نویسنده و گردآورنده : احسان خوشخرام

طرح آموزش فراگير فناوري اطلاعات در ايران
(مبتني بر الگوي بين‌المللي ICDL)


دفتر همكاريهاي فن‌آوري
E-Mail: art@noavar.com


چكيده

مدتي است كه بحث بحران اشتغال در كشور مطرح شده است كه دليل عمده آن رسيدن موج جمعيتي دهه شصت به مرزهاي ورود به دانشگاه و بازار كار است. توسعه تكنولوژي و بويژه تكنولوژي اطلاعات مي‌تواند كمك قابل توجهي به حل اين مشكل بنمايد و شغلهاي متنوع و بسياري در اين حوزه ايجاد كند. براي توسعه و گسترش فناوري اطلاعات در جامعه، اولبن قدم ايجاد مهارت و توانايي استفاده عموم مردم از كامپيوتر شخصي و فناوري اطلاعات در هر شغل و حرفه‌اي است. امري كه در ادبيات آموزشي "سواد كامپيوتري" ناميده مي‌شود. اين مقاله بنا دارد ضمن تعريف سواد كامپيوتري، بر اساس الگوي بين‌المللي گواهينامه كاربري كامپيوتر در اروپا طرحي براي آموزش فراگير فناوري اطلاعات در كشور ارائه نمايد. اين طرح مي‌تواند در آموزش و پرورش، سازمان آموزش فني و حرفه‌اي، دانشگاه جامع علمي - كاربردي و ساير مراكزي كه مي‌خواهند توانايي افراد را در استفاده از كامپيوتر شخصي ارتقا دهند بكار گرفته شود.

كليد واژه : آموزش كامپيوتر و فناوري اطلاعات، سواد كامپيوتري، گواهينامه كاربري كامپيوتر در اروپا، ECDL/ICDL
" مقدمـــه :
در مقطع كنوني كشور ما در شرايط ويژه‌اي بسر مي‌برد كه وجه اصلي اين شرايط را مي‌توان تركيب خاص جمعيتي دانست. موج جمعيتي دهه شصت هجري شمسي، اكنون به مرزهاي ورود به دانشگاه و بازار كار رسيده است و موجب شده كه براي حفظ درصد بيكاري موجود(حدود 10%) لازم باشد سالانه بيش از هشتصد هزار فرصت شغلي ايجاد شود در حاليكه در طي سالهاي گذشته بيش از سيصد هزار فرصت شغلي ايجاد نشده است. واقعيت اينست كه بحران اشتغال در پيش است و اين در حالي است كه عمدتا توجه كمي در مديران و مسئولين اجرايي كشور به اين مسئله وجود دارد و هنوز اتفاق نظر در راه حل آن و هماهنگي و اراده ملي در تحقق آن وجود ندارد. بررسي شرايط جديد بين‌المللي نشان مي‌دهد كه راه توسعه كشور و عبور مطمئن از اين بحران، توانمندي تكنولوژي است. به گونه‌اي كه ضمن پاسخ به به نيازهاي داخل كشور، صدور كالاهاي با تكنولوژي بالا (كه داراي ارزش افزوده بالايي است) و صدور خدمات فني و مهندسي را دربر داشته باشد.]1[
يكي از تكنولوژيهايي كه مي‌تواند در اين عرصه نقش بازي كند "تكنولوژي اطلاعات" است. توسعه اين فناوري تاثير بسيار گسترده‌اي در توسعه ساير تكنولوژيها، افزايش بهره‌وري سازمانها و مراكز، بهبود ارائه خدمات به مردم و ايجاد شغلهاي جديد و متنوع دارد.
تفاوت عمده توسعه اين فناوري نسبت به ساير فناوريها را مي‌توان ضرورت فراگير شدن استفاده از اين فناوري در سطح وسيعي از جامعه دانست كه از يك طرف بدون آن بازار لازم در كشور ايجاد نمي شود و از طرف ديگر ايجاد مشاغل جديد نيز بدون آموزش مهارتهاي لازم به متقاضيان ممكن نيست. همين واقعيتهاست كه مفهوم "سواد كامپيوتري" را وارد ادبيات آموزش در بسياري از كشورها كرده است.
اين مقاله بنا دارد طرحي براي آموزش سواد كامپيوتري در كشور ارائه دهد. در ابتداي طرح، مفهوم سواد كامپيوتري مطرح شده، سپس نارسائيهاي عمده آموزش كامپيوتر در كشور بررسي شده و پس از آن مبتني بر الگوي بين‌المللي "گواهينامه كاربري كامپيوتر در اروپا" طرح پيشنهادي آموزش فراگير كامپيوتر و فناوري اطلاعات، متناسب با نيازها و مقتضيات كشور ارائه مي‌شود. مخاطبان اين طرح بسيار گسترده بوده و طيف وسيعي از جامعه از جمله، دانش‌آموزان، دانشجويان، كارمندان، كارجويان و صاحبان حرف و مشاغل را دربر مي‌گيرد.

" مفهوم سواد كامپيوتري :
مفهوم سواد كامپيوتري مدتي است كه وارد ادبيات آموزش در بسياري از كشورها شده است. به اين معني كه در دنياي فعلي و آتي كسي كه نتواند از كامپيوتر براي بدست آوردن مطالب مورد نياز خود يا انجام كارهاي روزمره عادي و حرفه‌اي خويش استفاده كند مرتباً نيازمند كمك از ديگران خواهد بود. بنابراين همانطور كه باسواد شدن همه شهروندان، اهميت قابل توجهي در رشد فردي و اجتماعي آن جامعه دارد، ضروري است هر شهروند در جامعه، حداقل دانش و مهارت مورد نياز براي استفاده از فناوري اطلاعات و كامپيوتر شخصي را دارا باشد.
براي رسيدن به اين هدف ابتدا بايد حداقل دانش و مهارت مورد نياز تعريف شده سپس مراكز آموزشي - مبتني بر اين اصول - داوطلبان را آموزش داده و در نهايت بر مبناي يك امتحان استاندارد، صلاحيت فرد بررسي شده و در صورت شايستگي، گواهينامه معتبر و پذيرفته شده در سطح كشور به متقاضي اعطا شود. اين متن بنا دارد به اين مهم بپردازد.
" نارسائيهاي عمده آموزش كامپيوتر:
سه نارسايي عمده در آموزش كامپيوتر و فن‌آوري اطلاعات مشاهده مي‌شودكه در ذيل هريك از اين نارساييها بررسي مي‌شود:
الف- عدم تمايز روشن بين آموزش كامپيوتر با هدف تربيت كاربران و استفاده‌كنندگان از كامپيوتر و آموزش كامپيوتر با هدف تربيت متخصصين كامپيوتر
اگر هدف آموزش، تربيت كاربران براي استفاده هرچه بهتر از كامپيوتر شخصي باشد بايد آموزشهايي مدنظر قرار گيرد كه كامپيوتر را به عنوان ابزاري در خدمت مهارتهاي فردي و حرفه‌اي قرار ‌دهد و اين قابليت را در فرد تحت تعليم بوجود ‌آورد كه در صورت نياز بتواند آن را به راحتي با كاربردهاي خاص حرفه موردنياز عجين كند. واضح است كه با اين هدف، آموزش برنامه‌نويسي نه تنها مفيد نبوده بلكه تبعاتي نيز دربر دارد.
اگر هدف آموزش، تربيت متخصصان كامپيوتر باشد، در اينصورت لازم است تخصص مورد نظر از جمله برنامه‌نويسي، تعمير و نگهداري و مونتاژ، مديريت و نگهداري شبكه و غيره مشخص شده و متناسب با آن دوره آموزشي تدوين شود.( تفاوت بين اين دو هدف آموزشي، مشابه همان تفاوتي است كه مي‌توان بين راننده اتومبيل و مكانيك اتومبيل قائل شد). در طرح مورد نظر نگارنده، هدف، تربيت كاربران و استفاده‌كنندگان از كامپيوتر است و نه متخصصان كامپيوتر.
در رابطه با مهارتها و آموزشهاي مورد نياز استفاده‌كنندگان كامپيوتر سؤالات ذيل قابل طرح است:
1- مهارتهاي پايه استفاده از كامپيوتر در هر حرفه و فن چيست؟
2- چه نوع آموزشهايي براي اين كاربران ضرورت دارد؟

ب- عدم فراگيري مهارتهاي فردي براي استفاده از كامپيوتر
كامپيوتر ابزاري است كه در خدمت مهارتهاي فردي و حرفه‌اي قرار مي‌گيرد. به عنوان مثال اگر كسي نحوه نوشتن يك نامه اداري را بلد نباشد بهترين ابزار ( از قلم و خودنويس و كاغذ گرفته تا كامپيوتر و چاپگر) تنها شكل كار را بهبود مي‌بخشد و كمكي به محتواي متن ارسالي نمي‌كند. بنابراين لازم است كه از برخوردار بودن فرد متقاضي از مهارتهاي فردي و حرفه‌اي اطمينان حاصل نموده و يا در صورت نياز اين مهارتها، همراه با آموزش كامپيوتر، فرا گرفته شود. مثال روشن در اين زمينه، آموزش صفحه گسترده‌ها به مديران است. نرم‌افزارهاي صفحه گسترده، ابزار بسيار مناسبي براي مديران از شركتهاي كوچك گرفته تا سازمانهاي بزرگ و بين‌المللي براي تجزيه و تحليل اطلاعات است. اما معمولاً مديران در كشور ما آشنايي كافي با نحوه تجزيه و تحليل اطلاعات ندارند و نمي‌توانند آمار و اطلاعات و جداول در اختيار قرار گرفته را به شكل مناسبي جمع‌بندي نموده و با استفاده از آنها، تصميمات عادي، مهم و يا استراتژيك را اتخاذ نمايند. با اين فرض، آموزش يك صفحه گسترده مانند Excel به آنها كمك زيادي نخواهد كرد و بجاي اينكه اين برنامه كاربردي را يك سيستم منسجم و به‌هم‌پيوسته و كاملاً موردنياز احساس كنند، آن را اجزاي گسسته‌اي مي‌بينند كه غايت كاربرد آن روشن و واضح نيست. اين امر يكي از دلايل ناكاميهاي 75% از نظامهاي بزرگ و گسترده اطلاعات است. ]2[
مهارتهاي پايه براي استفاده از كامپيوتر در هر حرفه و كار را چنين مي‌توان برشمرد :
" مهارتهاي اوليه : مهارتهايي هستند كه موردنياز هر فرد مي‌باشد. (فارغ از اينكه ابزار كمك‌كننده به آن چيست) اين مهارتها عبارتند از:
- اصول نامه‌نگاري و نگارش
- جستجو و يافتن اطلاعات و مطالب
- سازماندهي اطلاعات
- تجزيه و تحليل مطالب
- ارائه مطالب
" مهارتهاي ثانويه : مهارتهايي هستند كه براي استفاده از كامپيوتر در ارتقاء مهارتهاي اوليه لازم است. اين مهارتها عبارتند از:
- مباني كامپيوتر و فن‌آوري اطلاعات
- تايپ و سرعت حركت انگشتان براي سهولت كار با كامپيوتر
- زبان انگليسي ( در حد فهميدن دستورات و پيغامهاي برنامه‌ها و استفاده از اينترنت كه عموماً به زبان انگليسي است).

ج- استاندارد نبودن آموزشهاي ارائه‌شده و در نتيجه نبودن يك مدرك معتبر
اگر آموزشهاي ارائه‌شده در مؤسسات و مراكز مختلف آموزشي استاندارد نباشد، طبيعتاً نمي‌توان انتظار وجود يك مدرك روشن و معتبر را داشت كه بر مبناي آن حد مهارت دارنده مدرك، مشخص و تضمين شود و ملاك اطميناني براي استخدام افراد در شغلهاي مبتني بر كامپيوتر باشد. در اين رابطه سؤالات ذيل مطرح است :
1- شركت يا مؤسسه‌اي كه مي‌خواهد افراد را در حرفه‌هاي مبتني بر كامپيوتر استخدام كند چگونه متوجه شود كه شخص متقاضي مهارت لازم را داراست؟
2- آيا آموزش كامپيوتر در سطح كشورها استاندارد شده است؟
3- آيا مرجعي وجود دارد كه علاوه بر يك كشور در ساير كشورها نيز اعتبار داشته و مدرك آن قابل قبول باشد؟
گواهينامه كاربري كامپيوتر در اروپا سعي كرده است كه به سؤالات فوق پاسخ كاملي بدهد. مرجعي كه ابتدا در اروپا و با تاييد كميسيون اروپا گسترش پيدا كرده و به تدريج در بسياري از كشورهاي آمريكايي، آسيايي و آفريقايي نيز مورد پذيرش قرار مي‌گيرد.

" گواهينامه كاربري كامپيوتر (ECDL\ICDL)
گواهينامه كاربري كامپيوتر در اروپا ECDL)) كه در سطح بين‌المللي ICDL ناميده مي‌شود تضمين مي‌كند كه دارنده آن، دانش مفاهيم پايه فناوري اطلاعات را دارا بوده و صلاحيت و توانايي استفاده از كامپيوتر شخصي و كاربردهاي عمومي كامپيوتر را دارا مي‌باشد.
به بيان ديگر اين گواهينامه، نشان مي‌دهد كه دارنده آن يك امتحان تئوري كه دانش او را در مفاهيم پايه فناوري اطلاعات ارزيابي مي‌كند و شش امتحان عملي كه شايستگي فرد را در استفاده از كامپيوتر شخصي و كاربردهاي عمومي كامپيوتر ارزيابي مي‌كند با موفقيت گذرانده است. ICDL يك گواهينامه پذيرفته‌شده بين‌المللي است كه توسط شركتها، موسسات ، مراكز دولتي به عنوان مدركي براي استخدام متقاضيان تلقي شود و تضمين مي‌كند كه متقاضي و يا كارمند دانش و مهارت لازم براي استفاده از كامپيوتر شخصي و كاربردهاي عمومي آن را برابر با سرفصلهاي پذيرفته شده بين‌المللي داراست .
هدف كلي برنامه ICDL بهبود و پيشرفت در سطوح پايه فناوري اطلاعات و لايه‌هاي بالاتر آن در استفاده از كامپيوتر شخصي در سطح اروپا و بين‌الملل است.اين استاندارد توسط بنياد ICDL گسترش پيدا كرد. نقش اين بنياد، تشويق و هماهنگي توسعه مفاهيم ICDL است. بنياد ICDL بر شيوه آموزش و ارزيابي اين الگو در اروپا و سطح بين‌المللي نظارت دارد.
بنياد ICDL يك سازمان غيرانتفاعي است كه با هدف هماهنگي مفاهيم پايه ICDL در اروپا تشكيل شده و كشورهايي كه عضو جامعه اطلاع‌رساني حرفه‌اي اروپا CEPIS هستند، بر اين گواهينامه صحه گذاشته‌اند و در محدوده اروپا براي هركدام از اين كشورها معتبر است. در خارج از اروپا لازم است سازمانهاي گواهي‌دهنده توسط بنياد ICDL ارزيابي‌شده و گواهي صلاحيت براي آنها صادر شده باشد.

الف) اهداف ICDL :
1- ترويج و پرورش سواد كامپيوتري براي همه
2- افزايش سطح دانش فناوري اطلاعات و سطح صلاحيت فني استفاده از كامپيوترهاي شخصي و كاربردهاي عمومي آن براي همه شهروندان در سطح اروپا و بين‌الملل.
3- تضمين اين امر كه كاربران كامپيوتر در استفاده از كامپيوتر شخصي مهارت كافي را دارند.
4- افزايش بهره‌وري همه كاربراني كه در كارشان، نياز به استفاده از كامپيوتر دارند.
5- بهتر نمودن بازگشت سرمايه‌گذاري در فناوري اطلاعات.
6- مهيا نمودن يك شرايط پايه براي اينكه همه مردم ، فارغ از نوع تحصيلات و تجربيات قبلي‌شان بتوانند عضو يك جامعه اطلاعاتي باشند.
ب) ويژگيها و فوايد ICDL :
امروزه، مهارتهاي كامپيوتري اهميت روزافزوني براي مردم در كليه امور زندگي پيدا كرده است. ICDL يك گواهينامه فناوري اطلاعات براي همه شهروندان است و براي همه كساني كه به آن نياز دارند (و يا علاقه‌مند به آن هستند) دانش فني استفاده از كامپيوتر شخصي را مي‌آموزد. اين گواهينامه براي همه مردم - در هر كاري كه انجام مي‌دهند - و افراد جوياي كار در هر سني كه هستند مناسب است. بعضي از ويژگيهاي مفيد ICDL را چنين مي‌توان برشمرد :
1- گواهينامه مهارت براي استفاده از فناوري اطلاعات براي همه
2- يك روش ابتكاري و ملموس براي اندازه‌گيري و تاييد مهارتهاي هر فرد
3- يك الگو براي آموزش و يادگيري در جامعه اطلاعاتي
4- يك مدل بسيار موثر براي ارزيابي فارغ‌التحصيلان آموزش فناوري اطلاعات
5- اطلاع‌رساني به عموم مردم براي مشاركت فعال در توليد و توزيع اطلاعات
6- يك صلاحيتنامه منعطف و قابل دسترسي كه امكان تحرك و پويايي دارنده آن را افزايش مي‌دهد.

ج‌) مخاطبان ICDL :
مخاطبان ICDL عموم افرادي است كه مي‌خواهند به شايستگي از كامپيوتر شخصي استفاده ببرند: از جمله كاركنان و كارمندان، دانش‌آموزان و شهروندان. اين گواهينامه مدركي براي احراز صلاحيت آنها در استخدام ، ارتقاء و بهبود شغل مي‌باشد ( براساس مهارت موردنياز در استفاده از كامپيوتر). با اين تعريف ICDL محدوده وسيعي از جمعيت يك جامعه را براي آموزش و ارزيابي مدنظر قرار دارد.

د‌) استاندارد ICDL :
يكي از ويژگيهاي اصلي ICDL استاندارد كردن آموزش و ارزيابي استفاده كنندگان كامپيوتر شخصي در سطح عموم مردم است. اين استاندارد در سه بخش جلوه پيدا كرده است:
1- سيلابس استاندارد كه شرح كاملي از محدوده دانش و مجموعه مهارتهاي لازم -كه توسط اين استاندارد پوشانده مي‌شود - را نشان مي‌دهد.
2- مجموعه سؤالات و تستهاي استاندارد كه در ارزيابي اين استاندارد استفاده مي‌شود.
3- راهنماي تدريس و ارزيابي گواهينامه ICDL
نصيب كاربران كامپيوتر از اين استاندارد، گواهينامه كاربري كامپيوتر (ICDL) و كارتهاي مهارت كامپيوتر است . ( براي هر بخش از بخشهاي هفتگانه يك كارت مهارت صادر ميشود و درصورت اخذ كليه كارتهاي مهارت، گواهينامه ICDL صادر مي‌گردد).
پيروي از استاندارد ICDL و برنامه‌هاي توسعه آن، توسط بنياد ICDL مراقبت و تضمين مي‌شود.

هـ) سطح ICDL :
ICDL يك گواهينامه دانش و مهارت در سطح پايه استفاده از كامپيوتر شخصي است كه اين امر در سيلابس (با جزئيات كامل) مشخص شده است به اينصورت كه ابتدا فهرستي از دانش پايه موردنياز در سيلابس بخش اول و سپس مهارتهاي موردنياز براي استفاده كاربردي از كامپيوتر شخصي (در سيلابهاي بخش دوم تا هفتم) بيان گرديده است.
" مهارت اول : مفاهيم پايه فناوري اطلاعات
در اين مهارت داوطلب لازم است كه ساختمان فيزيكي كامپيوتر شخصي را بشناسد و مفاهيم پايه فناوري اطلاعات ازجمله : ذخيره كردن داده‌ها، حافظه ، كاربردهاي نرم‌افزاري مبتني بر كامپيوتر در جامعه، كاربرد شبكه‌هاي اطلاعاتي در پردازش و توزيع اطلاعات را بداند . داوطلب همچنين بايد درك كند كه چرا و چگونه سيستمهاي مبتني بر فناوري اطلاعات در هر سازمان و شركتي برپا شده است. علاوه بر اين لازم است داوطلب به امنيت اطلاعات و موضوعات حقوقي و قانوني مرتبط با كامپيوتر نيز توجه كافي داشته باشد.


" مهارت دوم : استفاده از كامپيوتر و مديريت فايلها

در اين مرحله داوطلب لازم است نشان دهد دانش و صلاحيت لازم براي استفاده از عملكرد پايه كامپيوتر شخصي و سيستم عاملش را داراست، وي همچنين بايد قادر باشد بطور موثر با محيط روميزي(Desktop) سيستم عامل كار كند. او همچنين بايد قادر باشد كه فايلها و فهرستها و زيرفهرستها را مديريت و سازماندهي نمايد و بداند چگونه آنها را كپي كند، انتقال دهد و حذف نمايد. داوطلب همچنين بايد قادر باشد با شماهاي روميزي (Icon) به خوبي كار كرده و پنجره‌ها را اداره نمايد. علاوه بر اينها وي بايد بتواند از ابزارهاي جستجو، ويرايش و مديريت چاپ كه همراه سيستم عامل است به خوبي استفاده نمايد.

" مهارت سوم : واژه‌پردازها

در اين مهارت داوطلب لازم است نشان دهد توانايي استفاده از كاربردهاي واژه‌پردازها در كامپيوتر شخصي را داراست، او بايد درك توانايي انجام دستورات پايه مرتبط با ايجاد، شكل‌دادن و اتمام يك متن در واژه‌پرداز را داشته باشد. همچنين داوطلب بايد نشان دهد صلاحيت لازم براي استفاده از قابليتهاي پيشرفته‌تر واژه پردازها مانند ايجاد جداول استاندارد، استفاده از عكس و تصوير در يك متن، آوردن و انتقال يك شي در متن و استفاده از ابزارهاي ايجاد و تركيب پست الكترونيك را داراست.

" مهارت چهارم : صفحه‌گسترده‌ها

در اين مهارت لازم است داوطلب مفاهيم پايه صفحه‌گسترده‌ها را فهميده و نشان دهد توانايي استفاده از كاربردهاي صفحه گسترده در كامپيوتر شخصي را داراست. او بايد دانش و توان انجام دستورات پايه مرتبط با توسعه، شكل‌دادن و استفاده از يك صفحه گسترده را دارا باشد. همچنين بايد بتواند اعمال رياضي و منطقي استاندارد را با استفاده از فرمولها و توابع پايه انجام دهد. داوطلب همچنين بايد نشان دهد صلاحيت لازم را براي استفاده از قابليتهاي پيشرفته‌تر صفحه‌گسترده‌ها مانند آوردن و اتصال يك شي و ايجاد نمودارها داراست.

" مهارت پنجم : بانكهاي اطلاعاتي

در اين مهارت لازم است داوطلب مفاهيم پايه بانكهاي اطلاعاتي را فهميده و نشان دهد توانايي استفاده از بانكهاي اطلاعاتي در كامپيوتر شخصي را داراست. اين مهارت به دو بخش تقسيم مي‌شود اولين بخش، مهارت و توانايي داوطلب در طراحي يك بانك اطلاعات ساده با استفاده از بسته‌هاي نرم‌افزاري استاندارد است و دومين بخش، توانايي او را براي بازيابي اطلاعات از يك بانك اطلاعات ايجاد شده (با استفاده از ابزارهاي موجود درخواست و جستجو ، انتخاب و مرتب‌سازي) ارزيابي مي‌كند. همچنين داوطلب بايد قادر به ايجاد و اصلاح گزارشها باشد.



" مهارت ششم : ارائه مطالب

در اين مهارت لازم است داوطلب، شايستگي خود را در استفاده از ابزارهاي ارائه مطالب در كامپيوتر شخصي نشان دهد. او بايد قادر باشد وظايفي همچون ايجاد، شكل دادن و آماده كردن مطالب براي ارائه و نمايش را انجام دهد. وي همچنين بايد توانايي ايجاد ارائه‌هاي متفاوت متناسب با مخاطبان و موقعيتهاي مختلف را دارا بوده و بتواند اعمال پايه براي كار با گرافيك و نمودارها و استفاده از انواع موثر نمايش اسلايد را انجام دهد.

" مهارت هفتم : اطلاعات و ارتباطات

اين مهارت به دو بخش تقسيم مي‌شود : در بخش اول (اطلاعات) داوطلب لازم است توانايي انجام امور پايه جستجو در وب را با استفاده از نرم‌افزارهاي كاربردي و موتورهاي جستجوي رايج داشته باشد. همچنين بايد بتواند نتايج جستجو را بررسي نموده و صفحات موردنظر خود را نشان كند و گزارشات جستجو و صفحات وب را چاپ نمايد. در بخش دوم (ارتباطات) داوطلب بايد قادر باشد از نرم‌افزارهاي پست الكترونيك براي ارسال و دريافت پيام، الحاق كردن يك فايل به پيام، سازماندهي و مديريت پيامها در فهرست و زيرفهرستها استفاده نمايد]3[

و) طول مدت دوره آموزش ICDL
طول مدت دوره آموزش ICDL در كشورهاي مختلف مي‌تواند متفاوت باشد. در جدول ذيل يك الگوي عمومي براي مدت زمان آموزش ترسيم شده است:
رديف مهارت ICDL تعداد ساعات لازم براي آموزش
1 مفاهيم پايه فناوري اطلاعات 16
2 استفاده از كامپيوتر و مديريت فايلها 8
3 واژه‌پردازها 24
4 صفحه‌گسترده‌ها 28
5 بانكهاي اطلاعاتي 28
6 ارائه مطالب 28
7 اطلاعات و ارتباطات 12

" طرح پيشنهادي (مبتني بر كاربري كامپيوتر)
به نظر مي‌رسد در كشور ما تفاوتهايي با كشورهاي اروپايي وجود داشته باشد كه لازم است كاربري كامپيوتر متناسب با نيازها و ويژگي‌هاي كشور ما بهنگام شود. بخشي از اين تفاوتها و ويژگيها عبارتند از :
الف) در بيشتر اين كشورها زبان مادري، انگليسي است ولي در كشور ما عموماً آشنايي كافي با زبان انگليسي وجود ندارد.
ب‌) به نظر مي‌رسد در اين كشورها بطور عمومي ، آشنايي بيشتري با سيستم عامل ويندوز و كار با صفحه كليد ( مهارت تايپ) وجود دارد، بنابراين در سيلابسهاي ICDL تاكيد كمتري بر روي اين دو مقوله شده است.
با توجه به اين تفاوتها در طرح پيشنهاد مي‌شود كه موارد ذيل به سيلابس اضافه شود.
1- در هر هفت سرفصل پيشنهادي در هر بخش، كلمه‌ها و جملات انگليسي و كليدي مورد نياز نيز مورد تاكيد قرار مي‌گيرد.
2- ساعات تدريس سيلابس دوم ( استفاده از كامپيوتر و مديريت فايلها) از 8 ساعت به 16 ساعت افزايش پيدا خواهد كرد ( بدليل آشنايي كمتر كاربران با سيستم عامل) و بخش جملات كليدي زبان انگليسي در پيغامها و دستورات سيستم عامل ويندوز به آن اضافه خواهد شد.
3- ساعات تدريس سيلابس سوم (واژه‌پردازها) از 24 ساعت به 28 ساعت افزايش پيدا كرده و 4 ساعت اول آن به آموزش تايپ اختصاص خواهد يافت.
4- ساعات تدريس سيلابس هفتم ( اطلاعات و ارتباطات) از 12 ساعت به 16 ساعت افزايش پيدا كرده و چهار ساعت آن به آموزش نرم‌افزارهاي مترجم كه مي‌تواند در مطالعه و خواندن صفحات وب به زبان انگليسي كمك نمايد، اختصاص خواهد يافت.
5- با توجه به نوع مطالب ارائه شده، ميتوان اين هفت قسمت را به سه بخش عمده تقسيم نموده و آنها را طي سه مرحله آموزش داد. نماي كلي از دوره ها با توجه به پيشنهادات تكميلي در ذيل نشان داده شده است:

مفاهيم پايه فناوري اطلاعات 16
سطح اول


استفاده از كامپيوتر و مديريت پرونده‌ها 16
تايپ و واژه‌پردازها 28

ارائه مطالب 28
سطح دوم


اطلاعات و ارتباطات 16

صفحه گسترده 28
سطح سوم

بانكهاي اطلاعاتي 28


(جمع ساعات تدريس: 152 ساعت)

نمودار1 : نظام پيشنهادي آموزش كامپيوتر و فن‌آوري اطلاعات مبتني بر ICDL

" جمع‌بندي و نتيجه‌گيري :
به نظر مي‌رسد نظام ICDL مي‌تواند نقطه اتكايي براي آموزش فراگير كامپيوتر و فن‌آوري اطلاعات خصوصا در آموزش و پرورش، سازمان آموزش فني و حرفه‌اي و دانشگاه جامع علمي - كاربردي باشد. وزارت آموزش و پرورش كه بيش از بيست ميليون نفر از سرمايه هاي نيروي انساني اين كشور را تحت پوشش قرار دارد از جايگاه بسيار مهمي برخوردار است.]4[
در آموزش و پرورش، اين طرح مي‌تواند جايگزين آموزش الگوريتم و برنامه‌نويسي بيسيك - كه تنها مورد نياز كساني است كه بعدا در دانشگاه پذيرفته شده و در رشته مهندسي كامپيوتر و يا رشته‌هاي مرتبط ادامه تحصيل مي‌دهند- گردد.
در سازمان آموزش فني و حرفه‌اي، هم اكنون 31 عنوان رشته آموزشي مرتبط با كامپيوتر وجود دارد كه هفت عنوان آن مي‌تواند مبتني بر گواهينامه كاربري و با هدف آموزش كاربران كامپيوتر با تغييراتي در سرفصلها بصورت منسجم در آيد. بقيه رشته‌ها نيز مي‌توانند دسته‌بندي شده و تحت عنوان آموزش تخصصي با گرايشهايي مانند برنامه نويسي، طراحي گرافيك و انيميشن، مديريت شبكه، تعمير ونگهداري كامپيوتر شخصي و غيره در بيايند.
در دانشگاه جامع علمي - كاربردي اخيرا مفهومي به نام پودماني مطرح شده است كه از مجموعه دروس بهم پيوسته تشكيل شده است و فراگيران مي‌توانند با گذراندن چند پودماني در زمانهاي مختلف موفق به اخذ فوق ديپلم گردند. طرح آموزش كاربري كامپيوتر در ايران مي‌تواند در اين دانشگاه بصورت يك پودماني و معادل 9 واحد دانشگاهي مطرح شود.
در پايان لازم بذكر است كه درصورت لزوم مي‌توان با بنياد ICDL ارتباط برقرار نمود و زمينه‌هاي لازم براي اضافه شدن كشور ايران به فهرست كشورهاي عضو و گرفتن امتحانهاي استاندارد و ارائه مدرك بين‌المللي به پذيرفته‌شدگان را فراهم نمود. علاوه بر موارد فوق با توجه به تغييرات و تحولات سريع در عرضه فن‌آوري اطلاعات، ويرايشهاي جديدتري از استاندارد ICDL عرضه خواهد شد كه به پويا و به‌روز بودن آموزش فن‌آوري اطلاعات در ايران كمك مي‌كند. در مرحله اجراء ابتدا لازم است مربيان آموزش در رابطه با نحوه آموزش ICDL دوره ديده و مهارت و بصيرت لازم براي تدريس در اين دوره را پيدا نمايند. علاوه بر اين، مربيان مورد نظر بايد اطلاعات و مهارت كافي در رابطه با كاربردهاي اين ابزار در ساير زمينه‌ها مانند سازماندهي و مديريت و تجزيه و تحليل اطلاعات داشته و درصورت نياز بتوانند آن مهارتهاي پايه را نيز تدريس نمايند. ( مانند اصول نامه‌نگاري، فن ارائه مطالب، نحوه تجزيه و تحليل اطلاعات و غيره).
منابع و مآخذ:
1- توكلي، عليرضا " روشهاي مناسب انتقال تكنولوژي به كشور " پايان نامه كارشناسي ارشد مهندسي سيستمهاي اقتصادي- اجتماعي از دانشگاه علم و صنعت ايران، 1379
2- پروفسور لاودن، كنث سي"نظامهاي اطلاعات مديريت" ترجمه دكتر عبدالرضا رضايي‌نژاد،انتشارات رسا، چاپ دوم 1378
3- اينترنت: سايت بنياد ICDL\ECDL
WWW.ICDL.ORG
WWW.ECDL.COM

4- " خلاصه آمارهاي پايه‌اي كشور" مركز آمار ايران، فروردين 1380