخت . اکنون با سیمرغ و اهورامزدا ، دوجهان متضاد در پیش خود می یابیم . سیمرغ ، سایه میافکند ، یا به عبارت دیگر تخم جانها رادرجهان میافشاند، وخودش ، درگیتی ناپدید وگم میشود ، و سپس باغبان و کشاورز و دایه و پروردگاریست که آنها را پدیدارمیسازد و میافزاید و به این خویشکاری او ، « آتش فروز» میگفتند ، چون آتش ، همان تخم و تخمدان بود . بدینسان ، هرتخمی ، در رویش و زایش و پیدایش ، ازخودش ، روشن میشود . این مجموعه پدیده ها بدین شیوه عبارت بندی میشد که « روشنی وفروغ از آتش است » .
این عبارت ، این معنارا داشت که هرچیزی ، خودش ، اصل پیدایش خودش هست .هرچیزی ، ازخودش، روشن میشود . ولی اهورامزدا ، تخم نمی افشاند و سایه نمیافکند ، بلکه او بود که همه جانها و انسانها را که سرچشمه روشنی ازخود نبودند ، روشن میکرد. او مرکز انحصاری همه روشنیها بود . در فرهنگ سیمرغی ، از خود ، روشن بودن، یا ازخود، روشن شدن و ازخود دیدن ، حقانیت به حکومت میداد . در زرتشتیگری ، کسی ، حقانیت به حکومت دار که روشنی اهورامزدا یعنی آموزه زرتشت را به مردم بتاباند و مردم با آن ، همه پدیده هارا ببینند. با اهورامزداست که حکومت ، باید استوار و آمیخته با دین شود. این اندیشه الهیات زرتشتی است که درشاهنامه پراکنده شده است که در دوره ساسانیان، دراین متون، تنفیذ گردیده است .
در فرهنگ سیمرغی « بـِه و بهی یا وَهو » به« بُن و تخم» گفته میشد ، که اصل آفریننده شمرده میشد، و چنانچه دیده شد ، درخود ، تاریکی را مضمر داشت . بهمن (= اخمن = هخامن ، که نام هخامنشیها ازاین ریشه ساخته شده است )، تخم درون تخم بود که اوج تاریکی است ، ازاین رو بهمن ، « فلان و بهمان » است . درالهیات زرتشتی ، اصل آفرینش ، روشنائی اهورامزدا بود . ازاین رو « بهی »، به چنین روشنائی ، اطلاق میشد . در فرهنگ سیمرغی ، سیمرغ خودرا درجهان میافشاند، و هرچیزی درجهان ، خودش سرچشمه آفرینندگی و روشنائی بود . هرچیزی ، ازخودش روشن میشد . پس ایستان سیمرغ، برتارک سر رستم ، برای آنست که « رستم ، از خودش ، ازچشم خودش که پیدایش کل جانش هست ، روشن شود » . در الهیات زرتشتی، روشنی ، فقط از اهورامزدا بود، و فقط « یک سرچشمه روشنی» بود . « چشم » ، درالهیات زرتشتی ، به « آئـیـنـه، که فقط صورت را دراثر بازتابیدن نور درخود نمایان میسازد » کاهش می یافت . چشم ، درفرهنگ سیمرغی ، « دین» ، یعنی « اصل زاینده بینش » است، درحالیکه برای اهورامزدا ، فقط « آئینه بازتابنده روشنائی » میشود ، و خودش ، اصل زاینده روشنی نیست . درک این تفاوت در این داستان ، نشان میدهد که با آمدن اهورامزدا ، درست مسئله ای در تاریخ ایران طرح شد که ما تا هنوز گرفتارش هستیم . « چشم اسفندیار ِموءمن به زرتشت ، و تیر گزسیمرغی رستمی که در هفتخوانش ، با ریختن خون جگر(= بهمن) دیو سپید ، چشم هارا خورشید گونه میسازد » ، همان مسئله رویارو شدن دو گونه بینش است .
این مسئله ، درچهره های گوناگون ، نمودارمیشود . یکی در « اولویت آتش بر روشنی » که شیوه بینش سیمرغی بود) اصالت گیتی و اصالت بینش انسانی )، و دیگری « اولویت روشنی بر آتش » که شیوه بینش اهورامزدائی بود( سلب اصالت ازگیتی و سلب اصالت ازبینش انسان= مردم ) .
ازاین رو در الهیات زرتشتی، گفته میشود که آتش ، از روشنی ، آفریده شده است ، نه روشنی ازآتش . این عبارت، بیان ِ تغییر گرانیگاه اصالت ازگیتی به اهورامزدا بود . این انتقال سرچشمه حاکمیت ، ازمردم به موبدان، وبه حکومتی بود که فقط مروّج دین زرتشت باشد . برای روشن کردن این نکته مهم ، پاره یکم از بندهش بخش نخست گواه آورده میشود : « هرمزد ، فرازپایه ، با همه آگاهی و بهی ، زمانی بیکرانه در روشنی می بود . آن روشنی ، گاه و جای هرمزد است که آن را روشنی بیکران خوانند . آن همه آگاهی و بهی را زمان بیکرانه است ...».
روشنی بیکران ، به معنای آنست که روشنی در یکجا ، انحصاری میشود، وهمه روشنیها ازآنجاست ، و طبعا این مرکز انحصازی روشنی، همه آگاه (= دارای کل علم هست ) ، و تنها اصل آفرینندگی است . روشنی، دیگر، از چیزی نیست ، بلکه فقط از اهورامزداست ، حتا روشنی درچشم خرفستران ( حشرات موذی ) . همچنین ، او، حق انحصاری آفریدن را بر بنیاد این همه آگاهی و روشنی بیکران دارد . ازاین پس، همه خدایان ایران، « گماشته اهورامزدا» میشوند . درحالیکه سیمرغ ، که خوشه کل جانهاست ، و دارای تخمه ها جانهاست ، با فروافشاندن تخمه هایش که – سایه افکندن نامیده میشود – این سرچشمه 1- آفرینندگی و2- روشنی در هرجانی و درتخم هرانسانی فرود میآید ، وسیمرغ ، موجودی جز« مجموعه این تخمها » نیست. با این تصویر است که هرچیزی ، هرجانی ، هرانسانی ، آبستن به سیمرغ = به خدا هست . خدا یا سیمرغ ، جفت انسانست . به عبارت دیگر، اصل روشنی و اصل آفرنندگی درهمه جانها و انسانها ، پخش میگردد ، و هرجانی وهرانسانی ، خودش ، اصل روشنی و بینش، و خودش اصل آفرینندگی میگردد .
اهورامزدا ، تخم نمی پاشد ، بلکه روشنی را ازخودش که تنها سرچشمه روشنیست، می تابد ، و هیچ چیزی، ازاین پس ، ازخودش ، روشن و بینا نیست ، و ازخودش ، روشن و بینا نمیشود . هیچ جانی وهیچ انسانی ، حق ندارد، سرچشمه روشنی و بینش باشد . این ، غصب اصالت ازخرد انسانست . هیچ انسانی ، روشنی و بینش، ازخودش ندارد . « چشم » ، درفرهنگ ایران ، تنها به « اندام حسی » گفته نمیشد . « چشم » ، هم به« خرد» ، و هم به « دین » گفته میشد . درفرهنگ ایران ، « چشم » ، به بینشی مستقیم که از ژرف جان خود انسان میتراود ، و جان یا زندگی را می پرورد و نگاه میدارد ، گفته میشد . عرفان ایران ، هرچند به « عقل» میتازد ، ولی معیار حقیقی بینش انسان را « چشم » میداند . عرفان ایران ، همان پیشینه فرهنگی ایرانی را ادامه میدهد . باید با تصویر« چشم » در فرهنگ سیمرغی آشناشد، تا ارزش و ژرفای این اصطلاح را درعرفان و به ویژه نزد مولوی بلخی، شناخت .
« چشم انسان »، درفرهنگ ایران ، « چشمه بینش » بود ، ولی با آمدن زرتشت، معنای « چشم » ، به کلی تغییر کرد . چشم انسان ، خرد انسان ، اندامهای دانائی وحواس انسان ، فقط « آئینه » شدند . در فرهنگ سیمرغی ، به چشم ، دین ( =اصل زاینده بینش) میگفتند ، نزد اهورامزدا ، به چشم ، « آئینه» گفته میشود . « دین » ، در فرهنگ سیمرغی (= نزد رستم ) و در دین زرتشتی ( نزد اسفندیار) ، دو معنای کاملا متضاد پیدا میکنند . یکی در دین ، اصالت انسانی را در بینش میشناسد ، و به آن در سیاست و اجتماع و اخلاق ، اعتبار میدهد ، و دیگری ، اصالت انسانی را از بینش ، سلب میکند ، و فقط به آموزه زرتشت ، یا آنچه ازاین به بعد ، دین ( رسوم و قواعد و آئینها و مناسک= آئین ) خوانده میشود ، مرجعیت در همه گستره ها میدهد . اینست که همه چیزها ، ازخودشان ، تاریکند ، ازخودشان اهریمنی و فرود پایه و زدارکامه هستند . جفت شدن، که « آمیختن » باشد ، فقط خویشکاری اهریمن است .
درفرهنگ سیمرغی ( نزد رستم ) در هرانسانی، سیمرغ یا ارتافرورد(= فروردین ، به معنای ِ بینش تراویده از بُنست، که سراسروجود را تحول میدهد ) ، بالقوه هست . فقط نیاز به دایه یا باغبان یا پرورنده دارد که این دانه را سبزکند ، این کودک خدا را ازاو بزایاند ، این خورشید را ازاو برآورد . این کار را « آتش فروزی» مینامیدند . سیمرغ ، هم تخم میافشاند و هم « آتش ، یعنی تخم » را میافروزد، و روشن میکند و پدیدارمیسازد، ولی خودش به کسی روشنی نمی تابد، حتا خورشید هم که اینهمانی با سیمرغ دارد درنورش ( خور= خونابه و باران و آب ) نطفه و تخمه به گیتی میپاشاند، وهرچیزی را « آبستن میکند، تا ازخودش روشن شود » . اینست که سایه افکنی و آتش فروزی، دو برآیند کاراو بودند ، تا بینش و روشنائی باهم ، تا آفرینندگی ، تا نیروهای نهفته درانسان ، بسیج ساخته شوند، و برون افشانده گردند.
اینست که سیمرغ میآید و1- پرش را برسر رستم میمالد، و2- برفراز تارک سررستم میایستد . بپا ایستادن ، رستاخیز و نوشوی و فرشگرد است . همچنین مالیدن وبسودن پر، انگیختن جفت سیمرغ دردرون ِ خود رستم است . سیمرغ ، دایه زایش تخم ِ سیمرغ که در درون رستمست ، میگردد، که در هنگام نبرد با اسفندیار، بیدارساخته نشده بود . سیمرغ، با فرودآمدن برتارک سررستم ، با رستم ، جفت میگردد، و دراین اقترانست که در رستم ، « چشم خورشید گونه » پیدایش می یابد .
ورطه ژرفی که اهورامزدا را از سیمرغ جدا میکرد، همین تفاوت اندیشه « بُن » با « آغاز» ، ویا تفاوت « پیدایش ازتاریکی یا تخم وبُن » با « آفریدن ازروشنی » بود . اهورامزدا ، ازروشنی همه چیزها را میآفرید ، و پیدایش از بُن وتخم را که ازتاریکی باشد ، رد میکرد . چنانکه دربندهش بخش دوم پاره 17 میآید که : « هرمزد آفریدگان را به صورت مادی آفرید. از روشنی بیکران، آتش ، ازآتش باد ، از باد آب ، از آب زمین و همه هستی مادی را فراز آفرید » . اهورامزدا ، از روشنی، آتش را میآفریند . این چه معنی دارد ؟ « مادی » درعبارت بالا ، astomandihاستومندی است . یعنی آنچه دارای « هسته و زهدان » است . در برهان قاطع ، هم « است » به معنای تخم و دانه وهسته میوه هاست، و هم به معنای « سرین و کفل مردم و است . درفرهنگ زنخدائی ، واژه های تخم و دانه وهسته و زهدان ، رابطه مستقیم با دیدن و بینش و دانش داشتند . بینش و روشنی ، از زهدان ، زاده ، واز دانه ، روئیده میشد( دانائی) . چنانچه از واژه « است » ، استونتنastontan ساخته شده است که به معنای دیدن و مشاهده کردن است . وازواژه « ارپ » که «غله جو» هست ، ارپونتن ساخته شده است که به معنای « آموختنن » است و همین واژه است که درعربی « ارب و عرف » شده و واژه « َعرفان و معرفت »، درست ازهمین رویش جو= ارپ = ارب که که درعربی معنای « شرمگاه زن» ( منتهی الارب ) را هم حفظ کرده است ، پیدایش یافته است .« ارب» که معرب « ارپ » است ، دارای معانی زیرکی و دها و عقل است. عقل و زیرکی، چیزی جزرویش « تخم جو» نیست . عرفان ، بینش زایشی و رویشی ازگوهرخود انسانست، نه دانشی آموختنی و منقول . برگردیم به نکته دقیق وحساس عبارت بالا ازبندهش، که اهورامزدا ، نخست از روشنی، آتش میآفریند » . آتش ، که آذرهم باشد ودرکردی : آگر، آور... است ، با تصویر ما از آتش هیچ رابطه ای ندارد . آتش که دراصل « تش و تشه » یا « تخشه » باشد ، همان نی است ، چنانچه درکردی ، تش و تشه به معنای دوک است که دوخ = نی میباشد . « آگر»، دربرهان قاطع به معنای سرین و کفلست مطلقا . درکردی ، آور، هم به معنای آتش وهم به معنای آبستن است( شرفکندی ) . و در هزوارش ، آذر، دارای دومعنای 1- زهدان و 2- زن آموزگار است . پس ، این روشنی ، یعنی همه آگاهی و خواست اهورامزداست که تخم و تخمدان را میآفریند ، و ازاین پس ، تخم و تخمدان ، ازاولویت میافتند . بدینسان معنای بینش و دانش و دین ( هم که بینش زایشی بود ) بکلی عوض میشود .
روشنی و بینش و دانش ، وام گرفته ازیک سرچشمه انحصاری روشنی که اهورامزداست، میشود . گرانیگاه « دین » که « بینش زایشی ازگوهرخود انسان » بود جابجا میشود . دین ، آموزه ای میشود که روشنائی وامیست، و باید بدان ایمان آورد . اینست که اهورامزدا ، برای مردمان سایه، نداشت ، چون وجودی نبود که « تخم بیفشاند، تا از تخم ، روشنی پدید آید » ، بلکه وجودی بود که فقط روشنی میافشاند ، از اینگذشته « مجموعه همه تخمه ها » دیگر، خدا نبود ، بلکه اهورا مزدا ، دیگر، خوشه ای نبود که همه تخمه هارا درخود دارد . این است که الهیات زرتشتی، ازواژه « خوشه » اکراه فراوان دارد ، و یا حذف میکند و یا مسخ میسازد و تحریف میکند . بدینسان ، اهورامزدا ، سایه نداشت . چون سایه ، به معنای « تخم و زهدان » است . و درست این تخم و زهدان تاریکست که سرچشمه روشنی است . ازاین رو ، جستجوی درتاریکی و آزمایش و رفتن به هفت خوان آزمایش ، بنیاد فرهنگ سیمرغی بود .
ازاین پیش دانسته هاست که میتوان دریافت که چرا سیمرغ ، شاخه « گز» را برای زدن به چشم اسفندیار، که اینهمانی با خرد زاینده انسانی دارد ، و دراسفندیار، دراثر « ایمان به آموزه زرتشت »، کور شده است ، برمیگزیند . چون نـام دیگر« گـز» ،« آذر» است . ودرست این گز= آذر( تخم وزهدان)، اینهمانی با سیمرغ داشت و ازسوی دیگر، همه چشمها ، تخم سیمرغند . « دی به آذر» در تقویم ( روزهشتم ماه = دی ، روزنهم ماه = آذر) به معنای آنست که آذر، اینهمانی با دی= سیمرغ دارد . گز و تیرگز، خود سیمرغ است . این خود سیمرغست که تیرنگاه و بینش میشود تا به چشم اسفندیاربپیوندد ، چون چشم هرانسانی نیز خود سیمرغست . سیمرغ ، بیان « روشنی و بینش ، ازتاریکی و درجستجو و آزمایش » بود . این جفت شدن تیرگز(= سیمرغ ) از رستم دوست ، با چشم اسفندیار ( که اینهمانی با سیمرغ دارد ) که دشمن خونین سیمرغ شده است ، چه معنائی دارد ؟

زال، سیمرغ را به یاری رستم فرامیخواند
چرا سیمرغ ، هنگام « نیمه شب» فرود میآید؟
« نیمه شب = هنگام همآغوشی بهرام وسیمرغ»


پس ازآنکه زال درمی یابد که هنگام آنست که سیمرغ دراین کار، یار و جفت رستم شود، تا پیروزشوند ، آنگاه سه نفر، سه مجمرآتش به بلندی ( کوه ) میبرند . جایگاه فرود آمدن سیمرغ یکی فرازکوه است ، و دیگری « کناردریا ، یا میان دریا» ست . و آنگاه زال، پری را که ازسیمرغ داشت از دیبا بیرون میآورد . اینجا سه مجمرآتش، بازنشان سه تا یکتائی سیمرغست .چنانچه در فرازکوه البرزنیز، آشیانه اش فراز « سه درخت » بود .
چو گشتند هرسه برآن رای، کند
سپهبد برآمد به بالای ، تند
ازایوان ، سه مجمر پرآتش ببرد برفتند بااوسه هشیارگرد
فسونگر چو برتیغ بالا رسید ز دیبا یکی « پر»، بیرون کشید
زمجمر یکی آتشی برفروخت زبالای آن پر، لختی بسوخت
چو یکپاس ازآن تیره شب درگذشت
تو گفتی هوا ، چون سیاه ابر گشت
هم آنگه چو مرغ ازهوا بنگرید درخشیدن آتش تیز دید
نشسته برش زال، با داغ ودرد
زپرواز مرغ ، اندر آمد به گرد
بشد تیز با عود سوزان فراز ستودش فراوان وبردش نماز
به پیشش سه مجمرپرازبوی کرد
زخون جگر بر رخش جوی کرد
بدو گفت سیمرغ، شاها که بود که آمد بدینسان نیازت به دود
در برهان قاطع ، زیر واژه « آتش فروز» دیده میشود که بهمن( ماه یازدهم) و سیمرغ ( = عنقا)، آتش فروزند. اهورا مزدا ، روشنگراست ، ولی سیمرغ ، تخم افشان( =سایه افکن) و آتش فروزاست، تا هرجانی وهرانسانی، ازخودش، روشن شود .
آتش افروختن ( آتش = نی ، آذر= زهدان وبینش ، آگر= زهدان+ آتش)، چیزی جز فرشگرد و نوسازی نیست . سیمرغ یاری میدهد که تخمی که درانسان ، افشانده است ، و اورا آبستن کرده است ، بزایاند ، یا تخمی را که در زمین تن ، کاشته است ، بروید و بشکوفد . شخم زدن نیز، اینهمانی با عشقبازی داده میشود . اینست که سیمرغ ، پرش را برتارک سررستم « مـیـمالـد» .واژه « مالیدن » که دراصل ، « مرزیدن » است ، به معنای عشقبازی وشخم کردنست . و بپا ایستادن سیمرغ فراز تارک رستم ، بیان روئیدن و شکفتن تخمست . به سخنی دیگر، سیمرغ ، نیروهای نهفته سیمرغی را دراو بسیج میسازد . این همان « بوسیدن صنم درونی خود » است که مولوی ازآن سخن میگوید . سایه افکندن سیمرغ ، چیزی جز کاشتن تخم خود، و افروختن آن درانسان و شکوفا ساختن آن ازانسان نیست . رویداد این همآغوشی ، درست درنـیـمـه شـب است . سرشب و تنگ غروب ، اوزیرین گاه است، و پاس دوم شب ، گاه « ایو سروت ریم » است . این گاهست که آبادیان ، خانه آباد ( آباد یائون ) نامیده میشود . این خانه موسیقی است که مولوی ، غزل مشهورش درباره آن سروده است .
این خانه که پیوسته دراو بانگ چغانه است
ازخواجه بپرسید که این خانه ، چه خانه است
دراین پاس یا گاه ِ دوم شب است که بهرام و ارتافرورد ، جفتی که بُن زمان ( ماه سی روزه ، سال ) و بُن انسان( بهروزو صنم ) و بُن روزوخورشید( درمیان هرشبی ) هستند ، همآغوش میشوند . درست دراین هنگامست که سیمرغ ، همآغوش رستم میشود ، که پیکریابی بهرام است . به عبارتی دیگر، رستم ، بهرام میشود، که جفت سیمرغست. رستم ، « فیروزبهرام » میشود . بهرامی که هیچکس نمیتواند براو پیروز شود .
چو رستم برآن تند بالا، رسید همان مرغ روشن دل، اورابدید
بدو گفت کای ژنده پیل بلند زدست که گشتی بدینسان نژند
چرا رزم جستی زاسفندیار همی آتش افکندی اندرکنار
بدو گفت زال : ای خـداونـد مـهـر
چو اکنون نمودی به ما ، پاک چهر
گرایدون که رستم نگردد درست
کجا خواهم اندرجهان جای جست
زال به سیمرغ که دایه و مامش هست ، چنین خطاب میکند :
« ای خـداونـد مـهـر»
هم درداستان سام وزال ، درآغازشاهنامه کوشیده شده است که چهره سیمرغ ، بنام « خدواند مهر » پوشیده و مسخ ساخته شود ، و هم در هفتخوان اسفندیار، کوشیده شده است که سیمرغ، به کردار مرغ پرخاشگرو ستیزه جو، زشت ساخته شود .
ولی دراینجا ناگهان درکمال روشنی میتوان دریافت که « خدای مهر » ، درایران ، سیمرغ بوده است ، نه میتراس که موبدان زرتشتی اورا بنام « خداوند مهر» در متون پهلوی و یشتها ، مشهورساخته اند . این خدا، که موبدان ، اورا خدای مهرخوانده اند ، همان « ضحاک » شاهنامه است، که دینش ، استوار بر« ذبح خونی و مقدس ساختن قربانی خونی ، و بستن پیمان در روند قربانی کردن خونی بود » . سیمرغ ، خدای مهر است ، چون با گیتی ، با همه جانها ، با انسانها، « میآمیزد » ، و « مهر» ، به معنای « آمیختن » است ، و سایه افکندن که کاشتن تخم یا انداختن نطفه باشد ، روند آمیختن است . الهیات زرتشتی ، با اینهمانی دادن اهورامزدا با روشنی بیکرانه ، نمیتوانست ، چنین آمیزشی و مهری را میان خدا و گیتی ، بپذیرد . چون روشنی اهورامزدا ، برّندگی تیغ را دارد . آنچه می برّد، نمیتواند بیامیزد. ازاین رو ، سیمرغ را بنام خدای مهر نشناخت . « مهر» درالهیات زرتشتی ، این معنا را از دست داد .خدا ، دیگر، تخم نمیشود که خود را درگیتی بیفشاند و جهان و انسان را ازخود، آبستن کند . این برضد سراندیشه « روشنی» آنها بود. این بود که خدای « قربانی خونی و تیغ برنده » را که رومیها « میتراسMithras » مینامند ، و درشاهنامه به چهره « ضحاک » شناسانده شده ، به نام « خداوند مهر» پذیرفته اند . درشاهنامه ، میتراس، به شکل « مرداس » درآمده و پدر ضحاک شده است .علت هم این بود که تنها خدائی که « اصل جهاد دینی » درالهیات ِ زرتشتی را میشد فقط با این خدا ، جور وهمآهنگ ساخت .خودِ زرتشت ، برضد این خدا برخاسته بود ، ولی دستگاه گشتاسپی ، اهورامزدای زرتشت را با این خدای مهر( ضحاک )، آشتی داد ، و آنهارا باهم برابرساخت ، تا جهاد دینی ، مقدس ساخته شود .
اینست که پس از هزاره ها مشتبه سازی و مسخسازی ، باید « خداوند مهر » حقیقی را که زال معرفی میکند ، بازشناخت و دست از دروغ چند هزارساله موبدان زرتشتی برداشت .
این خدای مهراست که رستم را درآغاز سرزنش میکند که چرا تن به رزم اسفندیار دادی ؟ و این آتش را بپا کرده ای . دراینجا ویژگی سیمرغ بنام « اصل مهر» نمودار میگردد و آنچه به رستم سفارش میکند و آنچه سپس روی میدهد ، گسترش این سراندیشه مهراست که تجلی منش والای فرهنگ ایران است .

سیمرغ ، پرش را برتارک سر رستم میمالد
سیمرغ ، برتارک سررستم بپای میایستد
بفرمود تا رفت رستم به پیش
بمالید بر تارکش، پرّ خویش....
بدان راه، سیمرغ بـُد رهنمای
همی بود بر تارک او بپای

مالیدن پر برتارک سر، و برتارک سررستم بپای بودن ، درست همان جفت وقرین شدن خدا باانسان ، وسایه افکندن ، و فرشگرد و نوشوی بینش و نیروهای درون رستم است . دراین اقتران است که چشم رستم ، خورشید گونه میشود . این همان روند همپرسی خدا با انسان، یا آمیختن خدا با انسان، و پیدایش« چشم » درانسان است . سیمرغ ، مانند خدایان روشنی و ازهمه چیز آگاه ، امریا نهی خود را به رسول یا پیامبرش ، وحی نمیکند، وازراه این واسطه ، آموزگارانسان نمیشود ، بلکه درهمپرسی مستقیمش با انسان، با انسان میآمیزد ، و دراثر این اقتران خدا با انسان ، چشم روشن کننده و جهان بین درانسان، پیدایش می یابد . این انسانست که با خرد بهمنی+ سیمرغی ( ارتائی) خود میاندیشد وخود ، روشن میکند ، ونیاز به امر ونهی ندارد .
« مالیدن پربر تارک سر»، چیست ؟ تارک سر،که میان وفرق سر باشد ، نشان « بهمن » است . مالیدن، به معنای لمس کردن ، بسودن ، مس کردن، دست یا افزاربرچیزی کشیدن و دلک کردن ( ناظم الاطباء) است . اصل اوستائی واژه « مالیدن » ، مرزئیتی = « مرزیدن »است . مرزیشنmarzishn و مرزیتنmarzitan به معنای « جماع کردن و همخوابی» است . سعدی گوید :
پیر مردی زنزع مینالید پیرزن ، صندلش همی مالید
این مالیدن و بسودن و بوسیدن ، در راستای همان قرین و جفت شدن ، همزمان، معنای « آفرینندگی » راهم دارد . چنانچه « همبوسی » درپهلوی ، معنای « حاملگی » هم دارد . اینست که اصطلاحات بوسیدن و بسودن ، وسائیدن، وزیدن باد ، یا زیر پرپروردن تخم ، یا نوازش کردن ، یا جاروکردن، یا « نگریستن و نظرانداختن، که نگاه ، کسی را می بساید » ، همه درعرفان ایران ، به تحولات شگفت انگیزکشیده میشوند ، چون همه هنوز در این راستای « قرین شدن، و آفرینش نوین دراثر این اقتران » ، فهمیده میشوند . این معجزه خدا نبود، بلکه این بسیج شدن ناگهانی همآغوشی و همآهنگی نیروها درخود انسان بود .چند نمونه از غزلیات مولوی، این نکته را بیشتر روشن میکند.
مثلا در غزلی گوید : درون هرتخمی وهر ذره ای « تواءمان سپیده و زرده ، ایمان وکفر» هست ، ولی وقتی او زیر پرگرفت ، ازآن « مرغ وحدت» پرافشان میشود .
این زمین و این زمان ، بیضه است و مرغی کاندروست
مظلم و اشکسته پر باشد، حقیر ومستهان
کفر وایمان دان دراین بیضه ، سپید و زرده را
واصل وفارق ، میانشان برزخ لایبغیان
( اشاره به آیه 20ازسوره الرحمن )
بیضه را چون زیر پرخویش پرورد از کرم
کفرودین فانی شد و ، شد مرغ وحدت ، پرفشان
کفروایمان را جفت و یوغ درون تخم زمین و زمان میداند که وقتی پوست را میشکند ، یک مرغست . البته انسان ( = مردم =مر+ تخم ) هم تخمیست که درون خود چنین جفتی دارد .افتادن تابش روی او و پیچیدن درجان، همین بوسه واقترانست
هرخاطرمن بکری ، بربام ودر از عشقت
چندان بکند شیوه ، چندان بکند دستان
تا تابش روی تو ، در پیچد در هریک
وز چون تو شهی گردد ، هرخاطرم ، آبستان

درآ ای مه آفاق که روزن بگشادم
شبی بررخ من تاب ، لبی برلب من زن
درگفت فروبند وگشا روزن دل را
زمه بوسه نیابید مگر از ره روزن ...
دریوستیJusti دیده میشود که واژه « مرز= marez » به معنای لمس کردن،بسودن،ازچیزی گذشتن،پاک کردنست( زدودن) .
marezaitبه معنای روشن میکند ، جارومیکند ، لمس میکند ، نوازش کردن ... است .در سانسکریت همین واژه marj+marshti موجود است .
ازهمین واژه « مرزیدن » ، واژه « آمرزیدنaamarjtan » پیدایش یافته است .آمرزیدن ، درواقع به معنای آنست که سیمرغ یا ارتا فرورد ، اورا درآغوش بگیرد، و جفت او شود، واورا ببوسد ونوازش کند وروشن کند . اینست که فرود آمدن سیمرغ برتارک رستم ، درواقع همان « آمرزیدن رستم » است . سایه انداختن هم، همین معنا را داشته است . در زبان اردو ، به پیش بند زنان، سایه میگویند و نام دیگرش ، چوغه است( دکترشهیندخت کامران مقدم ) که همان جوغ= یوغ میباشد . سایه بودن ، یوغ بودن و جفت وقرین چیزی بودنست . مولوی درغزلی ، ازهمائی سخن میگوید که برسرش سایه میکند، و ازهما میخواهد که تو میان من و معشوق من قرارگرفته ای، و کناربرو، چون روی او خانه منست . وهما ، آنگاه ، نگاهی به آن معشوق میکند و ازاو دیوانه ترمیشود وبا معشوقه مولوی ، یوغ میشود، و بدینسان نقش پرده وحایل را ازخود میزداید .
ازفلک آمد همائی برسرمن سایه کرد
من فغان کردم که رو از پیش آن خوب ختن
درسخن آمد همای وگفت : بی روزی کسی
کز سعادت میگریزی ، ای شقی ممتحن
گفتمش آخر حجابی درمیان ما و دوست
من جمال دوست خواهم ، کوست مرجان را سکن
آن همای ازبس تعجب ، سوی آن مه بنگرید
ازمن ، او دیوانه ترشد درجمالش مفتتن

تارک سر رستم

تارک ، به معنای فرق سر، میانه سرمیباشد که مفرق است ( شرفنامه منیری) . تارک ، تصغیر تار، میان سر . تارک ، تارسر که فرق جای موی سراست ( منتهی الارب ) درشاهنامه درست درباره همین هما که درآنجا دختر بهمن شده است ، برتارک سرفرزندش داراب ( داریوش ، بطورکلی مقصود ازداراب ، شاهان هخامنشی بوده است ) تاج میگذارد . معنایش آن بوده است که داریوش یا اردشیرو هخامنشیها ، حقانیشان استوار بر « پیوند واقتران میان بهمن= هخامن و هما » است .
چو داراب بر تخت زرین نشست همای آمد و تاج زرین بدست
« ببوسید » و برتارک او نهاد جهان را بدیهیم او مژده داد
بوسیدن دراینجا ، همان محتوای « مالیدن پرسیمرغ » را دارد .
درگزیده های زاد اسپرم ( بخش 21، پاره 4 ) میتوان دید که بهمن ، موی گزیمه ( فرق دار، دوتا ) دارد . علت آنست که بهمن ، «اصل میان» و اصل آشتی و سنتز است . ازاین رو در شیوه شناختش، برای تمایزدادن و تشخیص دادن و مرزبندی کردن و تعریف کردن ، چیزها ازهم نمی برد و پاره نمیکند ، بلکه مانند موهای فرق سر، فقط دوبخش را ازهم جدا میکند . جدا کردن دوفکرو دو جهان بینی ازهم ، جدا کردن حق از باطل نیست . کسی برای شناختن دوبخش سر یا دورخسارازهمدیگر، سر را ازهم نمی برد و ازهم پاره نمیکند . دو عقیده و جهان بینی را میتوان بگونه ازهم تشخیص داد ، بدون آنکه ازهم پاره ساخته شوند ، یکی حق و دیگری باطل گردد . بهمن ، خرد سیمرغی ، خردجدا کردن ، بدون ازهم بریدن است .
وارونه « اندیشه روشنائی اهورامزدا »، که گوهر تیغی وبرندگی ( فارق میان حق و باطل ) دارد، و در تمایز و تشخیص و داوری ، چیزها را ازهم می برد و جدا میسازد . با چنین کاربرد روشنی است که « اندیشه جهاد با دُروندها و کفار وبت پرستها و سیمرغیها » پیدایش می یابد . این تارک سر را درپهلوی، « ویزارد – ورس » مینامیدند . بهمن ، پیش از زرتشت ، چنین شیوه و روشی در تشخیص دادن داشته است، که هیچگاه به بریدن و پاره کردن و ایجاد ِ « تهی یا خلاء » میان چیرها نمیرسیده است . این واژه ویزار wizaar، به معنای جداساختن ، تشریح و توضیح دادن و تاءویل کردن و تصمیم گرفتن و برگزیدن است . البته واژه « ُگـزیدن و برگزیدن » ، خود همین واژه است . wizen گزیدن است . ویزیرwizir که درعربی « وزیر» شده است به معنای تصمیم و قضاوت است .
اینکه سیمرغ یا هما ، با پَرَش، تارک سر را میمالد، و می بساید و سپس همانجا بپا میایستد تا راهنمای رستم باشد ، به معنای آنست که سیمرغ ( ارتا ) ، قرین بهمن میشود(د ا د وخـرد ، به هم می پیوندند )، و چنین یوغ شدنی( بهمن+هما)، ایجاد بینش آفریننده و نیروی پیروزگرمیکند .بُن داد( حق و عدالت وقانون) و بُن خرد، درخود انسان، بسیج میشوند .
اینکه هما یا سیمرغ ، پرش را برتارک سر رستم میمالد، به معنای آنست که « هما با بهمن ، قرین میشود » . این اندیشه سپس درشاهنامه و بهمن نامه و داراب نامه ، به شکل زناشوئی « بهمن با دخترش، هما » عبارت بندی میگردد ، و ازاین زناشوئی و اقترانست که « داراب، یا اردشیریا سلسله هخامنشی و بالاخره ساسانی» پیدایش می یابد . موبدان، دراین « اسطوره » دست برده اند ، و « بهمن ، پسراسفندیار» را ، جانشین « بهمن » ساخته اند که بُن کیهان و « خردمینوی» و« آسن خرد» و « مینوی مینو» است، وبدین سان ، گزندی بزرگ به فرهنگ سیاسی ایران وارد ساخته اند ، و آزاد اندیشی ملت را سرکوبی کرده اند .
قرین شدن هما با بهمن ، چیزی جز «اقـتـران هلال مـاه با پـرویـن » نیست که «اصـل آفـرینـش جهـان» شمرده میشد . و همین اقتران ، اینهمانی یافتن « نرگس، که ماه باشد، با نرگسه ، که پروین باشد » است . ماه، که نرگس باشد، چشم انسان است که در تاریکی می بیند . ماه ، بنا برماه نیایش ( اساطیرو فرهنگ ایران، دکترعفیفی، ص 294 ) ، نخستین پیدایش بهمن است .
چشم یا خرد آزماینده و جوینده ، نخستین چیزیست که از بهمن( تخم درون تخم = اصل آبستنی ) ، زائیده میشود . این اندیشه ، با الهیات زرتشتی که اهورا مزدا را « مرکز انحصاری روشنی» میدانست ، همخوانی نداشت، ازاین رو،« بهمن» درفرهنگ سیمرغی ، بکلی با تصویر« بهمن » در الهیات زرتشتی ، فرق دارد . درچشم خودِ هرانسانی ، هلال ماه با خوشه پروین » اقتران میکند ، و ازاین عشق بنیادی زمان و کیهان ، چشم انسان ، هم روشنی میآفریند و هم می بیند . بُن آفریننده گیتی، درخود چشم هرانسانی هست و ازاین بُن جهان آفرین است ، که جهان را می بیند و روشن میسازد .
بنا برین فرهنگ سیمرغی( رستم )، ارزش فوق العاده به « بینش ازچشم » میداد . بینش چشم انسان ، « پیدایش بینش بُنی و کیهانی ، ازچشم انسان بود » ، چون نر گس ، اینهمانی با ماه دارد که چشم آسمان و چشم انسان ( دین ، آئینه ) است . و « نجم و نجمه » که درعربی به خوشه پروین گفته میشود ، به درخت « گز» هم گفته میشود . درواقع ، مردمک چشم انسان ، پروین است که اینهمانی با « شاخ وبر درخت گز» دارد . ازسوئی دیده میشود که سیمرغ ، پیش ازاینکه ، سخن درباره « چیدن شاخ از درخت گز و ساختن پیکان » با رستم بگوید ، سیمرغ ، خودش ، برفراز درخت گز، می نشیند ، و این به معنای آنست که ، درخت گز( بویژه شاخ وبرش) اینهمانی با سیمرغ دارد .
پس شاخ گز، یا تیری که رستم پرتاب میکند، چیزی ، جز « تیر نگاه ونگرش سیمرغ » وبالاخره ، چیزی جز« وجودِ خود سیمرغ » نیست . سیمرغ ، در « تیر نگاهش»، پیکرمی یابد ، و حل و آب میشود و تبدیل به « تیر نگاه » میشود ، و با این نگاهست ، که بسراغ « تحول چشم اسفندیار» پرتاب میگردد، تا دراقتران با چشم اسفندیار، چشم اسفندیار، از «کوری دراثر ایمان به اهورامزدا » ، نجات یابد . اکنون به بررسی یکایک این نکات، که درپیوند باهم ، کوتاه وار گفته شد، پرداخته میشود .

هما = ارتای خوشه ،همان پروین است
پروین = ثمره ِ درخت گز
تارک سر، میان هلال ماه = بهمن
نرگس و نرگسه = ماه پروین= قوناس= جدوار
چشم که نرگس باشد، جفت شدن هلال ماه باپروینست

سیمرغ ، همان « ارتا» هست . ارتا، درچند شکل پدیدارمیشود . نخست، درروز سوم هرماه که برابر با منزل سوم ماه ( پروین = نجم ) است ، درچهره « ارتای خوشه » پدیدارمیشود. سپس درروز نوزدهم ماه ، درچهره « ارتا فرورد= فروردین » پدیدارمیشود . زرتشت این خدا را « ارتا واهیشت = اردیبهشت » مینامد ، ولی بنا بر ابوریحان بیرونی در آثارالباقیه ، اهالی فارس ، آنرا « ارتاخوشت = ارتای خوشه » ، و سغدیها و خوارزمیها آنرا، « اردوشت = ارتای وشی + ارتای وشتن » مینامیدند . خوشه ، « مجموعه تخمهای جهان جان » است . « وشی » هم، همین معنی را دارد .ولی « وَش » همان واژه « فش» و « افشاندن و پاشیدن» است ( فش ، فاش کردن ) .
درکردی طیف معانی این واژه باقیمانده است . « وه شاندن » ، به معنای 1- پاشیدن 2- به شدت حرکت دادن ، وه شت = نم نم باران با باد آهسته ، وه شتن = رقصیدن دروایش ، وه ش که ردش = دوباره زنده کردن + شفا دادن + خوش گذشتن + مزاح کردن + زدن است . وه شی = خوشه انگورو خرما و ... ، وه شیاگ = شخم بذر پاشیده است . درست ارتا، درپاشیدن و افشاندن تخمهایش، آنهارا درزمین ( تن انسان ) شخم کرده و میکارد ، و دوباره زنده میکند و خوشی پدید میآورد .
خوشه ارتا ، اینهمانی با پروین دارد ( روزسوم = ارتا خوشت ، منزل سوم ماه = پروین ) . پروین یا نجم ، مرکب ازشش ستاره پیدا ویک ستاره ناپیداست . این شش ستاره که سه جفت هستند، همان ارتای خوشه اند .
پس درمالیدن سیمرغ پرخود را بر تاریک سر رستم ، اقتران « هلال ماه » با « پروین » ، روی میدهد . میان دوشاخ هلال ماه ، بهمن قرار دارد . این اقتران ، که « ماه پروین= قوناس درترکی، که ریشه اش ، همان واژه ویناس میباشد » نامیده میشود ، از دیدگاه آنها ، عشقی بود که ازآن ، جمشید(= انسان ) و خورشید ( روز= روشنی) باهم بطورجفت ، پیدایش می یابند . قوناس ، در گویشها ، به شکل « قوناخ = مهمانی » ، و دراشعارمولوی به شکل « قنغ ، قنق » باقی مانده است .خورشید و جمشید ( انسان و روشنی و بینش )، نو به نو ، ازاین عروسی و عشق ، زائیده میشوند. دراینجا رد پائی مانده است که مارا به درک معنای چشم و بینش و تفاوت معنای آن برای رستم سیمرغی و اسفندیار اهورامزدائی ، راهنمائی میکند . سیمرغ ، خودش مستقیما فرود میآید تا با آمیزش خود با رستم ، فرشگردی در بینش و وجود او پدید آرد، و دراین تابش، ازسردر رستم ، مهرو عشق وبینش بیافریند .
زسایه تو جهان پر زلیلی و مجنون
هزارویسه بسازد هزارگون رامین
وگرنه سایه نمودی جمال وحدت تو
دراین جهان نه قران، هست آمدی نه قرین
ردپا ، اینست که درست واژه « نجم و نجمه » که عربها به پروین ، اطلاق میکنند ، به معنای « بید گیاه است، که گزمازج باشد و آن ، ثمردرخت گز است که عرب ثمرة الطرفا خوانند – برهان قاطع » . البته واژه « نجم » عربی، می باید معرب همان واژه « ناژ= ناج » باشد، که به درخت کاج و صنوبرو سرو و شمشاد و جاینده ( ناظم الاطباء) گفته میشود ، چون این درختها همه اینهمانی با سیمرغ یا ارتا دارند . چنانچه صنوبر، همان « سن+ور= زهدان و پروفرسیمرغ » است .خوشه پروین ، ثمره گزاست . ازجمله « شمشاد» به « مرزنگوش» هم گفته میشود که گل « اردیبهشت = ارتای خوشه » است ( بخش نهم بندهش ) و نام دیگر مرزنگوش ، عین الهدهد= چشم هدهد است ( تحفه حکیم موءمن ) . و هدهد ، مرغیست که با چشمش، میتواند کاریزرا که نام دیگرش « فرهنگ » است ، در تاریکی زیر زمین ببیند . فرهنگ ، سیمرغ میباشد . هد هد، میتواند سیمرغ یا خدا را در تاریکی وسیاهی که میآید ( ابر سیاه+ درمیان تن انسان ) ببیند و بشناسد . در فرهگ گیاهی ماهوان دیده میشود که به شمشاد، شجرالفهم گفته میشود . شمشاد ، درخت فهم است . پس ثمره درخت گز، پروین یا ارتا ی خوشه یا سیمرغ است . البته رد پای واژه « گز» ، درجاهای گوناگون باقی مانده است . ازجمله درانگلیسی « gaza» به معنای « باقصد و عمد وبطور مداوم بچیزی نگریستن » است. واژه « گزمه »، به گشتن درشب و پاسبانی کردن ( افغانی) گفته میشود( دیدن درشب ) ، ازهمین ریشه ساخته شده است . این همان واژه « گوزلوک = چشم » + عینک ؛ و گوزکو = آئینه در ترکیست . و درکردی ترکیبات فراوان ازهمین گوز هست . گوزا چخ = بصیر ، گوزکی= آئینه ، گوزلک ، عینک . البته این واژه، از ریشه« گواز» برآمده وسبک شده است ، که دراصل ، همان معنای « جفت نخستین » را دارد . و واژه « گوزهر» که « گوازچیترا » باشد، به معنای « تخم و ذات جفت » است که بُن انقلاب بهاری و انقلاب پائیزی شمرده میشده است .
چنانچه دربندهش ( بخش 8 پاره 53 ) میآید که « گوزهر میان آسمان به مانند ماران بایستاد ، سر به دوپیکر، و دنب به نیمسپ .. » . سر این مارآسمانی ، دوپیکراست که درواقع دومسگر( سنگلاخ ) خوانده میشود، که به معنای « عاشق و معشوق » میباشد، و همان « بهرام و سیمرغ » هستند که هردو اینهمانی با مس دارند( بهرام و زهره = مس ، مقدمة الادب خوارزمی ) که فلزعشق است. سراین مارفلک ، همان جفت بهرام و ارتا خوشت است ، وازاین عشقست که بهارپیدایش می یابد، و فرشگرد طبیعت میشود . این بررسی بطورگسترده در فرصتی دیگر میشود، تا دراینجا ازرشته مطلب پاره نگردیم .
رستم به سفارش سیمرغ ، باید شاخی از درخت گز ببرد، وتیری فراهم آورد و درآب رز بخیساند ، تا بسوی چشم اسفندیار پرتا ب کند . فرازدرخت این گز، خود سیمرغ می نشیند .
گزی دید برخاک سر برهوا نشست از برش، مرغ فرمانروا
چنانکه آمد ، اینکه سیمرغ برفراز درخت گز می نشیند ، به معنای آنست که شاخ وبر( = ور، تخم )درخت گز، اینهمانی با سیمرغ یا هما دارد . در مخزن الادویه دیده میشود که « کزم » به عربی طائریست که آنرا - انغر- نامند . کزم ، معرب همان واژه « گز» است که پسوند « م » تغییری در معنای آن نمیدهد . « انغر» ، همان انگراست که نی میباشد . گل روز سوم که اردیبهشت باشد ، انجرک که با زهمان انگر است ، نامیده میشود .
در عربی به درخت گز، طرفا گفته میشود . و « طرف » درعربی به معنای « چشم ، و رسیدن چیزی به چشم که اشک ازآن روان شود» است ( منتهی الارب ). درفرهنگ گیاهان، احمد ماه وان میآورد که « گزانگبین ، شهد و شکرکی که دراثر نیش حشره ازاین درختچه بدست میآید » . ازاین دو نکته میتوان به معنای « زدن نیش برچشم و روان شدن اشه و اشک که دراین فرهنگ معنای شعاع روشنی داشت » پی برد که معنای « زدن تیرگز به چشم اسفندیار» ، آن بوده است که چشم اسفندیار، ازسر، بینا و روشن گردد . در تحفه حکیم موءمن میآید که : « طرفا ، بفارسی درخت گزگویند ، بزرگ او اثل است، و ثمرش – عذبه - .. وثمرش مثلت و گزمازج است » . ثمرش که همان پروین و نجم باشد ، مثلث ( سه گوشه ) است . این همان « تصویر سه جفت ارتا ، یا شش ستاره پروین » میباشد . « عذبه » ، معرب واژه « از+ به » است. « از» درپهلوی، همان « اوز» است که به معنای « نای» است . « عذبه » ، همان « نای به » است که سیمرغ باشد . درباره شاخ گز که رستم باید تبدیل به تیر کند، درتحفه میآید که « .. چون درگلاب خیسانیده در چشم بچکانند ... جهت رمح مواد و تقویت اجفان و حدّت بصر مفید ... » است . این تصویر، سخن بالا را تائید میکند . سیمرغ به رستم میگوید که باید این شاخ را در « آب رز» یعنی باده بخیساند . باده که بگمز باشد ، اینهمانی با سیمرغ دارد . درتحفه ، بجای « آب رز» ، « گلاب» آمده است که آب گل سرخ باشد ، وگل سرح ، گل سیمرغست . شیرابه این تیرگز، آنچه دراین تیر نگاه سیمرغ هست ، مواد چرکین را درچشم دورمیریزد ( رمح ) و درونه چشم را قوی میسازد و بر« تیزبینی » چشم میافزاید . اینها ویژگی ، بینش سیمرغیست . نشستن برفراز درخت گز ، وخیسانیدن درآب رز، یا گلاب ، به معنای آنست که ذات وهستی خود ِ سیمرغ ، درتیر نگاهش ، حل و آب میشود . خدای مهر، خودش ، نظر در تیر نگاه میشود .
پس گزینش« شاخ درخت گز» ، با مسئله « چشم و روشنی و بینش چشم » کار دارد . سیمرغ ، شاخ درخت گز را برمیگزیند ، چون نقطه سست و بیماراسفندیار، چشمش هست، که دراثر « ایمان به آموزه زرتشت، یا دیدن « با روشنی از اهورامزدائی که سرچشمه منحصر به فرد روشنائیست » خیره نگرو نگاهی یکسو بین و خشکیده و بیحرکت ویخ زده شده است . کسیکه خیره ، با نطرثابت و غیرمحترک، به یک نقطه وسو وراستا می نگرد ، و فقط با یک نورهمه چیز را می بیند ، وفقط با یک میزان، همه چیزها را میسنجد، کوراست.
اینست که دیدن با نور الله ویهوه و پدرآسمانی ، درجهان بینی سیمرغی ، کوریست . دیدن پدیده ها ، با نور یک آموزه فلسفی، یا با یک ایدئولوژی ... کوری است . اینست که سیمرغ ، در رویاروئی با چشم اسفندیار، شیوه رفتار با کل این گونه « سرچشمه های منحصر به فرد روشنائی، و بینش با آنها را » نشان میدهد ، و این شیوه است که بنیاد فرهنگ اصیل ایران شده است . وبا چنین چشم سیمرغی دیدن که « خوشه پروین با هلال ماه » درآن قرین شده اند ، چشمیست که آرمان « بینش با چشم» نزد مولوی میماند . بینش مستقیم با چشم انسان، که پیوند بیواسطه با بُن آفرینندگی جهان دارد ، بینشی است که همه منقولات و آموزه ها و بینش از عقل افسرده حیله گرو غلبه خواه و قدرت طلب را کنارمیزند و بی اعتبار میشمارد .
چشم در فرهنگ ایران ، برای دیدن اصل زیبائی درسراسرگیتی است که سیمرغ، به آن ( گیتی = همه جانها ) تحول یافته است ، و چنین دیدی ، « دین » خوانده میشود . چشم باید درهرجانی ودرهرانسانی ، تخم نهفته سیمرغ ، یا بسخنی دیگر، تخم خدا را ببیند .درهرجانی وانسانی، زیبائی اصیل هست و باید آنرا رویانید و زایانید . چشم ، باید جوهرخود( اقتران هلال ماه وپروین = سیمرغ و بهمن است ) را که همان سیمرغست ، ببیند . وقتی چشم ، چنین بینشی ندارد ، پس نا بیناست ، و نیازبه فرشگرد و نوشوی و رستاخیزازنو دارد . سیمرغ باید ازسر، با آن جفت شود، وبا آن عشق ببازد و آنرا ببوسد ، تا ازسر ، زاینده شود .
« گن » ، که همیشه به « زدن » ترجمه میشود ، معنای اصلیش « جماع کردن و همبوسی و همبستری وهمآغوشی و عشق ورزی و آمیزش ومهر» بوده است . سیمرغ ، تیر نگاه را به چشم اسفندیار« میزند » ، واین به معنای « همآغوشی سیمرغ، با چشم اسفندیار» است .
خاموش وبشنو ای پدر، ازباغ ومرغان ، نوخبر
پیکان پران آمده ، از لامکان ، از لا مکان
ای پدر نشاط نو ، در رگ جان ما برو
جام فلک نمای شو ، وز دوجهان کرانه کن
ای خردم ، شکار تو ، تیر زدن ، شعارتو
شست دلم به دست کن ، جان مرا نشانه کن
این واژه « گن = جن = زن » سپس، تبدیل به « گان و گون و گین » شده است . نام بهرام که « ورتره + گنverethraghna » باشد ، همیشه درمتون به غلط ترجمه میگردد . پیشوند « ور+ تره »، به معنای « سپنتا = سه زهدان » که سیمرغ است . بهرام ، یارو جفت و همبستربا « سپنتا» یا سیمرغ یا صنم است . بهرام ، همخوابه و عاشق ویارو جفت ِ صنم یا سیمرغست . این معنای اصلی واژه است . آنگاه این واژه را چنین ترجمه میکنند که «. بهرام ، پهلوانیست که با اسلحه میزندواژدها ئی را که مانع باریدن است میکشد » . درحالیکه ابرسیاه بارنده که سیمرغست ، جفت بهرامست ، ودرست دراثر این همآغوشی است که باران میبارد ! این ترجمه ها ، تحریف و مسخسازی فرهنگ زنخدائیست که فرهنگ اصیل ایرانست . در الهیات زرتشتی ، اصل پیدایش جهان نباید ، « عشق دو اصل نرینه و مادینه باهم » باشد . « یوغ اصل نرینه و اصل مادینه» ، معنای « مهر بطورکلی» داشته است ، و تنها محدود به « پیوند جنسی » نمیشده است .
همه پیوندها و همبستگیها، طیف و رنگین کمان مهرند . مهر، یک رنگین کمانست، که درآن ، همه مهرها باهم میآمیزند . مهر اجتماعی نیز، یک مهر بوده است . همه مهرها باهم ، پیکریابی « همآغوشی بهرام و سیمرغ » بوده اند، که نخستین پیدایش « بهمن » هستند . البته همین جفت نیز، « گواز= جوز» نیز خوانده میشده است ، که نه تنها اصل آفریننده و تحول و فرشگرد بود ، بلکه « اصل پیدایش بُن ِ روشنی و بینش » هم بود .
درفرهنگ سیمرغی ، به هر درختی و گلی و گیاهی ، یک نام ویژه نمیدادند ، بلکه به همه گلها و گیاهان و درختانی که با یک خدا ، اینهمانی داشتند ، همان یک نام را میدادند . اینست که نام یک خدا ، مثلا سیمرغ ، به گیاهان و گلها و درختان گوناگون داده شده است . این خدا (= خواجه) که یوغ یا« نرماده »، یا جفت ( گوهرعشق و خود آفرینی) بود ، چون یوغ یا « گواز= گز= گوز= جوز = جواز = جوزا = گز» بود، « گواز چترا » بود، « تخمی که درونش نرمادگی است » ، سرچشمه روشنی و بینش باهم بود . ازاین رو درکردی ، همه معانی مربوط به « گز» ، در ترکیباتش باقی مانده است . گز=نگاه خیره+مشتاق+صدای لاک پشت هنگام جفتگیری+ناگهانی / گزگزه = شیشه / گزم = درخت گز که درعربی کزم شده است / گزکی = ائینه / گزنگ = اولین تابش آفتاب . نخستین پیدایش ، گوهرآنچیز را میگسترد / گزینک= مردمک چشم + اولین تابش آفتاب . روشنی و بینش باهم جفتند / گزه گز= فکرکردن درمورد کاری ( فرهنگ شرفکندی ) .
بدینسان هرانسانی میتواند با چشمش ، مستقیما از بُن آفریننده کیهان و زمان و انسانیت و خدا ، ببیند و روشن کند . و چنین چشمی درهرانسانی ، نو به نو و تازه به تازه ، ازهمپرسی هما با بهمن، یا ماه با پروین ، ازنو زنده میشد ، وچشم خسته و بیمار، ازنو شفا می یافت (وش کرده میشد ) . اینست که چشم ، و« دیدن با چنین چشمی» ، اصل خرد و دین شمرده میشد . خود « دین » که واژه « دا، یا دی » ریشه اش ، به معنای دیدن است . و دراوستا به چشم ، doithra« دویتره » گفته میشود، که درواقع به معنای « بینش از بُن سه تائی » هست، و« تری» ، در تحفه حکیم موءمن به « شاهسفرم » گفته میشود، که همان « بهروز و صنم » باشد . پیشوند « دوی» ، ازواژه « دا ، دی » دیدن هست. دیدن سیمرغ ( خدا = اصل زایندگی بینش ) ، یا دیدن اصل زیبائی درگوهرخود ، و درگوهر هرچیزی وهرانسانی ، خویشکاری چشم است . کسیکه با چشمش نمیتواند گوهر خودش را که سیمرغ و بهمنست ببیند ، کسیکه با چشمش، نمیتواند گوهر هرانسانی را که سیمرغ و بهمن است ، ببیند ، چشم ندارد و چشمش ، خسته و سست است . هرچند در هادخت نسک ، این خویشکاری چشم تنها به پس ازمرگ ، تخصیص داده شده است ، ولی این خویشکاری چشم بطورکلی بوده است ، و فقط پس ازمرگ ، چشم انسان ، روشن و بینا نمیشود . در هادخت نسک ( 7 ) میآید که " پس از سپری شدن شب سوّم ، روان اشون مرد را چنین می نماید که خود را درمیان گیاهان و بوهای خوش می یابد و اورا چنین می نماید که باد خوشبوئی از سرزمینهای نیمروزی به سوی وی میوزد ... 9- در وزش باد ، دین به پیکر دوشیزه ای براو نمایان میشود . و میگوید من ، دین تو ام .
و روان به این دوشیزه که دین اوست میگوید پاره 11 : « پس کجاست آنکه ترادوست داشت برای بزرگی و نیکی و زیبائی .... آنچنان که تو درچشم من می نمائی ، و دوشیزه میگوید 12- این توئی که مرا دوست داشتی برای بزرگی و نیکی و زیبائی... آنچنان که من در چشم تو می نمایم . »
الهیات زرتشتی « دین یا این دوشیزه را، تجسم کردارو اندیشه و گفتار نیک مرده » میکند ، درحالیکه « دین ، که اصل مادینگی و آبستنی به بینش و زیبائی و بزرگی وسرخوشی باشد ، خود سیمرغ در گوهر هرانسانی بوده است » . وجود تخم خدا یا ارتا فرورد را درانسان، انکار ونفی میکند ، و این دوشیزه که همچند همه زیبایان زیباست ، فقط « تجسم اندیشه ها و گفتارها و کردارهائی میگردد که اهورامزدا در آموزه زرتشت به مردم ابلاغ کرده است» . دین ، که سیمرغ و پری وخدا است ، تبدیل به « قواعد و مراسم= آئین » وچشم ، فقط « آئینه » میگردد . ناگهان معنای « دین » ، واژگونه میشود و خدای زنده از درون انسان ، با یک ضربه ، تبعید میگردد . ولی این اندیشه نزد سیمرغیان و خرمدینان ومغان باقی میماند، و سپس عطار، درالهی نامه آنرا دراصالتش درداستان سرتاپک هندی میآورد . فردوسی و عطار و اسدی طوسی و ایرانشاه ، این گونه مطالب را به برهمنهای هندی نسبت میدهند . درهادخت نسک که ازسوی موبدان زرتشتی ، دستکاری شده است ، رد پای این نکته ، بجای مانده است . روان مرده ، پس از « سه شب » ، با دوشیزه زیبای دین روبرو میشود . درفرهنگ ایران ، رستاخیز را درتصویر رویش نی عبارت بندی میکردند . مردن ، گره ( قه ف = کاب = کعبه) میان دونی است که سه لایه است که همان بُن جان باشد . نی به این قاف = کاب = کعبه ( معنایش همین بند نی است ) میانجامد ، که خود تخم وبُن آفرینش تازه است . ازاین رو ، زمان میان مردن و زنده شدن را، بندی که سه شب باشد، میدانستند . سیمرغ دراین « قاف = کاب = کعبه » است. اینکه گفته میشود « کوه قاف » ، برای اینکه به خوشه پروین ، « کوه » میگفته اند ( شرفکندی ) :
آنگاه روان مرده ازاو میپرسد که( 11 ) : پس کجاست آنکه ترا دوست داشت برای بزرگی و زیبائی و خوشبوئی و نیروی پیروز و توانائی چیرگی بردشمن » و دوشیزه که « همچند همه زیبایان زیبا » است ، یعنی اصل زیبائی گیتی است به او میگوید » این توئی که مرا دوست داشتی « آنچنان که درچشم تو مینمایم »
مهم اینست که این چشم انسانست که این اصل زیبائی را می بیند و دوست داراصل زیبائیست . واین اصل زیبائی در درون انسان ، نامش دین است . چنین چشمی که توانائی ِ دیدن گوهر زیبای خود وگوهر زیبای هرانسانی را دارد ، بینش دینی دارد . چشم و دین ( دید و بینش گوهرسیمرغی یا تخم درون هرتخمی) جفت همند .

چشم ، نه عقل ِعصائی و نه کتابِ مقدس
درعرفان ایران ونزد مولوی ،
عقل و کتاب مقدس ( منقولات دینی) ارزشی ندارند
بلکه ،« چــشــم » ، معیار اصلیست ، و
همان خویشکاری را دارد که
درفرهنگ سیمرغی داشته است
چشم هرانسانی ، پیوند مستقیم با خداوحقیقت دارد

درعرفان ، « عقل »، گوهر شرایع و ادیان نوری شمرده میشود، و به آنها نیز اطلاق میگردد ، معیارمعرفت حقیقی نیست . همچنین هرگونه علم انتقالی که منقولات دینی وکتابی جزوآن میباشند، میزان معرفت حقیقی نیست ، ولو نیز به آنها، اشاره کرده شود، و تصاویر آنها نیز بکار برده شود . برترین میزان ، چشم ، به همان معنائیست که درفرهنگ ایران، اصل خرد و اصل دین شمرده میشده است . چشم، سرچشمه بینشی ازبُن کیهانی وجود خودِ هر انسانیست، که هنگامی فوران کند، سراپای وجود انسان را تحول میدهد و تازه میسازد .
«چشم » ، جانشین عقل و کتاب مقدس دینی میگردد . ازآنجا که ما ، چشم را یک « اندام حسی» میدانیم ، طبعا اصطلاح « چشم » را نزد مولوی ، یک تشبیه، برای « معرفتی فرازین » بشمار میآوریم . ولی اگر با فرهنگ سیمرغی آشنا باشیم ، دیده میشود که مفهوم آنها از« چشم » ، بدون هیچگونه تغییری ، به عرفان و به مولوی ، به ارث رسیده است . برای آنها، نه « عقل عصائی» ونه « کتاب مقدس» ، سرچشمه چنین بینش وجودی وبنیادی مستقیم که استواربر اصالت انسانست ، نیست .چشم انسان، زهدان کیهانی و سیمرغیست که درهرتجربه ای ، از نطفه خدا درآن تجربه ، آبستن میشود .
دیوانه دگرسانست ، او حامله جانست
چشمش چو به جانانست ، حملش نه بدو ماند ؟
گرچشم سرش خسپد، بی سر ، همه چشمست او
کز دیده جان خود ، لوح ازلی خواند
همه حواس انسان، همین نقش بیواسطگی را در رابطه با حقیقت و خدا بازی میکنند . حواس ، اندام رابطه مستقیم وبی واسطه با حقیقت و خدا میگردند. انسان با روشنی چشم است که همه چیزها را برهنه می بیند . انسان باید خودش برهنه شود ( از همه منقولات و معقولات آموخته ) تا چشم خورشید ( صنم) به او بتابد و او ازخورشید ، آبستن گردد . نورآفتاب وماه ، ویژگی آبکی داشتند ( خور= خونابه و شیرابه است ، آفتاب = آب+ تاب ، خود آفتاب ، آو= آف نامیده میشود ) . انسان ازروشنی ماه و آفتاب، که جوی آب ( حامل نطفه ) هستند، آبستن میشود . این برهنگی که در غزلیات مولوی فراوانست ، پیآیند بریدن وگسستن از همه علوم منقول و معقول است . خورشید حقیقت یا صنم = سیمرغ کسی را تا برهنه نباشد نمیتواند درآغوش بگیرد .
انسان باید این گوهر خود ( دوشیزه یا صنمی که همچند همه زیبایان درگیتی است ) را با چشمش ببیند، تا به قبول ورد مردمان اعتنائی نکند و ازهیچ قدرتی نترسد .
چون گل بشکفت و روی خود دید
زان پس ، زقبول و رد نترسد
درهرچیزی، درهرانسانی ( بدون درنظر گرفتن عقیده و ایمانش ) ، این اصل زیبائی نهفته است ، وچشم، اصل معرفت و تماشای این راز نهفته است.
کفر دان در طریقت ، جهل دان درحقیقت
جز « تماشای رویت » ، پیشه و کار دیگر
تا تو « آن رخ نمودی » ، عقل و ایمان ربودی
هست منصورجان را ، هر طرف دار دیگر
خدا یا سیمرغ ( دوشیزه ای که اصل زیبائی است ) آینه انسان است . آئینه ، واژه ایست که جانشین دین ساخته شده است . خدا ، دین انسانست، ودردیدن اوست که گوهرخودش را میتواند بشناسد
خدا به انسان میگوید :
ای آنکه ترا ما زهمه کون گزیده
بگذاشته مارا تو و ، درخود ، نگریده
تو شرم نداری که ترا ، آئینه مائیم
تو آئینه ناقص کژ شکل خریده
ای بیخبر ازخویش ، که ازعکس دل تو
برعارض جانها ، گل و گلزار دمیده
برچرخ زشادی جمال تو ، عروسیست
ای همچوکمان ، جان تو درغصه خمیده
ای آنکه « شنیدی» سخن عشق ، « ببین » عشق
کوحالت بشنیده و کوحالت دیده
در عشق همانکس که ترادوش بیاراست
امشب تو به خلوتگه عشق آی ، جریده ( تنها )
مولوی ، پس ازآنکه « عطارد وار» ، اهل علم وکتاب و ادب بوده است ، درپایان، بسراغ همان چشمی میرود که از دیدن زیبائی سیمرغ ( ساقی ) مست میشود، و اورا، تنها معبود خود در مسجد و کلیسا و کعبه و کنشت میشناسد . هرکسی ، ارزش آنچیزی را دارد که میپرستد . یکی مقام و دیگری قدرت و ... را – در بُن وجودش – میپرستد، طبعا وجودش نیز، همان ارزش را دارد . پرستیدن ، هنگامی پرستش است که عملی باشد که از بُن وجود انسان بتراود . خم و راست شدن درمسجد و کلیسا و... چند کلمه تعظیمی بر زبان راندن ، پرستیدن نیست . یکی، همیشه نمازمیخواند وروزه میگیرد وحج میرود ، ولی ازبُن وجودش ، قدرت و پول و جاه را میپرستد. ومولوی ازبُن وجودش ، اصل همه زیبائیها را میپرستد ، که با چشم ژرف بین ِ وجودِ خودش، بی واسطه ، درهمه معابد و بتخانه های دنیا می یابد . با سراسر وجود خود دیدن ، و همه حواس وتن را تبدیل به چشم کردن ، امکان دیدن حقیقت و اصل زیبائی درهمه انسانها و درهمه گیتی هست . هرحسی ازانسان، میتواند چشم بشود .
عطارد وار، دفتر باره بودم
زبردست ادیبان می نشستم
چو « دیدم لوح پیشانی ساقی »
شدم مست و ، قلمها را شکستم
« جمال یار» شد « قبله » ......
زاشک رشک او شد آبدستم
توئی معبود درکعبه و کنشتم توئی مقصود ازبالا وپستم
همان ارزد کسی ، کش میپرستد
زهی من که مراو را می پرستم
دیدن جمال این اصل همه زیبائیها ، گاه و بیگاه و ناگاهست ، و طبق قاعده، ودر مراسم و مناسک مشخص ، چهره نمی نماید . ولی هنگامی ناگهان درتو چهره نمود و دیدی، آنگاه با چنین دیدی ، کل وجودت تحول می یابد، وخود را میشناسی :
مبر امید که عمرم بشد و یار نیامد
بگه آید وی و بیگه ، نه همه درسحر آید
تو مراقب شو و آگه ، گه و بیگاه ، که ناگه
مثل کحل ( سرمه ) عزیزی ، شه ما دربصر آید
مانند سرمه خودشاه ( = سیمرغ ) در چشم میآید وباچشم میآمیزد
چو دراین چشم درآید ، شود این چشم چو دریا
چو بدریا نگرد ، ازهمه آبش ، گهر آید
تو چه دانی تو چه دانی ، که چه کانی و چه جانی
که خدا داند و بیند ، هنری کز بشر آید
در دیدن جوهرخود که اصل زیبائیست ، سماع و دیوانگی و سرمستی پیدایش می یابد . اینست که رقص و موسیقی، تجربه بنیادی دینی و نیایشی این فرهنگست. نماز، رقص وموسیقی است.
کسیکه نماز را به تعظیم و حرکات خشک میکاهد، ازگوهر خدائی خود بیخبر است .
سماع آنجا بکن ، کانجا عروسیست
نه درماتم ، که آن جای فغانست
فرود آمدن سیمرغ و مالیدن پربرسررستم رستم ، عروسی خدا با انسانست، و جای سماع ( زما = پایکوبی ) است
کسی کو جوهرخود را ندیده است
کسی کان ماه ( = سیمرغ ) ، ازچشمش نهانست
چنین کس را سماع و دف چه باشد ؟
سماع از « وصل دوستان » است
کسانی را که روشان سوی قبله است
سماع این جهان و آن جهانست
خصوصا ، حلقه ای کاندر سماعند
همی گردند و ، قبله درمیان است
اینست که تنها « دیدمستقیم اصل زیبائی درهمه جانها » ، تجربه بنیادی معرفت حقیقی است ، نه اندیشیدن با عقل عصائی، و نه دیدن با نورکتابهای مقدس ومنقولات ازمکاتب فلسفی وایدئولوژیها و آموخته ها .
سوگند بجان تو ، که جز دیدن رویت
گرملک زمین است ، فسونست و فسانست
شمشیرسیمرغ ، قطره آبست که میبارد
بسی سرها ربوده چشم ساقی( = سیمرغ = لنبک = پیرمغان)
به شمشیری که آن ، « یک قطره آبست »
به همین علت سیمرغ میگوید که تیرگز را درآب رز، بخیسان
یکی گوید که : این ازعشق ساقیست
یکی گوید که این فعل شرابست ( بگمز= ماه خدا = باده )
می وساقی چه باشد ؟ نیست جز حق
خدا داند که این عشق ازچه بابست
همین « چشم » است که انسان را مستقل و آزاد ، به معنای حقیقی میسازد، و عقاید و ادیان برایش میزان نیستند، و بدون رعایت نظر این و آن ، خود ، می بیند و میاندیشد
عاشقا دوچشم بگشا، چهارجو در خو ببین
جوی آب و جوی خمر و جوی شیر و انگبین
عاشقا « درخویش بنگر» ، سخره مردم مشو
تا فلان گوید چنان و آن فلان گوید چنین
من غلام « آن گل بینا » که فارغ باشد او
کان فلانم خارخواند ، و آن فلانم یاسمین
دیده بگشا زین سپس، با دیده مردم مرو
کان فلانت گبر گوید ، و آن فلانت ، مرد دین
فرود آمدن سیمرغ برتارک سررستم ، برای پیدایش چنین چشمیست . همچنین تیرگزشدن سیمرغ ، برای فرشگرد چشم خسته و افسرده و بیمار اسفندیاراست که دیگر نمیتواند ، زیبائی کارهای هزارساله رستم و سیمرغیان را درایران، ببیند و بستاید و به آنها ارج بگذارد . سیمرغ
برستم نمود آنزمان راه خشک همی آمد ازباداو، بوی مشک
بفرمود تا رفت رستم بپیش بمالید بر تارکش پرخویش
بدوگفت : شاخی گزین راست تر سرش برترو تنش برکاست تر
برین گز بود هوش اسفندیار تو این چوب را خوارمایه مدار
برآتش بر این چوب را راست کن
یکی نغز پیکان نگه کن کهن
بنه پرّ و ، پیکان براو برنشان
نمودم ترا از گزندش نشان
چو ببرید رستم تن شاخ گز بیامد زدریا ، به ایوان و دز
بدان راه سیمرغ بد رهنمای
همی بود بر تارک او بپای
دراین چوب گز، هوش اسفندیار هست . تیرگز، نه تنها برگزیده سیمرغ است، بلکه چشم ( روشنی و بینش) خودش هست . این سیمرغ که « ابرسیاهست» ، وخودش را میبارد . و جهان را « تیر باران » میکند . این سیمرغ درشکل لنبک است، که خودش ساقی است، و خودش وجود خود را که باده ( بگمز) است می پیماید. این سیمرغ است که « آرش کمانگیر» است و خودش درتیرش، پرتاب میشود و درتیرانداختن ، خودش ، محو میشود . بیواسطه بودن تحول سیمرغ به گیتی ، به درخت ، به گل و به جانورو به انسان ، درداستانهای عرفا ، در داستان اسکندرو بهرام گور، عبارت بندی میشود که خودشان ، به کردار فرستاده از اسکندرو بهرام گور، نزد شاه ایران یا شاه هند میروند . آنها هم ، فرستنده ( مرسل ) و هم فرستاده ( رسول ) هستند . هم تیراندازند و هم تیر. در یونان ، خدای زیبائی ( آفرودیت) ، عاشق نمیکرد ، بلکه « اروس» که با او بود، تیرعشق را به چشمها میزد . ولی درایران ، این سیمرغ یا هماست که هم اصل زیبائیست ، هم کمانگیر( کمانی = خمانی) وهم تیری که میاندازد و هم چشمی که به آن مزند .
پنهان یاری بگوش من گفت : کا ینجا پنهان، لطیف یاریست
او بُد ، که به این طریق میگفت
کز تعبیه هاش ، دل نزاریست
او بود، رسول خویش و مرسل
کان لهجه ازآن شهریاریست

به هوش آمدن اسفندیار با تیر گزسیمرغ
اسفندیاردرمرگ، به هوش میآید
هوش = روند زاده شدن روشنی ازتاریکی
سیمرغ به رستم میگوید :
« برین گـَز بود هوش اسفندیار »

« هوش » ، به معنای مرگ و هلاکت گرفته میشود . غالبا، میاندیشند، که « هوش» ، دراین بیت ، فقط معنای « مرگ وهلاکت» را دارد . ولی دراینجا ، سیمرغ ، تنها ازهوش ، این معنا را نمیخواهد ، بلکه « روند مردن» را ، روند « به هوش آمدن یا هوشیارشدن هرانسانی» میداند. اسفندیار درست دررسیدن تیرگز به چشمانش، نه تنها میمیرد ، بلکه درهمان آن مرگ ، به هوش میآید ، و درست ازمقصرواقعی باخبرمیشود ، ووارونه ایمانش به اهورامزدا وزرتشت ، عمل میکند . سیمرغ ، « جانان »است، و اصل یا بُن همه جانهاست، و همه جانها ، ازجمله جان اسفندیار، وچشم جانش (با روشنی وبینش اصلی) ، به سیمرغ بازمیگردند ، و سیمرغ ، اورا درآغوش میگیرد.
اسفندیار، خود را دشمن سیمرغ میداند و دردشمنی عمل میکند، ولی سیمرغ ، دوست اوست ، و اورا برغم همه دشمنیهایش، دوست میدارد و آماده است که ازنو، اورا درآغوش گرم خود به کردار وجود خود ، بپذیرد . سیمرغ ، اصل همه جانهاست، و با همه جانها میآمیزد و هیچ فرقی میان دوست و دشمن و کافرو موءمن و ... نمیگذارد . هرجانی در پیوند به سیمرغ ، به هوش میآید . هرچند رستم ، دراوج اضطراروناچاری، تیر را بسوی او پرتاب میکند، ولی آغوش مهر سیمرغ برای جان و چشم اسفندیاری که دشمن شماره یک سیمرغست، بازاست .

چرا ، مردن ، به هوش آمدن است ؟

اصطلاح « هوش » را از واژه « اوشهین گاه و اوشهین مینو » میتوان دریافت . اوشهین گاه ushahin، گاهیست که میان « نیمه شب» و « روز» قراردارد، و پیشوندش که « اوُش» است ، همین واژه ِ« هوش» میباشد . اوشهین گاه ، بُرهه گذر از تاریکی به روشنی است ، بُرهه ایست که تاریکی را به روشنی، جفت و یوغ میکند . درنیمه شب ، عروسی بهرام با ارتا فرورد است، وازاین همآغوشی، نطفه خورشید پیدایش می یابد، و جنین درشکم شب میگردد . خدایان « اوشهین گاه » ، سروش و رشن هستند . این جفت خدایان ، مامایانی هستند که خورشید را از مادرشب، میزایانند . دراین گاه ، روشنی که ازنطفه ، جنین و کودک میشود، درراه زاده شدنست.
این همان چیزیست که « به هوش آمدن » نامیده میشود . البته این تصویر، تنها کیهانی نیست ، بلکه این دو سروش و رشن ، دربُن هرانسانی نیزهستند ، و تجربیاتی را که درضمیر تاریک آفریده میشوند ، یاری میدهند تا « دربینش و روشنی آگاهبود » پدیدارشوند. آنها ، انجام ِ روند زاده شدن یا زایمان « بینش و روشنی » را به عهده دارند . در واقع « بهمن » که مینوی خرد یا آسن خرد هست ، دربُن کیهانی انسان میاندیشد ، و سروش ، این « سرود رازگونه بهمن» را میشنود، و در گوش« پیش آگاهبود »هرانسانی ، زمزمه میکند. سروش و رشن ، جفتی هستند که یاری میدهند تا حقیقت ( اشه ) ازتاریکی زهدان درون ، درپیش آگاهبود انسان، پدیدارشود . سروش و رشن ، قابل سنجش با جبرئیل قرآنی و روح القدس انجیلی نیستند . سروش و رشن ، در گوهرهرانسانی هستند و ویژه برگزیدگان نیستند .
حقیقت ، ازهمه انسانها زاده میشود، و هرانسانی رابطه مستقیم و بیواسطه با حقیقت دارد . این اندیشه ، هم برضد بت شکنی اسفندیار، و هم برضد جهاد دینیست که با زرتشت ، آغازشد.
البته چنین خدایانی با چنین خویشکاری ، بکار الهیات زرتشتی که اهورامزدا را مرکز انحصاری روشنی ، و زرتشت را تنها واسطه او میدانست،نمیخورد. طبعا،سروش ورشن در خویشکاریهایشان محدود ساخته شدند وازاصالت افتادند . ردپای نقشهای اصلی که آنها بازی میکرده اند ، درشاهنامه و درگرشاسپ نامه اسدی ، ودر ویس و رامین باقی مانده است . ازاین گذشته سروش ورشن ، زایاننده بینش و روشنی ازتاریکی تخم بودند، و این برضد اولویت روشنی ، وو پیدایش ِ روشنی از روشنی بود . این بود که سروش و رشن را، به کارهای « آنجهانی و پس ازمرگ » گماشتند، وازشرّشان دراین قبیل کارها نجات یافتند .
ازآنجا که مرگ هم روند زاده شدن درسیمرغ ( فروردین) و وصال باسیمرغ شمرده میشد ، الهیات زرتشتی ، سروش و رشن را به « کارهای آنجهانی ، جهان پس ازمرگ » گماشتند . سروش ، مامای زایمان بود، و رشن ( رشنواد درشاهنامه ) خدای چرخشت بود، و درپائیز، شیره انگور را درچرخشت ( سپار) میفشرد، و شیرابه اش را به خمخانه میسپرد، تا ازآن باده فراهم آید.ازاینرو ، رشن ، یابنده حقیقت ، یعنی بدست آرنده ِ اشه و شیره جانها و انسانها شمرده میشد . رشنواد در داستان هما وبهمن درشاهنامه ، درواقع « یابنده داراب » است . او بود که باهمین شیوه چرخشتی، شیره گیری ازنای و انگوروانارو ... اشه انسانها را هم مییافت . بدینسان که مردمان را سه یا چهار جام باده مینوشانید . ایرانیها براین باور بودند که انسان درمستی از باده ، گوهرخود را آشکارمیسازد . این همان پیدایش « روشنی ازتاریکی » بود . مستی ، درست همان روند زایمان روشنی از تاریکی بود . بدینسان مستی، پیوند تنگاتنگ با معرفت ازحقیقت داشت . واین اندیشه در غزلیات مولوی ، هزاران شکل بخود میگیرد . خدا ، خودش هم ساقی وهم باده است، و مستی ازخدا و درخرابات ( خور، پیشوند خرابات ، به معنای شیرابه وخونابه هست )، بهترین روش برای زایش حقیقت ازخود میباشد . اسفندیار درهفتخوانش به دشمنش که راهنمایش هست، باده مینوشاند ، تا حقیقت را درباره « آنچه پیش خواهد آمد » بگوید . خودش به رغم بینشی که با روشنائی اهورامزدائی دارد، نمیتواند پیش بینی کند، و نیاز به « راهنما و راهبر» دارد .
رستم درهفتخوانش ، بی نیاز از راهبراست .اسفندیار، با چشمی که به روشنی اهورامزدا خو پیدا کرده ، نمیتواند بی راهنما ، هفتخوانش را بپیماید . چنانچه ضحاک، باچشم خودش نمیتوانست، به روشنی وبینش دست یابد و نیار به آموزگار داشت .
تجربه ژرف و بنیادی که انسان ، ازمینوئی خرد یا آسن خردش در وجودش ( بهمن ) پیدا میکرد، سرودی بود که سروش با « گوش – سرود خردش » میشنید ، و سپس آنرا به « پیش آگاهبود انسان » انتقال میداد، و آنرا در گوش ، پنهانی زمزمه میکرد . اندیشه بنیادی، به پیش آگاهبود ( بخش اوشین وجودش ، بخش سحری وجودش ) آورده میشد ، ودرخطوط سایه روشن مه آلود طرح کرده میشد، و ازاینجا بود که سپس « به روز» میشد، واز پیش آگاهبود ، به آگاهبود میآمد . درهمان آغاز شاهنامه ، این سروش است که توطئه اهریمن را برای آزردن جان نخستین انسان ، به سیامک، پنهانی خبر میدهد . سروش ، خدای ضد خشم ( ضد قهرو پرخاشگری وطبعا ضد جهاد ) است .سپس این سروش است که درشاهنامه « نخستین فرمان » را برای دفاع ازقداست جان، برای کیومرث میآورد که نمیدانست دربرابر یک زدارکامه چه باید بکند . خوب دیده میشود که سروش ، پیام بهمن ( مینوی خرد= آسن خرد ، خرد بنیادی کیهانی درانسان ) را که « اصل ضد خشم و ضد قهر و ضد جهاد دینی است » و تنها استوار بر « قداست جان هرانسانی » است میآورد .
درحالیکه اسفندیار، درهیجای تلاش برای جهاد دینی و بت شکنی ( که شکستن پیکرهای خدایان سیمرغی بود ) و تحمیل آموزه زرتشت ، و گسترش و پیشرفت دین بهی ، دست به قهر و پرخاشگری زده بود، و به همین منظور، بسراغ رستم آمده است ، تا اورا درصورت نپذیرفتن دین بهی ، بند کند . او به رستم فقط دو امکان میداد ، یا جنگ ( جهاد دینی ) و یا بند . این پیآیند آموزه زرتشت بود که او با گوش خود ، مستقیما آنهارا شنیده بود !
واین به کلی برضد گوهر بهمن- سروش ، درفرهنگ اصیل ایران ، فرهنگ سیمرغی بود .سروش وبهمن ، بنمایه خرد ضد پرخاشگر بودند، که استوار بر مقدس شمردن جان انسانی ، چه موءمن چه کافر، چه ایرانی چه انیرانی ، چه زرتشتی چه بت پرست و برهمنی ، چه اهورامزدا پرست بودند . این خدایان درالهیات زرتشتی ، همگی اصالت خود را که درفرهنگ اصیل ایران ( فرهنگ سیمرغی ) داشتند ، از دست دادند و دیگر انباز آفرینندگی نبودند، و همه آفریده اهورامزدا و گماشتگان اهورامزدا شدند . سروش و رشن هم حق زایش بینش و روشنی را ازهرانسانی ، از دست دادند .
البته ملت، همان اندیشه هارا که فرهنگش بود درضمیرش نگاهداشت، و زرتشتیگری نتوانست کاملا این فرهنگ را از دلها و روانها بزداید . این راه گذر از تاریکی به روشنی ، این فاصله میان سرّ و آشکار، این نوسان میان خود و بیخودی ، میان مستی و بیداری ، یا به عبارت دیگر ، این بخش سایه ای و سحری وجود انسان ، نقش بسیار مهمی در غزلیات مولوی بازی میکند . ما ، به « اندیشه ها ئی که در آگاهبود ، مرزبندی شده و روشن هستند » اهمیت میدهیم، و به آنها رو میآوریم ، طبعا دربرخورد با این « بخش از تجربه های سایه ای وسحرگونه مولوی » ، میکوشیم آنهارا به همان مفاهیم روشن ، بکاهیم .
مولوی ، درمعرفت حقیقت ، سخت پای بند « معرفت زایشی از بُن وجود انسان » است که جنبشی است از تاریکی بیخودی به روشنائی خود ، و از تاریکی خودی که درتصرف بیگانه درآمده است ( خودی که فقط با روشنی بیگانه ازخود، با روشنی اهورامزدا و الله و .... می بیند ) به بیخودی اصیل و لی تاریک بُن خود . این بررسی، بسیار ژرف و دراز است و دراینجا باید ازآن گذشت . « به هوش آمدن» ، روند یک تحول ژرف دروجود انسانست. به هوش آمدن ، آمیختن با سیمرغ یا جانانست.

سیمرغ یا فروردین
نیروی فرازبالنده درانسان( معراجی، ترانسندس )
و « اصل دگرگونی انقلابی و جنبش نوین » است

سیمرغ ، همان « ارتا» هست . یک چهره اش ، « ارتای خوشه = پروین » است که بُن هستی است، و چهره دیگرش ، ارتای فرورد » است که همان « نیستان مولوی » و همان « سیمرغ عطار» در منطق الطیرهست، که همه جانها درپایان، باهم میآمیزند، و به « وَنا= خوشه درخت عشق » میرسند، که معربش « فنا » شده است ، ولی معنایش « عشق وآمیزش همه جانها باهم یا سیمرغشدن » است .
برداشتی که موبدان ازاندیشه مجازات و مکافات درسرودهای زرتشت کردند، برضد این تصویر شد . فروهرها یا « مرغان چهارپرضمیر» که تخمهای سیمرغ بودند ، پس از مرگ ، یکراست، تحول به سیمرغ نمی یابند ، بلکه اگرنیک و اشون باشند و طبق خواستهای اهورامزدا رفتارکرده باشند ، به حضور اهورامزدا ( فقط به پیش اهورامزدا ) برده میشوند ، ولی دیگر، خبری از آمیختن آنها با اهورامزدا نیست . این فروهرهای پرهیزکاران ، همه ساکنان بهشتند و طبعا فروهردروند ها و کافران همه به جهنم میروند . مجازات و مکافات، پس ازمرگ روی میدهد ،و فروهرهای موءمنان وکافران ازهم جداساخته میشوند، و دیگر، آمیزش فروهرهای پرهیزکاران و پارسایان باهم دراهورامزدا ، وجود ندارد . ازاین پس متون زرتشتی واژه « ارتا فرورد » را تحریف و مسخ میکنند، تا « فروهرها یا فره وشیهای پرهیزکاران و پارسایان » ازآب درآید . فروهرها ، بیان افراد ازهم پاره شده درآن جهان میگردند . درآن جهان، به سعادت فردی خود میرسند . این تفاوت میان زرتشتیان وسیمرغیان ، یک ورطه بسیارژرفی بود . برای درک این ورطه، باید نقش سیمرغ را که همان ارتافرورد یا فروردین باشد ، درفرهنگ سیمرغی شناخت . این اندیشه ، سپس در آثارعرفا، ماند و اوج عبارت بندیش را درغزلیات و اندیشه های مولوی به خود گرفت.
فروردین ( fravartin)، نام نخستین ماه سال، و سرآغازتحول بهاری و بیدارشدن و نوشدن و باززائی طبیعت یا « فرشگرد» است . و« بهار»، درغزلیات مولوی ، همیشه مفهوم اورا از« قیامت و رستاخیزو باززائی » مشخص میسازد، که به کلی با مفهوم اسلامی قیامت و رستاخیز و بازگشت مهدی وصاحب الزمان فرق دارد . « بهاریه های » مولوی ، تنها تعریف بهارطبیعت سایر شعرا نیست ، بلکه گسترش پدیده نوزائی گوهر انسان است.
بلبل رسد بربط زنان ، وان فاخته کوکو کنان
مرغان دیگرمطرب « بخت جوان» ، « بخت جوان »
من زین قیامت ، حاملم ( حامله هستم) گفتِ زبان را می هلم
می ناید اندیشه دلم ، اندر زبان ، اندر زبان
خاموش و بشنو ای پدر، از باغ و مرغان ، نوخبر
پیکان ِ پرّ ان آمده ، از لامکان ، از لامکان
سجستانیها بنا بر ابوریحان بیرونی به این ماه، « کواد» میگفتند که همان « قباد » باشد . معنای این واژه درشکل « غباد » در برهان قاطع مانده است . دربرهان قاطع، « غباد» ، به معنی « ابداع میباشد که نو آوردن و نوساختن و شعرنو گفتن است – ومردم برحق را نیزگویند. یعنی درفعل حق ، طرف نقیض را نگیرد و جانب کسی را ملاحظه نکندو روی نه بیند و آنچه حق است بعمل آورد » . البته دکترمعین پنداشته است که این معانی، همه مجعولند . علت هم اینست که ایرانشناسان ، درخطوط اصلی ، همه دنباله رو الهیات زرتشتی و جعلیات موبدان زرتشتی هستند، و آنرا علم وعلمی میدانند . بدین سان ، آخوند ، مرجع حقیقت و علم میشود ! ولی همین تساوی فروردین با کواد ، نشان میدهد که این سخن، مجعول نیست ، بلکه سخن موبدان و ایرانشناسان مجعولست . هم کواد و هم فرودین به 1- چوب زیرین چهارچوب درخانه گفته میشود که آستانه باشد و بعربی عتبه خوانند و هم کواده به « چوب آستان درخانه باشد + چوبی که پاشنه در، برآن گردد » . فروردین یا قباد ، درب ورود به زمان وپیدایش گیتی هست ، و این تصویر دراین فرهنگ، به معنای « بن زمان و بن گیتی » را داشته است . آستانه و پاشنه درخانه ،که با گردیدن، دربازمیشود ، درست بیان « افتتاح زندگی وجهان تازه » بود . سیمرغ که خودش بهاراست ( بهار دریوستی ven-ghre+ vanh-hra= نای به ) است، با نواختن نای به ، جهان را ازنو میآفریند . این واژه « فرورد + فروردین» در سغدی هم باقیمانده است، و درست درسغدی این واژه درهمه ترکیباتش معنای « گردیدن + تغییر کردن + دگرگونی و حرکت و گردش » دارد .فرورد= parwart به معنای گردیدن و تغییر کردن و برگشتن دارد . parwert به معنای تغییر دهنده + برگرداننده است . پروَست parwast به معنای گردیدن و برگرداندن است . پروارت = فروارد parwaart به معنای گردش وحرکت است . این واژه درسغدی ، نکات بسیار مهمی را بازگو میکند . یکی آنکه دیده میشود که این واژه که درهمه متون سغدی به معنای گشتن، گردیدن، برگشتن است ، مرکب از « پری + ورته = warta + pari » است . ورت ، همان « گرد=گشتن» امروزیست . ولی « پری » ، بیان آنست که جفت ویوغ و عروسی ، سرچشمه این حرکت و تغییر و تحول هست . پیشوند « فر، فرا » تنها معنای « بسوی بالا و فراز» ندارد . این یوغ وعشقست که تحول و گردش و آفرینش و تعالی( ترانسندس) میآورد . گذشته ازاین، درست واژه فروهر، همین ریشه را دارد
( frawarti ) prwty . سپس دیده میشود که به قبریا گور « فرورد کده = پرورت کته prawart-kaate میگویند، که به معنای « خانه تحول » است ( به فرهنگ سغدی- فارسی دکتربدرالزمان قریب مراجعه گردد ) . البته این گردیدن و تحول ، دارای محتوای بسیارژرفیست که نخست به دید نمیآید . دراین تحول و گشتن ، انسان ، گذشته را بکلی فراموش میکند، و بدون بارگذشته ، به بُن یا وصال سیمرغ ( جانان ) میرسد . وقتی انسان بیاد عملها و اندیشه ها و گفتارهایش باشد ، هیچگاه نمیتواند قرین سیمرغ یا جانان گردد وعشق را دریابد . اصل عشق، همه گناهان را فراموش میکند، و دنبال « توبه ازگناه ، و بخشیدن گناه » نمیگردد . بخشیدن گناه ، نشان قدرتست ، نه بیان عشق . درفرهنگ سیمرغی، پدیده پاداش و مکافات ، به آنجهان انتقال نمی یابد ، بلکه درخود انسان درحین عمل ، پاداش و مکافات درهمین گیتی روی میدهد . هر عملی و گفته ای و اندیشه ای، وجود انسان را بطورکلی، دگرگون میسازد، و ایجاد شادی یا درد میکند، ولو آنکه این روند ، نا آگاهبودانه باشد .مسئله آنست که باید حساسیت اخلاقی انسان را چنان بالا برد که خودش درهرعملی، این مجازات ومکافات را بلافاصله دریابد . ضحاک ، پیآیند همه خونخواریهای خود را درگیتی ، درپایان، درمی یابد ، و تبدیل به مارها بردوش خود ِ او میگردند، و اورا عذاب میدهند . این اندیشه پاداش و مکافات ، در فرهنگ سیمرغی، بکلی با مفهوم پاداش و مکافات در زرتشتیگری فرق داشت، و برداشت زرتشتیان ، به خلق « بهشت و دوزخ » کشیده شد، که فرهنگ سیمرغی نداشت.درفرهنگ سیمرغی، همه بدون استثناء به وصال سیمرغ میرسیدند، و اندیشه انتقام کشی، پس ازمرگ ، وجود نداشت . این بودکه سیمرغ ، خدای عشق و خدای فراموشی بود. در مسیحیت ، پدرآسمانی ، پسرش عیسی را قربانی میکند، تا مردم را از گناهانی که کرده اند،برهاند . درفرهنگ ایران، سیمرغ ، گناه همه گناهکاران را درهنگام مرگ، فراموش میکرد.
البته « یاد و فراموشی » در الهیات زرتشتی ، پدیده هائی بودند که با « هستی انسان» اینهمانی داده میشدند . برای الهیات زرتشتی ، کسیکه فراموش میکند، هستی خود را از دست میدهد . برای سیمرغ ، ایجاد آفرینش نو درانسان ، همگام با فراموشی بود . انسان نباید توبه بکند، بلکه باید فراموش کند . با توبه کردن ، هیچگاه ، گناه ، پایان نمی یابد ، بلکه ازنو تجدید میگردد . این مسئله نیاز به گسترش دارد که درحوصله این جستار نمی گنجد . به هرحال ، سیمرغ ، همه زشتیها و بدیها و آزارها ، ازجمله « قتل خود را بوسیله اسفندیار» ، فراموش میکند، و همان مهررا به او دارد که پیش ازاین تجاوزگری وجهاد طلبی و آزار ، به او داشته است . فرهنگ سیمرغی ، این را گوهر عشق میداند . جائی عشق، ازنو میآفریند که گذشته را فراموش کند . نو آفرینی ، با فراموشی کار دارد . این ویژگی مثبت فراموشی را در آفرینندگی ، صوفیها درهمان اندیشه « شستن کتاب » داشته اند .
انسان باید همه منقولاتی را که ازکتابها ، ازجمله کتابهای مقدس بخاطرسپرده و آموخته است ، فراموش کند، تا به وصال سیمرغ و خدای مهر برسد . این اندیشه را مولوی دریکی از غزلیاتش میآورد . یکی ، معشوقه ای دارد و میخواهد به وصالش برسد ، راه چاره را دراین می بیند که نزد افسونگری برود . افسونگربرای او، وردی در نامه ای می نویسد و به او میگوید که این نامه را باید دفن کنی (نامه ، تخم شمرده میشد که باید کاشته شود تا عشق = وَن= درخت ، ازآن بروید. آرزوها تخمند که وقتی کاشته شدند ، واقعیت می یابند ) ، ولی درهنگام دفن کردن این نامه، تو نباید به فکر بوزینه باشی . ولی این مرد ، هروقت میرود این نامه را دفن کند ، بوزینه بیادش میآید ، و بدینسان همیشه از وصال محبوبه ، محروم میماند.
خواست یکی نوشته ای ، عاشقی ، از معزمی
گفت بگیر رقعه را ، زیر زمین یکن دفین
لیک به وقت دفن این ، یاد مکن تو بوزنه
زانک زیاد بوزنه ، دوربمانی از قرین
هرطرفی که رفت او ، تا بنهد دفینه را
صورت بوزنه ز دل ، می بنمود از کمین
گفت که : آه تو خود ، بوزنه را نگفتئی
یاد نبد زبوزنه ، در دل هیچ مستعین
هنگامیکه سیمرغ ، پرش را برتارک سر رستم میمالد ، دراثر همین مالیدن پراست که رستم همه احساسات خشم و کین را درباره اسفندیارو گشتاسپ وآموزه جهادی زرتشت و اهورامزدا ، فراموش میکند . یوستی هزوارش آمرزیدن را ، که ازریشه واژه « مرزیدن = مالیدن » باشد ، « فرامُشت » ذکر میکند . ما امروزه می پنداریم که آمرزیدن ، بخشیدن گناهان اوست . خدا ، کسی را که بیامرزد، گناهان اورا می بخشد ، ولی درحقیقت ، آمرزیدن ، به فرهنگ سیمرغی باز میگردد . خدا، در آمرزیدن ، همه گناهان را فراموش میکند و آمرزیده هم ، همه را فراموش میکند . آمرزیدن، فراموش کردن خود، درروند عشقست . سیمرغ یا خدا ، در آمرزیدن ، درعشق ورزی و آمیزش با انسان، همه کینه هارا درانسان ودرخود ، فراموش میسازد . اکنون سیمرغ با « تیرنگاهش» میخواهد با چشم اسفندیاربیامیزد ، تا ازاین بوسه سیمرغ، چشمی نوین دراو بیافریند . این نگاه ، سرمه چشم اسفندیارمیشود
خواهی تو دوعالم را همکاسه وهم یاسه
آن کحل (= سرمه ) انا الله را ، درعین دوعالم زن
« سرمه – من خدایم » را باید درچشم بزنی ، تا دوعالم را همکاسه بکنی . همین کار را سیمرغ میخواهد بکند.
با بوسه تیر نگاه سیمرغ که درآن، خود سیمرغ آب شده است، میخواهد شورش در اندیشه و وجود اسفندیاربیاندازد . تیر، باران ابرسیاه ( سیمرغ ) را درلوله های نی ( = تیر) میبارید. اکنون سیمرغ به رستم میگوید :
بدوگفت اکنون ، چو اسفندیار
بیاید ، بجوید زتو کارزار
تو، خواهش کن و خوبی و راستی
مکوب ایچ گونه در کاستی
مانند بارگذشته ، ازاو انتقاد مکن، واورا سرزنش تحقیرمکن
مگر باز گردد به شیرین سخن
بیاد آیدش روزگار کهن
چو پوزش کنی چند و نپذیردت
همی از فرو مایگان گیردت
به زه کن کمانرا و این چوب گز
بدینگونه پرورده در آب گز
ابر چشم او ، راست کن هر دو دست
چنان چون بود مردم گز پرست
زمانش برد راست اورا به چشم
به چشمست ، بخت ، ارنداری تو خشم
این زمان هست که تیرگز را به چشم او میبرد ، نه تو . بهرام و سیمرغ ، بُن زمان هستند . بخت که همان بغ = سیمرغ باشد ، درچشم است . درچشم اسفندیار، این منم که درانتظارنخستین تابش این نگاه هستم . ولی تو درانجام این کار، نبایستی هیچگونه خشم و کینی نسبت به اسفندیار و گشتاسپ و اهورامزدا و زرتشت داشته باشی که اورا بدین دشمنی انگیخته اند .اینست که وقتی سپیده دم ، رستم به میدان رزم میرود میگوید
بگفت ای گزیده یل اسفندیار ایا سیرناگشته ازکارزار
بترس از جهاندار یزدان پاک خرد را مکن با دل، اندرمغاک
درآغاز، دل راسرچشمه خرد و اندیشیدن میدانستند .
من امروز نی بهر جنگ آمدم
پی پوزش و نام وننگ آمدم
تو با من بدی را چه کوشی همی
دو چشم خرد را بپوشی همی
آنگاه رستم ، به اهورامزدای زرتشت ، که اسفندیار به او ایمان دارد و برای گسترش آموزه اش میجنگد و برای تحمیل همین آموزه به رستم ، برای جنگ با او آمده است ، سوگند میخورد .
به دادار زردشت و دین بهی
به نوش آذر و فرّه ایزدی
به خورشید و ماه و به استا و زند
که دل را بتابی زرا ه گزند
نگیری بیاد آن سخنها که رفت
وگر پوست برتن ، کسی را بکفت
بیائی ببینی یکی خان من
رونده است کام تو برجان من
اگر من در نبرد پیشین زیاده روی کردم ، پوزش میخواهم و بیا امروز، مهمان من بشو . کسی را به مهمانی طلبیدن ، به معنای آشتی طلبی است . اسفندیاراین دعوت را نمی پذیرد، و آنچه رستم میگوید ، فریب و نیرنگ میشمارد، و برستم میگوید که آنچه تو ازمن میخواهی، آنست که من ازفرمان اهورامزدا که پدرم آنرا بکارمی بندد سرپیچی کنم .یا تن به بند و اسارت بده یا بجنگ
مرا گوئی از راه یزدان بگرد زفرمان شاه جهانبان بگرد
که هرکوزفرمان شه شد برون خداوند را کرده باشد فسون
جز ازبند یا رزم ، چیزی مجوی چنین گفتنیها به خیره مگوی
اینست که رستم دراوج اضطرار، فقط یک راه درپیش خود دارد و آن دفاع ازخودش هست، و بدینسان ناگزیرمیشود که به رغم خواست درونش ، تیرسیمرغ را بکارگیرد
تهمتن گز اندر کمان راند زود بدانسان که سیمرغ فرموده بود
بزد تیر برچشم اسفندیار سیه شد جهان پیش آن نامدار
دراینجاست که اسفندیار، ناگهان به معنای حقیقی هوش ، به هوش میآید و دگرگونی سراسری وجود اورا فرامیگیرد . این به هوش آمدن در لحظه مرگ ، که برای رسیدن به آغوش سیمرغ روی میدهد ، اندیشه ای بسیارنیرومند درفرهنگ ایران بوده است . ازجمله شیخ عطار، درالهی نامه داستانی درباره بایزید بسطامی میآورد که در لحظه نزع ، در آخرین دم زندگی ، زنار میطلبد تا اقرارکند که من این هفتاد سال عمرم ، همیشه گبر ( = سیمرغی) بوده ام و اکنون این زنار را میگشایم ، چون دراین لحظه، با سیمرغ، اینهمانی پیدامیکنم. نام « بایزید» ، که سبکشده « وای ایزد » است ، همان « رام » میباشد . نام دیگربایزید ، « طیفور» است، که معرب « دی + پور» است، و به معنای « فرزند سیمرغ » است.
چو درنزع اوفتاد، آن مرد بسطام
به یاران گفت : ای قوم نکو نام
یکی زنــّار، آریدم هم اکنون که تا بربندد این مسکین مجنون
خروشی ازمیان قوم برخاست
که از زنار ناید کارتوراست
چگونه باشد ای سلطان اسرار
میان بایزید ، آنگاه و ، زنار
دگر درخواست زناری زاصحاب
نمی آورد کس ، آن کاررا تاب
به آخرکرد شیخ الحاح بسیار
نمیدانست کس درمان آن کار
همی گفتند اگر بر شیخ تقدیر
شقاوت خواستست آنرا چه تد بیر
یکی زنارش آوردند اصحاب
که تا بربست ، و بگشاد ازدوچشم آب
پس آنگه روی را درخاک « مالید »
بسوزجان و درد نالید
بسی افشاند خون ازچشم خونبار
وزآن پس ، ازمیان ببرید زنار
زبان بگشاد: کای قیوم مطلق
به حق آنکه جاویدان تو ئی حق
که چون این دم ، بریدم بند زنار
چو آن هفتاد ساله گبرم انگار
نه گبری کو دراین دم ، بازگردد
بیک فضل تو صاحب رازگردد
من آن گبرم ، که این دم بازگشتم
چه گر دیر آمدم ، هم بازگشتم
بگفت این و شهادت تازه کرد او
بسی زاری بی اندازه کرد او
اگرچه راه افزون آمدم من
همان انگارکاکنون آمدم من
چومیدانی که من هیچم الهی
زهیچی ، اینهمه پس می چه خواهی
این به هوش آمدن دردم آخرعمر، پیشینه درهمین اندیشه وصال به سیمرغ وجانان دارد که انسان اینهمانی با عشق ازلی پیدا میکند، و پیشینه ریاکاری ویااشتباهکاریهای خود رافراموش میکند .اسفندیارپس اززخم جانگزائی که ازتیر گزمی یابد ، بازبخودمیآید
زمانی همی بود تا « یافت هوش»
برآن خاک بنشست و بگشاد گوش
بهمن و پشوتن ببالین او میشتابند
و رستم باشنیدن سخنهای اسفندیاردرحال نزع بخود می پیچدومیگرید. ازاینکه اورا دربیچارگی و اضطرار کشته است، درد میبرد و برکسیکه به اسارت او کمربسته بود ، غم میخورد
چو اسفندیاراین سخن یادکرد بپیچیدو بگریست رستم بدرد
چنین گفت کز دیوناسازگار مرا رنج ، بهرآمد از روزگار
چنانست کو گفت یکسر سخن زمردی به کژی نیفکند بن
که تامن به گیتی کمربسته ام همه رزم گردنکشان جسته ام
سواری ندیدم چو اسفندیار زره دار با جوشن کارزار
سوی چاره گشتم ز بیچارگی
ندادم بدو سر به یکبارگی
چو بیچاره برگشتم از دست او
بدیدم کمان و برو شست او
« زمان ورا » در کمان ساختم
چو روزش برآمد ، بینداختم
« به هوش آمدن ، و تحول ناگهانی اسفندیار» را پس ازاین زخم تیرگز، میتوان از وصیتی که به رستم میکند میتوان دید . اسفندیار درمی یابد که مقصراصلی، پدرش بوده است نه رستم و نه سیمرغ. درواقع ، مقصر، همان اندیشه جهاد دینی بوده است که پدرش همت به اجرای آن کرده بوده است .این اندیشه جهاد و قدرت پرستی گشتاسپ، که دین زرتشت را بهانه جهانگیری خود و تحمیل عقیده ساخته است ، علت ریختن خون او شده است .
چنین گفت با رستم ، اسفندیار که ازتو ندیدم بد روزگار
بهانه ، تو بودی ، پدر، بُد ، زمان
نه سیمرغ ورستم ، نه تیروکمان
مرا گفت شو سیستان را بسوز
نخواهم کزین پس بود نیمروز
این گشتاسپ است که برای تبلیغ دین زرتشت ، فرمان نابود کردن سیستان و نیمروز را که پایگاه سیمرغیان بود ، به او میدهد . آنگاه پسر خود ، بهمن را برای پرورش و آموزش به رستم میسپارد، و میخواهد که اورا به تخت شاهی بنشاند . اسفندیارزرتشتی ، بجای سپردن فرزند خود به زرتشت و جاماسپ ( تئوریسین جهاد دینی از آموزه زرتشت ) و دادن مشروعیت دینی به حکومت ، هم پرورش و آموزش پسرش را به خانواده سیمرغیان میسپارد، و هم میخواهد که پسرش ، « حقانیت سیمرغی به حکومت درایران » بیابد و رستم به او تاج ببخشد . ورستم ، همه کین وخشم خود ازکارهائی که گشتاسپ واسفندیاربرضد سیمرغ کرده اند فراموش میکند ، و برپای میخیزد ودست راست را به برمیزند وبا اسفندیاردراین دم آخرعمرش ، پیمان میبندد
تهمتن چو بشنید برپای خاست
ببرزد بفرمان او ، دست راست
که گر بگذری ، زین سخن نگذرم
سخن هرچه گفتی تو ، فرمان برم
نشانمش بر نامور تخت عاج
نهم برسرش بر ، دلارای تاج

********************
)بررسی فراگیر ازجنگ اهورامزدا با سیمرغ ، یا جنگ اسفندیاربا رستم، در کتاب ویژه ای انجام داده خواهد شد ) . دراینجا مقصود، بررسی پدیده « سایه هما درغزلیات مولوی» هست.بررسی « مولوی و سایه هما درغزلیاتش » ادامه می یابد .

(کسانیکه علاقمند به دادن ِ یاری مالی، برای نشر و پخش این آثارهستند، با ایمیل زیرین رابطه بگیرند

[e-mail] )

آموزش اينترنت و پُستِ الكترونيك

ادارة كُل آمار و خَدمات ماشيني



آموزش
اينترنت و پُستِ الكترونيك



شهريور 1382












اينتـرنت چيست ؟

ميليونها كامپيوتر كه توسط خطوط تلفن يا ساير خطوط ارتباطي به يكديگر مرتبطند. هر يك از اين كامپيوترها حاوي اطلاعات گوناگوني است كه هر كس با در اختيار گرفتن تجهيزات مناسب شامل يك كامپيوتر ، يك مودم ( Modem ) ، يك خط تلفن و يك نرم افزار مناسب مي تواند به آنها دست يابد . به مَحض اتصال به شبكه مي توانيم به كامپيوترهاي مختلف دست يافته و نگاهي به اطلاعات ذخيره شده در آنها بياندازيم . حتي مي توانيم بخشي از آنها را به طور دائم به كامپيوترهاي شخصي خود منتقل كنيم .

آيا ما با اتصال به اينترنت جُزوِ آن مي شويم ؟

لُزوماً خير . اُصولاً دو نوع كامپيوتر در شبكه اينترنت وجود دارد . نوع اول كامپيوترهايي هستند كه اطلاعات آنها در اختيار همه قرار مي گيرد كه به آنها Host (ميزبان ) يا Server ( سرويس دهنده ) مي گويند . بر روي اين كامپيوترها نرم افزارهاي خاصي نصب شده تا قابل دسترسي براي ديگر كامپيوترها باشند نوع ديگر همان كامپيوتر معمولي ما و شماست كه فقط مي توانند به اطلاعات دسترسي داشته باشند و به آنها Client ( مشتري ) مي گويند .

تفاوت بين اينترنت با شبكه هاي ديگر چيست ؟

تفاوت اصلي اين است كه اطلاعات شبكه هاي ديگر مثل شبكه هاي محلي ، اينتـرانت و سازماني تنها در اختيار اعضاي شبكه با امتياز بندي خاص قرار مي گيرد . ولي اينترنت در همه جا در اختيار همه است .


با اينتـرنت چه كارهايي مي توان انجام داد ؟

مشاهــده حجم زيادي از اطلاعات كه بر روي كامپيوترهاي مختلف قرار دارند . راههاي مختلفي براي نگهداري اطلاعات وجود دارد . يكي از اين راهها استفاده از صفحات Web است . كه در قالب فايلهايي با پسوند « … , *. asp , *.html , *.htm » نگهداري مي شوند . اين فايلها توسط برنامه هاي مرورگر اينترنت مثل Internet explorer باز شده و قابل رويت هستند . استفاده ديگر برخورداري از پُست الكترونيك است .

لوازم دسترسي به اينترنت چيست ؟

يك كامپيوتر ، يك مودم ، يك خط تلفن ، اوقاتِ دسترسي به اينترنت ( كه بايد از شركتهاي سرويس دهنده اينترنت ( I.S.P- Internet Server Provider ) به صورت كارت يا حساب اينترنتي خريد ، نرم افزار مناسب جهت مشاهده و مُرور صفحات اينترنت ( Web–browser ) .

اينترنت چگونه قادر به رَديابي سايت ها و صفحات وِب است ؟

هر صفحه اينترنت يك سَند ( Document ) تلقي مي شود و داراي يك آدرس مُنحصر به فرد به نام Universal Resource Locator (نشانه جهاني منبع ) است كه به اختصار URL گفته مي شود . راههاي مختلفي براي ذخيره اطلاعات و مشاهده آنها وجود دارد كه به آنها پُروتُـكل مي گويند . پروتكل در واقع زبان ارتباط ميان دو وسيله الكترونيكي است . به عنوان مثال پروتكل نمايش صفحات وب :
HTTP- Hyper Text Transfer Protocol
است . و يا پروتكلي به نام Transfer Protocol FTP- File وجود دارد كه فايلها در آن قابل باز شدن نبوده و فقط محل نگهداري فايل محسوب مي شود و براي اجرا بايد فايلها را به كامپيوتر خود منتقل كنيم ( Download ) . به هر شكل اولين بخش از آدرس URL نيز نشاندهنده نوع پروتكل انتقال و مشاهده فايل است . بعد از آن علائم : // قرار مي گيرد . سپس نام Server يا محل نگهداري فايل و كامپيوتر مورد نظر است كه معمولاً داراي سه بخش است . بخش اول www مخفف عبارت World Wide Web است . اين بخش ها با علامت نقطه ( دات Dot ) از هم جدا مي شوند . بخش بعد نام كمپاني يا سايت مورد نظر است و بخش سوم نيز نشاندهنده سازمان دارنده كامپيوتر است . مثلاً پسوند com مخفف Commercial ( تجاري ) است و يا gov ( Govermental ) يك سايت دولتي است . آخرين بخش از آدرس ممكن است شامل پوشه يا زير پوشه و نام سند مورد نظر در Server باشد كه با علامت / ( اسلش Slash ) جدا مي شود :

http :// www.irtobacco.com /about/aboutus.htm
ــــــــــــــــــــ ـــــ ـــــــــ ـــ
مسيرونام سند پسوند نام كمپاني پروتكل

نشاني پُست الكترونيك چيست ؟

نشاني E-mail مربوط به هيچ سندي نيست . و تنها محلي براي ارسال نامه ها به اشخاص حقيقي و حقوقي است . بخش اول كه قبل از علامت @ ( اَت ساين at sign ) قرار مي گيرد ، امتياز كاربري يا نام دارنده صندوق پست الكترونيك است . بخش بعد از علامت @ نام Server يا محل نگهدارنده مكاتبات است . كاربر مي تواند با نام كاربري و كلمه عبور ( Password ) به صندوق خود دست يابد .

چگونگي اتّصال به اينتــــرنت :

از ميز كار ويندوز 98 (Desktop ) شروع مي كنيم . بايد مطمئن شويد كه مودِم و برخي مُلحقات ويندوز نصب شده اند . براي اين منظور :

1. از منوي Network < Control Panel < Settings < Start را اجرا مي كنيم . در پنجره باز شده بايد Dial-Up Adapter و TCP/IP نصب شده باشند . در غير اينصورت لوح نصب ويندوز 98 را درون درايو قرارداده و اين پروتكل ها را با دكمه ADD به پنجره اضافه مي كنيم .

2. در پنجره Control Panelروي آيكون Modem كليك كرده و در پنجره ظاهر شده در برگ نشان General از وجود نام مودم اطمينان حاصل مي كنيم . در غير اين صورت با دكمه Add و قرار دادن ديسك راه انداز ابزار ( Driver ) مربوط به مودم آن را نصب مي كنيم .

نُكته : تا اين مرحله بهتر است از مسئول كامپيوتر يا افراد با تجربه كمك بگيريد .

اين تنظيمات تا هر زمان كه سيستم عامل مجدداً نصب نشود باقي خواهند ماند . حال نوبت به ساختن آيكونِ ارتباط با شبكه يا Connection مي رسد . براي اين منظور :

1- از My Computer پوشه Dial – Up Networking را باز كنيد .
2- روي نشان Make New Connection بزنيد .
3- در پنجره باز شده نامي را براي آيكون ارتباطي خود انتخاب كنيد .
4- بعد از فشار كليد Next ، در بخش Telephone number شماره تماس با Server را وارد كنيد .
5- بعد از آن Finish , Next را بزنيد .
به اين ترتيب نشاني با نامي كه به آن داده ايد به پنجره پوشه Dial – up Networking اضافه مي شود . اين قسمت را اجرا كرده و در بخش User name و Password اطلاعات لازم را وارد نمائيد . كليد Connect را بزنيد . به اين ترتيب اگر مودم شما از درگاه Line به خط تلفن متصل باشد . شروع به شماره گيري كرده و پس از چند ثانيه ارتباط شما با Server برقرار مي شود . صدايي شبيه اِرسال اطلاعات از طريق فَكس شنيده مي شود و پس از آزمايش كلمه عبور شما ، تصوير دو كامپيوتر متصل به هم را در كنار ساعت در گوشه سمت راست و پايين ميز كار مي بينيد . حالا كافيست كه برنامه اينترنت اكسپلورر را اجرا كرده و به گشت زني در اينترنت بپردازيد .


كار با اينترنت اكسپلورر :





نوارعنوان Title bar : محل نمايش نام سَند يا عُنوان آن در برنامه است .
نوار منوي برنامه Menu bar : : امكان اجراي فراميني مانند ذخيره ، چاپ وجستجو و غيره را فراهم مي كند .
نوار ابزار Toolbar : مجموعه اي از فرامين پُركاربرد مثل جلوبر يا عقب بر و غيره .
نوار آدرس Address bar : محل ورود نشاني هاي سايت ها در اين قسمت .
نوار وضعيت Status bar : در واقــع درصــدِ بارگزاري صفحات و همچنين اطلاعاتي مربوط به وضعيت لينك هاي انتقال به صفحات ديگر را نشان مي دهد .


سايت اختصاصي شركت دخانيات ايران

نشاني پايگاه اطلاع رساني شركت دخانيات ايران بر روي اينترنت :
www . tobacco . ir
يا
www . irtobacco . com

است . در اين سايت شما با اطلاعاتي راجع به تاريخچه دخانيات در ايران ، نحوه تماس با اعضاي هيئت مديره ، توانمنديهاي صادرات و واردات و غيره آشنا مي شويد . براي رفتن به صندوق پُست الكترونيك خود لازم است كه اين آدرس را استفاده كنيد :

http : // mail . irtobacco . com



به اين ترتيب شما به طور خودكار به سايتي با عنوان World client متصل مي شويد . در صفحه ورود به اين سايت ، نشاني ايميل و كلمه عبور خود را وارد كنيد . با فشار لينكِ Sign in در صورتي كه كلمه عبور و نشاني خود را درست وارد كرده باشيد به صفحه نمايش مُراسلات مي رسيد . در صفحه باز شده نشاني پُست الكترونيك خود و تعداد نامه هاي موجود (Inbox ) همچنين نامه هاي خوانده نشده ( Unread ) را در بالاي صفحه مشاهده خواهيد كرد . در ليست نامه ها مُقابل هر عنوان ( Subject ) علامت يك پاكت نامه در بسته نشانة خوانده نشدنِ نامه است . نام فرستنده در ستون From ، تاريخ ارسال Date و سايز نامه ارسالي ( Size ) برحسب كيلو بايت نيز نوشته شده است . براي خواندن هر نامه كافيست كه بر روي عنوان آن كليك كنيم .



ارسال يك نامه :

1- روي عبارت Compose يا علامت كليك كنيد .
2- از صفحه ظاهر شده عبارت Advanced را در نوار بالاي صفحه كليك كنيد .
3- نشاني ايميل شما به طور خودكار در بخش فرستنده ( From ) ثبت شده است .
Reply – to : پاسخ به ، To : گيرنده ، CC : گيرندگان ديگر كه اسامي آنها براي همه ارسال مي شود ، BCC : گيرندگان مخفي كه اسامي آنها ذيل نامه براي ديگران ارسال نمي گردد . Subject : موضوع نامه ، است . پس از وارد كردن اين اطلاعات در جعبه متني كه در زير قرار دارد نامه خود را تايپ كنيد . همه وروديها به غير از " To: " اختياري هستند ( گيرنده ) .



4- در صورت نياز به ارسال ضميمه وارد بخش Attachment كه با علامت گيره كليپس مشخص شده ، شويد . در صفحه مربوطه كليد Browes را زده و مسير فايل مورد نظر را وارد كنيد . ( مثلاً يك نامه اسكن شده ) براي الحاق آن به نامه كليد Attach to message را زده و صبر كنيد تا فايل از كامپيوتر شما به Server منتقل شود . به اين عمل Upload گفته مي شود . زماني كه شما ضميمه هاي نامه هاي دريافتي را بر روي هاردديسكِ كامپيوتر خود منتقل مي كنيد در واقع عمل Download صورت گرفته است .


نكته : دريافت فايل از طريق خطوط اينترنت بسيار زمان بر است . براي اين منظور بايد دقت شود تا حجم فايلها بيش از يك مگابايت نباشد . همچنين مي توان از روشهاي فشرده سازي استفاده كرد . مثلاً براي فايلهاي تصويري از قالب JPG و فايلهاي ديگر از Zip استفاده كرد .



پس از دريافت كامل فايل توسط Server نام آن در ليست ضميمه ها ( Attachments ) ديده مي شود . روي عبارت Finished در پايين صفحه كليك كرده تا به صفحة ارسال بازگرديد . حالا در بالاي نامه تعداد فايلهاي ضميمه ، ديده مي شود .
5- با تكميل اطلاعات فُرم اكنون مي توانيد براي ارسال نامه دكمه Send Now را در پايين صفحه زده و صبر كنيد تا پيغام مناسب نمايش داده شود . در صورتي كه نشاني گيرنده اشتباه بوده و يا هر اشكالي در ارسال اطلاعات به صندوق گيرنده پيش آيد نامه اي با عنوان Delirery failure دريافت خواهيد كرد .


گزينه هاي ديگري نيز براي انتخاب وجود دارند :
Delivery Confirmation : ارسال نامه را به شما اطلاع مي دهد .
Read Confirmation : خوانده شدن و باز شدن نامه را به شما اطلاع مي دهد .


نكته : دقت كنيد كه نامه هاي رسيده انباشته نشوند . ممكن است فضاي اختصاص داده شده براي شما محدود باشد و درصورت پُرشدن صندوق نامه هاي شما برگشت مي خورند . براي حذف نامه ها از Delete استفاده كنيد .

بخشهاي ديگري نيز در صندوق پستي وجود دارند مثلاً Trash محل نگهداري نامه هاي Delete شده است . پاك كردن نامه ها از اين قسمت باعث حذف كامل آنها مي گردد . يا Sent نامه هاي ارسال شده را نگه مي دارد .

خروج از پست الكترونيك و بستن صندوق :

كلمه عبور به منزله كليدي براي گشايش و مشاهده محتويات صندوق پست الكترونيك است . زماني كه كاربر قَصد تَركِ كامپيوتر خود را دارد لازم است كه از عبارت Sign out استفاده نمايد . به اين ترتيب براي ورود مجدد كاربران كلمه عبور پرسيده خواهد شد . / .





















تهيه و تدوين : پدرام رحيمي



ليست آدرس پست الكترونيك ادارات و دواير تابعه شركت دخانيات ايران
رديف نام قسمت يا منطقه آدرس پست الكترونيك رديف نام قسمت يا منطقه آدرس پست الكترونيك
1 مدير عامل [e-mail]
25 گلستان [e-mail]

2 معاونت مالي و اداري [e-mail]
26 گيلان [e-mail]

3 معاونت صنعتي و توليد [e-mail]
27 لرستان [e-mail]

4 معاونت بازرگاني و حقوقي [e-mail]
28 مازندران [e-mail]

5 معاونت كشاورزي پژوهشي [e-mail]
29 مركزي [e-mail]

6 روابط عمومي و امور بين الملل [e-mail]
30 مهاباد [e-mail]

7 اداره كل آمار و خدمات ماشيني [e-mail]
31 هرمزگان [e-mail]

8 اداره حقوقي [e-mail]
32 همدان [e-mail]

9 امور اداري و رفاه [e-mail]
33 يزد [e-mail]

10 پخش و فروش [e-mail]
34 بوشهر [e-mail]

11 مبارزه با قاچاق [e-mail]
35 تهران [e-mail]

12 امور مالي [e-mail]
36 چهارمحال بختياري [e-mail]

13 صادرات [e-mail]
37 خراسان [e-mail]

14 اداره كل ارزشيابي [e-mail]
38 خوزستان [e-mail]

15 كارخانه گيلان [e-mail]
39 خوي [e-mail]

16 كارخانه تهران [e-mail]
40 زنجان [e-mail]

17 آذربايجان شرقي [e-mail]
41 سقز [e-mail]

18 آذربايجان غربي [e-mail]
42 سمنان [e-mail]
19 اصفهان [e-mail]
43 سيستان و بلوچستان [e-mail]

20 انستيتو تحقيقات اروميه [e-mail]
44 فارس [e-mail]

21 انستيتو تحقيقات اصفهان [e-mail]
45 كردستان [e-mail]

22 انستيتو تحقيقات رشت [e-mail]
46 كرمان [e-mail]

23 انستيتو تيرتاش [e-mail]
47 كرمانشاه [e-mail]

24 ايلام [e-mail]

ضميمه :

راهنمای کارگران خارجی

وزارت کار و امور اجتماعی
معاونت امور هماهنگی و بین الملل
اداره کل توسعه اشتغال در خارج از کشور


ويژه کارگران خارجی در ژاپن
راهنمای کارگران خارجی
________________________________________________




مهدی پازوکی
وابسته کار ايران در ژاپن


1384

فهرست مطالب
بخش اول - قراردادكار 5
1. كاربرد قوانين و مقررات كار در مورد اتباع خارجي
2. اصول قراردادكار
3. قوانين استخدام
بخش دوم- حقوق و دستمزد 8
1. اصول پرداخت دستمزد
2. تضمين دستمزد و حداقل دستمزد
3. كاهش دستمزد به عنوان توبيخ
4. ورشكست شدن شركت و عدم پرداخت حقوق
5. سيستم حقوق ساليانه
بخش سوم -ساعت كار ، تعطيلات و مرخصي ساليانه 11
1. ساعت كار و تعطيلات رسمي
2. اضافه كار و كار در تعطيلات
3. مرخصي با حقوق ساليانه
4. مرخصي زايمان
5. مرخصي مراقبت از فرزند و مرخصي مراقبت از خانواده
بخش چهارم- استعفا و اخراج 15
1. استعفا
2. اخراج
3. خاتمه استخدام پياپي(امتناع از تجديد قرارداد)
بخش پنجم- اتحاديه هاي كارگري 19
1. سازماندهي اتحاديه هاي كارگري
2. تشكيل اتحاديه كارگري
3. فعاليتهاي اتحاديه كارگري
بخش ششم - غرامت حوادث كارگران 21
1. بيمه غرامت مجروحيت صنعتي و حوادث كارگران
2. مستمري بيمه جبران حوادث كارگران

بخش هفتم- بيمه استخدامي 23
1. سيستم بيمه استخدامي
2. مستمري بيمه استخدامي
بخش هشتم- بيمه بهداشت و بيمه بازنشستگي شاغلان 26
1. سيستم بيمه بهداشت و سيستم بيمه بازنشستگي شاغلان
2. مستمري بيمه بهداشت
3. مستمري بازنشستگي
4. سيستم مبلغ كل كناره گيري
5. ممانعت از پرداخت بيمه اجتماعي در دو كشور
بخش نهم- جوياي كار 30
1. دفاتر دولتي تامين شغلي
2. پروژه كاريابي استخدامي با دريافت حق الزحمه
3. پروژه اعزام كارگر
بخش دهم- وضعيت اقامت و ثبت نام اتباع بيگانه 34
1. وضعيت اقامت
2. تغيير وضعيت اقامت
3. مجوز فعاليتهاي فوق برنامه
4. تمديد مدت اقامت
5. استخدام و اخراج غيرقانوني
6. ثبت اتباع بيگانه
بخش يازدهم- برنامه آموزشي صنعتي و كارورزي فني در ژاپن 40
1. برنامه آموزش صنعتي(ITP)
2. برنامه كارورزي فني(TIP)
بخش دوازدهم- مالياتها 43
1. سيستم ماليات بر درآمد استخدامي
2. ماليات بردرآمد
3. مالياتهاي ساكنان


بخش سيزدهم : خدمات مشاوره اي 47
1. سيستم مشاوره اي كار در دولت مركزي توكيو
2. خدمات مشاوره اي كار در دولت مركزي توكيو
3. مركز مشاوره كار در توكيو
4. اداره بازرسي استانداردهاي كار در توكيو
5. دفاتر تامين شغلي عمومي در توكيو
6. دفاتر مشاوره كاري براي كارگران خارجي
7. دفاتر بيمه اجتماعي در توكيو
8. دفتر مهاجرت منطقه اي در توكيو
9. دفتر مالياتي منطقه اي در توكيو
10. مركز مشاوره ساكنين خارجي در توكيو
11. مركز اطلاعات پزشكي و بهداشتي در توكيو
12. مركز مشاوره حقوق بشر
13. سازمان همكاري هاي آموزشي بين المللي ژاپن(JITCO)
14. مركز مشاوره قانوني
15. دفاتر مركز مشاوره اي ساكنين خارجي در نواحي و شهر توكيو
16. مركز مشاوره عمومي براي اتباع بيگانه در حومه توكيو


بخش اول- قرارداد کار


1 کاربرد قوانين و مقررات کار در مورد اتباع خارجی
کاربرد قوانين کار در ژاپن در مورد تمام شاغلان، صرف نظر از مليت، به عنوان يک اصل کلی پذيرفته شده است. اين بدان معناست که قانون استاندارد کار، حداقل دستمزد، بهداشت و امنيت صنعتی، بيمه حوادث کارگران، امنيت شغلی و ساير قوانين در مورد خارجی ها نيز بايد به کار رود.
بر طبق قانون استاندارد کار شاغلان از نظر دستمزد، ساعت کار يا ساير شرايط کاری نبايد به دليل مليت يا ساير شرايط مورد تبعيض قرار گيرند. (ماده 3، قانون استاندارد کار)

2 اصول قرارداد کار
در گذشته، مشکلات زيادی نظير عدم پرداخت دستمزد مطابق با قرار يا کاهش دستمزد در زمان بازنشستگی به عنوان توبيخ وجود داشت. امروزه، به منظور جلوگيری از اين مشکلات، در قانون استاندارد کار موارد زير در نظر گرفته شده است:
(1) شرايط کاری بايد به وضوح و روشنی توضيح داده شود.
هنگام تنظيم قرارداد، کارفرما بايد شرايط کار را به خوبی شرح دهد. موارد زير بايد به صورت کتبی نوشته شده، به کارمند ارائه شود:

مدت زمان قرارداد کار‏؛
محل کار و وظايف شغلی؛
اضافه کار؛
زمان شروع و خاتمه کار، زمان استراحت، تعطيلات و مرخصی؛
ميزان دستمزد، روش محاسبه و پرداخت، تاريخ بستن حساب و پرداخت؛
مسايل مربوط به بازنشستگی.
اگر شرايط کاری اعلام شده با واقعيت تفاوت داشته باشد، کارمند می تواند بلافاصله نسبت به فسخ قرارداد کار اقدام کند،. (ماده 15)
بنابراين، به کارمند توصيه می شود ترجيحاٌ به صورت کتبی قرارداد ببندد. هنگام انعقاد قرارداد، کارمند بايد مفاد قرارداد را به دقت مطالعه کند. در مواردی که کارمند نتواند قرارداد نوشته شده به زبان ژاپنی را بفهمد، بايد قرارداد به زبان مادری کارمند ترجمه شود. بهتر است جزئيات قوانين کاری شرکت استخدام کننده به دقت مورد بررسی قرار گيرد.

(2) قراردادی که از قانون استاندارد کار تخلف کند، معتبر شناخته نمی شود.
قرارداد کاری که استانداردها و معيارهای قانون استاندارد کار را رعايت نکند، معتبر نيست. در اين گونه موارد، بخش هاي بدون اعتبار قرارداد با استانداردهاي قانون کار جايگزين می شوند. (ماده 13)

(3) مدت زمان قرارداد
قرارداد کار بايد برای يک مدت زمان مشخص بسته شود. اين مدت زمان نبايد بيش از سه سال باشد. تنها استثنا در اين مورد قراردادهايي است که بدون مدت زمان مشخص و معين بسته می شوند. اما، در صورتی که مدت زمان لازم برای تکميل يک پروژه خاص مشخص شده باشد، مدت زمان قرارداد می تواند از سه سال نيز بيشتر شود. همچنين می توان قرارداد بيش از پنج سال نيز بست، در صورتی که کارمند از دانش/مهارت تخصصی خاصی برخوردار باشد، يا 60 سال يا بيشتر داشته باشد. به هر حال، کارمند با قرارداد مدت زمان مشخص (به غير از مواردی که در شماره شخص شده است) می تواند يک سال پس از اولين روز استخدام درخواست استعفای خود را به کارفرما ارائه دهد.
در مورد تمديد، تجديد يا فسخ قرارداد با کارمندان داراي قرارداد با مدت زمان کار مشخص، کارفرمايان بايد به روشنی دلايل تصميم خود را توضيح دهند.

(4) دلايل اخراج
در قرارداد کار، کارفرما بايد «دلايل اخراج» را به صورت کتبی شرح دهد.

(5) ممنوعيت خسارت از پيش تعيين شده
کارفرما مجاز نيست قراردادی منعقد کند که در آن مبلغی به عنوان جبران خسارت های ناشی از نقض قرارداد از سوی کارمند تعيين شده باشد. (ماده 16)
به عنوان مثال؛ مسايلی نظير: ميزان خسارت برای نقض قرارداد به علت ترک خدمت کارمند قبل از زمان خاتمه قرارداد؛ خسارت قابل پرداخت به کارفرما اگر کارمند ماشين ها و ابزار کارفرما را خراب کند و غيره نبايد در قرارداد گنجانده شوند.
اما اگر کارمند به علت يک اشتباه يا خطای فاحش به شرکت خسارت جدی وارد کرد، بايد خسارت وارده را جبران کند.

(6) ممنوعيت جبران مساعده
کارفرما نبايد حقوق ماهيانه را در مقابل مساعده ای که به عنوان شرايط کار ذکر شده است، کاهش دهد. (ماده 17)

(7) ممنوعيت پس انداز اجباری
کارفرما مجاز نيست برای پس انداز اجباری قرارداد ببندد, اما می تواند از پس انداز سپرده شده کارمندان استفاده کند. در آن صورت, کارفرما بايد يک قرارداد کتبی در اين زمينه با کارمند منعقد کند و آن را به اداره بازرسی استاندارهای کار ارائه دهد. (ماده 18)

3 قوانين استخدام
(1) قوانين استخدام
هر شرکت در مورد شرايط کار و مقررات اداری خود قوانينی دارد. شرکت هايی که به صورت هم¬زمان دارای 10 کارمند يا بيشتر هستند، بايد مقررات استخدامی خود را تعيين کرده، به اداره بازرسی استانداردهای کار تسليم کنند. شرکت بايد آن قوانين را به اطلاع کارمندان نيز برساند. بنابراين، کارفرما بايد برای کارمندانی که در درک اين مقررات به زبان ژاپنی مشکل دارند، نسخه انگليسی يا ديگر زبان¬هاي اين مقررات را فراهم کند.
مقررات استخدامی نبايد ساير قوانين يا پيمان نامه های گروهی را نقض کند. قرارداد کاری که شرايط کاری آن پايين تر از قوانين استاندارد استخدامی باشد، از درجه اعتبار ساقط است. در اين شرايط، قسمت هايي از قرارداد که بی اعتبار شناخته می شوند، بايد به وسيله قوانين استاندارد استخدامی اداره شوند.

(2) موارد قوانين استخدامی
موارد زير بايد در قوانين استخدامی گنجانده شوند:

مسايل مربوط به زمان شروع و خاتمه کار، زمان استراحت، روزهای استراحت و مرخصی و مسايل مربوط به تغيير شيفت کار؛
مسايل مربوط به روش های تعيين، محاسبه و پرداخت حقوق و دستمزد (به جز دستمزدهای غيرعادی)، زمان بستن حساب ها و پرداخت و افزايش دستمزد؛
مسايل مربوط به بازنشستگی (به علاوه دلايل اخراج).

ساير موارد عبارتند از:
i) شرايط مستمری بازنشستگی، دستمزدهای غيرمعمول و سلامت وبهداشت، مسايل مربوط به اين امور؛
ii) شرايط مربوط به پرداخت هزينه غذا و ساير هزينه ها، اگر اين هزينه ها به عهده کارمند است.

بخش دوم- حقوق و دستمزد


1 اصول پرداخت حقوق
در قانون استاندارد کار، «حقوق و دستمزد» به منزله دستمزد، حقوق، مستمری، پاداش و ساير پرداخت هايی است که کارفرما به عنوان مزد برای کارمند در نظر می گيرد, صرف نظر از نامی که به اين پرداخت ها اطلاق می شود. (ماده 11، قانون استاندارد کار)
هنگام تنظيم و انعقاد قرارداد، کارفرما بايد به خوبی مسايل مربوط به دستمزد را شرح داده، به کارمند اعلام کند. (ماده 15)
قانون همچنين بايد اصول پرداخت حقوق و دستمزد را تعيين کند تا به طور قطع حقوق به صورت زير به کارمند پرداخت شود. (ماده 24)

حقوق بايد به صورت نقد پرداخت شود, مگر در مواردی که به وسيله قانون يا حکم يا پيمان نامه های گروهی مشخص شده باشد.
حقوق بايد به طور مستقيم به کارمند پرداخت شود.
حقوق بايد به صورت کامل پرداخت شود. کاهش دستمزد به جز به علت ماليات، حق بيمه اجتماعی يا ساير موارد شرح داده شده در قرارداد کتبی، مجاز نيست.
حقوق بايد حداقل به صورت ماهيانه در يک تاريخ مشخص پرداخت شود, مگر در مورد دستمزدهای غيرمعمول نظير پاداش و غيره.

2 تضمين دستمزد و حداقل دستمزد
از آنجا که دستمزد و حقوق مهم ترين امر در زندگی کارمند است، قانون استاندارد کار پرداخت آن را به صورت زير تضمين می کند:

در صورت تعليق کار از طرف کارفرما، کارفرما بايد مستمری معادل حداقل 60% متوسط دستمزد کارمند را به وی پرداخت کند. (ماده 26)
در مورد کارمندان کارمزد يا ساير انواع سيستم های پيمانکاری، کارفرما بايد پرداخت دستمزد به يک ميزان مشخص نسبت به ساعت کار را تضمين کند. (ماده 27)
در صورتی که کارمند به منظور پوشش هزينه های اضطراری برای بيماری، حادثه يا ساير موارد اورژانسی، درخواست حقوق کند، کارفرما بايد نسبت به پرداخت پيش از موعد دستمزدهای انباشته شده، اقدام کند. (ماده 25)
کارفرما نبايد کارمندی با حقوقي کمتر از حداقل حقوق اعلام شده به وسيله قانون حداقل دستمزد، استخدام کند. (ماده 28)
از اول اکتبر سال 2004 حداقل حقوق در توکيو 710 ين برای هر ساعت تعيين شده است.
علاوه براين، حداقل دستمزد به وسيله صنايع تعيين شده است.
تقاضای دستمزد، تقاضای جبران خسارت يا ساير تقاضاها, اگر در طول دو سال مطرح نشوند, باطل خواهند شد. تقاضا برای مستمری بازنشستگی نيز, اگر در طول پنج سال مطرح نشود, باطل خواهد شد. (ماده 115)

3 کاهش دستمزد به عنوان توبيخ
شرکت می تواند به منظور حفظ نظم در شرکت «کاهش دستمزد به عنوان توبيخ» را داشته باشد. اين امر با کاهش دستمزد که مبلغ آن مطابق با ساعت ديرکرد يا غيبت تعيين می شود، متفاوت است. شرکت بايد موارد و جزئيات کاهش دستمزد به عنوان توبيخ را در قوانين استخدامی خود شرح دهد.
در مواردی که در قوانين استخدامی کاهش دستمزد به عنوان توبيخ بر عليه کارمند در نظر گرفته شده است، کاهش:

يک مرتبه نبايد از 50 درصد متوسط دستمزد روزانه کارمند تجاوز کند و
کل مبلغ کاسته شده نبايد از 10 درصد کل دستمزد در هر بار تجاوز کند. (ماده 91، قانون استاندارد کار)

4 اگر شرکت ورشکست شود و حقوق ها پرداخت نشود
در صورتی که يک شرکت ورشکست شود و نتواند از عهده پرداخت حقوق کارمندان خود برآيد، سيستمی وجود دارد که دولت، حقوق کارمندان را از سوی شرکت پرداخت می کند. اين امر بر مبنای «قانون امنيت پرداخت حقوق» انجام می پذيرد.

(1) افراد واجد شرايط دريافت پرداخت جانشين
اگر شرکتي که به مدت يک سال يا بيشتر در فعاليت های تجاری اشتغال داشته، ورشکست شود و کارمند بدون پرداخت حقوق از شرکت اخراج شود, در صورتی که حقوق پرداخت نشده کمتر از 20،000 ين باشد، اين سيستم به کار نمی رود.
کارمندانی که شش ماه قبل از ورشکستگی شرکت و يا دو سال پس از روز ثبت ورشکستگی شرکت در دادگاه (در مورد «ورشکستگی قانونی») يا روز ثبت تقاضای ورشکستگی در اداره بازرسی استانداردهای کار (در مورد «ورشکستگی واقعی»).
«ورشکستگی واقعی» به موردی اطلاق می شود که اداره بازرسی استانداردهای کار تشخيص دهد فعاليت شرکت واقعاٌ متوقف شده است، بازگشايی امکان پذير نيست و شرکت قادر به پرداخت حقوق کارمندان نمي باشد, هرچند که شرکت هنوز تشريفات ورشکستگی را طی نکرده باشد. اين مسئله فقط در مورد شرکت های کوچک و متوسط قابل اجراست.

(2) حقوق های پراخت نشده موکول به پرداخت جانشين
پرداخت جانشين شامل مبلغ کل پرداخت نشده حقوق های منظم و معمول و مستمری بازنشستگی است که بايد از 6 ماه قبل از استعفا تا روز قبل از تاريخ تقاضا پرداخت شود. حقوق های غيرمعمول يا مستمری های اخطاريه اخراج نبايد پرداخت شوند.
محدوده پرداخت جانشين 80 درصد مبلغ حقوق های پرداخت نشده است و سقف آن در جدول زير مشخص شده است:

سن در زمان استعفا سقف حقوق های پرداخت نشده سقف حقوق های پرداخت شده
45 سال يا بيشتر 3،700،000 ين 2،960،000 ين
بين 30 و 45 سال 2،200،000 ين 1،760،000 ين
زير 30 سال 1،100،000 ين 880،000 ين

خواهشمند است در مورد روش پرداخت به اداره بازرسی استاندارد کار يا مرکز مشاوره کار مراجعه کنيد.

5 سيستم حقوق ساليانه
سيستم حقوق ساليانه، سيستم پرداختی است که به موجب آن يک شرکت تصميم می گيرد حقوق کارمندان خود را به صورت يک جا، ساليانه و با ارزشيابی کلی توانايی ها و موفقيت های کاری، امکانات بالقوه و ساير موارد مشابه پرداخت کند.
در اين سيستم، شرکت ها می توانند برای کارمندان خود اضافه کاری پرداخت کنند. حتی اگر يک مبلغ مشخص برای اضافه کاری در حقوق ساليانه در نظر گرفته شده باشد، کارفرما مجبور است اضافه کاری را به صورت جداگانه پرداخت کند، مگر اين که در قرارداد جزئيات آن ذکر شده باشد (به عنوان مثال حقوق ساليانه XX ين، اضافه حقوق XX ين و غيره). به علاوه، اگر يک کارگر بيش از ساعات تعيين شده کار کرده باشد، کارفرما بايد اين اختلاف ساعت را جبران کند.

بخش سوم- ساعت کار، تعطيلات و مرخصی
ساليانه


1 ¬¬¬ ساعات کار و تعطيلات رسمی
ساعت کار رسمی 40 ساعت در هفته است. قانون استاندارد کار تصريح می کند که کارفرما نبايد بيش از 8 ساعت در روز از کارمند بخواهد کار کند. ساعات کار تعيين شده هر شرکت نبايد از ساعات رسمی و قانونی بيشتر باشد. (ماده 32)
اما افزايش ساعت کار تا 44 ساعت در هفته در موراد خاص نظير فعاليت های اقتصادی، سينما و تئاتر، بهداشت و خدمات و سرگرمی ها مجاز شناخته شده است. البته به شرط آن که در آن شرکت کمتر از 9 کارمند تمام وقت مشغول به کار باشند.
انواع بسياری از سيستم های ساعت کار اصلاح شده که بتوانند ساعت کاری را با نوسانات شغلی وفق دهند در شرايط خاصی مجاز شناخته شده اند. (به عنوان مثال، سيستم ساعت کار اصلاح شده يک ماهه، سيستم ساعت کار اصلاح شده يک ساله و سيستم وقت کاری شناور).
در مورد تعطيلات، قانون استاندارد کار تصريح می کند که کارفرما بايد حداقل يک روز در هفته را برای کارمند تعطيل اعلام کند. در غير اين صورت، کارفرما بايد حداقل چهار روز تعطيلی برای چهار هفته در ماه برای کارمند در نظر بگيرد. (ماده 35)
در مورد زمان استراحت، قانون تصريح کرده است که کارفرما بايد برای کارمندانی که بيش از 6 ساعت کار می کنند، حداقل 45 دقيقه و برای کارمندانی که بيش از 8 ساعت کار می کنند، حداقل يک ساعت زمان استراحت در نظر بگيرد. (ماده 34)

2 اضافه کار و کار در تعطيلات
در صورتی که کارفرما بخواهد ساعت کار را افزايش دهد و يا از کارمند بخواهد در روزهای تعطيل نيز کار کند، بايد بين کارفرما و کارمند قراردادی موسوم به «قرارداد 36» (يک قرارداد کتبی در مورد اضافه کار و کار در تعطيلات) برای پرداخت اضافه حقوق منعقد شده، به اداره بازرسی استانداردهای کار تسليم شود. (ماده 36، قانون استاندارد کار)
ميزان افزايش حقوق برای اضافه کار و کار شبانه (که به عنوان کار بين زمان 10 شب تا 5 صبح تعيين و تعريف شده است) حداقل 25 درصد است. ميزان افزايش حقوق برای کار در روزهای تعطيل 35 درصد تعيين شده است.
اگر ساعت کار در هفته در يک مدت زمان معين بيش از ساعت کار رسمی و قانونی نباشد و شرکت تحت سيستم ساعت کار اصلاح شده فعاليت کند، کارفرما مجبور به پرداخت اضافه حقوق نيست. اگر روش محاسبه ساعت و پرداخت حقوق را نمی دانيد، بايد از شرکت مربوطه سوال کنيد.

3 مرخصی باحقوق ساليانه
قانون استاندارد کار, بر سيستم مرخصی باحقوق ساليانه به صورتی که کارمند بتواند در هر زمانی از اين مرخصی استفاده کند، تصريح می کند.
«کارفرما بايد به کارمند 10 روز کاری، به صورت پيوسته يا تقسيم شده در بخش های مختلف، مرخصی باحقوق ساليانه بدهد به شرط اين که 6 ماه از استخدام کارمند گذشته باشد و وی حداقل 80% از روزهای کاری را کار کرده باشد.» (ماده 39)
کارمندان نيمه وقت نيز می توانند بسته به تعداد روزهای کاری از مرخصی باحقوق ساليانه استفاده کنند، حتی اگر روزهای کاری تعيين شده آنها نسبتاٌ کم باشد. اگر مدت زمان قرارداد استخدام برای يک يا سه ماه باشد، اما کارمند به موجب تمديد قرارداد برای بيش از 6 ماه کار کرده باشد، می تواند از مرخصی باحقوق ساليانه استفاده کند.
تعداد مرخصی های باحقوق براساس آنچه در آوريل سال 2001 تعيين شده است, به شرح زير است:

ساعت کار در هفته روز کاری در هفته روز کاری در سال سال خدمت پيوسته
6 ماه 1 سال و 6 ماه 2 سال و 6 ماه 3 سال و 6 ماه 4 سال و 6 ماه 5 سال و 6 ماه 6 سال و 6 ماه
30 ساعت يا بيشتر _ _

10
11 12 14 16 18 20
کمتر از 30 ساعت 5 روز يا بيشتر
4 روز 216-169 روز 7 8 9 10 12 13 15
3 روز 168-121 روز 5 6 6 8 9 10 11
2 روز 120-78 روز 3 4 4 5 6 6 7
1 روز 72-48 روز 1 2 2 2 3 3 3

کارمند می تواند هر موقع که بخواهد از مرخصی باحقوق ساليانه استفاده کند. اما اگر عملکرد طبيعی شرکت با مرخصی درخواستی دچار خدشه شود, شرکت مجاز به تغيير روز مرخصی درخواستی است.
کارمند می تواند در مدت زمان 2 سال پس از مجاز شناخته شدن مرخصی های باحقوق, از اين مرخصی ها استفاده کند. در ضمن می تواند اين مرخصی ها را روز بعد از استعفا نيز بگيرد.

اختصاص مرخصی باحقوق ساليانه از پيش طراحی شده
در صورتی که کارمند در پی يک قرارداد مکتوب با اتحاديه کارگران يا يک شخص به نمايندگی از اکثريت کارگران و با توجه به مدت زمان مرخصی باحقوق، برنامه ريزی کرده باشد، کارفرما بايد مطابق با آن برنامه با مرخصی باحقوق وی موافقت کند. اما کارمندان می توانند حداقل 5 روز از مرخصی باحقوق خود را به طور آزادانه استفاده کنند.

4 مرخصی زايمان
کارفرمايان بايد به کارمندان باردار 6 هفته (14 هفته برای دوقلوها يا بيشتر) قبل از زايمان و 8 هفته پس از زايمان در صورت درخواست, مرخصی دهند. (ماده 65، قانون استاندارد کار). علاوه بر زمان استرحت در نظر گرفته شده در قانون، زنان دارای نوزاد تا 12 ماهگی می توانند دو بار در روز هر دفعه به مدت 30 دقيقه برای شير دادن به نوزادان خود از زمان استراحت استفاده کنند. (ماده 67، قانون استاندارد کار).

5 مرخصی مراقبت از فرزند و مرخصی مراقبت از خانواده
سيستم مراقبت از فرزند به معنای مرخصی است که کارمند می گيرد تا از فرزند خود که کمتر از يک سال سن دارد، مراقبت کند. اما «کارگران روزمزد » يا «کارگران داراي قرارداد كار با مدت زمان مشخص» مشمول اين قانون نمی شوند. بنابراين، به افرادی که براساس قرارداد با مدت زمان مشخص يک سال يا کمتر استخدام شده اند، توصيه می شود در صورت تمايل به استفاده از مرخصی مراقبت از فرزند، از قبل با شرکت مورد نظر گفتگو کنند.
هيچ قانونی در مورد پرداخت دستمزد در طول مرخصی زايمان يا مرخصی مراقبت از فرزند تصريح نمی کند. بنابراين هر شرکت در قانون استخدام يا ساير قراردادهای مشابه بايد به روشنی وضعيت پرداخت دستمزد را توضيح دهد.
در موارد مرخصی بدون حقوق، کارمند می تواند 60 درصد از حقوق معمول خود را در طول مرخصی زايمان به عنوان مزايای بيمه بهداشتی (مستمری زايمان) دريافت کند.
در صورتی که کارمند مشخصات خاصی داشته باشد، می تواند در طول مرخصی مراقبت از فرزند، 30 درصد از حقوق خود را به عنوان مستمری بيمه استخدامی دريافت کند. همچنين هنگامی که کارمند به سر کار برمی گردد، 10 درصد از حقوق برای مدت زمان غيبت وی بايد پرداخت شود. اين درخواست بايد در طول 6 ماه پس از بازگشت به کار مطرح شود.
در طول مرخصی مراقبت از فرزند، کارمند از پرداخت حق بيمه اجتماعی معاف است, به شرط آن که قبل از استفاده از مرخصی مراقبت از فرزند آن را درخواست کرده باشد.
شرکت بايد همچنين اقداماتي مشابه مرخصی مراقبت از فرزند يا کاهش ساعت کار را برای کارمندانی که از حق خود برای مرخصی مراقبت از فرزند صرف نظر می کنند و يا کودکان بين يک تا سه سال را بزرگ می کنند، فراهم کند. (ماده 23، قانون مرخصی مراقبت از فرزند/خانواده)
کارمند در صورت درخواست می تواند تا سه ماه از مرخصی مداوم برای مراقبت از اعضای خانواده که به مراقبت های پرستاری نياز دارند، استفاده کند. اين مرخصی فقط يک بار برای اعضای خانواده داده می شود (ماده 2 تبصره 2، ماده 11 تبصره 1، ماده 15 تبصره 1، قانون مراقبت از فرزند/خانواده). اما، افراد با قرارداد استخدامی زمان مشخص مشمول اين قانون نمی شوند. يک شرکت براساس قرارداد اتحاديه کار يا گروهی که شروط قانونی را رعايت می کند، مجاز به تعيين کــارمنـدانـی است کـه نمی توانند از اين مرخصی استفاده کنند. (ماده 12، قانون مرخصی مراقبت از فرزند)


بخش چهارم - استعفا و اخراج


1 استعفا
قانون استاندارد کار تصريح می کند که کارفرما نمی تواند کارمند را برخلاف خواست و ميل وی مجبور به کار کند (ماده 5). بنابراين، کارمند می تواند هر زمان که اراده کند، کار خود را کنار بگذارد، ولی اين کار بايد طبق قوانين و مقررات اجتماعی انجام پذيرد.
مقررات استعفا به نوع قرارداد يا مدت زمان مشخص يا بدون مدت زمان مشخص بستگی دارد.

(1) قراردادهای مدت زمان مشخص
در صورتی که کارمند برای يک مدت زمان مشخص، قرارداد کار بسته است، بايد زمانی استعفا دهد که مدت زمان قرارداد خاتمه يابد و قرارداد فسخ شود.
استعفا در طول مدت زمان مشخص قرارداد بدون ارائه يک دليل موجه و غيرقابل اجتناب مجاز نيست (ماده 628، قانون مدنی). در مواردی که قرارداد، مقررات استعفا را مشخص کرده باشد، کارمند بايد از آن مقررات پيروی کند. البته شرکت می تواند درخواست جبران خسارت ناشی از عدم انجام تعهدات را داشته باشد. يک نمونه جهت جبران خسارت ناشی از عدم انجام تعهدات کار، ترک ناگهانی کار بدون در نظر گرفتن مقررات قرارداد مبنی بر اطلاع قبلی است, در صورتی که شرکت بابت استعفای پيش از موعد کارمند دچار خسارت شود.
برخی شرکت ها يا کارفرمايان در قرارداد کار، برای کارمند مقرراتی وضع می کنند که در صورت فسخ پيش از موعد قرارداد، کارمند بايد خسارت بپردازد: مانند استعفا در اواسط قرارداد کار. اين قانون بی اعتبار است, زيرا برخلاف ماده 16 قانون استاندارد کار است که بر روی «ممنوعيت خسارت از پيش تعيين شده» تصريح دارد.

(2) قرارداد استخدام بدون مدت زمان مشخص
هنگامی که کارمند استعفای خود را حداقل 2 هفته قبل به شرکت تسليم کند، قرارداد بايد فسخ شود، به شرط آن که قرارداد وی از نوع استخدام بدون مدت زمان مشخص باشد و هيچ موضوع خاص ديگری در مورد استعفا در مقررات استخدامی مطرح نشده باشد. اما مطابق قانون، کارمندان با حقوق ماهيانه اگر مايل اند در شروع ماه بعد از کار کناره گيری کنند، بايد استعفای خود را در نيمه اول ماه جاری اطلاع دهند،. (ماده 627، قانون مدنی)
توصيه می شود که به منظور تحويل دقيق و صحيح کار در زمان کناره گيری، از قبل با شرکت گفتگوهای لازم انجام پذيرد.
2 اخراج
اخراج زمانی رخ می دهد که کارفرما به صورت يک طرفه قبل از پايان زمان قرارداد نسبت به فسخ آن اقدام کند. قانون استاندارد کار تصريح می کند که «اخراج بدون دليل موجه و منطقی و غيرقابل قبول از سوی استانداردهای اجتماعی به عنوان سوء استفاده از قدرت در نظر گرفته شده، از درجه اعتبار ساقط است.» (قانون استاندارد کار، ماده 2-18)
کارمند می تواند دلايل اخراج يا بازنشستگی اجباری را به صورت کتبی درخواست کند.

(1) اخراج کارمندان قرارداد با مدت زمان مشخص
کارفرما نمی تواند کارمند داراي قرارداد با مدت زمان مشخص را قبل از خاتمه قرارداد بدون دليل موجه (ماده 628، قانون مدنی)، يا در مواردی که شرکت ورشکست می شود (ماده 631، قانون مدنی) اخراج کند. در مواردی که اخراج اجتناب ناپذير باشد و دليل اجتناب ناپذير بودن آن نيز ناشی از خطای کارفرما باشد، کارفرما موظف به پرداخت غرامت به کارمند است.
اگرکارمند مقررات قرارداد کار را نقض کند، اخراج مجاز است.

(2) اخراج کارمندان با قرارداد بدون مدت زمان مشخص
شرکت می تواند مطابق با ماده 627 قانون مدنی نسبت به خاتمه قرارداد استخدامی بدون مدت زمان مشخص اقدام کند، اما مطابق با قانون استاندارد کار، حداقل معيارها به شرح زير بايد رعايت شود:

کارفرما بايد حداقل از 30 روز قبل، اخراج کارمند را به اطلاع وی برساند. اگر کارفرما اين کار را انجام ندهد، بايد حقوق متوسط حداقل 30 روز کارمند را بپردازد. تعداد روزهای اطلاع از قبل می تواند به نسبت تعداد روزهايی که کارفرما حقوق متوسط کارمند را پرداخت می کند، کاهش يابد. (ماده 20)
حتی کارمندی که دوره آزمايشی را طی می کند و يا به طور پيوسته برای مدت بيش از 14 روز استخدام شده باشد نيز بايد مانند آنچه در بالا ذکر شد از قبل نسبت به اخراج خود اطلاع يابد. (ماده 21)
موارد استثنا عبارتند از:
(1) اگر ادامه فعاليت شرکت به علت بلايای طبيعی يا هر دليل اجتناب ناپذير ديگر امکان پذير نباشد (به استثنای عدم توانايی پرداخت ماليات يا مشکلات مالی)، (2) هنگامی که دليل اخراج مربوط به کارمند می شود و کارفرما قبلاٌ درخواست کرده و موافقت اداره بازرسی کار را برای ارائه اخطاريه اخراج به دست آورده است. در اين شرايط، کارفرما می تواند کارمند را بدون اخطاريه قبلی يا پرداخت غرامت اخراج کند. (ماده 20)
کارفرما نبايد کارمند را در طول بهبودی از جراحتی که در جريان انجام وظيفه برای وی رخ داده و يا 30 روز پس از آن اخراج کند. اما، اگر مدت زمان بهبودی وی 3 سال به طول بينجامد يا هنگامی که ادامه فعاليت شرکت در نتيجه بلايای طبيعی يا ساير دلايل اجتناب ناپذير غيرممکن شناخته شده باشد، کارفرما می تواند کارمند را اخراج کند به شرط آن که غرامت وی را برای فسخ قرارداد بپردازد (کارفرما بايد موافقت اداره بازرسی استانداردهای کار را به دست آورد) (ماده 19).
کارفرما نمی تواند کارمند زن را در طول مرخصی زايمان و يا 30 روز پس از آن اخراج کند (ماده 19).

به علاوه، از آنجا که اخراج برای کارمند امری بسيار جدی است، دادگاه تصويب کرده است در صورت تمايل شرکت به اخراج کارمند برخلاف خواست وی، شرکت بايد يک دليل موجه برای اخراج ارائه دهد و اخراجی که منجر به سوء استفاده از قدرت می شود، مجاز نيست.
حتی در صورت اخراج ناشی از تعديل نيروی انسانی به علت رکود کاری، لازم است مسايل زير رعايت شود:

تعديل نيروی انسانی برای ادامه فعاليت و حفظ شرکت لازم باشد.
شرکت تلاش کند با جلوگيری از استخدام نيروهای جديد يا افزايش بازنشستگی پيش از موعد، از اخراج جلوگيری کند.
پايه و اساس کاهش نيروی انسانی بايد منطقی، منصفانه و عادلانه باشد و فرد بايد به صورت منطقی انتخاب شود.
شرکت همچنين بايد تلاش کند دلايل و منطق کاهش نيروی انسانی و ضرورت اخراج را برای کارمند توضيح دهد.

3 خاتمه استخدام پياپی (امتناع از تجديد قرارداد)
قرارداد کار با مدت زمان مشخص در پايان مدت زمان قرارداد خاتمه می يابد. اما «پايان استخدام پياپی» يک مشکل جدی خواهد بود. اين مشکل زمانی ايجاد می شود که يک قرارداد با مدت زمان مشخص چندين مرتبه تجديد شود و شرکت به استخدام کارمند برای مدت زمان معين ادامه داده باشد, اما به طور ناگهانی به قرارداد خاتمه داده، کارمند را بيرون کند.
اقدامات زير به منظور جلوگيری از بروز چنين مشکلاتی در مورد خاتمه قرارداد توصيه می شود:

1- کارفرما بايد به روشنی و وضوح تجديد يا خاتمه قرارداد و شرايط تجديد قرارداد را شرح دهد.
2- کارفرما بايد حداقل 30 روز جلوتر از پايان قرارداد به کارمندی که برای بيش از يک سال در يک قرارداد با مدت زمان مشخص مشغول به کار بوده، پايان قرارداد را ابلاغ کند.
3- اگر کارمند دليل (دلايل) واضح و روشن برای پايان استخدام خود درخواست کند، کارفرما بايد به صورت مکتوب به وی پاسخ دهد.
4- هنگامی که کارفرما می خواهد با کارمندی که براساس قرارداد كار با مدت زمان مشخص که برای مدت بيش از يک سال در نتيجه تجديد قرارداد، استخدام بوده، قرارداد جديد منعقد کند، بايد برای تمديد مدت قرارداد تا حدامکان مطابق با اهميت قرارداد و خواست کارمند اقدام کند.

محاکمه های قضايی گذشته [در مورد اختلاف حقوقی پايان قرارداد] نشان می دهد که زمان پايان قرارداد براساس برخی موارد خاص (نظير برداشت عينی و بی غرض کار، روش و واقعيت های تجديد قرارداد، غيره) به وسيله دادگاه تشخيص داده شده است.


بخش پنجم- اتحاديه های کارگری

1 سازماندهی اتحاديه کارگری
کارمندان خارجی حق تشکيل اتحاديه کارگری، معامله و فعاليت گروهی به منظور حفظ و بهبود شرايط کاری خود را دارند. سازماندهی اتحاديه کارگری و فعاليت آن در قانون اساسی ژاپن به عنوان حقوق اوليه کارگر در نظر گرفته شده است. اين حقوق با جزئيات بيشتر در قانون اتحاديه کارگری توضيح داده شده است.
قانون اتحاديه کارگری, شرايط و مقتضيات اتحاديه کارگری را که به وسيله اين قانون حمايت می شود, (ماده 2، قانون اتحاديه کارگری) تصريح مي كند. براساس اين قانون يک اتحاديه کارگری بايد:

به طور عمده از شاغلان تشکيل شده باشد
به طور مستقل تشکيل شده باشد
به طور عمده به منظور حفظ و بهبود شرايط کار و ارتقای وضعيت اقتصادی شاغلان تشکيل شده باشد.
از آن جا که اتحاديه کارگری يک نوع گروه است، هر کارمندی می تواند يک اتحاديه در هر زمانی و با حداقل دو عضو تشکيل دهد و نيازی به جلب رضايت شرکت نيست. بهتر است اتحاديه کارگری به طور مستقل سازمان دهی شود و به صورت دمکراسی و آزادانه به وسيله کارمندان اداره شود.
اما مطلوب است به منظور اجرای بهينه عملکرد, اتحاديه کارگری با تعداد زياد کارمند تشکيل شود.

2 تشکيل اتحاديه کارگری
بيشتر اتحاديه های کارگری در ژاپن اتحاديه های شرکتی هستند. برخی اتحاديه ها به وسيله يک صنعت يا منطقه خاص تشکيل می شوند. به عنوان مثال: اتحاديه کارگری مشترک که در اصل اعضای آن می توانند به صورت فردی به اتحاديه بپيوندند و اتحاديه صنعتی که به وسيله کارمندانی تشکيل می شود که دارای مشاغل مشابه هستند.
اگر در يک شرکت اتحاديه کارگری وجود ندارد و يا اگر سازمان دهی يک اتحاديه کارگری با حداقل عضو مشکل است، کارگر می تواند با پيوستن به اتحاديه کارگری مشترک به عنوان فرد، مشکلات خود را حل کند. در توکيو اتحاديه های مشترکی وجود دارد که به ارائه خدمات مشاوره ای کارگری می پردازند. مرکز مشاوره کار و اداره های آن فهرستی از اين اتحاديه ها دارند. خواهشمند است جهت کسب اطلاعات بيشتر به اين اداره ها مراجعه کنيد.
3 فعاليت های اتحاديه کارگری
(1) گفتگوی جمعی
گفتگوهای جمعی يک نوع تريبون آزاد و محل مباحثه برای کارمندان و کارفرمايان است تا در مورد شرايط کار از يک ديدگاه مساوی به مذاکره بپردازند. يک اتحاديه کارگری صرفنظر از تعداد اعضا حق دارد به مذاکره جمعی/گروهی با شرکتی بپردازد که اعضای آن در آن جا مشغول به کار هستند (ماده 6، قانون اتحاديه کارگری).
در ژاپن سيستمی مشابه سيستم مذاکره جداگانه که در آمريکا به کار می رود، وجود ندارد (در آنجا فقط يک اتحاديه کارگری که اکثريت کارمندان را داراست، حق مذاکره گروهی دارد).
کارفرما بدون ارائه يک دليل موجه نمی تواند از مذاکره گروهی خودداری کند. اگر اين کار را انجام دهد، وی به عملکرد/روش کار غيرمنصفانه متهم می شود (ماده (2)-7، قانون اتحاديه کارگری).

(2) روش کار غيرمنصفانه
به موجب قانون، کارفرما حق ندارد حقوق کارمندان را برای تشکيل اتحاديه زير پا بگذارد. اين يک روش غيرمنصفانه است. اگر کارفرما مرتکب يک عمل يا رفتار کاری غيرمنصفانه شود، کارمند يا اتحاديه کارگری مجاز است بر عليه وی به کميسيون روابط کار شکايت کند. کميسيون روابط کار بدون درنگ تحقيق و تفحص را آغاز کرده، اگر تشخيص دهد رفتار کاری مورد سوال، غيرمنصفانه بوده است، حکمی برای حمايت از کارمند صادر می کند. روش های زير بنا به «رفتارهای کاری غيرمنصفانه» ممنوع شناخته شده اند (ماده 2-7، قانون اتحاديه کارگری):

اخراج يا اعمال تبعيض در مورد کارمند به اين دليل که وی عضو يک اتحاديه کارگری است، برای پيوستن به يک اتحاديه اقدام كرده, يک اتحاديه کارگری تشکيل داده يا فعاليت های مناسب يک اتحاديه کارگری را اجرا کرده است.
عدم پيوستن به اتحاديه های کارگری يا کناره گيری از اتحاديه کارگری از جمله شرايط استخدامی وی باشد.
بدون ارائه يک دليل موجه از مذاکره گروهی خودداری کند.
به وسيله کارمندان تشکيل و يا اداره يک اتحاديه کارگری را کنترل کند و يا در موارد فوق دخالت کند.
به منظور پوشش هزينه های يک اتحاديه به حمايت مالی از آن اتحاديه بپردازد.
به دليل شکايت کارمند به کميسيون روابط کار، کارفرما با کارمند رفتار نامطلوب داشته باشد.


بخش ششم – غرامت حوادث کارگران


1 بيمه غرامت مجروحيت صنعتی و حوادث کارگران
قانون استاندارد کار تصريح می کند که در صورتی که جراحت يا بيماری کارمند ناشی از شغل او باشد، کارفرما وظيفه دارد هزينه های درمانی وی را بپردازد و يا نقص عضو موقتی وی را جبران کند.
اما، در صورت ناتوانی مالی کارفرما جبران به صورت پرداخت هزينه ها تضمين نشده است. به همين دليل، کارفرما، يک شرکت باشد و يا يک فرد، وظيفه دارد به بيمه جبران حوادث کارگری بپيوندد, حتی اگر فقط يک نفر کارمند دارد. اگر کارفرما به بيمه جبران حوادث کارگری پيوسته باشد، هنگامی که کارمند در زمان کار مجروح شود، بيمه خسارت را پرداخت خواهد کرد. فقط جبران نقص عضو موقتی در سه روز اول بايد به طور مستقيم به وسيله سيستم جبران حوادث قانون استاندارد کار پوشش داده شود.
تمامی حق بيمه بايد به وسيله کارفرما پرداخت شود.
در صورت مجروحيت کارمند به هنگام اياب و ذهاب به سر کار، بايد يک مستمری نيز برای وی در نظر گرفته شود. اين مستمری مشابه مستمری است که در تصادفات صنعتی در نظر گرفته می شود.

2 مستمری بيمه جبران حوادث کارگران
درخواست جبران حوادث کارمند بايد در اداره بازرسی استاندارد کار منطقه ای که شرکت در آن واقع شده است، ثبت شود. اين درخواست بايد به وسيله کارمند يا خانواده وی تسليم شود. کارفرما بايد از کارمند در روند دريافت مستمری بيمه جبران حوادث حمايت کند.
مزايای زير بايد برای کارمند فراهم شود:

خدمات (جبران) درمان پزشکی:
هزينه های درمان پزشکی تا زمان بهبودی کارمند رايگان است. به عنوان يک اصل، درمان بايد در يک بيمارستان جراحت های استخدامی يا بيمارستان تعيين شده انجام پذيرد. اگر کارمند در يک بيمارستان معمولی درمان شود، تمامی هزينه ها بايد به وسيله اين بيمه پرداخت شود.
مزايای (جبران) نقص عضو موقتی:
اگر کارمند به علت درمان قادر به کار و تامين مخارج زندگی نباشد، مستمری معادل 60 درصد مستمری روزانه (حقوق متوسط) از روز چهارم ناتوانی به وی پرداخت می شود. به علاوه، از روز چهارم يک مستمری خاص نقص عضو که معادل 20 درصد مستمری روزانه است، به کارمند پرداخت می شود. در ضمن، برای سه روز اول غيبت کارمند، کارفرما بايد مطابق با قانون استاندارد کار حداقل 60 درصد از متوسط حقوق کارمند را بپردازد.
مزايای (جبران) بيماری يا جراحت:
پس از توقف پرداخت مستمری جبران نقص عضو، مستمری جبران بيماری و جراحت بايد پرداخت شود. اين در شرايطی است که کارمند يک سال و نيم پس از شروع درمان های پزشکی هنوز از جراحت و يا بيماری بهبود نيافته باشد و يا جراحت يا بيماری از نوع خاصی باشد که طبق حکم وزارت کار مدت زمان بيشتری برای بهبود آن در نظر گرفته شده باشد.
مستمری (جبران) نقص عضو فيزيکی:
مستمری جبران نقص عضو نيز يک مبلغ کل خاصی است که اگر معلوليت فيزيکی پس از بهبودی جراحت ها يا بيماری همچنان باقی بماند، بايد بسته به درجه نقص عضو پرداخت شود.
مستمری (جبران) بازمانده:
مستمری جبران بازمانده مبلغ کلی است که اگر کارمند فوت کند، بايد پرداخت شود. به علاوه، يک مبلغ اضافه ديگری نيز بايد به بازمانده پرداخت شود.
(مستمری) هزينه های کفن و دفن:
به شخصی که خاک سپاری را برعهده دارد بايد مبلغ 315،000 ين به علاوه 30 روز حقوق يا معادل 60 روز حقوق پرداخت شود. از دو راه حل ذکر شده، بايد راه حلی انتخاب شود که مبلغ آن در زمان فوت کارمند بيشتر است.


بخش هفتم- بيمه استخدامی


1 سيستم بيمه استخدامی
سيستم بيمه استخدامی بايد به کارمند از کار برکنار شده مستمری دهد, به گونه اي که وی بتواند تا زمان يافتن شغل جديد يک زندگی ثابت را تامين کند. اين بيمه برای کارمندان خارجی نيز بايد فراهم شود. اما، مستخدمين دولتی خارجی، افرادی که تحت پوشش سيستم بيمه بيکاری خارجی قرار گرفته اند و افرادی که پس از استخدام در خارج از کشور به تشکيلات آن کشور/يا سازمان در ژاپن اعزام شده اند، نمی توانند از اين سيستم بيمه استفاده کنند.
روند ثبت نام بيمه به وسيله کارفرما در اداره امنيت شغلی دولتی بايد انجام پذيرد.

حق بيمه
حق بيمه بايد به وسيله کارفرما و کارمند هر دو پرداخت شود. سهم هر يک مطابق با حقوق کارمند تعيين می شود.

(1) نرخ حق بيمه استخدامی تا 31 مارس سال 2005
شرکت های معمولی5/17 در هزار یا 75/1 درصد
(کارفرما 5/10 در هزار یا 05/1 درصد، کارمند 7 در هزار یا 7/0 درصد)
شرکت های کشاورزی، جنگل داری و شيلات 5/19 در هزار یا 95/1 درصد
(کارفرما 5/11 در هزار یا 15/1 درصد، کارمند 8 در هزار یا 8/0 درصد)
صنعت ساختمان 5/20 در هزار یا 05/2 درصد
(کارفرما 5/ 12در هزار یا 25/1 درصد، کارمند 8 در هزار یا 8/0 درصد)

(2) نرخ بيمه استخدامی پس از اول آوريل سال 2005
شرکت های معمولی 5/19در هزار یا 95/1 درصد
(کارفرما 5/11در هزار یا 15/1 درصد، کارمند 8 در هزار یا 8/0 درصد)
شرکت های کشاورزی، جنگل داری و شيلات 5/21 در هزار یا 15/2 درصد
(کارفرما 5/12 در هزار یا 25/1 درصد، کارمند 9 در هزار یا 9/0 درصد)
صنعت ساختمان 5/22 در هزار یا 25/2 درصد
(کارفرما 5/13در هزار یا 35/1 درصد، کارمند 9 در هزار یا 9/0 درصد)



2 مستمری بيمه استخدامی
مستمری بيکاری به افراد بيکاری پرداخت می شود که به مدت 6 ماه يا بيشتر در سال قبل از بيکاری بيمه بوده اند (برای کارگران شيفت کوتاه؛ مدت بيمه بايد 11 روز يا بيشتر در ماه به مدت 12 ماه يا بيشتر در طول 2 سال جلوتر از زمان بيکاری باشد). بيکاری به معنای شرايطی است که در آن يک شخص بيکار است و علی رغم خواست و توانايی کار نتوانسته است شغلی پيدا کند.
مستمری به مدت يک سال از تاريخ ترک خدمت پرداخت می شود و روزهای پرداخت بر طبق مدت زمان بيمه کارمند و سن که درجدول زير نشان داده شده است، تعيين می گردد.
ميزان مستمری روزانه معادل 45 تا 80 درصد حقوق روزانه است که در طول مدت زمان استخدام دريافت می شده است. اما حداکثر آن 7935 ين و حداقل آن 1688 ين(در آگوست سال 2004) تعيين شده است.
«محدوديت مستمری» که معمولا به مدت 3 ماه است, در مواردی اعمال می شود که شخص بيمه شده (کارمند) به خاطر دلايل جدی که به مسئوليت پذيری وی مربوط شود و يا هنگامی که شخص بيمه شده به دليل مشکلات شخصی و بدون ارائه دليل موجه, استعفا داده باشد.
بايد «اخطاريه تفکيک» صادر شده به وسيله کارفرما در اداره امنيت شغلی دولتی منطقه سکونت کارمند ثبت شود و کارمند نيز بايد برای استخدام درخواست کند. اگر کارگر از وضعيت سکونتی که وی را قادر به کار سازد، برخوردار نباشد، نمی تواند تقاضای استخدام کند. بنابراين، نمی تواند درخواست مستمری بيکاری نيز داشته باشد.

تعداد روزهای پرداخت مستمری
کارمندان عمومی سابق
(کارمندان عمومی سابق به غير از افرادی که در طبقه بندی و قرار می گيرند؛ همچنين کارمندان بازنشسته و افرادی که کار خود را به خواست خود رها کرده اند).


کمتر از يک سال يک سال يا بيشتر و کمتر از 5 سال 5 سال يا بيشتر و کمتر از 10 سال 10 سال يا بيشتر و کمتر از 20 سال 20 سال يا بيشتر
تمامی سنين 90 روز 90 روز 120 روز 120 روز 150 روز

افرادی که ممکن است در يافتن شغل دچار مشکل باشند: نظير افراد معلول.


کمتر از يک سال يک سال يا بيشتر و کمتر از 5 سال 5 سال يا بيشتر و کمتر از 10 سال 10 سال يا بيشتر و کمتر از 20 سال 20 سال يا بيشتر
تمامی سنين 150 روز 300 روز
45 سال يا بيشتر و کمتر از 65 سال 360 روز

افرادی که کار خود را به علت ورشکستگی شرکت، اخراج و غيره از دست داده و فرصتی برای يافتن شغل جديد نداشته اند.


کمتر از يک سال يک سال يا بيشتر و کمتر از 5 سال 5 سال يا بيشتر و کمتر از 10 سال 10 سال يا بيشتر و کمتر از 20 سال 20 سال يا بيشتر
کمتر از 30 سال 90 روز 90 روز 120 روز 180 روز _
30 سال يا بيشتر و کمتر از 45 سال 90 روز 180 روز 210 روز 240 روز
35 سال يا بيشتر و کمتر از 45 سال 240 روز 270 روز
45 سال يا بيشتر و کمتر از 60 سال 180 روز 240 روز 270 روز 330 روز
60 سال يا بيشتر و کمتر از 65 سال 150 روز 180 روز 210 روز 240 روز


بخش هشتم- بيمه بهداشت و بيمه
¬¬¬¬ ¬¬¬¬ بازنشستگی شاغلان


1 سيستم بيمه بهداشت و سيستم بيمه بازنشستگی شاغلان
هدف اين سيستم های بيمه اجتماعی کمک به شاغلين به منظور حفظ يک زندگی ثابت با فراهم کردن مستمری های بهداشتی يا بازنشستگی برای بيماری، جراحت، سن بالا و ساير مسايل و مشکلات است. حق بيمه براساس حقوق بيمه گزار تعيين می شود.
اين سيستم های بازنشستگی و بيمه بر دو نوع هستند. يک نوع آن «بيمه بهداشتی و بيمه بازنشستگی شاغلان» و نوع ديگر «بيمه بهداشت ملی و حقوق بازنشستگی ملی» است.

(1) بيمه بهداشتی و بيمه بازنشستگی شاغلان
بيمه بهداشتی و بيمه بازنشستگی شاغلان برای تمامی شرکت ها و اداره ها که به طور منظم دارای 5 کارمند يا بيشتر هستند، به کار می رود. افرادی که لازم است از اين بيمه استفاده کنند، شاغلانی هستند که به طور منظم برای يک شرکت کار می کنند و روزها و ساعات کار معمول آنها سه چهارم يا بيشتر کارمندان يا شاغلان تمام وقت است. کارفرما بايد در اداره بيمه اجتماعی اين نوع بيمه را درخواست کند. در غير اين صورت، شرکت بايد بيمه اجتماعی خود را داشته باشد.
حق بيمه ماهيانه بيمه بهداشت مطابق با حقوق شاغل تعيين می گردد و به طور مساوی بين کارفرما و شخص بيمه گزار تقسيم می گردد. از آنجا که کارفرما بايد سهم هر دو حق بيمه را با هم هر ماه بپردازد، حق بيمه شاغل از حقوق ماهيانه وی کسر می گردد.
حق بيمه از حاصل ضرب اجرت استاندارد ماهيانه و پرداخت های «پاداش» با نرخ های زير به دست می آيد.

حق بيمه بهداشتی
بيمه گزار برای بيمه مراقبت های پرستاری طولانی مدت: 1000/82، 2/8 درصد (سوبسيددار به طور مساوی بين کارفرما و شاغل)
غيربيمه گزار برای بيمه مراقبت های پرستاری طولانی مدت: 1000/7/92، 27/9 درصد (سوبسيددار به طور مساوی بين کارفرما و شاغل)


حق بيمه بازنشستگی رفاهی
1000/8/135، 58/13 درصد (سوبسيددار به طور مساوی بين کارفرما و شاغل)
اعضای خانواده شخص بيمه شده می توانند از برخی از مزايای بيمه استفاده کنند به شرط آن که شرايط زير را دارا باشند:

وابستگان درجه سه که با درآمد شخص بيمه گزار حمايت شوند.
درآمد ساليانه آنها بايد کمتر از 1،300،000 ين باشد (کمتر از 1،800،000 ين برای افراد 60 سال يا بيشتر يا معلولان)
درآمد ساليانه آنها بايد کمتر از نصف درآمد ساليانه شخص بيمه گزار باشد.

(2) بيمه بهداشتی ملی و بازنشستگی ملی
بيمه بهداشتی ملی وبازنشستگی ملی برای افرادی به کار می رود که دارای شغل آزاد، کشاورزی، جنگل داری و شيلات هستند و يا بيکار می باشند و لازم است در اداره دولتی منطقه ثبت شود.
(ماليات) حق بيمه بهداشت ملی بايد به وسيله هر خانوار پرداخت شود. (ماليات) حق بيمه بر اساس مبلغ کل ماليات ساکنان همه اعضای خانوار محاسبه می شود. حق بيمه ماهيانه برای بيمه ملی 13،300 ين برای هر شخص بالای 20 سال است (آنگونه که در آوريل سال 2002 تعيين شده است).

2 مستمری بيمه بهداشت
(1) مستمری بيمه بهداشتی عبارت است از:
هنگامی که شخص بيمه گزار يا وابستگان وی بيمار يا مجروح شوند:
مستمری مراقبت های بهداشتی (بيمه گزار 30 درصد کل هزينه های پزشکی را می پردازد)، مستمری مراقبت های بهداشتی گران و هزينه های انتقال و غيره.
هنگامی که شخص بيمه گزار به علت بيماری يا جراحت نتواند کار کند:
کمک هزينه بيماری و جراحت (مبلغ کمک هزينه بايد 60 درصد دستمزد روزانه شخص بيمه گزار باشد که از روز چهارم ترک کار پرداخت می شود).
هنگامی که شخص بيمه گزار يا همسرش فرزندی به دنيا می آورد:
کمک هزينه زايمان (مبلغ کمک هزينه بايد 60 درصد دستمزد روزانه شخص بيمه گزار در طی مدت مرخصی زايمان باشد)، مبلغ کل کمک هزينه زايمان و پرستاری (300،000 ين)، مبلغ کل کمک هزينه زايمان و پرستاری همسر (اگر همسر مرد فرزندی به دنيا آورد 300،000 ين) است.
هنگامی که شخص بيمه گزار فوت شود:
کمک هزينه تدفين، کمک هزينه تدفين وابستگان و غيره.

(2) مستمری «بيمه بهداشتی ملی» عبارت است از:
هنگامی که شخص بيمه گزار بيمار يا مجروح شود، مستمری مراقبت های بهداشتی (بيمه گزار 30 درصد کل هزينه های پزشکی را می پردازد)، مستمری مراقبت های پزشکی با هزينه بالا، هزينه های انتقال و غيره.
هنگامی که بيمه گزار فرزندی به دنيا می آورد، مبلغ کل کمک هزينه زايمان و مراقبت های پرستاری (300،000 ين)
هنگامی که شخص بيمه گزار فوت کند،
هزينه های تدفين و خاک سپاری.

3 مستمری بازنشستگی
سيستم بازنشستگی ژاپن شامل بازنشستگی ملی و بيمه بازنشستگی شاغلان و غيره است. بازنشستگی ملی پايه سيستم بازنشستگی دولتی است و اين سيستم «مستمری بازنشستگی اصلی»را به طور متداول به تمام اشخاص بيمه گزار می پردازد. بيمه بازنشستگی شاغلان سيستمی است که در آن به شخص بيمه گزار حق بازنشستگی متناسب با دستمزد علاوه بر مستمری بازنشستگی کهنسالی بازنشستگی ملی پرداخت می شود. بنابراين، اعضای بيمه بازنشستگی شاغلان و غيره به طور اتوماتيک به بيمه بازنشستگی ملی نيز می پيوندند.
اگر شخص به مدت 25 سال يا بيشتر در سيستم بيمه دولتی مشارکت داشته باشد، مشمول حق بيمه بازنشستگی کهنسالی نيز می شود. هنگامی که وی به 65 سالگی برسد، می تواند از حق بيمه بازنشستگی کهنسالی برخوردار شود.
حق بيمه معلوليت و حق بيمه بازماندگان نيز پرداخت می شود. خواهشمند است جهت کسب اطلاعات بيشتر در اين مورد، به بخش مشاوره بيمه در اداره بيمه اجتماعی مراجعه کنيد.

4 سيستم مبلغ کل کناره گيری
هر فرد خارجی شاغل که به مدت 6 ماه يا بيشتر عضو بيمه بازنشستگی بوده اگر بدون دريافت مستمری بازنشستگی به کشور خود بازگردد، می تواند در صورت درخواست يک مبلغ کل به عنوان کناره گيری دريافت کند. اين تقاضا بايد در عرض دو سال پس از بازگشت به وطن انجام پذيرد.
در صورت پيروی از دستورالعمل زير مبلغ کل پرداخت می شود:

i) دريافت فرم تقاضانامه از اداره بيمه اجتماعی قبل از ترک ژاپن،
ii) تکميل اطلاعات مورد نياز و ارسال آن به نشاني مرکز عمليات بيمه اجتماعی.



مبلغ کل بر مبنای طول مدت بيمه و نرخ اعلام شده در جدول زير محاسبه می شود. لطفاٌ جهت کسب اطلاعات بيشتر به اداره بيمه اجتماعی مراجعه کنيد.


دوره پرداخت حق بيمه به ماه مبلغ کل پرداخت
حق بيمه شاغلين حق بيمه ملی
6 ماه يا بيشتر ولی کمتر از 12 ماه متوسط دستمزد ماهيانه * 5/0 39،900 ين
12 ماه يا بيشتر ولی کمتر از 18 ماه متوسط دستمزد ماهيانه * 1 79،800 ين
18 ماه يا بيشتر ولی کمتر از 24 ماه متوسط دستمزد ماهيانه * 5/1 119،700 ين
24 ماه يا بيشتر ولی کمتر از 30 ماه متوسط دستمزد ماهيانه * 2 159،600 ين
30 ماه يا بيشتر ولی کمتر از 36 ماه متوسط دستمزد ماهيانه * 5/2 199،500 ين
36 ماه يا بيشتر متوسط دستمزد ماهيانه * 3 239،400 ين

5 ممانعت از پرداخت بيمه اجتماعی در دو کشور
افراد آلمانی يا انگليسی که در ژاپن کار می کنند و حق بيمه اجتماعی پرداخت می کنند، بر اساس قرارداد بيمه اجتماعی که بين ژاپن و آن کشورها منعقد شده است، در هر دو کشور از پرداخت حق بيمه بازنشستگی رفاه ژاپن معاف هستند. در سال 2005، قراردادهای مشابهی با آمريکا و کره جنوبی نيز منعقد شده است.


بخش نهم- جويای کار


1 دفاتر دولتی تأمین شغلی
اداره امنيت شغلی دولتی تحت نظر دولت ژاپن به منظور ارائه اطلاعات و توصيه های لازم در مورد فرصت های شغلی اداره می شود. امروزه، تمامی اداره های امنيت شغلی دولتی در ژاپن از طريق شبکه کامپيوتری با يکديگر در تعامل هستند. اطلاعات در مورد شرکت ها و فرصت های شغلی از طريق کامپيوتر قابل جستجو است. آخرين اطلاعات شغلی و استخدامی از اين طريق در دسترس هستند. اگر به زبان ژاپنی آشنا هستيد، لطفاٌ به نزديک ترين اداره امنيت شغلی دولتی مراجعه کنيد.
برخی اداره های امنيت شغلی برای خارجی های جويای کار نيز از طريق ارائه خدمات ترجمه به زبان های بيگانه اطلاعات و توصيه های لازم را فراهم کرده اند. «مرکز خدمات استخدامی اتباع بيگانه», اطلاعات، مشاوره و فرصت های شغلی را برای دانشجويان خارجی و ساير خارجی هايی که دارای دانش و مهارت خاص هستند، فراهم می کند. «مرکز خدمات استخدامی توکيو برای اتباع خارجی دارای اجداد ژاپنی» مشاوره و فرصت های شغلی را برای کارگران دارای اجداد ژاپنی فراهم می کند.
برای کار در ژاپن بايد دارای مجوز اقامتی باشيد که به شما اجازه کار يا فعاليت های اضافه را بدهد.

2 پروژه کاريابی استخدامی با دريافت حق الزحمه
در اصل، سازمان های کاريابی استخدامی غيردولتی به غير از مدارس, مجاز به کمک به افراد برای استخدام نيستند. برخی از آژانس های غيردولتی از سوی وزارت بهداشت، کار و رفاه مجوز ارائه خدمات کاريابی با دريافت حق الزحمه را دريافت کرده اند. اما کاريابی استخدامی غيردولتی برای صنعت ساختمان و صنعت حمل و نقل بندری مجاز نمی باشد.

3 پروژه اعزام کارگر
اعزام کارگر به معنای آن است که نمايندگي يک شرکت کارمندی را كه برای شرکت خود استخدام کرده, به شرکت ديگري که با آن قرارداد اعزام کارگر بسته است، اعزام کند. کارمند اعزام شده در شرکت مقصد و تحت دستور آن شرکت کار می کند. «قانون اعزام کارگر» به منظور حمايت و ثبات استخدام کارگران اعزامی وضع شده است. قانون و مقررات کار به عنوان مثال قانون استانداردهای کار و ساير موارد مشابه در مورد کارگران اعزامی نيز کاربرد دارد.
فقط آژانس هايی که از سوی وزارت بهداشت، کار و رفاه مجوز داشته باشند مجاز به اعزام کارگر هستند (ماده 5 و 6، قانون اعزام کارگر).









آژانس ها/شرکت های پرسنلی موقتی مجاز به اعزام کارمند در تمامی زمينه های کاری به غير از حمل و نقل بندری، ساختمان، امنيت و بهداشت هستند. (با توجه به اهميت صنعت بهداشت، اعزام پرسنل فقط هنگامی که خدمات ارزشيابی و جستجوی کار فراهم شود، مجاز است). به عبارت ديگر، برای واسطه ها اعزام افراد به عنوان کارگر غيرماهر و ساده به مکان های ساختمانی و غيره برخلاف قانون است.
هنگامی که يک قرارداد با کارمند موقتی بسته می شود، شرکت پرسنلی موقتی بايد به روشنی مسايل مربوط به وظايف شغلی، محل کار، دوره و مدت زمان موقتی کار، نحوه پرداخت، بازنشستگی و ساير موارد مشابه را به صورت مکتوب شرح دهد.
حداکثر مدت زمان استخدامی برای کارمندان موقت در هر زمينه کاری تعيين شده است.
(1) محدوديت های مربوط به مدت زمان اعزام در هر زمينه کاری

زمينه اعزام مدت زمان استخدام


زمينه های معمول اعزام (به غير از موارد ~ ) حداکثر 3 سال (هنگامی که يک قرارداد از يک سال طولانی تر شود، لازم است از عقيده کارمند مطلع شد)
26 زمينه اوليه (تعيين شده به دستور دولت به عنوان يک شغل خاص) بدون محدوديت زمان

پروژه های مدت زمان مشخص (موسوم به پروژه های مدت زمان محدود که بايد در طول 3 سال تکميل شوند) بدون محدوديت زمان در طول دوره پروژه

اشتغال برای روزهای محدود کاری (از نصف روزهای کاری معين برای يک کارمند معمولی در شرکتی که کارمند به آنجا اعزام شده است و از 10 روز در ماه نبايد بيشتر باشد) بدون محدوديت زمان

جانشين کارمندی که به مرخصی زايمان يا مرخصی مراقبت از فرزند رفته است بدون محدوديت زمان

جانشين کارمندی که به مرخصی مراقبت از خانواده رفته است بدون محدوديت زمان
شغلی که فقط کارمند موقت ميان سال می پذيرد (45 سال يا بيشتر) 3 سال (استثنا از مارس 2005)

مشاغل توليدی
(زمينه های معمولی اعزام به غير از موارد ~ ) يک سال (3 سال بعد از مارس 2007)

(2) ضرورت انعقاد قرارداد استخدام
مشاغل با محدوديت زمان استخدام برای کارمندان موقت (مشاغل ، ، ذکر شده در شماره (1)) شرکت هايی که مايل به ادامه استخدام کارمندان موقت برای مدت زمان طولانی تر از مدت مشخص هستند، بايد درخواست خود را به منظور کسب موافقت کارمند و انعقاد قرارداد تا روز قبل از پايان قرارداد قبلی مطرح کنند.
مشاغل بدون محدوديت زمان استخدام برای کارمندان موقت (مشاغل تا ذکر شده در شماره (1))
هنگامی که شرکتی يک کارمند موقت مشخص را برای يک کار معلوم و برای مدت زمان بيش از 3 سال استخدام کرده است، بايد با کارمند اعزامی قرارداد استخدام ببندد.

26 زمينه فعاليت اصلی برای اعزام کارگر
توسعه و پشتيبانی نرم افزار
طراحی ماشين آلات
ماشين آلات و ابزار پخش برنامه و غيره
توليد برنامه و غيره
اپراتور ماشين و ابزار اداری (اپراتور کامپيوترهای الکترونيکی و ماشين تايپ و غيره)
ترجمه هم زمان، ترجمه و تندنويسی
منشيگری
بايگانی (تنظيم اسناد و نوار و غيره)
تحقيقات (برنامه ريزی، اجرا و تجزيه و تحليل تحقيقات بازار)
مديريت مالی (گشايش حساب بانکی و اسناد مالی نهايی)
نگارش نامه اداری
نمايش
رهبری ارکستر
نظافت ساختمان ها
اجرا، آزمايش و تکميل تاسيسات ساختمانی
اطلاعات کلی، دريافت و مراقبت از پارکينگ
تحقيق و توسعه
برنامه ريزی و سازمان دهی سيستم های تجاری
توليد و ويراستاری کتاب و غيره
طراحی تبليغات
طراحی داخلی
گويندگی
آموزش OA
بازاريابی تلفنی
مهندسي فروش
تامين و توليد صحنه ها و وسايل تئاتر

لطفا جهت کسب اطلاعات بيشتر در مورد زمينه های کاری به اداره امنيت شغلی دولتی که وظيفه نظارت بر اعزام کارگر را برعهده دارد، مراجعه کنيد.

(3) اعزام کارمند موقت و پيمانکار دست دوم
سيستم پيمانکاری دست دوم به راحتی با اعزام کارمند موقت می تواند اشتباه شود. در جريان پيمانکاری دست دوم، پيمانکار دست دوم با يک شرکت برای تکميل پرسنل يک کار قرارداد می بندد. پيمانکار دست دوم کارمندان خود را به منظور تکميل کار که مسئوليت آن را برعهده دارد، هدايت می کند. در سيستم پيمانکاری دست دوم، پيمانکار دست دوم دستورالعمل هايی به منظور انجام وظايف و مسئوليت ها و مديريت ساعت کار و غيره صادر می کند.

[پيمانکار دست دوم]









بخش دهم- وضعيت اقامت و ثبت نام اتباع بيگانه


1 وضعيت اقامت
اتباع بيگانه اي که در ژاپن سکونت دارند می توانند در فعاليت های (تجاری و استخدامی و غيره) تحت وضعيت سکونت آنها که در زمان ورود به ژاپن اعلام شده، مشارکت داشته باشند. آنها مجاز هستند در مدت زمانی که مطابق با وضعيت سکونت آنها تعيين شده, در ژاپن اقامت داشته باشند.
در صورتی که اتباع بيگانه پس از ورود مايل به تغيير وضعيت سکونت خود، تمديد مدت اقامت يا اخذ مجوز برای فعاليت های بيشتر باشند، لازم است به اداره مهاجرت مراجعه کنند.
اتباع بيگانه که در ژاپن اقامت دارند، بايد همواره گذرنامه خود را همراه داشته باشند. اما، اگر «گواهی ثبت اتباع خارجی» را دريافت کرده و همراه خود دارند، نيازی به گذرنامه ندارند. در صورتی که اتباع بيگانه گذرنامه خود را گم کنند،لازم است سفارت کشور متبوعه آنها در ژاپن برای آنها يک گذرنامه جديد يا المثنی صادر کند.
فهرست حالت ها و انواع اقامت های تحت حمايت قانون کنترل مهاجرت در جدول زير نشان داده شده است.

(1) وضعيت اقامت که تحت کنترل آنها يک فرد می تواند در مشاغل مجاز به فعاليت بپردازد

وضعيت سکونت
فعاليت های مجاز مدت اقامت

ديپلمات
فعاليت اعضای تشکيل دهنده ماموريت ديپلماتيک يا ساير اداره های دولت های خارجی؛ و فعاليت اعضای خانواده آنها که به يک خانوار تعلق دارند در مدت ماموريت

اداری
فعاليت در کارهای اداری دولت های خارجی يا سازمان های بين المللی و فعاليت اعضای خانواده آنها که به يک خانوار تعلق دارند در مدت فعاليت های اداری

استاد
تحقيقات، هدايت تحقيقات يا آموزش در دانشکده ها و غيره در ژاپن 3 سال يا يک سال

هنرمند
فعاليت های هنری درآمدزا شامل موسيقی، هنرهای زيبا، ادبيات و غيره (به غير از فعاليت هايي که در بخش «هنرمند سرگرم کننده» اين جدول ذکر شده است 3 سال يا يک سال

فعاليت های مذهبی فعاليت های مذهبی که به وسيله اعضای سازمان های مذهبی خارجی هدايت می شود 3 سال يا يک سال

روزنامه نگار
پوشش خبری و ساير فعاليت های روزنامه نگاری که بر پايه قرارداد با سازمان های روزنامه نگاری خارجی هدايت و رهبری می شوند 3 سال يا يک سال

سرمايه گذار/مدير بازرگانی مديريت تجارت بين المللی و ساير اعمال تجاری 3 سال يا يک سال


خدمات حقوقی/حسابداری فعاليت های حقوقی يا حسابداری که لازم است به وسيله وکيل متخصص قانون خارجی تحت نظارت قانون وکلای خارجی انجام پذيرد؛ حسابدار رسمی که تحت قانون حسابداری، حسابداری خارجی را برعهده گيرد و ساير تخصص های حقوقی 3 سال يا يک سال
9
خدمات پزشکی خدمات درمانی که به وسيله پزشکان، دندانپزشکان يا ساير افراد دارای تخصص ارائه می شوند 3 سال يا يک سال
10
محقق انجام تحقيقات بر پايه قرارداد با سازمان های دولتی و خصوصی در ژاپن 3 سال يا يک سال
11
معلم آموزش زبان و ساير رشته ها در مدارس ابتدايي، راهنمايي، دبيرستان، مدارس آموزش حرفه ای و ساير آموزشگاه ها 3 سال يا يک سال
12
مهندس ارائه خدماتی که نياز به تکنولوژی و دانش در علوم فيزيک، مهندسی يا ساير علوم طبيعی دارد بر پايه قرارداد با سازمان های دولتی و خصوصی در ژاپن 3 سال يا يک سال
13
متخصص علوم انسانی/خدمات بين المللی ارائه خدماتی که نياز به دانش در زمينه قضاوت، اقتصاد يا ساير علوم انسانی دارد و يا فعاليت در خدماتی که نياز به روش های خاص تفکر يا حساسيت بر پايه تجربه با فرهنگ خارجی دارد. در اين مورد بايد با يک سازمان دولتی يا خصوصی در ژاپن قرارداد بسته شود. 3 سال يا يک سال
14
انتقال در داخل يک شرکت فعاليت افرادی که به دفتر مرکزی، شعبه ها يا ساير دفاتر تجاری در ژاپن منتقل شده اند و در فعاليت هايي که در قسمت «مهندس» يا «متخصص علوم انسانی/خدمات بين المللی» اين جدول شرح داده شد، فعاليت دارند 3 سال يا يک سال
15
هنرمند سرگرم کننده ارائه فعاليت در زمينه نمايش های تئاتر، موسيقی، ورزش و ساير جنبه های هنری و سرگرم کننده يک سال، 6 ماه يا 3 ماه
16
کارگر ماهر ارائه خدماتی که نياز به تکنيک ها يا مهارت های صنعتی در زمينه های خاص دارد بر پايه قرارداد با سازمان های دولتی يا خصوصی در ژاپن 3 سال، يک سال يا 6 ماه
(2) وضعيت اقامتی که دارنده آن مجاز به کار يا استخدام نيست
وضعيت اقامت فعاليت های مجاز مدت اقامت
1
فعاليت های فرهنگی فعاليت های دانشگاهی يا هنری که درآمدزا نباشند, فعاليت هايي که به منظور پيگيری مطالعات خاص در فرهنگ و هنر ژاپن صورت پذيرد، يا فعاليت هايي به منظور يادگيری و کسب فرهنگ و هنر ژاپن تحت نظر راهنمايي متخصصان انجام گيرد يک سال يا 6 ماه
2
بازديدکننده موقتی تماشای جاهای ديدنی، ورزش، ديدار اقوام، شرکت در کنفرانس ها و ساير فعاليت ها در طول مدت کوتاه اقامت در ژاپن 90 روز، 30 روز يا 15 روز
3
دانشجوی کالج کسب دانش در کالج يا ساير موسسات آموزشی پيشرفته 2 سال يا يک سال
4
دانش آموز قبل از کالج کسب دانش در دبيرستان، دوره های عمومی يا پيشرفته مدارس حرفه ای و ساير موسسات آموزشی يک سال يا 6 ماه
5
کارآموز يادگيری و کسب تکنولوژی، مهارت و دانش در سازمان های دولتی و خصوصی در ژاپن يک سال يا 6 ماه
6
وابستگان فعاليت های روزانه به عنوان همسر يا فرزند کوچک مجرد افرادی که در ژاپن اقامت دارند با وضعيت اقامتی که در بخش «استاد» يا «فعاليت های فرهنگی» ذکر شده است يا افرادی که به عنوان «دانشجوی کالج»، «دانش آموز قبل از کالج» يا «کارآموز» اقامت دارند 3 سال، 2 سال، يک سال، 6 ماه يا 3 ماه
(3) وضعيت اقامتی که به دارنده آن اجازه کار براساس مجوز داده شده را می دهد

وضعيت اقامت فعاليت های مجاز مدت اقامت
فعاليت های مشخص فعاليت هايي که به طور اخص به وسيله وزارت دادگستری برای خارجی ها تعيين شده است (سيستم تعطيلات کاری و غيره) مدت زمان اقامت به طور خاص توسط وزارت دادگستری تعيين می شود

(4) وضعيت اقامت بر پايه موقعيت و وضعيت اجتماعی (محدوديتی در کار و استخدام وجود ندارد)

وضعيت اقامت روابط فرد يا وضعيتی که بر پايه آن مجوز اقامت صادر شده مدت اقامت
1
اقامت دائم افرادی که از وزارت دادگستری مجوز اقامت دائم گرفته اند بی نهايت
2
همسر يا فرزند فرد ژاپنی همسر افراد ژاپنی، فرزندان افراد ژاپنی يا کودکانی که به فرزندخواندگی افراد ژاپنی درآمده اند 3 سال يا يک سال
3
همسر يا فرزند افراد داری اقامت دائم همسر افرادی که دارای «اقامت دائم» هستند، آنهايي که داراي اقامت دائم خاص هستند يا فرزندان افرادی که دارای اقامت دائم هستند 3 سال يا يک سال
4
اقامت طولانی مدت افرادی که به طور اخص از سوی وزارت دادگستری مجوز گرفته اند 3 سال، يک سال يا مدت زمانی که به وسيله وزارت دادگستری تعيين شده است

2 تغيير وضعيت اقامت
اگر اتباع خارجی بخواهند وضعيت اقامت خود را تغيير دهند بايد تقاضای خود را مطرح کنند.

(1) در مورد تغيير شغل
اگر تغيير شغل بر روی وضعيت اقامت تاثير می گذارد، بايد مجوز آن از اداره مهاجرت دريافت شود. به عنوان مثال، يک شخص که وضعيت آن «متخصص علوم انسانی/خدمات بين المللی» است، کار خود را از دست می دهد و شروع به آموزش در يک کالج با وضعيت «استاد» می کند. بنابراين، بايد مجوز اين تغيير وضعيت را دريافت کند.
اگر تغيير شغل در همان گروه وضعيت اقامت فعلی قرار می گيرد، نيازی به ثبت تقاضانامه تغيير وضعيت در اداره مهاجرت نيست. اما اگر شخص مربوطه در مورد تغيير شغل خود احساس نگرانی می کند، می تواند تقاضانامه خود را برای دريافت گواهی مجوز استخدام به همراه مدارکی که نشان دهنده جزئيات محل کار جديد است، ثبت کند. اگر وی گواهی مجوز استخدام ندارد، لازم است دفعه بعد که برای تمديد مدت اقامت مراجعه می کند، اسناد مربوط به جزئيات تغيير استخدام را ارائه کند. يک نمونه می تواند آشپزی باشد که وضعيت آن «کارگر ماهر» است، محل کار خود را تغيير می دهد ولی هنوز به عنوان آشپز کار می کند.
هنگامی که اتباع خارجی شغل خود را تغيير می دهند، لازم است که به شهردار يا رييس بخش، شهرستان، شهر يا روستا در مدت 14 روز گزارش داده شود. (ماده 1-9، قانون ثبت اتباع خارجی)

(2) استخدام هنگامی که تحت وضعيت ممنوعيت کار قرار دارند
هنگامی که يک دانشجو که دارای وضعيت «دانشجوی کالج» است، پس از فارغ التحصيلی تصميم بگيرد در ژاپن استخدام شود، بايد تقاضانامه خود را برای تغيير وضعيت اقامت ارائه کند. (ماده 20، قانون کنترل مهاجرت)
اما، اگر وضعيت «بازديدکننده موقتی» بخواهد استخدام شود، بايد به منظور گرفتن ويزای جديد در سفارت ژاپن يا نمايندگی سياسی ژاپن در خارج از کشور، ژاپن را ترک کند. سپس اتباع خارجی می توانند با يک ويزای مناسب برای فعاليت مورد نظر خود به ژاپن وارد شوند.
تغيير وضعيت اقامت براساس وضعيت اجتماعی يا روابط نيز امکان پذير است. به عنوان مثال هنگامی که يک فرد خارجی که وضعيت اقامت وی اجازه استخدام را نمی دهد، وضعيت خود را به وضعيت «همسر يا فرزند افراد ژاپنی» در نتيجه ازدواج با يک فرد ژاپنی تغيير می دهد، برای گرفتن ويزای جديد نيازی به ترک ژاپن ندارد.

3 مجوز فعاليت های فوق برنامه
اين شخص لازم است از قبل در اداره مهاجرت برای اخذ مجوز کار تقاضا کند تا بتواند در فعاليتی به غير از آنچه که به وسيله وضعيت اقامت سابق وی اجازه داده شده است، فعاليت کند.
چنين شخصی می تواند دانشجوی کالج يا دانش آموز قبل از کالج باشد که می خواهد يک شغل نيمه وقت داشته باشد. تقاضانامه اين دانشجويان به وسيله سازمان آموزشی مربوطه بايد تکميل شود و مجوز معمولاٌ بدون محدوديت زمانی و مکانی صادر می شود به غير از مشاغلی که ممکن است افکار عمومی را تحت تاثير قرار دهند. ساعت کاری اين افراد به 28 ساعت در هفته (14 ساعت برای حسابرس) محدود می شود.
اگر يک خارجی که وضعيت اقامت وی به صورت «وابسته» است، تمايل دارد به صورت نيمه وقت کار کند، لازم است مجوز لازم را دريافت کند. او بايد وظايف شغلی و مکان آن را قبل از شروع کار نيمه وقت به اداره مهاجرت اطلاع دهد.

4 تمديد مدت اقامت
مدت اقامت همراه با وضعيت اقامت در زمان ورود به ژاپن، تغيير وضعيت اقامت و غيره تعيين می شود. اتباع خارجی مجاز هستند در مدت زمان تعيين شده در ژاپن اقامت کنند. بنابراين، اتباع خارجی که مايل هستند مدت اقامت خود را تمديد کنند بايد برای مجوز تمديد مدت اقامت تا قبل از تاريخ انقضای مدت اقامت قانونی خود اقدام کنند. تقاضانامه تمديد مدت اقامت از يک ماه جلوتر از تاريخ انقضا پذيرفته می شود.
هر کس که بيش از مدت زمان قانونی در ژاپن بماند مورد مجازات يا اخراج قرار خواهد گرفت (ماده 24 مورد 4 و ماده 70 مورد 5، قانون کنترل مهاجرت).

5 استخدام و اخراج غيرقانونی
(1) استخدام غيرقانونی
در زير نمونه هايي از «استخدام غيرقانونی» آورده شده است.

فعاليت های استخدامی خارجی های بدون وضعيت اقامت مناسب مانند کسانی که به صورت غيرقانونی وارد شده اند و يا بيش از مهلت قانونی در ژاپن اقامت کرده اند.
انجام فعاليت های استخدامی خارج از وضعيت اقامت و بدون مجوز
کارگران غيرقانونی مورد مجازات يا اخراج قرار می گيرند.
و افرادی که اين کارگران غيرقانونی را استخدام می کنند نيز به جرم «کمک به کارگران غيرقانونی» مجازات خواهند شد. (مجازات اين افراد زندان به مدت حداکثر سه سال و جريمه نقدی حداکثر 2،000،000 ين است.)

(2)اخراج
اتباع بيگانه تحت نظارت قانون کنترل مهاجرت ممکن است به دلايل زير اخراج شوند:

ورود غيرقانونی
اقامت غيرقانونی
اقامت بيش از حد غيرقانونی
فعاليت های غيرقانونی به غير از آنچه که در وضعيت اقامت مشخص شده است و
تخطی از قانون و مقررات.
با در نظر گرفتن حقوق بشر اتباع بيگانه، روند اخراج در زير نشان داده شده است.









اگر گذرنامه خود را گم کرده ايد و يا در اختيار شما نيست، ضروری است در سفارت کشور متبوعه در ژاپن گذرنامه المثنی يا يک مدرک جانشين صادر شود.

6 ثبت اتباع بيگانه
تمامی اتباع خارجی ساکن ژاپن بايد در مدت 90 روز از ورود به ژاپن, در اداره شهرداری شهر، بخش، شهرستان يا روستايي که در آن زندگی می کنند، نام خود را ثبت کنند. هنگامی که ثبت نام انجام شد، گواهی نامه ثبت نام اتباع بيگانه که اطلاعات ثبت شده را شامل است بايد به وسيله شهردار يا رييس بخش، شهر، شهرستان يا روستا صادر شود.
در صورت تغيير در اطلاعات ثبت شده که ممکن است در مورد مکان اقامت و غيره باشد، لازم است به شهردار يا رييس اطلاع داده شود. تمامی ثبت نام کنندگان (به غير از افراد زير 16 سال) لازم است برای تاييد اطلاعات ثبت شده هر 5 سال يک بار تقاضا کنند (يک «تقاضانامه برای تاييد اطلاعات ثبت شده»)
تقاضانامه برای صدور مجدد گواهی نامه گم شده بايد در طول 14 روز پس از گم کردن آن تکميل شود.


بخش یازدهم- برنامه آموزش صنعتی و کارورزی
فنی در ژاپن


برنامه آموزش صنعتی و کارورزی فنی در ژاپن شامل «برنامه آموزش صنعتی (ITP)» و «برنامه کارورزی فنی (TIP)» است. برنامه آموزش صنعتی برای پرورش مهارت ها و تکنيک های صنعتی کارآموزها طراحی شده است. برنامه کارورزی فنی به منظور فراهم کردن فرصت برای به دست آوردن مهارت ها و تکنيک های عملی بيشتر در يک محيط حرفه ای و شغلی برای کارآموزها که پيش نيازهای لازم را گذرانده اند و به منظور تکميل آموزش ها طراحی شده است.

1 برنامه آموزش صنعتی (ITP)
(1) برنامه آموزش صنعتی چيست؟
هدف اصلی برنامه آموزش صنعتی پذيرش کارگران جوان و ميان سال از خارج از ژاپن و حمايت از تلاش های آنها در جهت کسب صنعت ژاپن و مهارت های حرفه ای، تکنيک و دانش در طول يک سال است. وضعيت «کارآموز» در قانون کنترل مهاجرت و تشخيص پناهنده به عنوان افرادی تعريف شده است که به «فعاليت هايي برای يادگيری و کسب تکنولوژی، مهارت يا دانش در سازمان های دولتی يا خصوصی در ژاپن» می پردازند. آنهايي که می خواهند در ژاپن آموزش ببينند لازم است وضعيت اقامتی «کارآموز» را به دست آورند و آنهايي که مجاز به ورود به ژاپن تحت اين حالت هستند به عنوان «کارآموز» شناخته می شوند.

(2) محتويات برنامه های آموزشی
برنامه های آموزشی شامل «آموزش خارج از خدمت (OFF-JT)» و «آموزش حين خدمت (ON-JT)» است. آموزش خارج از خدمت حتی الامکان آموزش حين خدمت را برای کارآموزها تسهيل و موثرتر می کند. دقيق تر بيان کنيم، آموزش خارج از خدمت شامل يادگيری زبان ژاپنی، زندگی روزانه در ژاپن، فرهنگ و آموزش واقعی و همچنين شامل دانش پايه در مورد صنايع يا مشاغل مربوطه، آگاهی اوليه درباره بهداشت و سلامت، ساخت نمونه و مدل و شبيه سازی جزيي است. آموزش حين خدمت فرصت هايي برای کسب تکنولوژی، مهارت ها يا دانش در محيط واقعی نظير پرداختن به توليد در يک مکان توليدی، فروش يا مشاغل خدماتی است.
برنامه (ها) بايد موارد زير را دربرگيرد:
کارآموزها بايد اتباع غيرژاپنی بالاتر از 18 سال باشند.
مدت برنامه نبايد بيش از يک سال باشد.
حداقل يک سوم يا بيشتر از مدت کل دوره آموزش بايد به صورت خارج از خدمت برگزار شود.
آموزش بايد به وسيله افرادی که بيش از 5 سال تجربه به عنوان کارمند تمام وقت در مرکز پذيرش کارآموز دارند، نظارت شود.
آموزش بايد مهارت ها و تخصص های فنی را دربرگيرد که مشکل هستند يا در کشور کارآموز کسب آنها مشکل و يا غيرممکن است.
انتظار می رود کارآموزها پس از بازگشت به کشور خود در مشاغلی که نياز به اين مهارت ها و تخصص های فنی كسب شده در ژاپن است, استخدام شوند.

(3) رفتار کارآموز
از آنجا که کارآموزها بايد مهارت ها و تخصص های فنی را ياد بگيرند، نبايد در فعاليت های حق الزحمه ای وارد شوند. به اين ترتيب، آنها تحت پوشش قانون کار ژاپن قرار نمی گيرند. از آنجا که کارآموزها تحت پوشش بيمه جبران حوادث کارگران قرار نمی گيرند، شرکت ها/سازمان های پذيرنده لازم است کارآموزها را تحت پوشش بيمه جامع قرار دهند تا در صورتی که مجروح شوند و يا در دوران آموزش دچار حادثه شوند، بهداشت و سلامت آنها در تسهيلات آموزشی تضمين شود.
گرچه شرط حق الزحمه برای کار مجاز شناخته نشده است، اما ممکن است برای جبران, هزينه های کارآموز برای آموزش به وی بازگردانده شود (سکونت، غذا، مخارج و غيره).
شرکت هايي که کارآموزها را می پذيرند نبايد آنها را به طور تمام وقت به کار گيرند. نبايد به آنها برای کار پول اضافه پرداخت کنند. چنين کارهايي به عنوان استفاده از نيروی کار در نظر گرفته می شود نه آموزش.

(4) استانداردهای شرکت های پذيرنده
شرکت های پذيرنده بايد شرايط زير را داشته باشند:
فراهم کردن محل سکونت و تسهيلات آموزشی برای کارآموزان
ارائه مشاوره در مورد زندگی روزانه
آبونمان بيمه در موارد مرگ، مجروحيت، بيماری که در طول دوره آموزشی ممکن است رخ دهد
انجام اقدامات لازم برای تامين محيط کار سالم و سلامت
محدود کردن تعداد کارآموزها به سيستم کارمندان تمام وقت شرکت پذيرنده





2 برنامه کارورزی فنی (TIP)
(1) برنامه کارورزی فنی چيست؟
هدف اصلی برنامه کارورزی فنی توسعه و گسترش تکنولوژی، مهارت ها و دانشی است که به صورت عملی از طريق برنامه آموزش صنعتی در يک محيط کار واقعی کسب می شود. حداکثر مدت زمان لازم برای اين برنامه سه سال است که شامل مدت زمان برنامه آموزش صنعتی نيز می شود.
اگر کارآموز بخواهد ادامه دهد و کارورز فنی شود، لازم است حداقل 3 ماه قبل از تکميل دوره به سازمان تعاونی آموزش بين المللی ژاپن برای درخواست ارزشيابی نمرات خود به عنوان کارآموز مراجعه کند. کارآموز لازم است از يک سطح معين بالاتر باشد، شرايط لازم برای اقامت و طرح برنامه کارورزی فنی را در ارزشيابی کسب کند و مجوز لازم برای تغيير وضعيت اقامت به «فعاليت های مشخص» به منظور مشارکت در برنامه کارورزی فنی در همان محل کاری که دوره آموزش صنعتی را گذرانده است، به دست آورد. کارآموزانی که اين وضعيت اقامت را به دست آورند به عنوان «کارورز فنی» شناخته می شوند.

(2) ملزومات برنامه کارورزی فنی
تقريباٌ مدت زمان برنامه کارورزی فنی يک برابر و نيم بيشتر از دوره برنامه آموزش صنعتی ولی کمتر از 3 سال برای دو برنامه در کل است. (يادگيری برخی کارها حداکثر دو سال وقت لازم دارد).
شرکت های پذيرنده و کارورزان فنی بايد يک قرارداد کار امضا کنند، زيرا برنامه کارورزی فنی بر پايه روابط استخدامی انجام می گيرد. کارورزان برنامه کارورزی فنی مشمول قوانين کار نظير قانون استاندارد کار، قانون حداقل حقوق، قانون بيمه جبران حوادث کارگری و غيره می شوند.


بخش دوازدهم- مالیاتها


1 سيستم ماليات بر درآمد استخدامی
اتباع خارجی شاغل در ژاپن مشمول ماليات بر درآمد (ماليات ملی) و ماليات بر سکونت (ماليات محلی) می شوند. ماليات بر درآمد به وسيله اداره ماليات منطقه و ماليات بر سکونت به وسيله اداره های شهرداری جمع آوری می شود.
سيستم ماليات کسر شده از حقوق در ژاپن اعمال می شود. کارفرمايي که حقوق پرداخت می کند بايد در اصل مطابق با اين سيستم عمل کند. اين بدان معناست که هنگامی که کارفرما حقوق می پردازد، ماليات بر درآمد در مبدا به وسيله کارفرما کسر می شود و به وسيله وی از سوی کارمند به دولت پرداخت می شود.
پرداخت کننده ماليات لازم نيست اظهارنامه آخر سال را پر کند زيرا توازن-آخر-سال ماليات بر درآمد به وسيله کارفرما در آخرين پرداخت سال انجام می گيرد. اما، برخی از کارمندان در بعضی موارد لازم است اظهارنامه نهايي را پر کنند. لطفاٌ به مطلب «ثبت اظهارنامه نهايي» اين کتاب راهنما مراجعه کنيد.
به علاوه يک سيستم ماليات کسر شده از حقوق نيز برای ماليات بر سکونت وجود دارد. در اين سيستم کارفرما ماليات بر سکونت را نيز از دستمزد کارمند کسر کرده و از سوی کارمند به اداره شهرداری پرداخت می کند.

2 ماليات بر درآمد
(1) ماليات بر سکونت
اگر در ژاپن دارای محل اقامت هستيد يا به طور پيوسته به مدت يک سال يا بيشتر در ژاپن اقامت داشته باشيد، از نظر مالياتی شما «ساکن» محسوب می شويد.. درآمد افراد از حقوق مانند افراد ژاپنی مشمول ماليات می شود. شخصی که از کشور خود بر مبنای يک قرارداد به عنوان کارمند به ژاپن فرستاده شده است، انتظار می رود بلافاصله پس از ورود به ژاپن ساکن محسوب شود، مگر اين که شواهد نشان دهد که اقامت وی در ژاپن کمتر از يک سال است.
ماليات بر درآمد بر روی درآمد افراد در سال گذشته که از اول ژانويه تا 31 دسامبر محاسبه می گردد, اعمال می شود. نرخ ماليات مانند مردم ژاپن است. درآمد خالص استخدام به وسيله کسر کردن کسورات درآمد استخدامی از درآمد ناخالص به دست می آيد. ماليات بر درآمد با حاصل ضرب درآمد قابل ماليات در نرخ ماليات به دست می آيد. درآمد قابل ماليات پس از کاهش کسورات استاندارد اوليه، حق بيمه اجتماعی و کسورات مربوط به همسر و وابستگان از درآمد خالص استخدامی به دست می آيد. نرخ ماليات بين 10 تا 37 درصد بسته به نوع درآمد فرد تعيين می گردد.
به منظور به دست آوردن کسورات مربوط به همسر و فرزندانی که در وطن سکونت دارند، کارمند لازم است «تقاضانامه برای کاهش کارمند و وابستگان» را پر کرده، قبل از اولين روز پرداخت اول هر سال به کارفرما تحويل دهد. کاهش در تنظيم آخر سال انجام می پذيرد. در اين صورت، لازم است که کارمند گواهی ارائه دهد مبني بر اين که پول را به وطن خود فرستاده است. اين گواهی بايد مشخص کند که گيرندگان حواله خويشاوندان وی هستند.

(2) ثبت اظهارنامه مالياتی نهايي
پرداخت کننده ماليات، اگر شاغل باشد، معمولاٌ لازم نيست اظهارنامه مالياتی را پر کند, زيرا در تراز آخر سال کارفرما با آخرين پرداخت سال جاری ماليات بر حقوق را کسر می کند.
اما اگر كارفرما در يکی از موارد زير قرار می گيرد، لازم است اظهارنامه مالياتی نهايي را پر کند:
اگر مبلغ کل درآمد استخدامی وي از 20،000،000 ين بيشتر باشد.
اگر درآمد استخدامی فرد از خارج از کشور پرداخت شود.
اگردرآمد استخدامی وي به وسيله دو يا چند منبع پرداخت شود يا اگر انواع مختلف درآمد به غير از درآمد استخدامی و بازنشستگی وجود داشته باشد.
اگر درآمد استخدامی او از کسر ماليات بر درآمد معاف باشد, به دليل اين که شخص کارمند داخلی است وغيره.
به علاوه، موارد وجود دارد که کارمند مجاز به بازپرداخت جزيي يا کلی کسر ماليات بر حقوق است و آن هنگامی است که تقاضای بازپرداخت مالياتی را به وسيله اظهار کردن کسورات ناشی از هزينه های سنگين پزشکی يا اعتبار خاص برای خريد منزل داشته باشد, حتی اگر نيازی به پر کردن اظهارنامه مالياتی نهايي نباشد. اگر کارمند بايد اظهارنامه پر کند، بايد اين کار را در اداره مالياتی محل سکونت خود در مدت زمان 16 فوريه تا 15 مارس انجام دهد.
خدمات مشاوره ای در مورد ثبت اظهارنامه مالياتی نهايي در اداره های ماليات در دسترس متقاضيان قرار دارد. همچنين می توانيد بروشور مالياتی را از اداره های مالياتی تهيه کنيد.
اما، در مواردی که يک شخص که انتظار می رود موضوع ماليات بر درآمدي به عنوان «ساکن» باشد و با احتمال 20% خطا به عنوان «غير-ساکن» مشمول ماليات می شود، مجاز به بازپرداخت مالياتی به وسيله «پر کردن و ثبت اظهارنامه مالياتی نهايي» نيست. در اين شرايط، کارفرمای وی لازم است ادعای بازپرداخت کند.



(3) اعتبار برای ماليات های خارجی
به منظور جلوگيری از ماليات بندی دو برابر بين المللی بر روی درآمد، يک پرداخت کننده مالياتی, که ماليات های خارجی، ملی يا محلی مشابه ماليات بر درآمد ژاپن را می پردازد، ممکن است بخواهد ماليات خارجی ماليات بر درآمد ژاپن را بپردازد. در اين صورت بايد اظهارنامه مالياتی نهايي را پر کند.


(4) گواهی کسر ماليات بر حقوق در مبدا
کارفرمايي که مجاز به کسر ماليات بر درآمد است به طور قانونی لازم است برای هر کارمند «گواهی کسر ماليات بر حقوق (gensen-chooshuu-hyoo) را تا 31 ژانويه صادر کند به صورتی که در آن مبلغ نهايي و قطعی محاسبه شده در تراز انتهای سال مشخص شده باشد. اگر يک نفر در طول سال بازنشسته شود، کارفرما بايد گواهی را در عرض يک ماه بعد از روز بازنشستگی (تبصره 226، قانون ماليات بر درآمد) صادر کند.


(5) مسئوليت غيرساکنان
غيرساکنين مشمول ماليات بر درآمد «درآمد از منابع موجود در ژاپن» هستند که در ژاپن يا خارج از ژاپن پرداخت می شود. حقوق و دستمزد ناخالص مشمول ماليات بر درآمد با نرخ 20% است به وسيله کسر ماليات بر حقوق در مبدا هنگامی که پرداخت در ژاپن انجام می گيرد.
اگر حقوق، دستمزد و ساير پاداش های استخدامی که در ژاپن پرداخت می شوند، در خارج پرداخت شوند و کاهش کسر ماليات بر درآمد بر روی آن اعمال نشود، بايد اظهار نامه نهايي را پر کرده و ماليات مربوطه را تا 15 مارس سال بعد پرداخت کرد. اگر کارمند ژاپن را قبل از تاريخ مقرر ترک می کند، بايد قبل از ترک ژاپن اظهارنامه مالياتی را پر کرده، ماليات را بپردازد.
در مورد غيرساکنان، جمع آوری ماليات بر حقوق بسته به انواع درآمد و شرايط تغيير می کند. همچنين مواردی وجود دارد که اقدامات خاصی به وسيله شروط قرارداد ماليات (که به امضای بيش از 50 کشور رسيده است مانند: ايالات متحده آمريکا، انگليس، استراليا، فيليپين، کره و چين) فراهم می شود. لطفاٌ جهت کسب اطلاعات بيشتر به اداره ماليات يا دفتر مالياتی منطقه مراجعه کنيد.
اما در صورتی که يک شخص که بايد مشمول ماليات بر درآمد به عنوان «ساکن» باشد، به اشتباه مشمول ماليات «غيرساکن» شود، لازم است از طريق کارفرمای خود بازپرداخت را مطالبه کند.






3 ماليات های ساکنان
ماليات های ساکنان شامل ماليات ساکنان توکيو/استان و ماليات شهر/شهرستان/روستا است. افرادی که در يک ناحيه، شهر، شهرستان يا روستا زندگی می کنند از اول ژانويه مشمول پرداخت ماليات بدون در نظر گرفتن مليت هستند.
روش محاسبه ماليات ساکنان بر پايه ماليات بر درآمد سال گذشته است و مقدار ماليات در يا بعد از ماه آوريل در شهرها، شهرستان ها يا روستاها تصميم گيری می شود و بايد پس از اعلام، به وسيله افراد پرداخت شود. ماليات ساکنان کارگران شرکت هر ماه به وسيله شرکت مربوطه از حقوق آنها کسر می شود و از سوی کارگر به اداره منطقه، شهر، شهرستان يا روستا در طول دوره ژوئن تا ماه می سال بعد (جمع آوری خاص) پرداخت می شود. ساير پرداخت کنندگان ماليات، ماليات های ساکنان خود را به طور مستقيم به صورت اقساط ماهيانه به اداره منطقه، شهر، شهرستان يا روستا (جمع آوری معمولی) پرداخت می کنند.
بنابراين، شخصی که در سال گذشته حقوق دريافت کرده، انتظار می رود ماليات ساکنان را بپردازد، حتی اگر محل سکونت خود را تغيير داده يا بعد از اول ژانويه ژاپن را ترک کرده باشد.
مواردی وجود دارد که اقدامات خاصی برای اعتبار ماليات های خارجی و شروط قرارداد مالياتی انجام می شود. جهت کسب اطلاعات بيشتر لطفاٌ با اداره شهر در ناحيه يا منطقه خود تماس بگيريد.


بخش سیزدهم- خدمات مشاوره ای


1 سيستم مشاوره ای کار در دولت مرکزی توکيو
مرکز مشاوره کار در دولت مرکزی توکيو به عنوان بخشی از خدمات اداری به ارائه خدمات مشاوره ای رايگان پيرامون شرايط کاری و ساير مشکلات عمومی کار می پردازد. مشاوران در مورد قوانين ژاپن و شيوه استخدام راهنمايي می کنند.
اما مشکلات بسياری وجود دارد که فقط از طريق مشاوره و راهنمايي کارفرما و کارمند قابل حل نيست. در اين موارد، مشاور به عنوان ميانجی با رضايت هر دو طرف برای کمک به آنها در دستيابی به يک راه حل مطلوب برای مشکلات و مسايل مورد بحث عمل می کند. مشاوران نماينده هيچ يک از طرفين نيستند اما تلاش می کنند تا طرفين به يک نتيجه منطقی با توجه به آنچه که می گويند، برسند.
اگر اين تلاش برای آشتی دادن طرفين شکست بخورد، ديگر ادامه نخواهد داشت. و اگر متاسفانه وضعيت به همين منوال باشد، شما هنوز می توانيد:
1) مطلب را به اداره بازرسی استانداردهای کار رجوع دهيد، اگر مطلب مورد بحث تخطی و زير پا گذاردن قانون استانداردهای کار است،
2) با يک وکيل درباره مسايلی به غير از نقض قوانين کار مشورت کنيد و آنها را به دادگاه ببريد.
خواهشمند است از خدمات مشاوره کار ما در موارد زير استفاده کنيد.
به عنوان مثال
• قرارداد کار و شرايط کار
• تعطيلات با حقوق و ساعت کار
• اخراج و عدم پرداخت حقوق
• جبران مجروحيت در محل کار و هزينه های پزشکی
• قانون اتحاديه کار

2 خدمات مشاوره کار در دولت مرکزی توکيو
دولت مرکزی توکيو «خدمات مشاوره کار» را به زبان انگليسی و چينی در دفاتر اداری کار ارائه می دهد. لطفاٌ با ما تماس بگيريد.
ساعت 2 تا 4 بعدازظهر


اداره آدرس (زبان) روز تلفن
مرکز مشاوره کار (Iidabashi) Tokyo Shigoto Center
9F, 3-10-3 Iidabashi,
Chiyoda-ku Tokyo (انگليسی)
دوشنبه-جمعه
(چينی)
سه شنبه، چهارشنبه، پنجشنبه 2346 (5211)
دفتر Osaki Gate City West-Tower
2F 1-11-1 Osaki,
Shinagawa-ku, Tokyo (انگليسی)
چهارشنبه 6110 (3495)
دفتر Kojubunnji 3-22-10, Minami-cho,
Kojubunji-shi Tokyo (انگليسی)
چهارشنبه 6110 (321) 042

3 مرکز مشاوره کار در توکیو
خدمات مشاوره ای در مورد مسايل و مشکلات عمومی کار در اداره های زير در دسترس هستند.
اگر مايليد توصيه هايي درباره مشکلات کار به زبان اسپانيايي، پرتقالی، کره ای، تايلندی يا فارسی بيابيد، خواهشمند است به اداره منطقه محل کار خود مراجعه کنيد.

اداره آدرس تلفن حوزه تحت نظارت ايستگاه
مرکز مشاوره کار (Iidabashi) Tokyo Shigoto Center 9F
3-10-3
Iidabashi, Chiyoda-ku
Tokyo 2346 (5211) Chiyoda-ku, Chuo-ku,
Shibuya-ku,
Shinjuku-ku, Nakano-ku,
Suginami-ku, Islands JR Iidabashi,
Suidobashi
Subway
Iidanashi,
Kudanshita
دفتر Osaki Gate City West-Tower
1-11-1 Osaki,
Shinagawa-ku, 6110 (3495) Shinagawa-ku,
Meguro-ku, Minato-ku,
Ota-ku, Setagaya-ku JR Osaki
دفتر Oji 1-6-17 Kishimachi,
Kita-ku, 6110 (3900) Toshima-ku, Itabashi-ku,
Kita-ku, Bunkyo-ku,
Nerima-ku, Arakawa-ku JR Oji
دفتر Kameido Camelia Plaza 7F
Bldg. 2-19-1 Kameido,
Koto-ku, 6110 (3637) Sumida-ku, Koto-ku,
Edogawa-ku, Taito-ku,
Katsushika-ku,
Adachi-ku JR Kameido
دفتر Kokubunji 3-22-10 Minami-machi,
Kokubunji-shi (042)
6110-321 Mitaka-shi,
Musashino-shi,
Koganei-shi,
Higashimurayama-shi,
Nishitokyo-shi,
Kiyose-shi,
Higashikurume-shi,
Tachikawa-shi,
Kodaira-shi,
Akishima-shi, Oume-shi,
Kokubunki-shi,
Kunitachi-shi,
Musashimurayama-shi,
Higashiyamato-shi,
Fussa-shi, Akiruno-shi,
Hamura-shi,
Nishitama-gun JR Kokubunji
دفتر Hachioji 3-5-1 Myojin-cho,
Hachioji-shi, (0426)
6110-45 Hachioji-shi, Fuchu-shi,
Chofushi, Machida-shi,
Hino-shi, Komae-shi,
Inagi-shi, Tama-shi JR Hachioji
Keiou
Keiouhachi
Oji
4 اداره بازرسی استانداردهای کار در توکيو
اين اداره راهنمايي و نظارت در مورد قانون استانداردهای کار، حداقل حقوق و بيمه حوادث کارگران و غيره را ارائه می دهد.

اداره آدرس تلفن حوزه تحت نظارت ايستگاه
Chuo

Shinjuku

Ueno

Mita

Shinagawa

Ota

Shibuya

Ikebujuro

Oji

Adachi

Mukojima

Kameido

Edogawa

Hachioji

Hachioji
Machida
Branch
Tachikawa







Ome



Mitaka 12F, No. 2 Kudan Godochosha Bldg.,
1-1-15 Kudanminami Chiyoda-ku
4F, Nishi Shinjuku Kimuraya Bldg.,
7-5-25 Nishishinjuku, Shiniuku-ku
7F, Ueno Godochosha Bldg.,
1-2-22 Ikenohata, Taito-ku
3F, Sangyo Anzen Kaikan Bldg.,
5-35-1 Shiba, Minato-ku
1F, Gotanda Work Plaza, 3-13-26
kamiosaki, Shinagawa-ku
8,9F, Tsukimura Bldg., 5-40-3
Kamata, Ota-ku
5F, Shibuya Jinnan Godo Bldg.,
1-3-5 Jinnan, Shibuya-ku
Toshima Chiho Godochosha Bldg.,
4-30-20 Ikebujuro, Toshima-ku
2-8-5 Akabane, Kita-ku

4F, Adachi Chiho Godochosha Bldg.,
4-21 Senjuasahi-cho Adachi-ku
4-33-13 Higashi Mukojima,
Sumida-ku
Kameari Plaza 8F 2-19 Kameido,
Koto-ku
2-4-11 Hunabori Edorawa-ku

3-8-10 Myojincho, Hachioji-shi

Machida Chiho Godochosha Bldg.,
2-28-14 Morino, Machida-shi

2F, Tachikawa Godochosha Bldg.,
4-1-18 Nishikicho, Tachikawa-shi,






2-6-2 Higashi Ome, Ome-shi



3-2-11 Shimorenjaku, Mitaka-shi (3511) 2161

(3361)25001

(3828) 6711

(3452) 5475

(3443)5742

(3732) 0174

(3780) 6542

(3971) 1256

(3902) 6003

(3882) 1187

(3614) 4141

(3685) 5121

(3675) 2125

(0426)
42-5296
(042)
724-6881

(042)
523-4471






(0428)
22-0285


(0422)
48-1161 Chiyoda-ku, Chuo-ku,
Bunkyo-ku, Islands
Shinjuku-ku, Nakano-ku,
Sujinami-ku
Taito-ku

Minato-ku

Shinagawa-ku,
Meguro-ku
Ota-ku

Shibuya-ku,
Setagaya-ku
Iatabashi-ku,
Nerima-ku, Toshima-ku
Kita-ku

Asachi-ku, Arakawa-ku

Sumida-ku,
Katsushika-ku
Koto-ku

Edogawa-ku

Hachioji-shi, Hino-shi,
Tama-shi, Inagi-shi
Machida-shi


Tachikawa-shi,
Akishima-shi, Fuchu-shi,
Koganei-shi, Kodaira-shi,
Kokubunji-shi,
Kunitachi-shi,
Higashimurayama-shi,
Higashiyamato-shi,
Musashimurayama-shi
Ome-shi, Fussa-shi,
Akiruno-shi,
Hamura-shi,
Nishitama-gun
Mitaka-shi, Musashino-shi,
Chofu-shi, Nishitokyo-shi,
Tanashi-shi, Hoya-shi,
Komae-shi, Kiyose-shi,
Higashikurume-shi Subway
Kudanshita
JR Shinjuku

JR Ueno

JR Tamachi

JR Gotanda

Keihin Kyuko
Keihin Kamata
JR Shibuya

JR Ikebukuro

JR Akabane

JR Kitasenju

Tobu Isezaki-Line
Higashi Mukojima
JR Kameido

JR Shinkoiwa

Keio Hachioji

Odakyu & JR
Machida

JR Nishi
Kunitachi






JR Ome Line



JR Mitaka







5 دفاتر تأمین شغلی عمومی در توکيو
اين دفاتر توصيه ها و اطلاعات مورد نياز پيرامون طبقه بندی کار و بيمه استخدامی را فراهم می کنند.

اداره آدرس تلفن حوزه تحت نظارت (زبان) روز

Iidabashi 1-9-20 Koraku, Bunkyo-ku (3812) 8609 Chiyoda-kuChuo-ku,
Bunkyo-ku, Islands
Ueno 4-1-2 Higashi Ueno, Taito-ku (3847) 8609 Taito-ku
Shinagawa Roppongi Job Park Bldg.,
3-2-21 Roppongi, Minato-ku (3588) 8609 Shinagawa-ku, Minato-ku
Omori 4-16-7 Omori Kita, Ota-ku (5493) 8609 Ota-ku (ويتنامی) سه شنبه
10-16
Shibuya 1-3-5 Jinnan, Shibuya-ku (3476) 8609 Shibuya-ku, Setagayaku
Shinjuku 23F, Ell-Tower Bldg. 1-6-1
Nishishinjuku, Shinukuku (5325) 9593 Shinjuku-ku, Nakanoku,
Suginami-ku
Ikebukuro 3-5-13 Higashi Ikebukuro,
Toshima-ku (3987) 8609 Toshima-ku, Itabashi-ku,
Nerima-ku
Oji 6-1-17 Oji, Kita-ku (5390) 8609 Kita-ku
Adachi 5-20 Senjukawara-cho,
Adachi-ku (3870) 8609 Arakawa-ku, Adachi-ku
Sumida 4-22-15 Higashi Komagata,
Sumida-ku (3625) 8609 Sumida-ku, Katsushika-ku
Kiba 2-13-19 Kiba, Koto-ku (3643) 8509 Koto-ku, Edogawa-ku
Hachioji 1-13-1 Koyasumachi,
Hachioji-shi (0426) 48-8609 Hachioji-shi, Hino-shi
Tachikawa 1-9-21 Nishiki-cho,
Tachikawa-shi [phone] Tachikawa-shi,
Akishima-shi, Koganei-shi,
Kodaira-shi,
Higashimurayama-shi,
Kokubunji-shi,
Kunitachi-shi,
Higashiyamato-shi,
Musashimurayama-shi (چينی)
سه شنبه-جمعه

(انگليسی)
چهارشنبه
9-16:30
Ome 3-12-16 Higashi Ome,
Ome-shi (0428) 24-8609 Ome-shi, Fussa-shi, Hamura-shi,
Akiruno-shi, Nishitama-gun
Mitaka 4-15-18 Shimorenjaku,
Mitaka-shi (0422) 47-8609 Mitaka-shi, Musashino-shi,
Kiyose-shi, Higashikurume-shi
Machida 2-28-14 Morino,
Machida-shi [phone] Machida-shi
Fuchu 1-3-1 Miyoshi-cho,
Fuchu-shi [phone] Fuchu-shi, Chofu-shi,
Komae-shi, Tama-shi, Inagi-si

مرکز خدمات استخدامی اتباع بيگانه 1F, 2-42-10, kabukicho,
Shinjuku-ku (3204) 8609 (چينی) دوشنبه-جمعه
(انگليسی) دوشنبه-جمعه
(پرتقالی) دوشنبه-جمعه
(اسپانيايي) دوشنبه-جمعه
9-17







6 دفاتر مشاوره کاری برای کارگران خارجی
دفاتر کار شعب محلی وزارت بهداشت، کار و رفاه در هر استان هستند. آنها دفاتر اصلی اداره های بازرسی استانداردهای کار و دفاتر امنيت استخدامی عمومی در هر استان هستند و به ارائه خدمات مشاوره کار به زبان های بيگانه می پردازند.


اداره کار زبان روز تلفن دورنگار
Tokyo انگليسی: دوشنبه-جمعه
چينی: سه شنبه-پنجشنبه 5311 (3814) 03 5649 (3814) 03
Kanagawa انگليسی: سه شنبه و پنجشنبه
پرتقالی: چهارشنبه و جمعه 7351 [phone] (211) 045
Saitama انگليسی: چهارشنبه و جمعه
چينی: سه شنبه و پنجشنبه 6204 [phone] (600) 048
Chiba انگليسی: سه شنبه و پنجشنبه 2304 [phone] (221) 043
Ibaragi انگليسی، پرتقالی
اسپانيايي: سه شنبه و جمعه 6214 [phone] (224) 029
Gunma
(Ota Office) پرتغالی: چهارشنبه و جمعه 9920 (45) 0276 5573 (45) 0276
Tochigi پرتغالی: دوشنبه و اولين و سومين
پنجشنبه
پرتغالی (دفتر Otawara):
دومين و چهارمین پنجشنبه 9115 (634) 028

2279 (22) 0287 6585 (632) 028

3460 (22) 0287
Yamanashi
(Kouhu Office) پرتغالی: چهارشنبه و پنجشنبه 5611 [phone] (224) 055


7 دفاتر بيمه اجتماعی در توکيو
اين دفاتر تقاضانامه و پرداخت برای بيمه بهداشت و بيمه حقوق بازنشستگی کارمند را می پذيرند.

اداره آدرس تلفن
Kojimachi 22 Sanban-cho, Chiyoda-ku (3265) 4381
Kanda 2-7-8 Kanda Sarugaku-cho, Chiyoda-ku (5280) 2811
Nihonbashi 1-7-9 Nihonbashi, Chuo-ku (3281) 5811
Kyobashi 7-13-8 Ginza, Chuo-ku (3543) 1411
Minato 1-10-14 Hamamatsu-cho, Minato-ku (5401) 3211
Shinjuku 2-12-1 Okubo, Shinjuku-ku (5285) 8611
Suginami 2-54-9 Koenji Minami, Suginami-ku (3312) 1511
Nakano 2-4-25 Nakano, Nakano-ku (3380) 6111
Ueno 2-19-19 Negishi, Taito-ku (3876) 1141
Bunkyo 1-6-15 Sengoku, Bunkyo-ku (3945) 1141
Sumida 3-8-12 Tatekawa, Sumida-ku (3631) 3111
Koto 5-16-9 Kameido, Koto-ku (3683) 1231
Edogawa 3-4-24 Chuo, Edogawa-ku (3652) 5106
Shinagawa 5-1-5 Osaki, Shinagawa-ku (3494) 7831
Kamata 4-25-2 Kamata, Ota-ku (3733) 4141
Omori 2-5-9 Sanno, Ota-ku (3772) 8321
Shibuya 1-12-1 Jinnan, Shibuya-ku (3462) 1241
Meguro 1-12-4 Kami-meguro, Meguro-ku (3770) 6421
Setagaya 1-30-12 Setagaya, Setagaya-ku (3429) 0111
Ikebukuro 2-17-2 Minami Ikebukuro, Toshima-ku (3988) 6011
Kita 1-1-10 Kami-jujyo, Kita-ku (3905) 1011
Itabashi 1-47-4 Itabashi, Itabashi-ku (3962) 1481
Nerima 4-27-37 Shakujii-machi, Nerima-ku (3904) 5491
Adachi 2-17-9 Ayase, Adachi-ku (3604) 0111
Arakawa 5-11-6 Higashi-ogu, Arakawa-ku (3800) 9151
Katsushika 3-7-3 Tateishi, Katsushika-ku (3695) 2181
Tachikawa 2-12-10 Nishiki-cho, Tachikawa-shi 042 (523) 0351
Hachikawa 4-1 Minamishincho, Hachioji-shi 0426 (26) 3511
Musashino 4-12-18 Kichijoji Kita-machi, Musashino-shi 0422 (56) 1411
Fuchu 2-12-2 Fuchu-cho, Fuchu-shi 0423 (61) 1011

مرکز عمليات بيمه اجتماعی 3-5-24 Takaido Nishi, Suginami-ku 03 (3334) 3131


8 دفتر مهاجرت منطقه ای در توکيو
اين اداره تقاضانامه های سکونت را می پذيرد و مجوز فعاليت های فوق برنامه را صادر می کند.
مرکز اطلاعات اين اداره مشاوره به زبان های انگليسی، چينی، اسپانيايی، پرتغالی، کره ای و تايلندی را فراهم می کند.

دپارتمان و شعبه آدرس تلفن
دپارتمان بازرسی ورود
دپارتمان بازرسی استخدام و کار
دپارتمان بازرسی دانشجو
دپارتمان بازرسی بازديدکننده موقتی و کارآموز
مركز اطلاعات
5-5-30 Kounan, Minato-ku, Tokyo 7111 (5796) 03




7179 (528) 042
اداره شعبه Tachikawa Tachikawa Homu Sogo Bldg., 3-31-2 Kita, Kunitachi-shi 7179 (528) 042
اداره مهاجرت منطقه Yokohama

مرکز اطلاعات Yokohama Godo Bldg., 37-9
Yamashita-cho,
Naka-ku, Yokohama-shi 5111 (661) 045

2851 (651) 045
اداره شعبه Saitama Arusa-A-1F 2-3-4 Kamiochiai,
Chuo-ku, Saitama-shi 9671 (851) 048
اداره شعبه Chiba Chiba Chuo Community Center 2-1
Chibako, Chuo-ku, Chiba-shi 6597 (242) 043

9 دفتر مالياتی منطقه ای در توکيو
در اين دفتر مشاوره عمومی پيرامون ماليات ملی ژاپن از طريق تلفن در دسترس است.
تلفن: [phone] (انگليسی)
ساعت: دوشنبه-جمعه (به غير از تعطيلات رسمی)،
9 صبح تا 12 ظهر و 1 تا 5 بعدازظهر


10 مرکز مشاوره ساکنين خارجی در توکيو
اين مرکز توصيه هايي در مورد مشکلات زندگی روزانه ارائه می دهد.

زبان روز تلفن
انگليسی دوشنبه-جمعه 7744 (5320)
فرانسوی پنجشنبه 7755 (5320)
چينی سه شنبه و جمعه 7766 (5320)
کره ای چهارشنبه 7700 (5320)
اسپانيايي پنجشنبه 7730 (5320)
ساعت: 9:30 صبح تا 12 ظهر و 1 تا 4 بعدازظهر
آدرس: Tokyo Metropolitan Government Office, No. 1
Building (3rd floor),
2-8-1, Nishi-Shinjuku, Shinjuku-ku, Tokyo


11 مرکز اطلاعات پزشکی و بهداشتی در توکيو
اين مرکز مشاوره اطلاعاتی در مورد تسهيلات پزشکی که در دسترس خارجی ها قرار می گيرد و سيستم پزشکی ژاپن ارائه می دهد.
ساعت: هر روز 9 صبح-8 بعدازظهر
تلفن: [phone]
زبان: انگليسی، چينی، کره ای، تايلندی، اسپانيايي
12 مرکز مشاوره حقوق بشر
به ارائه مشاوره در مورد حقوق بشر می پردازد.
ساعت: سه شنبه و پنجشنبه: انگليسی و آلمانی
دوشنبه: چينی
13:30-16 (آخرين ورود 15:30)
آدرس: Iidabashi Godochosha Bldg, 1-9-20 kouraku,
Bunkyo-ku
Human Rights Counseling Center, Tokyo Legal
Affairs Bureau
تلفن: [phone]
13 سازمان همکاری های آموزشی بين المللی ژاپن (JITCO)
JITCO اطلاعاتی برای شرکت ها/سازمان هايی («سازمان پذيرنده») که قادر به پذيرش کارآموز و کارورز از کشورهای خارجی هستند، ارائه می دهد و توصيه ها و کمک های مورد نياز کارآموزان را در اختيار آنها قرار می دهد.

(1) مشاوره پيرامون شرايط کارآموز
چينی: پنجشنبه 13-11 و 19-14
اندونزی: سه شنبه 13-11 و 19-14
ويتنامی: دومين و چهارمين جمعه 13-11 و 17-14
[تلفن] 0578-3233-03
(2) توصيه و کمک با هدف تامين بهداشت و مراقبت های پزشکی کارآموز به وسيله پزشک
[روز و زمان] اولين جمعه 17-14
[تلفن] 0602-3233-03
(3) توصيه و کمک پيرامون پذيرش کارآموز (با هزينه)
[روز و زمان] چهارشنبه از ساعت 13 به مدت تقريباٌ چهار ساعت
[تلفن] 1345-3233-03

14 مرکز مشاوره قانونی
مرکز مشاوره قانونی به طور مشترک به وسيله کانون وکلای توکيو و انجمن کمک قانونی ژاپن اداره می شود.

■ مشاوره حقوقی برای اتباع بيگانه به وسيله کانون وکلا (با هزينه)
ساعت مشاوره: دوشنبه، سه شنبه، چهارشنبه، جمعه 15-13
رزرواسيون: دوشنبه تا جمعه 12-9:30 و 15-13
تلفن: [phone]
زبان: انگليسی و چينی
محدوديت زمانی: حداکثر 30 دقيقه برای هر جلسه مشاوره
هزينه: 5000 (به استثنای ماليات)
مکان: 1st floor, Bar Association Hall, 1-1-3
Kasumigaseki, Chiyoda-ku

■ مشاوره قانونی برای اتباع بيگانه به وسيله انجمن کمک قانونی ژاپن (رايگان)
واجدين شرايط: درآمد پايين (با اعمال استانداردهای متوسط)
ساعت مشاوره: پنجشنبه، 15-13
رزرواسيون: به ترتيب مراجعه از ساعت 9:30 در روز پنجشنبه
تلفن: [phone]
زبان: انگليسی و چينی
محدوديت زمانی: حداکثر 30 دقيقه برای هر جلسه مشاوره
هزينه: رايگان
مکان: Kasumigaseki, Chiyoda-ku


15 دفاتر مرکز مشاوره ساکنين خارجی در نواحي و شهر توکيو
اين مرکز به پرسش ها پاسخ می دهد و توصيه های لازم را در صورت مواجه شدن با مشکلات زندگی روزانه در اختيار شما قرار می دهد.
ناحيه/شهر زبان و روز ساعت تلفن
Minato-ku انگليسی

چهارشنبه

دوشنبه
پنجشنبه 14-10
(بعدازظهر20-19)
12-10
16-10 3530 (3587)
Shinjuku-ku انگليسی
چينی
کره ای دوشنبه-جمعه
دوشنبه، چهارشنبه، جمعه
سه شنبه، پنجشنبه 12-9:30
16:30-13 5060 (5272)
5070 (5272)
5080 (5272)
Bunkyo-ku انگليسی
چينی دوشنبه، جمعه
دوشنبه، پنجشنبه 17-13 1200 (5383)
Sumida-ku انگليسی
چينی چهارشنبه
چهارشنبه 15-13
12-10 1616 (5608)
Shinagawa-ku انگليسی
چينی چهارشنبه
پنجشنبه 17-9 6842 (5742)
Meguro-ku انگليسی
چينی
کره ای
تاگالوگ دوشنبه-جمعه
دوشنبه، پنجشنبه، چهارشنبه، جمعه
اولين و سومين پنجشنبه
دومين و چهارمين پنجشنبه 12-10
17-13
12-10
14-13 9187 (5722)
9194 (5722)
9194 (5722)
9194 (5722)
Ota-ku انگليسی
چينی پنجشنبه
پنجشنبه 16-13 1139 (5744)
Setagaya-ku انگليسی
چينی دوشنبه، سه شنبه، چهارشنبه، جمعه
دوشنبه، سه شنبه، چهارشنبه، جمعه 12-8:30
17-13 2892 (5432)
Shibuya-ku انگليسی دوشنبه-جمعه 17-9 1211 (3463)
داخلی 2456
Nakano-ku انگليسی
چينی دومين و چهارمين پنجشنبه
دومين و چهارمين پنجشنبه 16-13 1611 (3389)
1511 (3389)
Suginami-ku انگليسی
چينی
انگليسی
چينی سه شنبه و پنجشنبه
سه شنبه
پنجشنبه
پنجشنبه 12-10
16-13
16-13
12-10 2111 (3312)
داخلی 3216
Toshima-ku انگليسی
چينی دوشنبه-جمعه
دوشنبه-جمعه 17-8:30 1111 (3981)
داخلی 2149
Kita-ku انگليسی
چينی سه شنبه
سه شنبه، پنجشنبه 16-13 1101 (3908)
Arakawa-ku انگليسی
چينی
کره ای اولين پنجشنبه
اولين پنجشنبه
اولين پنجشنبه 16-13
12-9
12-9 3111 (3802)
داخلی 2145
Itabashi-ku انگليسی
چينی جمعه
سه شنبه 12-9 3344 (5375)
Nerima-ku انگليسی
چينی دوشنبه، پنجشنبه، جمعه
دوشنبه، پنجشنبه، جمعه 17-13 4725 (3994)
Katsushika-ku انگليسی
چينی دوشنبه
دوشنبه 16:30-12:30 1111 (3695)
داخلی 2143
Edogawa-ku انگليسی
چينی دوشنبه
دوشنبه 16-13 5151 (3653)
داخلی 320
Chiyoda-ku انگليسی دومين پنجشنبه 15:30-13 2111 (3264)
داخلی 2147
Taito-ku انگليسی
چينی
کره ای اولين پنجشنبه، سومين پنجشنبه
اولين پنجشنبه، سومين پنجشنبه
اولين پنجشنبه، سومين پنجشنبه 12-10
12-10
16-14 1146 (5246)
Mitaka-shi انگليسی
چينی
کره ای دومين جمعه
چهارمين جمعه
سومين جمعه 15-13 6600 (44) 0422
Fuchu-shi انگليسی، کره ای،
چينی،
پرتغالی و غيره دوشنبه- جمعه 17-8:30 1711 (366) 042
Chofu-shi انگليسی اولين-چهارمين دوشنبه 16-13 7032(81)0424
انگليسی دوشنبه-جمعه 17-9 6195 (41) 0424
Koganei-shi انگليسی سومين سه شنبه 12-10 9818 (387) 042
Kunitachi-shi انگليسی
چينی
کره ای اولين و سومين دوشنبه
اولين و سومين دوشنبه
اولين و سومين دوشنبه 12-10 2111 (576) 042
داخلی 176
Musashino-shi انگليسی
چينی
اسپانيايي
کره ای و غيره
(امکان تعيين وقت برای مشاوره) سه شنبه-شنبه
چهارشنبه، جمعه، شنبه
سه شنبه، پنجشنبه، شنبه
چهارمين شنبه 17-10


16-13
2922 (56) 0422


2922 (56) 0422
Kodaira-shi انگليسی، فرانسوی، چينی، کره ای،
عربی، آلمانی چهارشنبه 15-13 7509 (342) 042
Kokubunji-shi انگليسی دومين دوشنبه
دومين سه شنبه
دومين چهارشنبه 17-14
12-10
17-15 3661 (325) 042
Hamura-shi انگليسی، اسپانيايي، تاگالوگ، چينی،
کره ای دومين و چهارمين جمعه 16-13 2211 (579) 042
Higashimurayama-shi انگليسی
چينی چهار روز در هفته
چهار روز در هفته 17-8:30 5111 (393) 042
داخلی 2602
Tachikawa-shi انگليسی
چينی شنبه
شنبه 17-13
17-13 0310 (527) 042
Hino-shi انگليسی
چينی دوشنبه-جمعه
دوشنبه-جمعه 17-10 9511 (586) 042
Hachioji-shi انگليسی
چينی چهارمين چهارشنبه
چهارمين چهارشنبه 16-13 7227 (20) 0426
Machida-shi انگليسی، چينی، اسپانيايي، کره ای پنجشنبه، شنبه 15:30-13:30 4260 (722) 042


16 مرکز مشاوره عمومی برای اتباع بيگانه در حومه توکيو
(1) مشاوره کار اتباع بيگانه دولت استان Kanagawa
اداره زبان و روز ساعت تلفن
مرکز امور کار Yokohama چينی: جمعه
اسپانيايي: چهارشنبه
کره ای: دومين پنجشنبه 16-13 1103 (662) 045
1166 (662) 045
9522 (662) 045
مرکز امور تجارت، صنعت و کار Atsugi انگليسی: دومين و چهارمين
سه شنبه
اسپانيايي: پنجشنبه
پرتغالی: دوشنبه 7994 (221) 046

(2) مشاوره عمومی برای اتباع بيگانه

شهر/استان زبان و روز ساعت تلفن
Kanagawa Prefectural Government


Kanagawa
Kenmin Center

Ken-o Region
Administration Center

Kawasaki Kenmin
Center انگليسی: اولين، سومين و پنجمين سه شنبه
اسپانيايي: جمعه، دومين سه شنبه
پرتغالی: چهارشنبه
کره ای: اولين، سومين و پنجمين دوشنبه
چينی: پنجشنبه، چهارمين سه شنبه


12-9




16-13 2299 (324) 045
7555 (312) 045
1444 (322) 045
1994 (321) 045
1339 (321) 045
اسپانيايي: دوشنبه
پرتغالی: سه شنبه 5774 (221) 046
انگليسی: دومين و چهارمين دوشنبه
تاگالوگ: دومين و چهارمين دوشنبه
تايلندی: اولين، سومين و پنجمين دوشنبه 0047 (549) 044
Yokohama City Office چينی: پنجشنبه
انگليسی: جمعه
اسپانيايي: اولين و سومين سه شنبه
پرتغالی: دومين و چهارمين سه شنبه
کره ای: اولين و سومين دوشنبه 16-13 3322 (633) 045
3344 (633) 045
3355 (633) 045
3366 (633) 045
3311 (633) 045
Kawasaki City International Associations چينی: چهارشنبه، جمعه
انگليسی: پنجشنبه-شنبه
اسپانيايي: سه شنبه، پنجشنبه
پرتغالی: سه شنبه، جمعه
کره ای: سه شنبه، پنجشنبه
تاگالوگ: سه شنبه، چهارشنبه 12-10

16-13 7000 (435) 044
Chiba Prefectural Government انگليسی: دوشنبه-جمعه 12-9
16-13 2966 (297) 043
چينی: سه شنبه
اسپانيايي: دوشنبه، سه شنبه، چهارشنبه 12-9
Chiba City International Associations چينی: دوشنبه، سه شنبه، جمعه
انگليسی: دوشنبه-جمعه 16-10 8000 (238) 043
اسپانيايي: دوشنبه-جمعه 17-13
Saitama Prefectural Government انگليسی: پنجشنبه
چينی
کره ای
پرتغالی اولين و چهارمين پنجشنبه
اسپانيايي 16-9 4812 (822) 048
2997 (830) 048
2995 (830) 048
4812 (822) 048
2996 (830) 048