دستورالعمل انتخاب مراكز تحقيق و توسعه (R&D)
نمونه واحدهاي توليدي- صنعتي و معدني كشور

معاونت برنامه‌ريزي ، توسعه و فناوري
دفتر پژوهش ، فناوري و آموزش
(1384)

مقدمه :
از آنجا كه دفتر پژوهش ، فناوري و آموزش نسبت به گزينش مراكز تحقيق و توسعه (R&D) نمونه از بين كليه مراكز تحقيق و توسعه (R&D) در واحدهاي توليدي- صنعتي و معدني كشور براساس ارزشيابي عملكرد فعاليتهاي آنها ، هر دو سال يكبار اقدام مي‌نمايد ، با انجام بازبيني كه در دستورالعمل سال 1381 بعمل آمده ، دستورالعمل زير مبناي ارزشيابي مراكز تحقيق و توسعه (R&D) طي سالهاي 1382 و 1383 قرار ميگيرد.

هدف :
اين برنامه با توجه به اهميت پژوهشهاي صنعتي و معدني و نقش مهم زيربنايي آن در توسعه و رشد اقتصاد كشور و بمنظور تشويق و ترغيب مراكز تحقيق و توسعه واحدهاي توليدي در 12 گروه صنعتي و معدني طبق جدول زير تهيه گرديد.

گروه صنايع سلولزي گروه صنايع نساجي و پوشاك گروه صنايع غذائي
گروه صنايع برق و الكترونيك گروه صنايع لوازم خانگي و فلزي گروه صنايع داروئي
گروه صنايع خودرو گروه صنايع ماشين سازي و ساخت تجهيزات گروه صنايع شيميائي
گروه صنايع معدني گروه صنايع فلزات اساسي گروه صنايع بهداشتي

ماده 1- تعريف :
مراكز تحقيق و توسعه ، بخشهاي تحقيقاتي مستقل در واحدهاي توليدي- صنعتي و معدني ميباشند كه شرايط لازم و كافي را از نظر نرم‌افزاري و سخت‌افزاري براي فعاليتهاي تحقيقاتي ، توسعه‌اي و كاربردي دارا ميباشند ، و برحسب فعاليت توليدي واحد متبوع خود در رشته‌هاي مختلف صنعتي و معدني به فعاليت مشغول بوده ، گواهي يا پروانه تحقيق و توسعه را از وزارت صنايع و معادن دريافت داشته‌اند.

عوامل ارزشيابي :
ماده 2- طرحهاي تحقيقات توسعه‌اي و كاربردي انجام يافته :

طرحهاي تحقيقاتي انجام يافته طي
دوسال گذشته حداكثر 4 امتياز

تذكر :
بديهي است طرحهاي فوق درصورتي مورد تأئيد ميباشند كه نتايج آن حداقل منجر به يكي از دستاوردهاي زير شده باشد.
1- كاهش قيمت تمام شده
2- افزايش بهره‌وري از طريق سنجش و ارتقاء عوامل
3- بهينه سازي فرآيندهاي موجود با تأكيد بر ارتقاء سطح اتوماسيون
4- توسعه محصولات موجود مبتني بر معيارهاي كيفي
5- طراحي محصولات جديد با عنايت به مزيتهاي كاربردي آن
6- بهينه سازي مصرف انرژي
7- مديريت كاهش آلاينده‌ها
8- افزايش سهم مواد و منابع داخلي در توليد
9- جذب ، اصلاح و نوآوري در تكنولوژي وارداتي
10- فرآوري مواد معدني در جهت تخليص و تكليس دانه‌بندي

ماده 3- امكانات نرم‌افزاري و تجهيز آزمايشگاهي ، كارگاه تحقيقاتي و واحدهاي نيمه صنعتي :

امتياز 2 3 4
امكانات موجود متوسط خوب عالي

متوسط داراي امكانات و تجهيزات عمومي آزمايشگاهي
خوب داراي امكانات و تجهيزات تخصصي
عالي داراي امكانات و تجهيزات فوق تخصصي

ماده 4- امكانات اطلاع رساني و كتابخانه :

شرح اميتاز
دارابودن Website ، اينترنت ، اينترانت 2
كتابخانه 2
مجموع امتياز 4
ماده 5- ميزان اعتبارات جذب شده :
سهم هزينه‌هاي پژوهشي در ميزان فروش
امتياز 1 2 3 4
درصد فروش تا 1/0 تا 2/0 تا 5/0 بيش از 1
ماده 6- تأليف و ترجمه كتاب و نشريات علمي و تحقيقاتي مرتبط :

امتياز 1 2 3 4
تعداد كتب تأليف شده و يا مقالات منتشره در نشريات معتبر خارجي 1 2 3 4
تعداد ترجمه كتاب، انتشار نشريه
2 4 6 8

ماده 7- نيروي انساني متخصص :
نسبت كاركنان بخش پژوهش به كل كاركنان
امتياز 1 2 3 4
حداقل درصد نسبت به كل كاركنان 1 2 3 4


ماده 8- فناوري :
ميزان پيشرفت مستند سازي فناوري
امتياز 1 2 3 4
ميزان پيشرفت مستندسازي فناوري متوسط خوب خيلي خوب عالي

عالي مستندسازي مرتبط با دانش فني ، عمليات اجرائي ، خدمات اجرائي
خيلي خوب مستند سازي مرتبط با نقشه‌هاي فني ، مشخصات فني ماشين‌آلات
خوب مستندسازي مرتبط با سازندگان ماشين‌آلات ، مواد اوليه و فناوريهاي موجود
متوسط مستندسازي مرتبط با فعاليتهاي كاهش آلاينده‌ها و مسائل زيست محيطي
ماده 9- شركت كاركنان در دوره‌هاي آموزشي داخل و خارج كشور :

امتياز 1 2 3 4
تعداد نفرساعت طي دوسال گذشته 20 40 60 80

ماده 10- ضرايب :
با توجه به اهميت و نقش هريك از عوامل ، ضرايب مواد دستورالعمل به شرح زير تعيين ميگردد.

عوامل ارزشيابي حداكثر امتياز ضريب جمع
1- طرحهاي تحقيقات توسعه‌اي و كاربردي انجام يافته 4 5 20
2- امكانات نرم‌افزاري و تجهيزات آزمايشگاهي 4 3 12
3- امكانات اطلاع رساني و كتابخانه 4 2 8
4- اعتبارات جذب شده 4 4 16
5- تأليف و ترجمه كتب و …. 4 3 12
6- نيروي انساني متخصص 4 3 12
7- فناوري 4 4 16
8- شركت در دوره‌هاي آموزشي 4 1 4
جمع امتياز 100

ماده 11- مراكز تحقيق و توسعه ممتاز :
مراكز تحقيق و توسعه‌اي كه در طول سالهاي ارزشيابي سه دوره متوالي بعنوان مركز تحقيق و توسعه نمونه انتخاب شوند ، دربار سوم بعنوان مركز تحقيق و توسعه ممتاز معرفي
خواهند شد.

ماده 12- روش اجرائي :
1- سازمانهاي صنايع و معادن استانها مي‌توانند در هر گروه صنعتي و معدني يك مركز
تحقيق و توسعه در واحدهاي كوچك و يك مركز تحقيق و توسعه در واحدهاي بزرگ را درصورت احراز حداقل 60 امتياز بعنوان نمونه انتخاب و با تكميل فرمهاي ارزشيابي (فرمهاي شماره 1 و 2) در زمان مقرر به دفتر پژوهش ، فناوري و آموزش معرفي نمايند.
توضيح : منظور از واحدهاي توليدي كوچك دراين دستورالعمل واحدهايي هستند كه تعداد كاركنان آنها زير 50 نفر بوده و واحدهايي كه تعداد كاركنان آنها بالاتر از اين باشد، دراين دستورالعمل بعنوان واحدهاي بزرگ معرفي ميشوند.
2- دفتر پژوهش ، فناوري و آموزش پس از دريافت فرمهاي ارزشيابي مراكز تحقيق و توسعه نمونه نسبت به تفكيك آنها به 12 گروه صنعتي و معدني اقدام نموده ، فرمها را در كميته فرعي ارزشيابي مراكز تحقيق و توسعه نمونه بررسي كارشناسي مي‌نمايد.
3- كميته‌هاي فرعي پس از دريافت فرمهاي ارزشيابي نسبت به بررسي امتيازات داده شده و ارقام مندرج در فرمهاي 1 و 2 اقدام مي‌نمايد.
4- دفتر پژوهش ، فناوري و آموزش ميتواند در هر گروه صنعتي و معدني به تعداد مراكز تحقيق و توسعه معرفي شده از استانها تعداد 3 واحد بزرگ و 3 واحد كوچك را با تكميل فرمهاي 1 و2 اضافه نمايد.
5- در هر گروه صنعتي و معدني كميته فرعي تخصصي مربوطه از مجموع واحدهاي معرفي شده (استانها و ستاد) حداكثر 10 واحد بزرگ و 10 واحد كوچك را به ترتيب اولويت و امتياز انتخاب و به كميته اصلي ارزشيابي جهت طي مراحل بعدي معرفي مي‌نمايد.
6- كميته اصلي ارزشيابي مراكز تحقيق و توسعه نمونه از بين مراكز معرفي شده در هر گروه صنعتي 1 مركز تحقيق و توسعه از واحدهاي بزرگ و 1 مركز تحقيق و توسعه از واحدهاي كوچك را به عنوان نمونه انتخاب و معرفي مي‌نمايد.

ماده 13- اعضاء كميته‌هاي فرعي و اصلي ارزشيابي مراكز تحقيق و توسعه نمونه :

1/13- اعضاء كميته فرعي ارزشيابي مراكز تحقيق و توسعه نمونه به شرح زير ميباشند :
1- مديركل دفتر پژوهش ، فناوري و آموزش
2- رئيس گروه بررسي و سازماندهي تحقيقات
3- كارشناس تخصصي
4- دو نفر از نمايندگان تشكلهاي تحقيقاتي يا خبرگان صنعت مربوطه

تبصره :
دفتر پژوهش ، فناوري و آموزش مي‌تواند درصورت تشخيص ضرورت ، نماينده‌اي را از ادارات كل تخصصي و يا اساتيد دانشگاه جهت شركت در جلسات كميته‌هاي فرعي دعوت نمايد.

2/13- اعضاي كميته اصلي ارزشيابي مراكز تحقيق و توسعه نمونه به شرح زير ميباشند :
1- معاون برنامه‌ريزي ، توسعه و فناوري
2- مديركل دفتر پژوهش ، فناوري و آموزش
3- رئيس گروه بررسي و سازماندهي تحقيقات


محمد جعفر اسلامي
معاون برنامه‌ريزي ، توسعه و فناوري